મહાભારત · અધ્યાય 3.311
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.311.1
देवराजमनुप्राप्तं ब्राह्मणच्छद्मनाऽऽवृतम् ।
दृष्ट्वास्वागतमित्याह न बुबोधास्य मानसम् ॥ ३.३११.१ ॥
બ્રાહ્મણના વેશમાં આવેલા દેવરાજને જોઈને (કર્ણે) "સ્વાગત છે" કહ્યું; પણ તેમનું મન તે સમજી શક્યો નહીં.
3.311.2
हिरण्यकण्ठीः प्रमदा ग्रामान्वा बहुगोकुलान् ।
किं ददानीति तं विप्रमुवाचाधिरथिस्ततः ॥ ३.३११.२ ॥
ત્યારે અધિરથનો પુત્ર તે બ્રાહ્મણને બોલ્યો, "સોનાના કંઠહાર પહેરેલી સ્ત્રીઓ આપું, કે ઘણી ગાયોવાળાં ગામ આપું? શું આપું?"
3.311.3
हिरण्यकण्ठ्यः प्रमदा यच्चान्यत्प्रीतिवर्धनम् ।
नाह दत्तमिहेच्छामि तदर्थिभ्यः प्रदीयताम् ॥ ३.३११.३ ॥
બ્રાહ્મણે કહ્યું, "સોનાના કંઠહાર પહેરેલી સ્ત્રીઓ અને આનંદ વધારનારું બીજું કંઈ પણ હું અહીં દાનરૂપે ઇચ્છતો નથી; જેઓ તેને માગે છે તેમને આપો."
3.311.4
यदेतत्सहजं वर्म कुण्डले च तवानघ ।
एतदुत्कृत्य मे देहि यदि सत्यव्रतो भवान् ॥ ३.३११.४ ॥
બ્રાહ્મણે કહ્યું, "હે નિષ્પાપ! તારું આ જન્મજાત કવચ અને કુંડળ કાપીને મને આપ, જો તું સત્યવ્રતી હો તો."
3.311.5
एतदिच्छाम्यहं भिक्षां त्वया दत्तां परंतप ।
एष मे सर्वलाभानां लाभः परमको मतः ॥ ३.३११.५ ॥
બ્રાહ્મણે કહ્યું, "હે શત્રુસંતાપક! તારા વડે અપાયેલી આ જ ભિક્ષા હું ઇચ્છું છું. આ જ મારે બધા લાભોમાં પરમ લાભ મનાય છે."
3.311.6
अवनिं प्रमदा गाश्च निर्वापं बहुवार्षिकम् ।
तत्ते विप्र प्रदास्यामि न तु वर्म सकुण्डलम् ॥ ३.३११.६ ॥
કર્ણે કહ્યું, "હે વિપ્ર! ભૂમિ, સ્ત્રીઓ, ગાયો અને ઘણાં વર્ષો સુધી ચાલતું નૈવેદ્યદાન હું તને આપી શકું; પણ કુંડળ સહિતનું કવચ નહીં."
3.311.7
एवं बहुविधैर्वाक्यैर्वार्यमाणः स तु द्विजः ।
रकर्णेन भरतश्रेष्ठ नान्यं वरमयाचत ॥ ३.३११.७ ॥
આ રીતે અનેક પ્રકારના વચનોથી રોકાયેલો છતાં તે બ્રાહ્મણ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કર્ણ પાસે બીજો વર માગતો ન હતો.
3.311.8
सान्त्वितश्च यथाशक्ति पूजितश्च यथाविधि ।
न चान्यं स द्विजश्रेष्ठः कामयामास वै वरम् ॥ ३.३११.८ ॥
યથાશક્તિ સાંત્વના અપાઈ અને વિધિ અનુસાર પૂજા થઈ, છતાં તે દ્વિજશ્રેષ્ઠે બીજો વર ઇચ્છ્યો નહીં.
3.311.9
यदा नान्य प्रवृणुते वरं वै द्विजसत्तमः ।
विनाऽस् सहजं वर्म कुण्डले च विशांपते।
तदैनमब्रवीद्भूयो राधेयः प्रहसन्निव ॥ ३.३११.९ ॥
જ્યારે તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ સહજ કવચ અને કુંડળ સિવાય બીજો વર પસંદ કરતો નહીં, ત્યારે હે પ્રજાપતિ, રાધેયે હસતાં હસતાં તેને ફરી કહ્યું.
3.311.10
सहजं वर्म मे विप्र कुण्डले चामृतोद्भवे ।
तेनावध्योस्मि लोकेषु ततो नैतज्जहाम्यहम् ॥ ३.३११.१० ॥
હે વિપ્ર, મારું સહજ કવચ અને અમૃતમાંથી જન્મેલાં કુંડળ — આ જ કારણે હું લોકોમાં અવધ્ય છું; તેથી હું એને છોડતો નથી.
3.311.11
विशालं पृथिवीराज्यं क्षेमं निहतकण्टकम् ।
प्रतिगृह्णीष्व मत्तस्त्वं साधु ब्राह्मणपुङ्गव ॥ ३.३११.११ ॥
હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, વિશાળ, સલામત અને કંટકરહિત પૃથ્વીનું રાજ્ય મારી પાસેથી સ્વીકારો.
3.311.12
कुण्डलाभ्यां विमुक्तोऽहंवर्मणा सहजेन च ।
दमनीयो भविष्यामि शत्रूणां द्विजसत्तम ॥ ३.३११.१२ ॥
કુંડળ અને સહજ કવચથી મુક્ત થઈશ તો હું શત્રુઓથી દમન પામવા યોગ્ય બનીશ, હે દ્વિજોત્તમ.
3.311.13
यदन्यं न वरं वव्रे भगवान्पाकशासनः ।
ततः प्रहस् कर्णस्तं पुनरित्यब्रवीद्वचः ॥ ३.३११.१३ ॥
ભગવાન પાકશાસને બીજો વર માગ્યો નહીં, ત્યારે કર્ણ હસીને તેમને ફરી આ વચનો બોલ્યો.
3.311.14
विदितो देवदेवेश प्रागेवासि मम प्रभो ।
न तु न्याय्यं मया दातुं तव शक्र वृथा वरम् ॥ ३.३११.१४ ॥
હે દેવદેવેશ, હે પ્રભુ, તમને હું પહેલેથી ઓળખું છું. પરંતુ હે શક્ર, વ્યર્થ વર આપવો મારા માટે યોગ્ય નથી.
3.311.15
त्वं हि देवेश्वरः साक्षात्त्वया देयो वरो मम ।
अन्येषां चैव भूतानामीश्वरो ह्यसि भूतकृत् ॥ ३.३११.१५ ॥
તમે જ સાક્ષાત દેવોના ઈશ્વર છો; તમારે મને વર આપવો જોઈએ. બીજા પ્રાણીઓના પણ ઈશ્વર તમે જ છો, અને પ્રાણીઓના સર્જક છો.
3.311.16
यदि दास्यामि ते देव कुण्डले कवचं तथा ।
वध्यतामुपयास्यामि त्वं च शक्रावहास्यताम् ॥ ३.३११.१६ ॥
હે દેવ, જો હું તમને કુંડળ અને કવચ આપી દઉં, તો હું વધ માટે યોગ્ય થઈશ; અને હે શક્ર, તમે પણ ઉપહાસ પામશો.
3.311.17
तस्माद्विनिमयं कृत्वा कुण्डलेवर्म चोत्तमम् ।
हरस्व शक्रकामं मे न दद्यामहमन्यथा ॥ ३.३११.१७ ॥
તેથી વિનિમય કરીને કુંડળ અને ઉત્તમ કવચ લઈ લો, અને શક્રની ઇચ્છા પૂરી કરો; નહીંતર હું આપીશ નહીં.
3.311.18
विदितोऽहं रवेः पूर्वमायानेव तवान्तिकम् ।
तेन ते सर्वमाख्यातमेवमेतन्न संशयः ॥ ३.३११.१८ ॥
સૂર્ય દ્વારા હું તમારી પાસે આવીશ એ મને પહેલેથી ખબર હતી. તેમણે તમને બધું કહ્યું છે; આ એ જ પ્રમાણે છે, એમાં શંકા નથી.
3.311.19
काममस्तु तथा तात तव कर्ण यथेच्छसि ।
वर्जयित्वा तु मे वज्रं प्रवृणीष्व यथेच्छसि ॥ ३.३११.१९ ॥
હે વત્સ કર્ણ, તને જેમ ગમે તેમ થાઓ. મારા વજ્ર સિવાય તું જે ઇચ્છે તે વરદાન તરીકે માગી લે.
3.311.20
ततः कर्णः प्रहृष्टस्तु उपसंगम्य वासवम् ।
अमोघां शक्तिमभ्येत्य वव्रे सम्पूर्णमानसः ॥ ३.३११.२० ॥
ત્યારે હર્ષિત થયેલો કર્ણ વાસવ પાસે જઈને, સંપૂર્ણ મનથી અમોઘ શક્તિને વરદાન તરીકે પસંદ કરી.
3.311.21
वर्मणा कुण्डलाभ्यां च शक्तिं मे देहि वासव ।
अमोघां शत्रुसङ्घानां घातिनीं पृथनामुखे ॥ ३.३११.२१ ॥
હે વાસવ, કવચ અને કુંડળોની સાથે મને તે અમોઘ શક્તિ આપો, જે યુદ્ધના મોખરે શત્રુસમૂહોનો સંહાર કરે છે.
3.311.22
ततः सञ्चिन्त्य मनसा मुहूर्तमिव वासवः ।
शक्त्यर्थं पृथिवीपाल कर्णं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ३.३११.२२ ॥
હે પૃથ્વીપાળ, ત્યારે વાસવે મનમાં ક્ષણભર વિચાર કરીને, શક્તિ માટે કર્ણને આ વચન કહ્યું.
3.311.23
कुण्डले मे प्रयच्छस्व वर्म चैव शरीरजम् ।
गृहाण कर्ण शक्तिं त्वमनेन समयेन च ॥ ३.३११.२३ ॥
હે કર્ણ, તારા શરીરમાંથી જન્મેલાં કુંડળ અને કવચ મને આપ; આ શરતે તું શક્તિ ગ્રહણ કર.
3.311.24
अमोघा हन्ति शतशः शत्रून्मम करच्युता ।
पुनश्च पाणिमभ्येति मम दैत्यान्विनिघ्नतः ॥ ३.३११.२४ ॥
મારા હાથમાંથી છૂટતી આ અમોઘ શક્તિ સેંકડો શત્રુઓને હણે છે; દૈત્યોનો સંહાર કરીને તે ફરી મારા હાથમાં પાછી આવે છે.
3.311.25
सेयं तव करप्राप्ता हत्वैरकं रिपुमूर्जितम् ।
गर्जन्तं प्रतपन्तं च मामेवैष्यति सूतज ॥ ३.३११.२५ ॥
તમારા હાથમાં પહોંચેલું આ, ઐરક નામના બળવાન શત્રુને મારીને, ગર્જતા અને તપતા શત્રુ પાસે જશે; તે ચોક્કસ મારી પાસે જ પાછું આવશે, હે સૂતપુત્ર.
3.311.26
एकमेवाहमिच्छामि रिपुं हन्तुं महाहवे ।
गर्जन्तंप्रतपन्तं च यतो मम भयं भवेत् ॥ ३.३११.२६ ॥
મહાયુદ્ધમાં હું માત્ર એક જ શત્રુને મારવા ઇચ્છું છું—જે ગર્જે છે અને તપે છે, જેનાથી મને ભય થઈ શકે છે.
3.311.27
एकं हनिष्यसि रिपुं गर्जन्तं बलिनं रणे ।
त्वं तु यं प्रार्थयस्येकं रक्ष्यते स महात्मना ॥ ३.३११.२७ ॥
યુદ્ધમાં ગર્જતા એક બળવાન શત્રુને જ તું મારીશ; પરંતુ જેને તું ઇચ્છે છે તે એક મહાત્મા દ્વારા સુરક્ષિત છે.
3.311.28
यमाहुर्वेदविद्वांसो वराहमपराजितम् ।
नारायणमचिन्त्यं च तेन कृष्णेन रक्ष्यते ॥ ३.३११.२८ ॥
વેદજ્ઞો જેને વરાહ, અપરાજિત, નારાયણ, અચિંત્ય કહે છે, તે કૃષ્ણ દ્વારા તે સુરક્ષિત છે.
3.311.29
एवमेतद्यथाऽऽत्थ त्वं दानवानां निषूदन ।
वधिष्यामि रणे शत्रुं यो मे स्थाता पुरस्सरः ॥ ३.३११.२९ ॥
હે દાનવોનો સંહાર કરનાર, તું કહે છે તેમ જ છે; યુદ્ધમાં મારી સામે ઊભેલા શત્રુને હું મારીશ.
3.311.30
एवमप्यस्तु भगवन्नेकवीरवधे मम ।
अमोघां देहि मे शक्तिं यथा हन्यां प्रतापिनम् ॥ ३.३११.३० ॥
હે ભગવન્, એમ જ થાઓ; એક વીરના વધ માટે મને અમોઘ શક્તિ આપો, જેથી હું તે પ્રતાપીને મારી શકું.
3.311.31
उत्कृत्य तु प्रदास्यामि कुण्डले कवचं च ते ।
निकृत्तेषु तु गात्रेषु न मे बीभत्सता भवेत् ॥ ३.३११.३१ ॥
શરીર કાપીને હું તને કુંડળ અને કવચ આપીશ; પણ અંગો કપાય તો મારું રૂપ વિકૃત નહીં થાય?
3.311.32
न ते बीभत्सता कर्ण भविष्यति कथञ्चन ।
ब्रणश्चैव न गात्रेषु यस्त्वं नानृतमिच्छसि ॥ ३.३११.३२ ॥
હે કર્ણ, તારું રૂપ કોઈ પણ રીતે વિકૃત નહીં થાય; અંગો પર ઘા પણ નહીં રહે, કારણ કે તું અસત્ય ઇચ્છતો નથી.
3.311.33
यादृशस्ते पितुर्वर्णस्तेजश्च वदतांवर ।
तादृशेनैव वर्णेन त्वं कर्ण भविता पुनः ॥ ३.३११.३३ ॥
હે વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તારા પિતાનો જેવો વર્ણ અને તેજ છે, તેવા જ વર્ણથી હે કર્ણ, તું ફરી થઈશ.
3.311.34
विद्यमानेषु शस्त्रेषु यद्यमोघामसंशये ।
प्रमत्तो मोक्ष्यसे चापि त्वय्येवैषा पतिष्यति ॥ ३.३११.३४ ॥
શસ્ત્રો હોવા છતાં જો તું સંશય વિના અસાવધાનીથી આ અમોઘ શક્તિ છોડીશ, તો તે તારા પર જ પડશે.
3.311.35
संशयं परमं प्राप्य विमोक्ष्ये वासवीमिमाम् ।
यथा मामौत्थ शक्र त्वं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ३.३११.३५ ॥
પરમ સંશયમાં પડ્યા છતાં, હે શક્ર, તેં કહ્યું તેમ આ વાસવી શક્તિ હું છોડીશ. આ સત્ય હું તને કહું છું.
3.311.36
ततः शक्तिं प्रज्वलितां प्रतिगृह् विशांपते ।
शस्त्रं गृहीत्वा निशितं सर्वगात्राण्यकृन्तत ॥ ३.३११.३६ ॥
પછી, હે વિશાંપતિ, પ્રજ્વલિત શક્તિ સ્વીકારીને, તીક્ષ્ણ શસ્ત્ર લઈને તેણે પોતાનાં સર્વ અંગો કાપી નાખ્યાં.
3.311.37
ततो देवा मानवा दानवाश्च ।
निकृन्तन्तं कर्णमात्मानमेव।
दृष्ट्वा सर्वे सिंहनादान्प्रणेदु-
र्न ह्यस्यासीन्मुखजो वै विकारः ॥ ३.३११.३७ ॥
ત્યારે દેવો, માનવો અને દાનવો, પોતાનું જ શરીર કાપી રહેલા કર્ણને જોઈને સિંહનાદ કરવા લાગ્યા. તેના મુખ પર કોઈ વિકાર ન હતો.
3.311.38
ततो दिव्या दुन्दुभयः प्रणेदुः ।
पपातोच्चैः पुष्पवर्षं च दिव्यम्।
दृष्ट्वा कर्णं शस्त्रसंकृत्तगात्रं ।
महुश्चापि स्मयमानं नृवीरम् ॥ ३.३११.३८ ॥
ત્યારે દિવ્ય દુંદુભિઓ વાગી; ઊંચેથી દિવ્ય પુષ્પવર્ષા થઈ. શસ્ત્રોથી શરીર કપાયેલું હોવા છતાં વારંવાર હસતા નરવીર કર્ણને જોઈને...
3.311.39
ततश्छित्त्वा कवचं दिव्यमङ्गा-
त्तथैवार्द्रं प्रददौ वासवाय।
तथोत्कृत्य प्रददौ कुण्डले ते ।
कर्णात्तस्मात्कर्मणा तेन कर्णः ॥ ३.३११.३९ ॥
પછી તેણે શરીરમાંથી દિવ્ય કવચ કાપીને, હજી ભીનું જ, વાસવ (ઇન્દ્ર)ને આપ્યું. એ જ રીતે તેનાં કુંડળ કાપીને આપ્યાં. એ કર્મને કારણે જ તે કર્ણ કહેવાયો.
3.311.40
ततः पश्चाद्दिवमेवोत्पपात ॥ ३.३११.४० ॥
પછી તે સ્વર્ગ તરફ ઊંચે ઊડી ગયો.
3.311.41
श्रुत्वा कर्णं मुषितं धार्तराष्ट्रा ।
दीनाः सर्वे भग्नदर्पा इवासन्।
तां रचावस्थां गमितं सूतपुत्रं ।
श्रुत्वा पार्था जहृपुः काननस्थाः ॥ ३.३११.४१ ॥
કર્ણ લૂંટાયો છે એ સાંભળીને ધૃતરાષ્ટ્રના સર્વ પુત્રો દીન અને ગર્વભંગ થયેલા જેવા થઈ ગયા. સૂતપુત્ર એ દશાએ પહોંચ્યો છે એ સાંભળીને વનમાં રહેલા પાર્થો હર્ષિત થયા.
3.311.42
क्वस्ता वीराः पाण्डवास्ते बभूवुः ।
कुतश्चैते श्रुतवन्तः प्रियं तत्।
किं वाऽकार्षुर्द्वादशेऽब्दे व्यतीते ।
तन्मे सर्वं भगवान्व्याकरोतु ॥ ३.३११.४२ ॥
તે વીર પાંડવો ક્યાં હતા? તે પ્રિય સમાચાર તેઓએ ક્યાંથી સાંભળ્યા? બારમું વર્ષ વીત્યા પછી તેઓએ શું કર્યું? ભગવન્, તે બધું મને વિસ્તારથી કહો.
3.311.43
लब्ध्वा कृष्णां सैन्धवं द्रावयित्वा ।
विप्रैः सार्धं काम्यकादाश्रमात्ते।
मार्कण्डेयाच्छ्रुतवन्तः पुराणं ।
कदेवर्षीणआं चरितं विस्तरेण ॥ ३.३११.४३ ॥
સૈંધવને ભગાડીને, કૃષ્ણાને પાછી મેળવીને, બ્રાહ્મણો સાથે તેઓ કામ્યક આશ્રમથી નીકળ્યા. ત્યાં માર્કંડેય પાસેથી પુરાણ અને દેવર્ષિઓના ચરિત્ર વિસ્તારથી સાંભળ્યાં.
3.311.44
प्रत्याजग्मुः सरथाः सानुयात्राः ।
सर्वैः सार्धं सूतपौरोगवैस्ते।
ततो ययुर्द्वैतवनं नृवीरा ।
निस्तीर्यैवं वनवासं समग्रम् ॥ ३.३११.४४ ॥
રથો અને પરિવાર સાથે તેઓ પાછા ફર્યા. સારથિઓ અને રસોઇયાઓ સહિત સૌ સાથે તે નરવીરો દ્વૈતવન તરફ ગયા. આ રીતે સંપૂર્ણ વનવાસ તેમણે પૂર્ણ કર્યો.