มหาภารตะ · อัธยายะ 3.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.3.1
शौनकेनैवमुक्तस्तु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिः ।
प्रणम्य द्विजशार्दूलं पूज्यवाक्यं सुभाषितम्।
पुरोहितमुपागम्य भ्रातृमध्येऽब्रवीषिदम् ॥ ३.३.१ ॥
เมื่อศานกะกล่าวดังนี้แล้ว ยุธิษฐิระ บุตรของกุนตี ก็ถวายบังคมพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ แล้วเข้าไปหาปุโรหิตของตน และกล่าวถ้อยคำนี้ท่ามกลางพี่น้องของตน
3.3.2
प्रस्थिताननुयातारो ब्राह्मणा वेदपारनाः ।
न चास्मि पोषणे शक्तो बहुदुःखसमन्वितः ॥ ३.३.२ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายผู้ข้ามฝั่งไปถึงอีกฟากของพระเวท ย่อมติดตามผู้ที่ออกเดินทาง ข้าพเจ้าไม่สามารถจะเลี้ยงดูพวกเขาได้ และข้าพเจ้าก็เต็มไปด้วยความทุกข์ยากอย่างยิ่ง
3.3.3
परित्यक्तुं न शक्नोमि दानशक्तिश्च नास्ति मे ।
कथमत्र मया कार्यं तद्बूहि भगवन्मम ॥ ३.३.३ ॥
ข้าพเจ้าไม่อาจละทิ้งพวกเขาได้ และข้าพเจ้าก็ไม่มีกำลังที่จะให้ทาน ขอท่านผู้เจริญโปรดบอกข้าพเจ้าว่า ข้าพเจ้าควรทำอย่างไรในสถานการณ์นี้
3.3.4
मुहूर्तमिव स ध्यात्वा धर्मेणान्वीक्ष्य तां गतिम् ।
युधिष्ठिरमुवाचैदं धौम्यो धर्मभृतां वरः ॥ ३.३.४ ॥
ธเมามุหูรตะหนึ่งแล้ว เขาใคร่ครวญและพิจารณาแนวทางนั้นด้วยดวงตาแห่งธรรม ธเมามุผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ทรงธรรม จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ยุธิษฐิระ
3.3.5
पुरा सृष्टानि भूतानि पीड्यन्ते क्षुधया भृशम् ।
ततोऽनुकम्पंयां तेषां सविता स्वपिता यथा ॥ ३.३.५ ॥
ในกาลก่อน สรรพสัตว์ที่ถูกสร้างขึ้นต่างทุกข์ทรมานด้วยความหิวอย่างยิ่ง ดังนั้น ด้วยความเมตตาต่อสัตว์เหล่านั้น พระสวิตฤจึงทรงกระทำเช่นบิดาแท้ๆ จะพึงกระทำ
3.3.6
गत्वोत्तसयणं तेजो रसानुद्धृत्य रश्मिभिः ।
दक्षिणायनमावृत्तो महीं वर्षति वारिणा ॥ ३.३.६ ॥
เมื่อเสด็จไปยังทางเหนือ พระองค์ทรงดูดน้ำจากพืชพันธุ์ด้วยรัศมีของพระองค์ด้วยรังสีทั้งหลาย และเมื่อหันไปทางทิศใต้ พระองค์ก็โปรยน้ำลงสู่แผ่นดิน
3.3.7
क्षेत्रभूते ततस्तस्मिन्नोषधीरोषधीयतिः ।
रवेस्तेजः समुद्धृत्य जनयामास वारिणा ॥ ३.३.७ ॥
จากนั้น บนแผ่นดินนั้นซึ่งเปรียบเสมือนท้องนา พระอาทิตย์ทรงดึงเอาความร้อนของดวงอาทิตย์พร้อมกับน้ำขึ้นมา และทำให้พืชสมุนไพรงอกขึ้น
3.3.8
निषिक्तश्चन्द्रतेजोभिः सूयते जगतो रविः ।
ओषध्यः षड्रसा मेध्यास्तदन्नं प्राणिनां भुवि ॥ ३.३.८ ॥
เมื่อถูกรัศมีแห่งดวงจันทร์หล่อเลี้ยง ดวงอาทิตย์ก็ให้กำเนิดแก่โลก สมุนไพรทั้งหลายที่มีรสทั้งหกและบริสุทธิ์ คืออาหารของสัตว์ทั้งหลายบนแผ่นดิน
3.3.9
एवं भानुमयं ह्यन्नं भूतानां प्राणधारणम् ।
नाथोऽयं सर्वभूतानां तस्मात्तं शरणं व्रज ॥ ३.३.९ ॥
ดังนั้น อาหารที่เกิดจากดวงอาทิตย์จึงค้ำจุนชีวิตของสัตว์ทั้งหลาย พระองค์นี้เป็นพระผู้เป็นเจ้าของสรรพสัตว์ทั้งปวง เพราะฉะนั้น จงไปพึ่งพระองค์เป็นที่หลบภัยเถิด
3.3.10
राजानो हि महात्मानो योनिकर्मविशोधिताः ।
उद्धरन्ति प्रजाः सर्वास्तप आस्थाय पुष्कलम् ॥ ३.३.१० ॥
เพราะพระราชาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ซึ่งชำระให้บริสุทธิ์ด้วยกำเนิดและการกระทำ ย่อมยกระดับประชาราษฎร์ทั้งปวงขึ้น ด้วยการบำเพ็ญตบะอย่างบริบูรณ์
3.3.11
भौमेन कार्तवीर्येण वैन्येन नहुषेण च ।
तपोयोगसमाधिस्थैरुद्धृता ह्यापदः प्रजाः ॥ ३.३.११ ॥
ด้วยภูมะ ด้วยการ์ตวีรยะ ด้วยไวนยะ และด้วยนหุษะ ผู้ตั้งมั่นอยู่ในตบะ โยคะ และสมาธิ ประชาราษฎร์ผู้ตกอยู่ในภัยพิบัติจึงได้รับการยกขึ้นจากความทุกข์
3.3.12
तथा त्वमपि धर्मात्मन्कर्मणा च विशोधितः ।
तप आस्थाय धर्मेण द्विजातीन्भर भारत ॥ ३.३.१२ ॥
ดังนั้น แม้ท่านก็เช่นกัน ผู้มีจิตใจในธรรม ท่านผู้ชำระตนให้บริสุทธิ์ด้วยการกระทำ จงตั้งมั่นในตบะและค้ำจุนทวิชาติด้วยธรรม โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรตะ
3.3.13
एवमुक्तस्तु धौम्येन तत्कालसदृशं वचः ।
ततस्त्वध्यापयामास मन्त्रं सर्वार्थसाधकम्।
अष्टाक्षरं परं मन्त्रमार्तस्य सततं प्रियम् ॥ ३.३.१३ ॥
เมื่อธเมามุกล่าวดังนี้ ยุธิษฐิระก็ได้รับฟังถ้อยคำอันเหมาะแก่กาลเวลานั้น จากนั้นท่านก็สอนมนตร์ที่ให้สำเร็จประโยชน์ทั้งปวง คือมนตร์แปดพยางค์อันสูงสุด ซึ่งเป็นที่รักของผู้ทุกข์ทรมานอยู่เสมอ
3.3.14
विप्रत्यागसमाधिस्थः संयतात्मा दृढव्रतः ।
धर्मराजो विशुद्धात्मा तप आतिष्ठदुत्तमम् ॥ ३.३.१४ ॥
พระธรรมราชาผู้ตั้งมั่นในสมาธิ ละทิ้งการคบหาพราหมณ์ ผู้สำรวมตน มั่นคงในสัตย์ปฏิญาณ มีจิตใจบริสุทธิ์ ได้บำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่
3.3.15
पुष्पोपहारैर्बलिभिरर्चयित्वा दिवाकरम् ।
सोऽवगाह्य जलं राजा देवस्याभिमुखोऽभवत् ॥ ३.३.१५ ॥
ด้วยการบูชาพระอาทิตย์ด้วยเครื่องสักการะดอกไม้และเครื่องบูชา พระราชาทรงอาบน้ำแล้วหันพระพักตร์เข้าหาพระเทพเจ้า
3.3.16
गाङ्गेयं वार्युपस्पृश्य प्राणायामेन तस्थिवान् ।
शुचिः प्रयतवाग्भूत्वा स्तोत्रमारब्धवांस्ततः ॥ ३.३.१६ ॥
เมื่อทรงจิบน้ำแห่งแม่น้ำคงคาและประทับอยู่ในการควบคุมลมหายใจ ทรงบริสุทธิ์และมีวาจาสำรวม พระองค์จึงเริ่มบทสรรเสริญ
3.3.17
त्वं भानो जगतश्चक्षुस्त्वमात्मा सर्वदेहिनाम् ।
त्वं योनिः सर्वभूतानां त्वमाचारः क्रियावतां ॥ ३.३.१७ ॥
ข้าแต่พระภานุ พระองค์เป็นดวงตาของโลก พระองค์เป็นอาตมันของสัตว์มีร่างทั้งปวง พระองค์เป็นแหล่งกำเนิดของสรรพสัตว์ พระองค์เป็นความประพฤติของผู้กระทำการ
3.3.18
त्वं गतिः सर्वसाङ्ख्यानां योगिनां त्वं परायणम् ।
अनावृतार्गलद्वारं त्वं गतिस्त्वं मुमुक्षताम् ॥ ३.३.१८ ॥
พระองค์เป็นที่หมายของบรรดาสางขยะทั้งปวง และเป็นที่พึ่งอันสูงสุดของโยคี พระองค์เป็นประตูที่ไม่มีลิ่มกั้น พระองค์เป็นที่หมายของผู้ปรารถนาความหลุดพ้น
3.3.19
त्वया संधार्यते लोकस्त्वया लोकः प्रकाश्यते ।
त्वयापवित्रीक्रियते निर्व्याजं पाल्यते त्वया ॥ ३.३.१९ ॥
โลกนี้ดำรงอยู่ได้ด้วยพระองค์ โลกนี้ได้รับการส่องสว่างด้วยพระองค์ โลกนี้ได้รับการชำระให้บริสุทธิ์ด้วยพระองค์ และได้รับการคุ้มครองด้วยพระองค์โดยปราศจากการหลอกลวง
3.3.20
त्वामुपस्थाय काले तु ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
स्वशाखाविहितैर्मन्त्रैरर्चन्त्यृषिगणार्चित ॥ ३.३.२० ॥
พราหมณ์ทั้งหลายผู้จบพระเวท เข้าเฝ้าพระองค์ในเวลาอันควร บูชาพระองค์ด้วยมนตร์ที่กำหนดไว้ในสำนักของตน ข้าแต่พระองค์ผู้ที่หมู่ฤๅษีทั้งหลายสักการะ
3.3.21
तव दिव्यं रथं यान्तमनुयान्ति वरार्थिनः ।
सिद्धचारणगन्धर्वा यक्षगुह्यकपन्नगाः ॥ ३.३.२१ ॥
เมื่อรถทิพย์ของพระองค์เคลื่อนไป เหล่าสิทธะ จารณะ และคันธรรพ์ผู้ปรารถนาพร ตลอดจนยักษะ กุหยกะ และนาคา ก็ติดตามไปข้างหลัง
3.3.22
त्रयस्त्रिंशच्च वै देवास्तथा वैमानिका गणाः ।
सोपेन्द्राः समहेन्द्राश्च त्वामिष्ट्वासिद्धिमागताः ॥ ३.३.२२ ॥
เทพทั้งสามสิบสามและหมู่ไวมานิกะ พร้อมด้วยอุเปนทระและมเหนทระ ได้บรรลุความสำเร็จเพราะบูชายัญแด่พระองค์
3.3.23
उपयान्त्यर्चयित्वा तु त्वां वै प्राप्तमनोरथाः ।
दिव्यमन्दारमालाभिस्तूर्णं विद्याधरोत्तमाः ॥ ३.३.२३ ॥
วิทยาธรผู้เลิศ ซึ่งความปรารถนาได้สำเร็จแล้ว ต่างบูชาพระองค์แล้วเสด็จมาถึงโดยเร็ว พร้อมด้วยพวงมาลัยมันทารทิพย์
3.3.24
गुह्याः पितृगणाः सप्त ये दिव्या ये च मानुषाः ।
ते पूजयित्वा त्वामेव गच्छन्त्याशु प्रधानताम् ॥ ३.३.२४ ॥
หมู่บรรพบุรุษผู้ลึกลับทั้งเจ็ด ทั้งที่เป็นทิพย์และที่เป็นมนุษย์ ต่างบูชาพระองค์เพียงองค์เดียว แล้วก็รีบบรรลุความเป็นเลิศ
3.3.25
वसवो मरुतो रुद्रा ये च साध्या मरीचिपाः ।
वालखिल्यादयः सिद्धाः श्रेष्ठत्वं प्राणिनां गताः ॥ ३.३.२५ ॥
วสุ มรุต รุทร และพวกสาธยะผู้ดื่มรังสีอาทิตย์ วาลขิลยะ และสิทธะอื่นๆ ต่างบรรลุความเป็นเลิศในหมู่สรรพชีวิต
3.3.26
सब्रह्मकेषु लोकेषु सप्तस्वप्यखिलेषु च ।
न तद्भूतमहं मन्ये यदर्कादतिरिच्यते ॥ ३.३.२६ ॥
ในโลกทั้งเจ็ด รวมทั้งโลกของพรหมา และในบรรดาโลกทั้งปวง ข้าพเจ้าไม่รู้จักสิ่งมีชีวิตใดที่เหนือกว่าดวงอาทิตย์
3.3.27
सन्ति चान्यानि सत्वानिवीर्यवन्ति महान्ति च ।
न तु तेषां तथा दीप्तिः प्रभावो वायथा तव ॥ ३.३.२७ ॥
ยังมีสัตว์อื่นที่ทรงพลังและยิ่งใหญ่ แต่ไม่มีความรุ่งโรจน์และอานุภาพเช่นพระองค์
3.3.28
ज्योतीषित्वयि सर्वाणि त्वं सर्वज्योतिषां पतिः ।
त्वयिसत्त्वं च सत्त्वं च सर्वेभावाश्च सात्त्विकाः ॥ ३.३.२८ ॥
แสงสว่างทั้งปวงอยู่ในพระองค์ และพระองค์เป็นเจ้าแห่งแสงสว่างทั้งปวง ในพระองค์มีสารแท้และความดี และภาวะสัตตวิกะทั้งหมด
3.3.29
त्वत्तेजसा कृतंचक्रं सुनाभं विश्वकर्मणा ।
देवारीणां मदो येन नाशितः शार्ङ्गधन्वना ॥ ३.३.२९ ॥
ด้วยรัศมีของพระองค์ พระวิศวกรรมได้สร้างจักรที่ชื่อสุนาภะ ด้วยจักรนั้นผู้ถือธนูศารงค์ได้ทำลายความทะนงของศัตรูแห่งเทพ
3.3.30
त्वमादायांशुभिस्तेजो निदाघे सर्वदेहिनाम् ।
सर्वौषधिरसानां च पुनर्वर्षासु मुञ्चसि ॥ ३.३.३० ॥
ในฤดูร้อน พระองค์ดูดความร้อนจากสรรพชีวิตด้วยรังสีของพระองค์ แล้วในฤดูฝนพระองค์ก็ปล่อยน้ำหวานของพืชสมุนไพรทั้งปวงออกมาอีก
3.3.31
तपन्त्यन्ते दहन्त्यन्ये गर्जन्त्यन्ये तथा घनाः ।
विद्योतन्ते प्रवर्षन्ति तव प्रावृषि रश्मयः ॥ ३.३.३१ ॥
รังสีของพระองค์บางส่วนแผดเผาเมื่อสิ้นวัน บางส่วนเผาไหม้ และเมฆก็คำรามเช่นกัน ในฤดูฝนรังสีของพระองค์สว่างวาบและหลั่งฝนลงมา
3.3.32
न तथा सुखयत्यग्निर्न प्रावारा न कम्बलाः ।
शीतवातार्दितं लोकं यथा तव मरीचयः ॥ ३.३.३२ ॥
ไฟ ผ้าคลุม หรือผ้าห่ม ไม่ทำให้โลกที่ถูกลมหนาวเบียดเบียนชื่นใจได้มากเท่ารังสีของพระองค์
3.3.33
त्रयोदशद्वीपवतीं गोभिर्भासयसे महीम् ।
त्रयाणामपि लोकानां हितायैकः प्रवर्तसे ॥ ३.३.३३ ॥
พระองค์ส่องแผ่นดินที่มีสิบสามทวีปให้สว่างด้วยรังสี และเพื่อประโยชน์แก่โลกทั้งสาม พระองค์องค์เดียวที่ทรงดำเนินการอยู่
3.3.34
तव यद्युदयो न स्यादन्धं जगदिदं भवेत् ।
न च धर्मार्थकामेषु प्रवर्तेरन्मनीषिणः ॥ ३.३.३४ ॥
หากไม่มีการขึ้นของพระองค์ โลกนี้ก็จะมืดบอด และบรรดาผู้มีปัญญาก็จะไม่ประพฤติในธรรม อรรถ และกามเลย
3.3.35
आधानपशुबन्धेष्टिमन्त्रयज्ञतपःक्रियाः ।
त्वत्प्रसादादवाप्यन्ते ब्रह्मक्षत्रविशां गणैः ॥ ३.३.३५ ॥
พิธีจุดไฟ การบูชาสัตว์ อิษฏิ มนตรยัญ และการบำเพ็ญตบะ ย่อมบรรลุได้ด้วยพระกรุณาของพระองค์ โดยหมู่พราหมณ์ กษัตริย์ และแพศย์
3.3.36
यदहर्ब्रह्मणः प्रोक्तं सहस्रयुगसंमितम् ।
तस्य त्वमादिरन्तश्च कालज्ञैः परिकीर्तितः ॥ ३.३.३६ ॥
วันของพรหมา ซึ่งกล่าวว่ามีประมาณพันยุค มีพระองค์เป็นจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุด ดังที่ผู้รู้กาลเวลาได้กล่าวไว้
3.3.37
मनूनां मनुपुत्राणां जगतोऽमानवस्य च ।
मन्वन्तराणां सर्वेषामीश्वराणां त्वमीश्वरः ॥ ३.३.३७ ॥
พระองค์เป็นเจ้าแห่งมนูทั้งหลาย แห่งบุตรของมนู แห่งโลกและแห่งอมานุษ และเป็นเจ้าแห่งมันวันตรทั้งปวงและแห่งบรรดาอิศวรทั้งหมด
3.3.38
संहारकाले संप्राप्ते तव क्रोधविनिःसृतः ।
संवर्तकाग्निस्त्रैलोक्यं भस्मीकृत्यावतिष्ठते ॥ ३.३.३८ ॥
เมื่อกาลแห่งการสังหารมาถึง ไฟแห่งการทำลายล้างจักรวาล ซึ่งพลุ่งออกจากความกริ้วของพระองค์ ยืนเผาโลกทั้งสามให้เป็นเถ้าธุลี
3.3.39
त्वद्दीधितिसमुत्पन्ना नानावर्ण महाघनाः ।
सैरावताः साशनयः कुर्वन्त्याभूतसंप्लवम् ॥ ३.३.३९ ॥
เมฆใหญ่หลายสีที่เกิดจากรังสีของพระองค์ เช่นไอราวตะทั้งหลาย พร้อมด้วยสายฟ้า ทำให้เกิดน้ำท่วมทำลายสรรพชีวิต
3.3.40
कृत्वा द्वादशधाऽऽत्मानं द्वादशादित्यतां गतः ।
संहृत्यैकार्णवं सर्वं त्वं शोषयसि रश्मिभिः ॥ ३.३.४० ॥
พระองค์แบ่งองค์เป็นสิบสองส่วน จึงกลายเป็นอาทิตย์สิบสององค์ รวบรวมทุกสิ่งเป็นมหาสมุทรเดียว แล้วทรงทำให้แห้งด้วยรังสีของพระองค์
3.3.41
त्वामिन्द्रमाहुस्त्वं रुद्रस्त्वं विष्णुस्त्वं प्रजापतिः ।
त्वमग्निस्त्वं मनः सूक्ष्मं प्रभुस्त्वं ब्रह्मशाश्वतं ॥ ३.३.४१ ॥
ผู้คนเรียกพระองค์ว่าอินทร์ พระองค์คือรุทร พระองค์คือวิษณุ พระองค์คือประชาบดี พระองค์คืออัคนี พระองค์คือมนัสอันละเอียด พระองค์คือพระผู้เป็นเจ้า พระองค์คือพรหมันอันเป็นนิรันดร์
3.3.42
त्वं हंसः सविता भानुरंशुमाली वृषाकपिः ।
विवस्वान्मिहिरः पूषा मित्रो धर्मस्तथैव च ॥ ३.३.४२ ॥
พระองค์คือหงส์ คือสวิตฤ คือภานุ คืออังศุมาลี คือวฤษากปิ พระองค์คือวิวัสวาน มิหิระ ปูษัน มิตร และธรรมะด้วยเช่นกัน
3.3.43
सहस्ररश्मिरादित्यस्तपनस्त्वं गवां पतिः ।
मार्तण्डोऽर्को रविः सूर्यः शरण्यो दिनकृत्तथा ॥ ३.३.४३ ॥
พระองค์คือผู้มีรัศมีพันดวง คืออาทิตย์บุตรของอทิติ ผู้แผดเผา พระองค์คือเจ้าแห่งโค (รัศมี) พระองค์ยังถูกเรียกว่ามารตาณฑ อรกะ รวิ สูรยะ ศรัณยะ และผู้สร้างวัน
3.3.44
दिवाकरः सप्तसप्तिर्धामकेशी विरोचनः ।
आशुगामी तमोघ्नश्च हरिताश्वश्च कीर्त्यसे ॥ ३.३.४४ ॥
พระองค์ถูกเรียกว่าทิวากร ผู้มีม้าเจ็ดตัว ธามเกศี วิโรจนะ ผู้เคลื่อนที่รวดเร็ว ผู้ทำลายความมืด และหริตาศวะ
3.3.45
सप्तम्यागथवा षष्ठ्यां भक्त्या पूजां करोति यः ।
अनिर्विण्णोऽनहंकारी तं लक्ष्मीर्भजते नरम् ॥ ३.३.४५ ॥
ผู้ใดบูชาด้วยความศรัทธาในวันที่เจ็ดหรือวันที่หก ผู้ไม่ท้อถอยและปราศจากความถือตน ลักษมีย่อมโปรดผู้ชายคนนั้น
3.3.46
न तेषामापदः सन्ति नाधयो व्याधयस्तथा ।
ये तवानन्यमनसा कुर्वन्त्यर्चनवन्दनम् ॥ ३.३.४६ ॥
สำหรับผู้ที่บูชาและถวายความนอบน้อมแด่พระองค์ด้วยใจที่ไม่แยกจากกัน จะไม่มีความวิบัติ ไม่มีความทุกข์ทางใจ และไม่มีโรคภัยทางกาย
3.3.47
सर्वरोगैर्विरहिताः सर्वपापाविवर्जिताः ।
त्वद्भावभक्ताः सुखिनो भवन्ति चिरजीविनः ॥ ३.३.४७ ॥
ผู้ที่อุทิศตนต่อการดำรงอยู่ของพระองค์ย่อมปลอดจากโรคทั้งปวง พ้นจากบาปทั้งปวง มีความสุข และมีอายุยืน
3.3.48
त्वं ममापन्नकामस्य सर्वातिथ्यं चिकीर्षतः ।
अन्नमन्नपते दातुमभितः श्रद्धयाऽर्हसि ॥ ३.३.४८ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งอาหาร ข้าพระองค์ผู้ปรารถนาจะถวายการต้อนรับแก่พระองค์อย่างครบถ้วน ขอพระองค์จงประทานอาหารแก่ข้าพระองค์ทั้งสิ้นด้วยศรัทธา
3.3.49
येच तेऽनुचराः सर्वे पादोपान्तं समाश्रिताः ।
माठरारुणदण्डाद्यास्तांस्तान्वन्देऽशनिक्षुभान् ॥ ३.३.४९ ॥
ข้าพระองค์ขอนอบน้อมต่อบริวารทั้งหมดของพระองค์ผู้พึ่งพิงอยู่ใกล้พระบาท คือมาฐระ อรุณะ ทัณฑะ และคนอื่นๆ ผู้ประดุจสายฟ้า คือกษุภะทั้งหลาย
3.3.50
क्षुभया सहिता मैत्री याश्चान्या भूतमातरः ।
ताश्च सर्वा नमस्यामि पान्तु मां शरणागतम् ॥ ३.३.५० ॥
ข้าพระองค์ขอนอบน้อมต่อไมตรีพร้อมด้วยกษุภา และต่อมารดาแห่งสรรพสัตว์องค์อื่นทั้งปวง ขอให้นางทั้งหมดนั้นคุ้มครองข้าพระองค์ผู้มาพึ่งพิง
3.3.51
कण्ठदघ्ने जले स्थित्वा मन्त्रैः स्तोत्रैश्च तोषितः ।
ततो दिवाकरः प्रीतो दर्शयामास पाण्डवम्।
दीप्यमानः स्ववपुषा ज्वलन्निव हुताशनः ॥ ३.३.५१ ॥
เมื่อยืนอยู่ในน้ำจนถึงคอ และพอพระทัยด้วยมนตร์และบทสรรเสริญ พระทิวากรผู้ทรงพอพระทัยจึงทรงปรากฏต่อปาณฑพ ด้วยพระวรกายของพระองค์เอง รุ่งโรจน์ประดุจไฟบูชายัญ
3.3.52
यत्तेऽभिलषितं किंचित्तत्त्वं सर्वमवाप्स्यसि ।
अहमन्नं प्रदास्यामि सप्त पञ्च च ते समाः ॥ ३.३.५२ ॥
สิ่งใดที่เจ้าปรารถนา เจ้าจะได้รับสิ่งนั้นทั้งหมด เราจะให้อาหารแก่เจ้าเป็นเวลาเจ็ดปีและห้าปี
3.3.53
गृह्णीष्व पिठरं ताम्रं मया दत्तं नराधिप ।
यावद्वर्त्स्यति पाञ्चाली पात्रेणानेन सुव्रत ॥ ३.३.५३ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ จงรับหม้อทองแดงใบนี้ที่เราประทานให้ เพราะตราบใดที่ปาญจาลีจะยังดำรงชีพด้วยภาชนะใบนี้ ข้าแต่ผู้มีวัตรอันดี
3.3.54
फलमूलामिषं शाकं संस्कृतं यन्महानसे ।
चतुर्विधं तदन्नाद्यमक्षय्यं ते भविष्यति।
इतश्चतुर्दशे वर्षे भूयो राज्यमवाप्स्यसि ॥ ३.३.५४ ॥
ผลไม้ รากไม้ เนื้อสัตว์ และผัก ซึ่งปรุงในครัว อาหารสี่อย่างนี้จะไม่มีวันหมดสำหรับเจ้า และในปีที่สิบสี่นับจากนี้ เจ้าจะได้ราชสมบัติคืนมาอีก
3.3.55
एवमुक्त्वा तु भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.३.५५ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระผู้เป็นเจ้าก็หายไปจากที่นั้นทันที
3.3.56
लब्ध्वा वरं तु कौन्तेयो जलादुत्तीर्य धर्मवित् ।
जग्राह पादौ धौम्यस्य भ्रातॄंश्च परिषस्वजे ॥ ३.३.५६ ॥
เมื่อได้รับพรแล้ว บุตรของกุนตี ผู้รู้ธรรมะ จึงขึ้นจากน้ำ จับเท้าของเธามยะ และกอดพี่น้องทั้งหลาย
3.3.57
द्रौपद्या सह-संगम्य पश्यमानोऽपयात्प्राभुः ।
महानसे तदान्नं तु साधयामास पाण्डवः ॥ ३.३.५७ ॥
เจ้าผู้เป็นใหญ่เสด็จจากไปพลางทอดพระเนตรขณะพบกับเทราปที ส่วนปาณฑพจึงปรุงอาหารนั้นในครัว
3.3.58
संस्कृतं प्रसवं याति स्वल्पमन्नं चतुर्विधम् ।
अक्षय्यं वर्धते चान्नं तेनाभोजयत द्विजान् ॥ ३.३.५८ ॥
อาหารน้อยนิดที่ปรุงแล้วและมีสี่อย่างย่อมเพิ่มพูน อาหารที่ไม่มีวันหมดก็งอกเงยขึ้น และด้วยอาหารนั้นเขาจึงเลี้ยงดูพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้ง
3.3.59
भुक्तवत्सु च विप्रेषु भोजयित्वाऽनुजानपि ।
शेषं विघससंज्ञं तुपश्चाद्भुङ्क्ते युधिष्ठिरः ॥ ३.३.५९ ॥
เมื่อพราหมณ์ทั้งหลายฉันเสร็จแล้ว และเหล่าน้องชายก็ได้รับการเลี้ยงดูแล้วเช่นกัน ยุธิษฐิระจึงฉันเศษอาหารที่เรียกว่าวิฆส ภายหลัง
3.3.60
युधिष्ठिरं भोजयित्वा शेषमश्नाति पार्षती ।
द्रौपद्यां भुज्यमानायां तदन्नं क्षयमेति च ॥ ३.३.६० ॥
หลังจากเลี้ยงยุธิษฐิระแล้ว ธิดาแห่งปฤษตะจึงฉันเศษอาหารที่เหลือ และขณะที่เทราปทีกำลังฉันอยู่ อาหารนั้นก็ลดน้อยลง
3.3.61
एवं दिवाकरात्प्राप्य दिवाकरसमप्रभः ।
कामान्मनोभिलषितान्ब्राह्मणेभ्योऽददात्प्रभुः ॥ ३.३.६१ ॥
เมื่อได้รับจากพระอาทิตย์ดังนี้ พระผู้เป็นใหญ่ผู้มีรัศมีเสมอพระอาทิตย์ ได้ประทานแก่พราหมณ์ทั้งหลายซึ่งความปรารถนาที่จิตของพวกเขาประสงค์
3.3.62
पुरोहितपुरोगाश्च तिथिनक्षत्रपर्वसु ।
इज्यार्थे संप्रवर्तन्ते विधिमन्त्रप्रमाणतः ॥ ३.३.६२ ॥
มีปุโรหิตนำหน้า ในวันทิถี ดาวนักษัตร และวันเทศกาล พิธีบูชายัญย่อมดำเนินไปตามกฎเกณฑ์ มนตร์ และแบบแผนที่ถูกต้อง
3.3.63
ततः कृतस्वस्त्ययना धौम्येन सह पाण्डवाः ।
द्विजसङ्घैः परिवृताः प्रययुः काम्यकं वनम् ॥ ३.३.६३ ॥
ครั้นแล้ว เมื่อได้ประกอบพิธีสวัสดิมงคลเสร็จแล้ว ปาณฑพพร้อมด้วยธเมยะ มีพวกพราหมณ์แวดล้อม ได้ออกเดินทางไปยังป่าไกมยกะ
3.3.64
पुष्पोपहारबलिभिर्बहुशश्च यथाविधि ।
सर्वात्मभूतं संपूज्य यतप्राणो जितेन्द्रियः ॥ ३.३.६४ ॥
ได้บูชาอย่างดีหลายครั้งตามแบบแผน ด้วยเครื่องบูชาดอกไม้ เครื่องสังเวยและเครื่องบูชาพลี พระองค์ผู้เป็นอาตมันของสรรพสัตว์ ทรงควบคุมลมหายใจและทรงชนะอินทรีย์
3.3.65
स्तवेन केन विप्रर्षे स तु राजा युधिष्ठिरः ।
विप्रार्थमाराधितवान्सूर्यमद्भुतविक्रमम् ॥ ३.३.६५ ॥
โอ พระฤๅษีผู้เป็นพราหมณ์ พระราชายุธิษฐิระทรงสรรเสริญพระอาทิตย์ผู้มีพระปรีชาอัศจรรย์ด้วยบทสวดใด เพื่อประโยชน์แก่พวกพราหมณ์
3.3.66
मयि स्नेहोऽस्ति चेद्ब्रह्मन्यद्यनुग्रहभागहम् ।
भगवन्नास्ति चेद्गुद्यं तच्च मे ब्रूहि सांप्रतम् ॥ ३.३.६६ ॥
โอ พราหมณ์ ถ้าท่านมีความเมตตาต่อข้าพเจ้า และข้าพเจ้าควรได้รับพระกรุณา และถ้ามีความลับ ขอพระผู้เป็นเจ้าโปรดบอกแก่ข้าพเจ้าในบัดนี้เถิด
3.3.67
शृणुष्वांवहितो राजञ्शुचिर्भूत्वा समाहितः ।
क्षणं च कुरु राजेन्द्र गुह्यं वक्ष्यामि ते हितम् ॥ ३.३.६७ ॥
โอ พระราชา จงตั้งใจฟังด้วยใจบริสุทธิ์และสงบ โอ จอมกษัตริย์ โปรดสละเวลาสักครู่ เราจะบอกความลับที่เป็นประโยชน์แก่พระองค์
3.3.68
धौम्येन तु यथाप्रोक्तं पार्थाय सुमहात्मने ।
नाम्नामष्टोत्तरं पुण्यं शतं तच्छृणु भूपते ॥ ३.३.६८ ॥
ตามที่ธเมยะได้กล่าวไว้ บทนามศักดิ์สิทธิ์หนึ่งร้อยแปดชื่อได้ถูกสอนแก่ปารถะผู้มีจิตใจสูงส่งยิ่ง โอ จอมปฐพี จงฟังนามเหล่านั้นเถิด
3.3.69
सूर्योऽर्यभा भगस्त्वष्टा पूषाऽर्कः सविता रविः ।
गभस्तिमानजः कालो मृत्युर्धाता प्रभाकरः ॥ ३.३.६९ ॥
สูรยะ อารยภา ภคะ ตวัษฏฤ ปูษัน อรกะ สวิตฤ รวิ คภัสติมาน อชะ กาละ มฤตยุ ธาตฤ และประภากร
3.3.70
पृथिव्यापश्च तेजश्च खं वायुश्च परायणम् ।
सोमो बृहस्पतिः शुक्रो बुधोऽङ्गारक एव च ॥ ३.३.७० ॥
ดิน น้ำ ไฟ ท้องฟ้า ลม และที่พึ่งอันสูงสุด รวมทั้งโสม พฤหัสปติ ศุกระ พุธ และอังคารก็เช่นกัน
3.3.71
इन्द्रो विवस्वान्दीप्तांशुः शुचिः शौरिः शनैश्चरः ।
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्कन्दो वैश्रवणो यमः ॥ ३.३.७१ ॥
อินทร์ วิวัสวัต ทีปตางศุ ศุจิ เศารี ศนัยศจระ พรหมา วิษณุ และรุทระ สกันทะ ไววศรวณะ และยมะ
3.3.72
वैद्युतो जाठरश्चाग्निरैन्धनस्तेजसां पतिः ।
धर्मध्वजो वेदकर्ता वेगाङ्गो वेदवाहनः ॥ ३.३.७२ ॥
เกิดจากสายฟ้า ผู้สถิตในท้อง และไฟ เกิดจากเชื้อเพลิง เป็นใหญ่แห่งเดชทั้งหลาย ผู้มีธงคือธรรม ผู้สร้างพระเวท ผู้มีอวัยวะอันว่องไว ผู้มีพระเวทเป็นพาหนะ
3.3.73
कृतं त्रेता द्वापरश्च कलिः सर्वामराश्रयः ।
कला काष्ठा मुहूर्ताश्च पक्षा मासा ऋतुस्तथा ॥ ३.३.७३ ॥
กฤตะ เตรตา ทวาปร และกลี เป็นที่พึ่งของเทพทั้งปวง กาลา กาษฐา มุหูรตะทั้งหลาย ปักษ์ทั้งหลาย เดือนทั้งหลาย และฤดูกาลเช่นกัน
3.3.74
संवत्सरकरोऽश्वत्थः कालचक्रो विभावसुः ।
पुरुषः शाश्वतो योगी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः ॥ ३.३.७४ ॥
ผู้สร้างปี อัศวัตถะ ล้อแห่งกาลเวลา ผู้รุ่งโรจน์ บุรุษนิรันดร์ ผู้เป็นโยคี ผู้ปรากฏและไม่ปรากฏ ผู้เป็นนิจนิรันดร์
3.3.75
लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुदः ।
वरुणः सागरोंशश्च जीमूतो जीवनोऽरिहा ॥ ३.३.७५ ॥
ผู้เป็นใหญ่แห่งโลก ผู้เป็นใหญ่แห่งเทพ วิศวกรรม ผู้ขจัดความมืด วรุณ ส่วนหนึ่งของมหาสมุทร เมฆ ผู้ให้ชีวิต ผู้สังหารศัตรู
3.3.76
भूताश्रयो भूतपति- सर्वभूतनिषेवितः ।
मणिः सुवर्णो भूतात्मा कामदः सर्वतोमुखः।
स्रष्टा संवर्तको वह्निः सर्वस्यादिरलोलुपः ॥ ३.३.७६ ॥
ที่พึ่งของภูตทั้งหลาย ผู้เป็นใหญ่แห่งภูต ผู้ที่สรรพภูตรับใช้ มณี ผู้มีทองคำ จิตวิญญาณของภูต ผู้ประทานความปรารถนา ผู้มีพระพักตร์หันไปทุกทิศ ผู้สร้าง ผู้ทำลาย ไฟ ต้นกำเนิดของทุกสิ่ง ผู้ปราศจากความโลภ
3.3.77
अनन्तः कपिलो भानुः कामदः सर्वतोमुखः ।
जयो विशालो वरदः सर्वधातुनिषेचिता ॥ ३.३.७७ ॥
อนันตะ กปิละ ภานุ ผู้ประทานความปรารถนา ผู้มีพระพักตร์หันไปทุกทิศ ชัยชนะ ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ประทานพร ผู้ถูกประพรมด้วยธาตุทั้งปวง
3.3.78
मनः सुपर्णो भूतादिः शीघ्रगः प्राणधारकः ।
धन्वन्तरिर्धूमकेतुरादिदेवोऽदितेः सुतः ॥ ३.३.७८ ॥
มนัส สุปรรณ ผู้เป็นต้นกำเนิดแห่งภูต ผู้เคลื่อนไปอย่างรวดเร็ว ผู้ค้ำจุนลมหายใจ ธันวันตริ ดาวหาง เทพองค์แรก ผู้เป็นบุตรของอทิติ
3.3.79
द्वादशात्माऽरविन्दाक्षः पिता माता पितामहः ।
स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम् ॥ ३.३.७९ ॥
พระองค์ผู้มีสิบสองรูป ดวงตาดุจดอกบัว ทรงเป็นบิดา มารดา และปู่ เป็นประตูสวรรค์ ประตูแห่งการสืบสายสกุล ประตูแห่งโมกษะ และตรีวิษฏป
3.3.80
देवकर्ता प्रशान्तात्मा विश्वात्मा विश्वतोमुखः ।
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा मैत्रेण वपुषाऽन्वितः ॥ ३.३.८० ॥
ผู้สร้างเทพทั้งหลาย ผู้มีอาตมันสงบ ผู้เป็นอาตมันของจักรวาล ผู้มีพระพักตร์หันไปทุกทิศ ผู้เป็นอาตมันของสิ่งเคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ผู้เป็นอาตมันอันละเอียด ทรงประกอบด้วยรูปอันเป็นมิตร
3.3.81
एतद्वै कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः ।
नाम्नामष्टशतं पुण्यं शक्रेणोक्तं महात्मना ॥ ३.३.८१ ॥
นี่คือนามศักดิ์สิทธิ์หนึ่งร้อยแปดของพระอาทิตย์ ผู้ควรแก่การสรรเสริญ มีแสงรัศมีหาประมาณมิได้ ซึ่งพระศักระผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้ตรัสไว้
3.3.82
शक्राच्च नारदः प्राप्तो धौम्यश्च तदन्तरम् ।
धौम्याद्युधिष्ठरः प्राप्य सर्वान्कमानवाप्तवान् ॥ ३.३.८२ ॥
จากพระศักระ นารทะได้รับไป และหลังจากนั้นเป็นธัมยะ จากธัมยะ ยุธิษฐิระได้รับไปและบรรลุความปรารถนาทั้งหมดของตน
3.3.83
सुरगणपितृयक्षसेवितं ।
ह्यसुरनिशाचरसिद्धवन्दितम्।
वरकनकहुताशनप्रभं ।
त्वमपि मनस्यभिधेहि भास्करम् ॥ ३.३.८३ ॥
อันเทพเจ้า บรรพบุรุษ และยักษ์ทั้งหลายบำรุงบูชา อสูร นิศาจร และสิทธะต่างก็นอบน้อม มีรัศมีดุจทองคำอันงามและเปลวไฟแห่งยัญ คือพระอาทิตย์ แม้ท่านก็จงระลึกถึงพระองค์ไว้ในใจ
3.3.84
सूर्योदये यः सुसमाहितः पठे-
त्त पुत्रदारान्धनरत्नसंचयान्।
लभेत जातिस्मरतां नरः सदा ।
धृतिं च मेधां च स विन्दते पुमान् ॥ ३.३.८४ ॥
ผู้ใดสวดบทนี้ด้วยใจตั้งมั่นเมื่ออาทิตย์ขึ้น ย่อมได้บุตร ภรรยา และกองทรัพย์กับรัตนะทั้งหลาย บุรุษนั้นย่อมระลึกชาติปางก่อนได้เสมอ และได้ความมั่นคงกับปัญญา
3.3.85
इमं स्तवं देववरस्य यो नरः ।
प्रकीर्तयेच्छुचिसुमनाः समाहितः।
स मुच्यते शोकदवाग्निसागरा-
ल्लभेत कामान्मनसा यथेप्सितान् ॥ ३.३.८५ ॥
ผู้ใดสรรเสริญบทสดุดีนี้ต่อเทพผู้ประเสริฐที่สุด ด้วยจิตบริสุทธิ์และตั้งมั่น ผู้นั้นย่อมพ้นจากมหาสมุทรและป่าไฟแห่งความโศก และได้สิ่งที่ปรารถนาในใจตามที่ต้องการ
3.3.86
इमं स्तवं प्रयतमनाः समाधिना ।
पछेदिहान्योऽपि वरं समर्थयन्।
तत्त्स्य दद्याच्च रविर्मनीषितं ।
तदाऽऽप्नुयाद्यद्यपि तत्सुदुर्लभम् ॥ ३.३.८६ ॥
หากผู้อื่นในที่นี้ มีใจสำรวมและตั้งมั่นด้วยสมาธิ สวดบทสดุดีนี้และขอพร พระอาทิตย์ย่อมประทานสิ่งที่เขาปรารถนาแก่เขา แม้จะได้มาได้ยากยิ่ง เขาก็ได้มันไป
3.3.87
यश्चेदं धारयेन्नित्यं शृणुयाद्वाप्यभीक्ष्णशः ।
पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्।
विद्यार्थी लभते विद्यां पुरुषोप्यथवा स्त्रियः ॥ ३.३.८७ ॥
ผู้ใดทรงจำบทนี้ไว้เป็นนิจ หรือฟังซ้ำแล้วซ้ำอีก ผู้ปรารถนาบุตรย่อมได้บุตร ผู้ปรารถนาทรัพย์ย่อมได้ทรัพย์ ผู้ปรารถนาวิชาความรู้ย่อมได้วิชาความรู้ ไม่ว่าจะเป็นชายหรือหญิง
3.3.88
उभे संध्ये पठेन्नित्यं नारी वा पुरुषो यदि ।
आपदं प्राप्य मुच्येत बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ ३.३.८८ ॥
หากหญิงหรือชายสวดบทนี้เป็นนิจในทั้งสองสนธยา เมื่อประสบภัยพิบัติ ย่อมพ้นภัยนั้น ผู้ถูกผูกมัดย่อมหลุดพ้นจากพันธนาการ
3.3.89
संग्रामे च जयेन्नित्यं विपुलं चाप्नुयाद्वसु ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं स गच्छति ॥ ३.३.८९ ॥
ผู้นั้นย่อมชนะในการสงครามเสมอ และได้ทรัพย์สมบัติอันมากมาย พ้นจากบาปทั้งปวง และย่อมไปสู่โลกของพระอาทิตย์