મહાભારત · અધ્યાય 3.301
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.301.1
यत्तत्तदा महद्ब्रह्मँल्लोमशो वाक्यमब्रवीत् ।
इन्द्रस्य वचनादेव पाण्डुपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ३.३०१.१ ॥
હે બ્રાહ્મણ, ત્યારે લોમશે ઇન્દ્રના વચનથી પાંડુપુત્ર યુધિષ્ઠિરને જે મહાન વચન કહ્યું, તે શું હતું?
3.301.2
यच्चापि ते भयं तीव्रं न च कीर्तयसे क्वचित् ।
तच्चाप्यपहरिष्यामि धनंजय इतो गते ॥ ३.३०१.२ ॥
તારો તીવ્ર ભય, જેની તું ક્યારેય ચર્ચા કરતો નથી, તેને પણ ધનંજય અહીંથી ગયા પછી હું દૂર કરીશ.
3.301.3
किंनु रतज्जपतांश्रेष्ठ कर्णं प्रति महद्भयम् ।
आसीन्न च स धर्मात्मा कथयामास कस्यचित् ॥ ३.३०१.३ ॥
હે જપ કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તો કર્ણ વિશેનો તે મહાન ભય શું હતો? તે ધર્માત્માએ તે કોઈને કહ્યો ન હતો.
3.301.4
अहं ते राजशार्दूल कथयामि कथामिमाम् ।
पृच्छतो भरतश्रेष्ठ शुश्रूषस्व गिरं मम ॥ ३.३०१.४ ॥
હે રાજશાર્દૂલ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તું પૂછે છે તેથી આ કથા હું તને કહું છું; મારી વાણી ધ્યાનથી સાંભળ.
3.301.5
द्वादशे समतिक्रान्ते वर्षे प्राप्ते त्रयोदशे ।
पाण्डूनां हितकृच्छक्रः कर्णं भिक्षितुमुद्यतः ॥ ३.३०१.५ ॥
બાર વર્ષ વીતી ગયાં અને તેરમું વર્ષ આવ્યું ત્યારે, પાંડવોનું હિત કરનાર ઇન્દ્ર કર્ણ પાસે ભિક્ષા માંગવા તૈયાર થયા.
3.301.6
अभिप्रायमथो ज्ञात्वा महेन्द्रस्य विभावसुः ।
कुण्डलार्थे महाराज सूर्यः कर्णमुपागतः ॥ ३.३०१.६ ॥
મહેન્દ્રનો અભિપ્રાય જાણીને, હે મહારાજ, વિભાવસુ (સૂર્ય) કુંડળો માટે કર્ણ પાસે આવ્યા.
3.301.7
महार्हे शयने वीरं स्पर्द्ध्यास्तरणसंवृते ।
शयानमतिविश्वस्तं ब्रह्मण्यं सत्यवादिनम् ॥ ३.३०१.७ ॥
અમૂલ્ય શય્યા પર, ઈર્ષ્યા જગાડે એવા પાથરણાથી ઢંકાયેલા, વીર (કર્ણ) સૂતા હતા; સંપૂર્ણ વિશ્વાસુ, બ્રાહ્મણોને સમર્પિત અને સત્યવાદી હતા.
3.301.8
स्वप्नान्ते निशि राजेन्द्र दर्शयामास रश्मिवान् ।
कृपया परयाऽऽविष्टः पुत्रस्नेहाच्च भारत ॥ ३.३०१.८ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ભારત! રાત્રિના અંતે સ્વપ્નમાં કિરણવાન (સૂર્ય) દર્શન આપ્યા; પરમ કરુણા અને પુત્રસ્નેહથી ભરાઈને.
3.301.9
ब्राह्मणो वेदविद्भूत्वा सूर्यो योगर्द्धिरूपवान् ।
हितार्थमब्रवीत्कर्णं सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥ ३.३०१.९ ॥
વેદજ્ઞ બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરી, યોગઋદ્ધિના રૂપવાળા સૂર્યે કર્ણના હિત માટે સાંત્વનાપૂર્વક આ વચન કહ્યું.
3.301.10
कर्ण मद्वचनं तात शृणु सत्यभृतांवर ।
ब्रुवतोऽद्य महाबाहो सौहृदात्परमं हितम् ॥ ३.३०१.१० ॥
હે કર્ણ! મારું વચન સાંભળ, હે તાત, સત્યધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ! હે મહાબાહુ, આજે સ્નેહથી પરમ હિતની વાત કહું છું.
3.301.11
उपायास्यति शक्रस्त्वां पाण्डवानां हितेप्सया ।
ब्राह्मणच्छद्मना कर्ण कुण्डलोपजिहीर्षया ॥ ३.३०१.११ ॥
ઇન્દ્ર પાંડવોના હિતની ઇચ્છાથી, બ્રાહ્મણના વેશમાં, હે કર્ણ, કુંડળ હરી લેવાની ઇચ્છાથી તારી પાસે આવશે.
3.301.12
विदितं तेन शीलं ते सर्वस्य जगतस्तथा ।
यथा त्वं भिक्षितः सद्भिर्ददास्येव न याचसे ॥ ३.३०१.१२ ॥
તારો સ્વભાવ તેને જાણીતો છે, અને સમગ્ર જગતને પણ; સજ્જનો યાચના કરે ત્યારે તું આપે છે, તું પોતે યાચના કરતો નથી.
3.301.13
त्वं हि तात ददास्येव ब्राह्मणेभ्यः प्रयाचितम् ।
वित्तं यच्चान्यदप्याहुर्न प्रत्याख्यासि कस्यचित् ॥ ३.३०१.१३ ॥
હે વત્સ, તું બ્રાહ્મણોએ માગેલું અવશ્ય આપે છે; ધન કે બીજું જે કહેવાય છે, તે કોઈને પણ તું નકારતો નથી.
3.301.14
त्वां तु चैवंविधं ज्ञात्वा स्वयं वै पाकशासनः ।
आगन्ता रकुण्डलार्थाय कवचं चैव भिक्षितुम् ॥ ३.३०१.१४ ॥
તને આવો જાણીને પાકશાસન ઇન્દ્ર પોતે કુંડળો માટે અને કવચ પણ માંગવા આવશે.
3.301.15
तस्मै प्रयाचमानाय न देये कुण्डले त्वया ।
अनुनेयः परं शक्त्या श्रेय एतद्धि ते परम् ॥ ३.३०१.१५ ॥
તે માંગે તોપણ તારે કુંડળો આપવા ન જોઈએ; તારી શક્તિ પ્રમાણે તેને સારી રીતે મનાવવો જોઈએ, કારણ કે એ જ તારું પરમ કલ્યાણ છે.
3.301.16
कुण्डलार्थेऽब्रुवंस्तात कारणैर्बहुभिस्त्वया ।
अन्यैर्बहुविधैर्वित्तैः सन्निवार्यः पुनःपुनः ॥ ३.३०१.१६ ॥
હે વત્સ, કુંડળો વિશે તે તને ઘણાં કારણો આપીને કહેશે; બીજાં વિવિધ ધનોથી તેને વારંવાર રોકવો જોઈએ.
3.301.17
रत्नैः स्त्रीभिस्तथा गोभिर्धनैर्बहुविधैरपि ।
निदर्शनैश्च बहुभिः कुण्डलेप्सुः पुरंदरः ॥ ३.३०१.१७ ॥
રત્નો, સ્ત્રીઓ, ગાયો, વિવિધ ધનો તથા ઘણાં દૃષ્ટાંતોથી પણ કુંડળોની ઇચ્છા રાખનારો પુરંદર ઇન્દ્ર (તને લલચાવવાનો પ્રયત્ન કરશે).
3.301.18
यदि दास्यसि कर्ण त्वं सहजे कुण्डले शुभे ।
आयुषः प्रक्षयं गत्वा मृत्योर्वशमुपैष्यसि ॥ ३.३०१.१८ ॥
કર્ણ, જો તું જન્મજાત શુભ કુંડળો આપીશ, તો આયુષ્યનો ક્ષય પામીને મૃત્યુના વશમાં જઈશ.
3.301.19
कवचेन समायुक्तः कुण्डलाभ्यां च मानद ।
अवध्यस्त्वं रणेऽरीणामिति विद्धि वचो मम ॥ ३.३०१.१९ ॥
હે માનદ! કવચ અને કુંડળોથી યુક્ત થઈને તું રણમાં શત્રુઓથી અવધ્ય થઈશ; આ મારું વચન જાણ.
3.301.20
अमृतादुत्थितं ह्येतदुभयं रत्नसंमितम् ।
तस्माद्रक्ष्यं त्वया कर्ण जीवितं चेत्प्रियं तव ॥ ३.३०१.२० ॥
અમૃતમાંથી ઉત્પન્ન થયેલાં આ બંને રત્ન સમાન છે; તેથી હે કર્ણ, જો તને તારું જીવન પ્રિય હોય તો તારે તેમની રક્ષા કરવી જોઈએ.
3.301.21
को मामेवं भवान्प्राह दर्शयन्सौहृदं परम् ।
कामया भगवन्ब्रूहि को भवान्द्विजवेषधृक् ॥ ३.३०१.२१ ॥
પરમ સૌહાર્દ બતાવીને મને આ પ્રમાણે કહેનાર આપ કોણ છો? હે ભગવન્, દ્વિજવેષ ધારણ કરનાર આપ કોણ છો તે કહો.
3.301.22
अहं तात सहस्रांशुः सौहृदात्त्वां निदर्शये ।
कुरुष्वैतद्वयो मे त्वमेतच्छ्रेयः परं हि ते ॥ ३.३०१.२२ ॥
હે વત્સ, હું સહસ્રાંશુ (સૂર્ય) છું; મૈત્રીથી હું તને આ બતાવું છું. મારું આ વચન કર; આ જ તારું પરમ કલ્યાણ છે.
3.301.23
श्रेय एव ममात्यन्तं यस्य मे गोपतिः प्रभुः ।
प्रवक्ताऽद्य हितान्वेषी शृणु चेदं वचो मम ॥ ३.३०१.२३ ॥
કિરણોના સ્વામી સૂર્ય જેના પ્રભુ છે, તે મને આ જ અત્યંત કલ્યાણ છે; આજે હિત શોધીને બોલતા આપ સાંભળો, અને મારું આ વચન પણ સાંભળો.
3.301.24
प्रसादये त्वां वरदं प्रणयाच्च ब्रवीम्यहम् ।
न निवार्यो व्रतादस्मादहं यद्यस्मि ते प्रियः ॥ ३.३०१.२४ ॥
હે વરદાતા, હું આપને વિનંતી કરું છું અને પ્રેમથી કહું છું; જો હું આપનો પ્રિય હોઉં તો આ વ્રતથી મને રોકશો નહીં.
3.301.25
व्रतं वै मम लोकोऽयं वेत्ति कृत्स्नं विभावसो ।
यथाऽहं द्विजमुख्येभ्यो दद्यां प्राणानपिध्रुवम् ॥ ३.३०१.२५ ॥
હે વિભાવસુ, મારું વ્રત આ લોક સંપૂર્ણપણે જાણે છે; શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને હું ચોક્કસ પ્રાણ પણ આપી દઈશ.
3.301.26
यद्यागच्छति मां शक्रो ब्राह्मणच्छद्मना वृतः ।
हितार्थं पाण्डुपुत्राणां खेचरोत्तम भिक्षितुम् ॥ ३.३०१.२६ ॥
હે ખેચરોમાં શ્રેષ્ઠ, પાંડુપુત્રોના હિત માટે ઇન્દ્ર બ્રાહ્મણના વેશે મારી પાસે ભિક્ષા માગવા આવે તો—
3.301.27
दास्यामि विबुधश्रेष्ठ कुण्डले वर्म चोत्तमम् ।
न मे कीर्तिः प्रणश्येत त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ ३.३०१.२७ ॥
હે દેવશ્રેષ્ઠ, હું કુંડળ અને ઉત્તમ કવચ આપી દઈશ; ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત મારી કીર્તિ નષ્ટ ન થાય.
3.301.28
मद्विधस्यायशस्यं हि न युक्तं प्राणरक्षणम् ।
युक्तं हि यशसा युक्तं मरणं लोकसंमतम् ॥ ३.३०१.२८ ॥
મારા જેવા માટે પ્રાણરક્ષા અપયશકારક અને અયોગ્ય છે; યશસહિત મૃત્યુ જ યોગ્ય છે, જે લોકમાન્ય છે.
3.301.29
सोहमिन्द्राय दास्यामि कुण्डले सह वर्मणा ।
यदि मां बलवृत्रघ्नो भिक्षार्थमुपयास्यति ॥ ३.३०१.२९ ॥
તેથી બળવાન વૃત્રહંતા ઇન્દ્ર ભિક્ષા માટે મારી પાસે આવશે, તો હું તેમને કુંડળ અને કવચ બંને આપી દઈશ.
3.301.30
हितार्थं पाण्डुपुत्राणां कुण्डले मे प्रयाचितुम् ।
तन्मे कीर्तिकरं लोके तस्याकीर्तिर्भविष्यति ॥ ३.३०१.३० ॥
પાંડુપુત્રોના હિત માટે તેઓ મારા કુંડળ માગે; એ મારા માટે લોકમાં કીર્તિકારક થશે અને તેમની અપકીર્તિ થશે.
3.301.31
वृणोमि कीर्तिं लोके हि जीवितेनापि भानुमन् ।
कीर्तिमानश्नुते स्वर्गं हीनकीर्तिस्तु नश्यति ॥ ३.३०१.३१ ॥
હે ભાનુમાન, આ લોકમાં હું જીવનની કિંમતે પણ કીર્તિને વરું છું. કીર્તિમાન સ્વર્ગ પામે છે, પણ કીર્તિહીન નાશ પામે છે.
3.301.32
कीर्तिर्हि पुरुषं लोके संजीवयति मातृवत् ।
अकीर्तिर्जीवितं हन्ति जीवतोपि शरीरिणः ॥ ३.३०१.३२ ॥
આ લોકમાં કીર્તિ મનુષ્યને માતાની જેમ ફરી જીવિત કરે છે; અકીર્તિ જીવતા દેહધારીના જીવનનો પણ નાશ કરે છે.
3.301.33
अयंपुराणः श्लोको हि स्वयं गीतो विभावसो ।
धात्रा लोकेश्वर यथा कीर्तिरायुर्नरस्य ह ॥ ३.३०१.३३ ॥
હે વિભાવસુ, આ પ્રાચીન શ્લોક સ્વયં લોકેશ્વર ધાતાએ ગાયો હતો: મનુષ્યની કીર્તિ જ તેનું આયુષ્ય છે.
3.301.34
पुरुषस्य परे लोके कीर्तिरेव परायणम् ।
इह लोके विशुद्धा च कीर्तिरायुर्विवर्धनी ॥ ३.३०१.३४ ॥
પરલોકમાં મનુષ્યનું પરમ શરણ કીર્તિ જ છે; આ લોકમાં શુદ્ધ કીર્તિ તેનું આયુષ્ય વધારે છે.
3.301.35
सोहं शरीरजे दत्त्वा कीर्तिं प्राप्स्यामि शाश्वतीम् ।
दत्त्वा च विधिवद्दानं ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ॥ ३.३०१.३५ ॥
તેથી હું મારા શરીરમાં જન્મેલી વસ્તુનું દાન કરીને શાશ્વત કીર્તિ પામીશ, અને બ્રાહ્મણોને વિધિપૂર્વક દાન પણ આપીશ.
3.301.36
हुत्वा शरीरं रसंग्रामे कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
विजित्य च परानाजौ यशः प्राप्स्यामि केवलम् ॥ ३.३०१.३६ ॥
યુદ્ધમાં શરીરની આહુતિ આપીને, અતિ દુષ્કર કર્મ કરીને, રણમાં શત્રુઓને જીતીને હું કેવળ યશ પામીશ.
3.301.37
भीतानामभयं दत्त्वा संग्रामे जीवितार्थिनाम् ।
वृद्धान्वालान्द्विजातींश्च मोक्षयित्वा महाभयात् ॥ ३.३०१.३७ ॥
યુદ્ધમાં ભયભીત અને જીવનની ઇચ્છા રાખનારાઓને અભય આપીને, વૃદ્ધો, બાળકો અને દ્વિજોને મહાભયથી મુક્ત કરીને.
3.301.38
प्राप्स्यामि परमं लोके यशः स्वर्ग्यमनुत्तमम् ।
जीवितेनापि मे रक्ष्या कीर्तिस्तद्विद्वि मे व्रतम् ॥ ३.३०१.३८ ॥
આ લોકમાં હું પરમ, સ્વર્ગદાયી, અનુત્તમ યશ પ્રાપ્ત કરીશ. જીવન કરતાં પણ મારી કીર્તિનું રક્ષણ કરવું જોઈએ; એ જ મારું વ્રત છે એમ જાણ.
3.301.39
सो हं दत्त्वा मघवते भिक्षामेतामनुत्तमाम् ।
ब्राह्मणच्छद्मिने देव लोके गन्ता परां गतिम् ॥ ३.३०१.३९ ॥
તે હું, હે દેવ, આ અનુત્તમ ભિક્ષા બ્રાહ્મણવેશધારી મઘવાનને આપીને પરમ ગતિ પામીશ.