ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.3.1
शौनकेनैवमुक्तस्तु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिः ।
प्रणम्य द्विजशार्दूलं पूज्यवाक्यं सुभाषितम्।
पुरोहितमुपागम्य भ्रातृमध्येऽब्रवीषिदम् ॥ ३.३.१ ॥
ਸ਼ੌਨਕ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਦੁਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.3.2
प्रस्थिताननुयातारो ब्राह्मणा वेदपारनाः ।
न चास्मि पोषणे शक्तो बहुदुःखसमन्वितः ॥ ३.३.२ ॥
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
3.3.3
परित्यक्तुं न शक्नोमि दानशक्तिश्च नास्ति मे ।
कथमत्र मया कार्यं तद्बूहि भगवन्मम ॥ ३.३.३ ॥
ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
3.3.4
मुहूर्तमिव स ध्यात्वा धर्मेणान्वीक्ष्य तां गतिम् ।
युधिष्ठिरमुवाचैदं धौम्यो धर्मभृतां वरः ॥ ३.३.४ ॥
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪਲ ਧਿਆਨ ਧਰਕੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ, ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧੌਮਯ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.3.5
पुरा सृष्टानि भूतानि पीड्यन्ते क्षुधया भृशम् ।
ततोऽनुकम्पंयां तेषां सविता स्वपिता यथा ॥ ३.३.५ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਜੀਵ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤਦ ਸਵਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤਰਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.3.6
गत्वोत्तसयणं तेजो रसानुद्धृत्य रश्मिभिः ।
दक्षिणायनमावृत्तो महीं वर्षति वारिणा ॥ ३.३.६ ॥
ਉੱਤਰਾਇਣ ਜਾ ਕੇ, ਤੇਜ ਨਾਲ, ਕਿਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਦੱਖਣਾਇਨ ਵੱਲ ਮੁੜਕੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.3.7
क्षेत्रभूते ततस्तस्मिन्नोषधीरोषधीयतिः ।
रवेस्तेजः समुद्धृत्य जनयामास वारिणा ॥ ३.३.७ ॥
ਫਿਰ ਖੇਤ ਵਰਗੀ ਉਸ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਤੇਜ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸਨੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉਗਾਈਆਂ।
3.3.8
निषिक्तश्चन्द्रतेजोभिः सूयते जगतो रविः ।
ओषध्यः षड्रसा मेध्यास्तदन्नं प्राणिनां भुवि ॥ ३.३.८ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਸੂਰਜ ਜਗਤ ਲਈ ਉਦੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਹਨ।
3.3.9
एवं भानुमयं ह्यन्नं भूतानां प्राणधारणम् ।
नाथोऽयं सर्वभूतानां तस्मात्तं शरणं व्रज ॥ ३.३.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜਮਈ ਅੰਨ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ-ਧਾਰਨ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।
3.3.10
राजानो हि महात्मानो योनिकर्मविशोधिताः ।
उद्धरन्ति प्रजाः सर्वास्तप आस्थाय पुष्कलम् ॥ ३.३.१० ॥
ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਪੂਰਨ ਤਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.3.11
भौमेन कार्तवीर्येण वैन्येन नहुषेण च ।
तपोयोगसमाधिस्थैरुद्धृता ह्यापदः प्रजाः ॥ ३.३.११ ॥
ਭੌਮ, ਕਾਰਤਵੀਰਯ, ਵੈਨਯ ਅਤੇ ਨਹੁਸ — ਤਪ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਆਪਦਾ ਵਿੱਚ ਪਈ ਪਰਜਾ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕੀਤਾ।
3.3.12
तथा त्वमपि धर्मात्मन्कर्मणा च विशोधितः ।
तप आस्थाय धर्मेण द्विजातीन्भर भारत ॥ ३.३.१२ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਕਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਤਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਦਵਿਜਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
3.3.13
एवमुक्तस्तु धौम्येन तत्कालसदृशं वचः ।
ततस्त्वध्यापयामास मन्त्रं सर्वार्थसाधकम्।
अष्टाक्षरं परं मन्त्रमार्तस्य सततं प्रियम् ॥ ३.३.१३ ॥
ਧੌਮ੍ਯ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਯੋਗ ਬਚਨ ਸੁਣੇ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸਭ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਸਿਖਾਇਆ, ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਤਰ, ਜੋ ਦੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
3.3.14
विप्रत्यागसमाधिस्थः संयतात्मा दृढव्रतः ।
धर्मराजो विशुद्धात्मा तप आतिष्ठदुत्तमम् ॥ ३.३.१४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸੰਜਮੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕੀਤਾ।
3.3.15
पुष्पोपहारैर्बलिभिरर्चयित्वा दिवाकरम् ।
सोऽवगाह्य जलं राजा देवस्याभिमुखोऽभवत् ॥ ३.३.१५ ॥
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਅਤੇ ਬਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇਵਤਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
3.3.16
गाङ्गेयं वार्युपस्पृश्य प्राणायामेन तस्थिवान् ।
शुचिः प्रयतवाग्भूत्वा स्तोत्रमारब्धवांस्ततः ॥ ३.३.१६ ॥
ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬੋਲ ਸੰਜਮੀ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸਤੋਤਰ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।
3.3.17
त्वं भानो जगतश्चक्षुस्त्वमात्मा सर्वदेहिनाम् ।
त्वं योनिः सर्वभूतानां त्वमाचारः क्रियावतां ॥ ३.३.१७ ॥
ਹੇ ਭਾਨੂ! ਤੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈਂ; ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈਂ; ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਆਚਾਰ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
3.3.18
त्वं गतिः सर्वसाङ्ख्यानां योगिनां त्वं परायणम् ।
अनावृतार्गलद्वारं त्वं गतिस्त्वं मुमुक्षताम् ॥ ३.३.१८ ॥
ਤੂੰ ਸਾਂਖਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈਂ; ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅਰਗਲਾ ਵਾਲਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤੂੰ ਹੈਂ; ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਵੀ ਤੂੰ ਹੈਂ।
3.3.19
त्वया संधार्यते लोकस्त्वया लोकः प्रकाश्यते ।
त्वयापवित्रीक्रियते निर्व्याजं पाल्यते त्वया ॥ ३.३.१९ ॥
ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਿਰਛਲ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.3.20
त्वामुपस्थाय काले तु ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
स्वशाखाविहितैर्मन्त्रैरर्चन्त्यृषिगणार्चित ॥ ३.३.२० ॥
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਵਿਹਿਤ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ।
3.3.21
तव दिव्यं रथं यान्तमनुयान्ति वरार्थिनः ।
सिद्धचारणगन्धर्वा यक्षगुह्यकपन्नगाः ॥ ३.३.२१ ॥
ਤੇਰਾ ਦਿਵ ਰਥ ਜਦੋਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਵਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਗੁਹਿਆਕ ਅਤੇ ਨਾਗ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
3.3.22
त्रयस्त्रिंशच्च वै देवास्तथा वैमानिका गणाः ।
सोपेन्द्राः समहेन्द्राश्च त्वामिष्ट्वासिद्धिमागताः ॥ ३.३.२२ ॥
ਤੇਤੀ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਿਮਾਨਚਾਰੀ ਗਣ, ਉਪੇਂਦਰ ਤੇ ਮਹੇਂਦਰ ਸਹਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।
3.3.23
उपयान्त्यर्चयित्वा तु त्वां वै प्राप्तमनोरथाः ।
दिव्यमन्दारमालाभिस्तूर्णं विद्याधरोत्तमाः ॥ ३.३.२३ ॥
ਤੈਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਦਿਆਧਰ ਦਿਵ ਮੰਦਾਰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
3.3.24
गुह्याः पितृगणाः सप्त ये दिव्या ये च मानुषाः ।
ते पूजयित्वा त्वामेव गच्छन्त्याशु प्रधानताम् ॥ ३.३.२४ ॥
ਸੱਤ ਗੁਹਿਆ ਪਿਤਰ ਗਣ, ਜੋ ਦਿਵ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜ ਕੇ ਛੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3.3.25
वसवो मरुतो रुद्रा ये च साध्या मरीचिपाः ।
वालखिल्यादयः सिद्धाः श्रेष्ठत्वं प्राणिनां गताः ॥ ३.३.२५ ॥
ਵਸੂ, ਮਰੁਤ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਧ੍ਯ ਤੇ ਮਰੀਚਿਪ, ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਆਦਿ ਸਿੱਧ — ਇਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
3.3.26
सब्रह्मकेषु लोकेषु सप्तस्वप्यखिलेषु च ।
न तद्भूतमहं मन्ये यदर्कादतिरिच्यते ॥ ३.३.२६ ॥
ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਜੋ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ।
3.3.27
सन्ति चान्यानि सत्वानिवीर्यवन्ति महान्ति च ।
न तु तेषां तथा दीप्तिः प्रभावो वायथा तव ॥ ३.३.२७ ॥
ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
3.3.28
ज्योतीषित्वयि सर्वाणि त्वं सर्वज्योतिषां पतिः ।
त्वयिसत्त्वं च सत्त्वं च सर्वेभावाश्च सात्त्विकाः ॥ ३.३.२८ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ੍ਵ, ਸੱਤ੍ਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਤ੍ਵਿਕ ਭਾਵ ਹਨ।
3.3.29
त्वत्तेजसा कृतंचक्रं सुनाभं विश्वकर्मणा ।
देवारीणां मदो येन नाशितः शार्ङ्गधन्वना ॥ ३.३.२९ ॥
ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਸੁਨਾਭ ਨਾਮਕ ਚੱਕਰ ਬਣਾਇਆ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਰਙ੍ਗਧਨਵਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ।
3.3.30
त्वमादायांशुभिस्तेजो निदाघे सर्वदेहिनाम् ।
सर्वौषधिरसानां च पुनर्वर्षासु मुञ्चसि ॥ ३.३.३० ॥
ਤੂੰ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਤੇਜ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸਾਰੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੇ ਰਸ ਛੱਡਦਾ ਹੈਂ।
3.3.31
तपन्त्यन्ते दहन्त्यन्ये गर्जन्त्यन्ये तथा घनाः ।
विद्योतन्ते प्रवर्षन्ति तव प्रावृषि रश्मयः ॥ ३.३.३१ ॥
ਕੁਝ ਕਿਰਨਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਾੜਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਦਲ ਗਰਜਦੇ ਹਨ; ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
3.3.32
न तथा सुखयत्यग्निर्न प्रावारा न कम्बलाः ।
शीतवातार्दितं लोकं यथा तव मरीचयः ॥ ३.३.३२ ॥
ਅੱਗ, ਚਾਦਰਾਂ ਜਾਂ ਕੰਬਲ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਤਨਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਜਿੰਨਾ ਤੇਰੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
3.3.33
त्रयोदशद्वीपवतीं गोभिर्भासयसे महीम् ।
त्रयाणामपि लोकानां हितायैकः प्रवर्तसे ॥ ३.३.३३ ॥
ਤੇਰਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
3.3.34
तव यद्युदयो न स्यादन्धं जगदिदं भवेत् ।
न च धर्मार्थकामेषु प्रवर्तेरन्मनीषिणः ॥ ३.३.३४ ॥
ਜੇ ਤੇਰਾ ਚੜ੍ਹਨਾ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਅਤੇ ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਨਾ ਹੁੰਦੇ।
3.3.35
आधानपशुबन्धेष्टिमन्त्रयज्ञतपःक्रियाः ।
त्वत्प्रसादादवाप्यन्ते ब्रह्मक्षत्रविशां गणैः ॥ ३.३.३५ ॥
ਆਧਾਨ, ਪਸ਼ੂਬੰਧ, ਇਸ਼ਟੀ, ਮੰਤਰਯੱਗ, ਤਪ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
3.3.36
यदहर्ब्रह्मणः प्रोक्तं सहस्रयुगसंमितम् ।
तस्य त्वमादिरन्तश्च कालज्ञैः परिकीर्तितः ॥ ३.३.३६ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਜੋ ਦਿਨ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ, ਇਹ ਕਾਲ-ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
3.3.37
मनूनां मनुपुत्राणां जगतोऽमानवस्य च ।
मन्वन्तराणां सर्वेषामीश्वराणां त्वमीश्वरः ॥ ३.३.३७ ॥
ਮਨੂਆਂ, ਮਨੂ-ਪੁੱਤਰਾਂ, ਜਗਤ ਅਤੇ ਅਮਾਨਵਾਂ ਦੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰਾਂ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਈਸ਼ਵਰ ਹੋ।
3.3.38
संहारकाले संप्राप्ते तव क्रोधविनिःसृतः ।
संवर्तकाग्निस्त्रैलोक्यं भस्मीकृत्यावतिष्ठते ॥ ३.३.३८ ॥
ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਸੰਵਰਤਕ ਅਗਨੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
3.3.39
त्वद्दीधितिसमुत्पन्ना नानावर्ण महाघनाः ।
सैरावताः साशनयः कुर्वन्त्याभूतसंप्लवम् ॥ ३.३.३९ ॥
ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ, ਐਰਾਵਤਾਂ ਵਾਂਗ ਬਿਜਲੀਆਂ ਸਹਿਤ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਲਯ-ਹੜ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.3.40
कृत्वा द्वादशधाऽऽत्मानं द्वादशादित्यतां गतः ।
संहृत्यैकार्णवं सर्वं त्वं शोषयसि रश्मिभिः ॥ ३.३.४० ॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿੱਤਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ; ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਕੇ ਆਪ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
3.3.41
त्वामिन्द्रमाहुस्त्वं रुद्रस्त्वं विष्णुस्त्वं प्रजापतिः ।
त्वमग्निस्त्वं मनः सूक्ष्मं प्रभुस्त्वं ब्रह्मशाश्वतं ॥ ३.३.४१ ॥
ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਦਰ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰੁਦਰ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅਗਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੂਖਮ ਮਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋ।
3.3.42
त्वं हंसः सविता भानुरंशुमाली वृषाकपिः ।
विवस्वान्मिहिरः पूषा मित्रो धर्मस्तथैव च ॥ ३.३.४२ ॥
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੰਸ, ਸਵਿਤਾ, ਭਾਨੂ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਲੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ; ਵਿਵਸਵਾਨ, ਮਿਹਿਰ, ਪੂਸ਼ਾ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ।
3.3.43
सहस्ररश्मिरादित्यस्तपनस्त्वं गवां पतिः ।
मार्तण्डोऽर्को रविः सूर्यः शरण्यो दिनकृत्तथा ॥ ३.३.४३ ॥
ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿੱਤ, ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਗਾਵਾਂ (ਕਿਰਨਾਂ) ਦਾ ਤੂੰ ਸੁਆਮੀ ਹੈਂ। ਮਾਰਤੰਡ, ਅਰਕ, ਰਵੀ, ਸੂਰਜ, ਸ਼ਰਣਯ ਅਤੇ ਦਿਨਕ੍ਰਿਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਵਡਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
3.3.44
दिवाकरः सप्तसप्तिर्धामकेशी विरोचनः ।
आशुगामी तमोघ्नश्च हरिताश्वश्च कीर्त्यसे ॥ ३.३.४४ ॥
ਤੂੰ ਦਿਵਾਕਰ, ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਜਕੇਸ਼, ਵਿਰੋਚਨ, ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲਾ, ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਰਿਤਾਸ਼ਵ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
3.3.45
सप्तम्यागथवा षष्ठ्यां भक्त्या पूजां करोति यः ।
अनिर्विण्णोऽनहंकारी तं लक्ष्मीर्भजते नरम् ॥ ३.३.४५ ॥
ਸਪਤਮੀ ਜਾਂ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਹਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
3.3.46
न तेषामापदः सन्ति नाधयो व्याधयस्तथा ।
ये तवानन्यमनसा कुर्वन्त्यर्चनवन्दनम् ॥ ३.३.४६ ॥
ਜੋ ਅਨਨ੍ਯ ਮਨ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਤੇ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਨਾ ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੋਗ।
3.3.47
सर्वरोगैर्विरहिताः सर्वपापाविवर्जिताः ।
त्वद्भावभक्ताः सुखिनो भवन्ति चिरजीविनः ॥ ३.३.४७ ॥
ਜੋ ਤੇਰੇ ਸਵਰੂਪ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3.3.48
त्वं ममापन्नकामस्य सर्वातिथ्यं चिकीर्षतः ।
अन्नमन्नपते दातुमभितः श्रद्धयाऽर्हसि ॥ ३.३.४८ ॥
ਹੇ ਅੰਨਪਤੀ! ਤੇਰੀ ਪੂਰੀ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਵਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ, ਤੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅੰਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈਂ।
3.3.49
येच तेऽनुचराः सर्वे पादोपान्तं समाश्रिताः ।
माठरारुणदण्डाद्यास्तांस्तान्वन्देऽशनिक्षुभान् ॥ ३.३.४९ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਅਨੁਚਰਾਂ, ਮਾਠਰ, ਅਰੁਣ, ਦੰਡ ਆਦਿ, ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਕਸ਼ੁਭਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
3.3.50
क्षुभया सहिता मैत्री याश्चान्या भूतमातरः ।
ताश्च सर्वा नमस्यामि पान्तु मां शरणागतम् ॥ ३.३.५० ॥
ਕਸ਼ੁਭਾ ਸਮੇਤ ਮੈਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਭੂਤਮਾਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਮੇਰੀ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
3.3.51
कण्ठदघ्ने जले स्थित्वा मन्त्रैः स्तोत्रैश्च तोषितः ।
ततो दिवाकरः प्रीतो दर्शयामास पाण्डवम्।
दीप्यमानः स्ववपुषा ज्वलन्निव हुताशनः ॥ ३.३.५१ ॥
ਗਲੇ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਦਿਵਾਕਰ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ; ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਬਲਦੇ ਹੋਏ।
3.3.52
यत्तेऽभिलषितं किंचित्तत्त्वं सर्वमवाप्स्यसि ।
अहमन्नं प्रदास्यामि सप्त पञ्च च ते समाः ॥ ३.३.५२ ॥
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਤ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਅੰਨ ਦਿਆਂਗਾ।
3.3.53
गृह्णीष्व पिठरं ताम्रं मया दत्तं नराधिप ।
यावद्वर्त्स्यति पाञ्चाली पात्रेणानेन सुव्रत ॥ ३.३.५३ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਮੇਰਾ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਲੈ ਲੈ। ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਜਦ ਤੱਕ ਪਾਂਚਾਲੀ ਇਸ ਭਾਂਡੇ ਨਾਲ ਜੀਵੇਗੀ।
3.3.54
फलमूलामिषं शाकं संस्कृतं यन्महानसे ।
चतुर्विधं तदन्नाद्यमक्षय्यं ते भविष्यति।
इतश्चतुर्दशे वर्षे भूयो राज्यमवाप्स्यसि ॥ ३.३.५४ ॥
ਫਲ, ਮੂਲ, ਮਾਸ, ਸਾਗ — ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਅੰਨ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਥੋਂ ਚੌਦਵੇਂ ਸਾਲ ਤੂੰ ਫਿਰ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।
3.3.55
एवमुक्त्वा तु भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.३.५५ ॥
ਭਗਵਾਨ ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
3.3.56
लब्ध्वा वरं तु कौन्तेयो जलादुत्तीर्य धर्मवित् ।
जग्राह पादौ धौम्यस्य भ्रातॄंश्च परिषस्वजे ॥ ३.३.५६ ॥
ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕੌਂਤੇਯ ਜਲ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ, ਧੌਮਯ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜੇ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ।
3.3.57
द्रौपद्या सह-संगम्य पश्यमानोऽपयात्प्राभुः ।
महानसे तदान्नं तु साधयामास पाण्डवः ॥ ३.३.५७ ॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭੂ ਚਲੇ ਗਏ; ਫਿਰ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੰਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
3.3.58
संस्कृतं प्रसवं याति स्वल्पमन्नं चतुर्विधम् ।
अक्षय्यं वर्धते चान्नं तेनाभोजयत द्विजान् ॥ ३.३.५८ ॥
ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਤੁਰਵਿਧ ਅੰਨ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਅਕਸ਼ੈ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅੰਨ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ।
3.3.59
भुक्तवत्सु च विप्रेषु भोजयित्वाऽनुजानपि ।
शेषं विघससंज्ञं तुपश्चाद्भुङ्क्ते युधिष्ठिरः ॥ ३.३.५९ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਵਾ ਕੇ ਜੋ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ 'ਵਿਘਸ' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਉਸਨੂੰ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
3.3.60
युधिष्ठिरं भोजयित्वा शेषमश्नाति पार्षती ।
द्रौपद्यां भुज्यमानायां तदन्नं क्षयमेति च ॥ ३.३.६० ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾ ਕੇ ਪਾਰਸ਼ਤੀ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਂਦੀ ਹੈ; ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਖਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅੰਨ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.3.61
एवं दिवाकरात्प्राप्य दिवाकरसमप्रभः ।
कामान्मनोभिलषितान्ब्राह्मणेभ्योऽददात्प्रभुः ॥ ३.३.६१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਚਾਹੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
3.3.62
पुरोहितपुरोगाश्च तिथिनक्षत्रपर्वसु ।
इज्यार्थे संप्रवर्तन्ते विधिमन्त्रप्रमाणतः ॥ ३.३.६२ ॥
ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਤਿਥੀ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਪਰਵ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਯੱਗ ਲਈ ਵਿਧੀ, ਮੰਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਨੁਸਾਰ (ਕਰਮ) ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3.3.63
ततः कृतस्वस्त्ययना धौम्येन सह पाण्डवाः ।
द्विजसङ्घैः परिवृताः प्रययुः काम्यकं वनम् ॥ ३.३.६३ ॥
ਫਿਰ ਸਵਸਤੀਵਾਚਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਧੌਮਿਆ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਕਾਮਯਕ ਵਨ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।
3.3.64
पुष्पोपहारबलिभिर्बहुशश्च यथाविधि ।
सर्वात्मभूतं संपूज्य यतप्राणो जितेन्द्रियः ॥ ३.३.६४ ॥
ਫੁੱਲਾਂ, ਭੇਟਾਂ ਅਤੇ ਬਲੀਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਵਾਤਮਭੂਤ (ਪ੍ਰਭੂ) ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ (ਉਹ ਰਿਹਾ)।
3.3.65
स्तवेन केन विप्रर्षे स तु राजा युधिष्ठिरः ।
विप्रार्थमाराधितवान्सूर्यमद्भुतविक्रमम् ॥ ३.३.६५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਅਦਭੁਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਸ ਸਤੋਤਰ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ?
3.3.66
मयि स्नेहोऽस्ति चेद्ब्रह्मन्यद्यनुग्रहभागहम् ।
भगवन्नास्ति चेद्गुद्यं तच्च मे ब्रूहि सांप्रतम् ॥ ३.३.६६ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸਨੇਹ ਹੈ, ਜੇ ਮੈਂ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
3.3.67
शृणुष्वांवहितो राजञ्शुचिर्भूत्वा समाहितः ।
क्षणं च कुरु राजेन्द्र गुह्यं वक्ष्यामि ते हितम् ॥ ३.३.६७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇੱਕ ਪਲ ਧਿਆਨ ਦੇ; ਤੇਰੇ ਹਿਤ ਲਈ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਆਖਾਂਗਾ।
3.3.68
धौम्येन तु यथाप्रोक्तं पार्थाय सुमहात्मने ।
नाम्नामष्टोत्तरं पुण्यं शतं तच्छृणु भूपते ॥ ३.३.६८ ॥
ਧੌਮਿਆ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਨਾਮ ਉਪਦੇਸ਼ੇ ਗਏ ਸਨ। ਹੇ ਭੂਪਤੀ, ਉਹ ਸੁਣ।
3.3.69
सूर्योऽर्यभा भगस्त्वष्टा पूषाऽर्कः सविता रविः ।
गभस्तिमानजः कालो मृत्युर्धाता प्रभाकरः ॥ ३.३.६९ ॥
ਸੂਰਜ, ਅਰਯਭਾ, ਭਗ, ਤਵਸ਼ਟਾ, ਪੂਸ਼ਾ, ਅਰਕ, ਸਵਿਤਾ, ਰਵਿ, ਗਭਸਤਿਮਾਨ, ਅਜ, ਕਾਲ, ਮ੍ਰਿਤੂ, ਧਾਤਾ, ਪ੍ਰਭਾਕਰ।
3.3.70
पृथिव्यापश्च तेजश्च खं वायुश्च परायणम् ।
सोमो बृहस्पतिः शुक्रो बुधोऽङ्गारक एव च ॥ ३.३.७० ॥
ਧਰਤੀ, ਜਲ, ਤੇਜ, ਆਕਾਸ਼, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਸਰਾ; ਸੋਮ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਸ਼ੁਕਰ, ਬੁਧ ਅਤੇ ਅੰਗਾਰਕ (ਮੰਗਲ) ਵੀ।
3.3.71
इन्द्रो विवस्वान्दीप्तांशुः शुचिः शौरिः शनैश्चरः ।
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्कन्दो वैश्रवणो यमः ॥ ३.३.७१ ॥
ਇੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਦੀਪਤਾਂਸ਼ੂ, ਸ਼ੁਚਿ, ਸ਼ੌਰੀ, ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਰੁਦਰ, ਸਕੰਦ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਅਤੇ ਯਮ।
3.3.72
वैद्युतो जाठरश्चाग्निरैन्धनस्तेजसां पतिः ।
धर्मध्वजो वेदकर्ता वेगाङ्गो वेदवाहनः ॥ ३.३.७२ ॥
ਵੈਦਯੁਤ, ਜਾਠਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ, ਐਂਧਨ, ਤੇਜਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਧਰਮਧਵਜ, ਵੇਦਕਰਤਾ, ਵੇਗਾਂਗ, ਵੇਦਵਾਹਨ।
3.3.73
कृतं त्रेता द्वापरश्च कलिः सर्वामराश्रयः ।
कला काष्ठा मुहूर्ताश्च पक्षा मासा ऋतुस्तथा ॥ ३.३.७३ ॥
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਅਤੇ ਕਲਿ — ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ; ਕਲਾ, ਕਾਸ਼ਠਾ, ਮੁਹੂਰਤ, ਪੱਖ, ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਰੁੱਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
3.3.74
संवत्सरकरोऽश्वत्थः कालचक्रो विभावसुः ।
पुरुषः शाश्वतो योगी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः ॥ ३.३.७४ ॥
ਸੰਵਤਸਰ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਅਸ਼ਵੱਥ, ਕਾਲਚੱਕਰ, ਵਿਭਾਵਸੂ; ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਪੁਰਖ, ਯੋਗੀ, ਵਿਅਕਤ-ਅਵਿਅਕਤ, ਸਨਾਤਨ।
3.3.75
लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुदः ।
वरुणः सागरोंशश्च जीमूतो जीवनोऽरिहा ॥ ३.३.७५ ॥
ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਅਕਸ਼, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਅਕਸ਼, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਅਨ੍ਹੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ; ਵਰੁਣ, ਸਾਗਰ ਦਾ ਅੰਸ਼, ਮੇਘ, ਜੀਵਨ ਦਾਤਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ।
3.3.76
भूताश्रयो भूतपति- सर्वभूतनिषेवितः ।
मणिः सुवर्णो भूतात्मा कामदः सर्वतोमुखः।
स्रष्टा संवर्तको वह्निः सर्वस्यादिरलोलुपः ॥ ३.३.७६ ॥
ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਭੂਤਪਤੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੇਵਿਤ; ਮਣੀ, ਸੁਨਹਿਰਾ, ਭੂਤਾਤਮਾ, ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਸਰਬਤੋਮੁਖ; ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਸੰਵਰਤਕ, ਅਗਨੀ, ਸਭ ਦਾ ਆਦਿ, ਲੋਭ-ਰਹਿਤ।
3.3.77
अनन्तः कपिलो भानुः कामदः सर्वतोमुखः ।
जयो विशालो वरदः सर्वधातुनिषेचिता ॥ ३.३.७७ ॥
ਅਨੰਤ, ਕਪਿਲ, ਭਾਨੂ, ਕਾਮਦ, ਸਰਬਤੋਮੁਖ; ਜਯ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਵਰਦ, ਸਰਬ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਹੋਇਆ।
3.3.78
मनः सुपर्णो भूतादिः शीघ्रगः प्राणधारकः ।
धन्वन्तरिर्धूमकेतुरादिदेवोऽदितेः सुतः ॥ ३.३.७८ ॥
ਮਨ, ਸੁਪਰਨ, ਭੂਤਾਦਿ, ਸ਼ੀਘਰਗਾਮੀ, ਪ੍ਰਾਣਧਾਰਕ; ਧਨਵੰਤਰੀ, ਧੂਮਕੇਤੂ, ਆਦਿਦੇਵ, ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ।
3.3.79
द्वादशात्माऽरविन्दाक्षः पिता माता पितामहः ।
स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम् ॥ ३.३.७९ ॥
ਉਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਦਾਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਵਰਗ ਦਾ ਦੁਆਰ, ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਦੁਆਰ, ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਦੁਆਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ ਹੈ।
3.3.80
देवकर्ता प्रशान्तात्मा विश्वात्मा विश्वतोमुखः ।
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा मैत्रेण वपुषाऽन्वितः ॥ ३.३.८० ॥
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਆਤਮਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਆਤਮਾ, ਸਰਬਤੋਮੁਖ ਹੈ; ਚਰਾਚਰ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸੂਖਮ ਆਤਮਾ, ਮੈਤ੍ਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।
3.3.81
एतद्वै कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः ।
नाम्नामष्टशतं पुण्यं शक्रेणोक्तं महात्मना ॥ ३.३.८१ ॥
ਇਹ ਕੀਰਤਨ ਯੋਗ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਕਹੇ ਸਨ।
3.3.82
शक्राच्च नारदः प्राप्तो धौम्यश्च तदन्तरम् ।
धौम्याद्युधिष्ठरः प्राप्य सर्वान्कमानवाप्तवान् ॥ ३.३.८२ ॥
ਸ਼ਕ੍ਰ ਤੋਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਧੌਮ੍ਯ ਨੇ; ਧੌਮ੍ਯ ਤੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ।
3.3.83
सुरगणपितृयक्षसेवितं ।
ह्यसुरनिशाचरसिद्धवन्दितम्।
वरकनकहुताशनप्रभं ।
त्वमपि मनस्यभिधेहि भास्करम् ॥ ३.३.८३ ॥
ਦੇਵਗਣਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ, ਅਸੁਰਾਂ, ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸੋਨੇ ਤੇ ਹਵਨ ਅਗਨੀ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰ।
3.3.84
सूर्योदये यः सुसमाहितः पठे-
त्त पुत्रदारान्धनरत्नसंचयान्।
लभेत जातिस्मरतां नरः सदा ।
धृतिं च मेधां च स विन्दते पुमान् ॥ ३.३.८४ ॥
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਵੇਲੇ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਜੋ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਧਨ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਸੰਚਯ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.3.85
इमं स्तवं देववरस्य यो नरः ।
प्रकीर्तयेच्छुचिसुमनाः समाहितः।
स मुच्यते शोकदवाग्निसागरा-
ल्लभेत कामान्मनसा यथेप्सितान् ॥ ३.३.८५ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੀ ਇਸ ਉਸਤਤੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਦਾਵਾਨਲ ਅਤੇ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.3.86
इमं स्तवं प्रयतमनाः समाधिना ।
पछेदिहान्योऽपि वरं समर्थयन्।
तत्त्स्य दद्याच्च रविर्मनीषितं ।
तदाऽऽप्नुयाद्यद्यपि तत्सुदुर्लभम् ॥ ३.३.८६ ॥
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੀ ਸੰਜਮੀ ਮਨ ਨਾਲ ਇਕਾਗਰਤਾ ਸਹਿਤ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਵਰ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਉਸਨੂੰ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲਭ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.3.87
यश्चेदं धारयेन्नित्यं शृणुयाद्वाप्यभीक्ष्णशः ।
पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्।
विद्यार्थी लभते विद्यां पुरुषोप्यथवा स्त्रियः ॥ ३.३.८७ ॥
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ ਨਿੱਤ ਧਾਰਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣੇ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪੁਰਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ।
3.3.88
उभे संध्ये पठेन्नित्यं नारी वा पुरुषो यदि ।
आपदं प्राप्य मुच्येत बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ ३.३.८८ ॥
ਜੇ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਵਾਂ ਵੇਲੇ ਨਿੱਤ ਇਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝਾ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁੱਟਦਾ ਹੈ।
3.3.89
संग्रामे च जयेन्नित्यं विपुलं चाप्नुयाद्वसु ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं स गच्छति ॥ ३.३.८९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਦਾ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸੂਰਜਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।