મહાભારત · અધ્યાય 3.315
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.315.1
ततस्ते यक्षवचनादुदतिष्ठन्त पाण्डवः ।
क्षुत्पिपासे च सर्वेषां क्षणेन व्यपगच्छताम् ॥ ३.३१५.१ ॥
પછી યક્ષના વચનથી પાંડવો ઊભા થયા; સૌની ભૂખ અને તરસ ક્ષણમાં દૂર થઈ ગઈ.
3.315.2
सरस्येकेन पादेन तिष्ठन्तमपराजितम् ।
पृच्छामि को भवान्देवो न मे यक्षो मतो भवान् ॥ ३.३१५.२ ॥
સરોવરમાં એક પગે ઊભેલા અપરાજિત, હું પૂછું છું: આપ કોણ છો? મને આપ યક્ષ નહીં, દેવ લાગો છો.
3.315.3
बसूनां वा भवानेको रुद्राणामथवा भवान् ।
अथवा मरुतां श्रेष्ठो वज्री वा त्रिदशेश्वरः ॥ ३.३१५.३ ॥
આપ વસુઓમાંના એક છો, કે રુદ્રોમાંના, કે મરુતોમાં શ્રેષ્ઠ, અથવા વજ્રધારી ત્રિદશેશ્વર ઇન્દ્ર છો?
3.315.4
मम हि भ्रातर इमे सहस्रशतयोधिनः ।
तं योधं न प्रपश्यामि येन सर्वे निपातिताः ॥ ३.३१५.४ ॥
મારા આ ભાઈઓ સેંકડો-હજારો યોદ્ધા હતા; પણ જેણે તે સૌને પાડ્યા તે યોદ્ધા મને દેખાતા નથી.
3.315.5
सुखं प्रति प्रबुद्दानामिन्द्रियाण्युपलक्षये ।
स भवान्सुहृदोस्माकमथवा नः पिता भवान् ॥ ३.३१५.५ ॥
જાગ્રત થયેલાઓની ઇન્દ્રિયો સુખ તરફ પાછી વળતી હું જોઉં છું. તે આપ અમારા સુહૃદ છો, અથવા અમારા પિતા.
3.315.6
अहंते जनकस्तात धर्मो मृदुपराक्रम ।
त्वां रदिदृक्षुरनुप्राप्तो विद्धि मां भरतर्षभ ॥ ३.३१५.६ ॥
હે વત્સ, હું તારો પિતા ધર્મ છું, મૃદુ પરાક્રમી. તને જોવાની ઇચ્છાથી હું આવ્યો છું; મને ઓળખ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
3.315.7
यशः सत्यंदमः शौचमार्जवं ह्रीरचापलम् ।
दानं तपो ब्रह्मचर्यमित्येतास्तनवो मम ॥ ३.३१५.७ ॥
યશ, સત્ય, દમ, શૌચ, આર્જવ, હ્રી, અચાપલ, દાન, તપ અને બ્રહ્મચર્ય — આ જ મારાં શરીરો છે.
3.315.8
अहिंसा समता शान्तिस्तपः शौचममत्सरः ।
द्वाराण्येतानि मे विद्धि प्रियो ह्यसि सुतो मम ॥ ३.३१५.८ ॥
અહિંસા, સમતા, શાંતિ, તપ, શૌચ અને અમત્સર — આને મારાં દ્વાર જાણ. તું મને પ્રિય છે, કારણ કે તું મારો પુત્ર છે.
3.315.9
दिष्ट्या पञ्चसु रक्तोसि दिष्ट्या ते षट्रपदी जिता ।
द्वे पूर्वे मध्यमे द्वे च द्वे शान्ते सांपरायिके ॥ ३.३१५.९ ॥
સૌભાગ્યે તું પાંચમાં અનુરક્ત છે; સૌભાગ્યે તેં ષટ્પદીને જીતી છે. પહેલા બે, વચ્ચેના બે અને પરલોક સંબંધી બે — આ શાંત છે.
3.315.10
ध्रमोऽहमिति भद्रं ते जिज्ञासुस्त्वामिहागतः ।
आनृशंस्येन तुष्टोस्मि वरं दास्यामि तेऽनघ ॥ ३.३१५.१० ॥
હું ધર્મ છું. તારું કલ્યાણ થાય — તારી પરીક્ષા લેવા હું અહીં આવ્યો છું. તારી કરુણાથી હું પ્રસન્ન છું. હે નિષ્પાપ, તને વર આપીશ.
3.315.11
वरं वृणीष्व राजेन्द्रदाता ह्यस्मि तवानघ ।
ये हि मे पुरुषा भक्ता न तेषामस्ति दुर्गतिः ॥ ३.३१५.११ ॥
હે રાજેન્દ્ર, વર પસંદ કર — હું તને વર આપનાર છું. હે નિષ્પાપ, જે પુરુષો મારા ભક્ત છે તેમની દુર્ગતિ થતી નથી.
3.315.12
अरणी तु हृतायस्य मृगेण वदतांवर ।
तस्याग्नयो न लुप्येरन्प्रथमोऽस्तु वरो मम ॥ ३.३१५.१२ ॥
હે વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ, એક બ્રાહ્મણની અરણી હરણ લઈ ગયું છે. તેના અગ્નિઓ લુપ્ત ન થાઓ — આ જ મારો પહેલો વર થાઓ.
3.315.13
आरणेयमिदं तस्य ब्राह्मणस्य हृतं मया ।
मृगवेषेण कौन्तेय जिज्ञालार्थं तवानघ ॥ ३.३१५.१३ ॥
હે કૌંતેય, હે નિષ્પાપ, તે બ્રાહ્મણની આ અરણી મેં મૃગનું રૂપ ધરીને તારી કસોટી કરવા માટે હરી હતી.
3.315.14
ददानीत्येव भगवानुत्तरं प्रत्यपद्यत ।
अन्यं वरय भद्रं ते वरं त्वममरोपम ॥ ३.३१५.१४ ॥
'આપીશ' એમ ભગવાને આ રીતે ઉત્તર આપ્યો. હે દેવતુલ્ય, તારું કલ્યાણ થાઓ; બીજો વર માગ.
3.315.15
वर्षाणि द्वादशारण्ये त्रयोदशमुपस्थितम् ।
तत्रनो नाभिजानीयुर्वसतो मनुजाः क्वचित् ॥ ३.३१५.१५ ॥
અરણ્યમાં બાર વર્ષ વીતી ગયાં છે અને તેરમું વર્ષ આવી પહોંચ્યું છે. ત્યાં રહીએ ત્યારે ક્યાંય માણસો અમને ઓળખી ન શકે.
3.315.16
ददानीत्येव भगवानुत्तरं प्रत्यपद्यत ।
भूयश्चाश्वासयामास कौन्तेयं सत्यविक्रमम् ॥ ३.३१५.१६ ॥
'આપીશ' એમ ભગવાને આ રીતે ઉત્તર આપ્યો અને સત્યપરાક્રમી કૌંતેયને ફરી આશ્વાસન આપ્યું.
3.315.17
यद्यपि स्वेन रूपेण चरिष्यथ महीमिमाम् ।
न वो विज्ञास्यते कश्चित्रिषु लोकेषु भारत ॥ ३.३१५.१७ ॥
તમે તમારા પોતાના રૂપમાં આ પૃથ્વી પર ફરશો તોપણ, હે ભારત, ત્રણે લોકમાં કોઈ તમને ઓળખી શકશે નહીં.
3.315.18
वर्षंत्रयोदशमिदं मत्प्रसादात्कुरूद्वहाः ।
विराटनगरे गूढा अविज्ञाताश्चरिष्यथ ॥ ३.३१५.१८ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠો, મારી કૃપાથી આ તેરમું વર્ષ તમે વિરાટ નગરમાં છુપાઈને અને અજાણ્યા રહીને વિતાવશો.
3.315.19
यद्वः संकल्पितं रूपं मनसा यस् यादृशम् ।
तादृशं तादृशं सर्वे छन्दतो धारयिष्यथ ॥ ३.३१५.१९ ॥
તમે મનમાં જે રૂપ સંકલ્પ્યું છે, જેવું હોય તેવું, તેવું જ તમે સૌ ઇચ્છા મુજબ ધારણ કરશો.
3.315.20
अरणीसहितं भाण्डं ब्राह्मणाय प्रयच्छत ।
जिज्ञासार्थं मया ह्येतदाहृतंमृगरूपिणा ॥ ३.३१५.२० ॥
અરણી સહિતનું આ પાત્ર બ્રાહ્મણને પાછું આપો. પરીક્ષા માટે જ મેં મૃગરૂપ ધારણ કરીને આ લાવ્યું હતું.
3.315.21
प्रवृणीष्वापरं सौम्य वरमिष्टं ददानि ते ।
न तृप्यामि नरश्रेष्ठ प्रयच्छन्वै वरांस्तथा ॥ ३.३१५.२१ ॥
હે સૌમ્ય, તને ગમતો બીજો વર પસંદ કર, હું આપીશ. હે નરશ્રેષ્ઠ, વરદાન આપતાં પણ હું તૃપ્ત થતો નથી.
3.315.22
तृतीयं गृह्यतां पुत्र वरमप्रतिमं महत् ।
त्वं हि मत्प्रभवो राजन्विदुरश्चममांशजः ॥ ३.३१५.२२ ॥
હે પુત્ર, ત્રીજો અપ્રતિમ મહાન વર ગ્રહણ કર. હે રાજન, તું મારાથી જ ઉત્પન્ન થયેલો છે; વિદુર પણ મારા અંશથી જન્મ્યો છે.
3.315.23
देवदेवो मया दृष्टो भवान्साक्षात्सनातनः ।
यं ददासि वरं तुष्टस्तं ग्रहीष्याम्यहं पितः ॥ ३.३१५.२३ ॥
હે પિતા, દેવોના દેવ અને સનાતન એવા આપને મેં સાક્ષાત્ જોયા છે. પ્રસન્ન થઈને આપ જે વર આપશો, તે હું ગ્રહણ કરીશ.
3.315.24
जयेयं लोभमोहौ च क्रोधं चाहं सदा विभो ।
दाने तपसि सत्ये च मनो मे सततं वेत् ॥ ३.३१५.२४ ॥
હે વિભુ, હું સદા લોભ, મોહ અને ક્રોધ પર વિજય મેળવું. મારું મન સતત દાન, તપ અને સત્યમાં લાગેલું રહે.
3.315.25
रउपपन्नो गुणैरेतैः स्वभावेनासि पाण्डव ।
भवान्धर्मः पुनश्चैव यथोक्तं ते भविष्यति ॥ ३.३१५.२५ ॥
હે પાંડવ, આ ગુણોથી તું સ્વભાવે જ સંપન્ન છે. તું જ ધર્મ છે; જેમ પહેલાં કહેવાયું તેમ તે તને ફરી થશે.
3.315.26
इत्युक्त्वान्तऽर्दधे धर्मो भगबाँल्लोकभावनः ।
समेताः पाण्डवाश्चैव सुखसुप्ता मनस्विनः ॥ ३.३१५.२६ ॥
આમ કહીને લોકપાલક ભગવાન ધર્મ અંતર્ધાન થયા. એકત્ર થયેલા, સુખેથી સૂતેલા મનસ્વી પાંડવો પણ (જાગ્યા).
3.315.27
उपेत्यचाश्रमं वीराः सर्व एव गतक्लमाः ।
आरणेयं ददुस्तस्मै ब्राह्मणाय तपस्विने ॥ ३.३१५.२७ ॥
આશ્રમે આવીને સર્વ વીરો થાક ઉતરી જતાં, તે તપસ્વી બ્રાહ્મણને વનનું આહાર (શિકારનું માંસ) આપ્યું.
3.315.28
इदं समुत्थानसमागतं मह-
त्पितुश्चपुत्रस्य च कीर्तिवर्धनम्।
पठन्नरः रस्याद्विजितेन्द्रियो वशी ।
सपुत्रपौत्रः शतपर्षभाग्भवेत् ॥ ३.३१५.२८ ॥
પિતા અને પુત્રની કીર્તિ વધારનાર આ મહાન આખ્યાન જે વાંચે છે, તે ઇન્દ્રિયોને જીતીને સંયમી બને છે અને પુત્ર-પૌત્રો સહિત સો બળદ જેટલા ધનનો અધિકારી થાય છે.
3.315.29
न चाप्यधर्मे न सुहृद्विभेदने ।
परस्वहारे परदारमर्शने।
कदर्यभावे न रमेनेमनः सदा ।
नृणां सदाख्यानमिदं विजानताम् ॥ ३.३१५.२९ ॥
આ સત્ય આખ્યાનને જાણનારા માણસોનું મન અધર્મમાં, મિત્રોમાં ભાગલા પાડવામાં, પરધન હરવામાં, પરસ્ત્રીને સ્પર્શવામાં, કૃપણતામાં કદી રમતું નથી.