মহাভারত · অধ্যায় 3.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.55.1
वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः ।
यान्तो ददृशुरायान्तं द्वापरं कलिना सह ॥ ३.५५.१ ॥
নৈষধ নল ভৈমী কর্তৃক বৃত হলে, মহাশক্তিধর লোকপালগণ যেতে যেতে কলির সঙ্গে আগত দ্বাপরকে দেখলেন।
3.55.2
अथाब्रवीत्कलिं शक्रः संप्रेक्ष्य बलवृत्रहा ।
द्वापरेण सहायेन कले ब्रूहि क्व यास्यसि ॥ ३.५५.२ ॥
তখন বলবৃত্রহা ইন্দ্র কলিকে দেখে, দ্বাপরের সহচর হয়ে, বললেন: হে কলি, বলো, তুমি কোথায় যাবে?
3.55.3
ततोऽब्रवीत्कलिः शक्रं दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
गत्वा हि वरयिष्ये तां मनो हि मम तां गतम् ॥ ३.५५.३ ॥
তখন কলি ইন্দ্রকে বললেন: দময়ন্তীর স্বয়ংবরে গিয়ে আমি তাঁকে বরণ করব; কারণ আমার মন তাঁর প্রতি গিয়েছে।
3.55.4
तमब्रवीत्प्रहस्येन्द्रो निर्वृत्तः स स्वयंवरः ।
वृतस्तया नलो राजा पतिरस्मत्समीपतः ॥ ३.५५.४ ॥
তাঁকে হেসে ইন্দ্র বললেন: সেই স্বয়ংবর শেষ হয়ে গেছে; তিনি রাজা নলকে স্বামীরূপে বরণ করেছেন, যিনি আমাদের কাছেই আছেন।
3.55.5
एवमुक्तस्तु शक्रेण कलिः कोपसमन्वितः ।
देवानामन्त्र्य तान्सर्वानुवाचेदं वचस्तदा ॥ ३.५५.५ ॥
ইন্দ্রের এরূপ কথায় কলি ক্রোধে পূর্ণ হলেন; তখন তিনি সমস্ত দেবতাদের সম্বোধন করে এই বাক্য বললেন।
3.55.6
देवानां मानुषं मध्ये यत्सा पतिमविन्दत ।
ननु तस्या भवेन्न्याय्यं विपुलं दण्डधारणम् ॥ ३.५५.६ ॥
দেবতাদের মধ্যে থেকেও তিনি একজন মানুষকে স্বামীরূপে পেয়েছেন; সুতরাং তাঁর জন্য বড় শাস্তি বিধান করাই ন্যায্য হবে।
3.55.7
एवमुक्ते तु कलिना प्रत्यूचुस्ते दिवौकसः ।
अस्माभिः सभनुज्ञाते दमयन्त्या नलो वृतः ॥ ३.५५.७ ॥
কলি এরূপ বললে দেবতারা উত্তর দিলেন, 'আমাদের অনুমতিক্রমে দময়ন্তী নলকে বরণ করেছেন।'
3.55.8
का हि सर्वगुणोपेतं नाश्रयेत नलं नृपम् ।
यो वेद धर्मानखिलान्यथावच्चरितव्रतः ॥ ३.५५.८ ॥
সর্বগুণসম্পন্ন, সমস্ত ধর্ম যথাযথ জানা, ব্রতপালনকারী রাজা নলকে কে আশ্রয় না করবে?
3.55.9
योऽधीते चतुरो वेदान्सर्वानाख्यानपञ्चमान् ।
अहिंसानिरतो यश्च सत्यवादी दृढव्रतः ॥ ३.५५.९ ॥
চার বেদ ও পঞ্চম আখ্যানসহ সবকিছু যিনি অধ্যয়ন করেছেন; অহিংসায় নিরত; সত্যবাদী; দৃঢ়ব্রতী।
3.55.10
यस्मिन्दाक्ष्यं धृतिर्ज्ञानं तपः शौचं दमः शमः ।
ध्रुवाणि पुरुषव्याघ्रे लोकपालसमे नृपे ॥ ३.५५.१० ॥
যে পুরুষশ্রেষ্ঠ, লোকপালসম রাজায় দক্ষতা, ধৈর্য, জ্ঞান, তপস্যা, শুচিতা, দম ও শম স্থির হয়ে আছে —
3.55.11
एवंरूपं नलं यो वै कामयेच्छपितुं कले ।
आत्मानं स शपेन्मूढो हन्यादात्मानमात्मना ॥ ३.५५.११ ॥
হে কলি! এরূপ নলকে যে অভিশাপ দিতে চায়, সেই মূঢ় নিজেকেই অভিশাপ দেয়, নিজের দ্বারাই নিজেকে বধ করে।
3.55.12
एवंगुणं नलं यो वै कामयेच्छपितुं कले ।
कृच्छ्रे स नरके मञ्जेदगाधे विपुले ह्रदे ॥ ३.५५.१२ ॥
এরূপ গুণসম্পন্ন নলকে যে অভিশাপ দিতে চায়, হে কলি, সে দুঃসহ নরকে অতল বিশাল হ্রদে ডুবে যাবে।
3.55.13
एवमुक्त्वा कलिं देवा द्वापरं च दिवं ययुः ।
ततो गतेषु देवेषु कलिर्द्वापरमब्रवीत् ॥ ३.५५.१३ ॥
এভাবে কলিকে বলে দেবতারা ও দ্বাপর স্বর্গে চলে গেলেন। তারপর দেবতারা চলে গেলে কলি দ্বাপরকে বলল।
3.55.14
संयन्तुं नोत्सहे कोपं नले वत्स्यामि द्वापर ।
भ्रंशयिष्यामि तं राज्यान्न भैम्या सह रंस्यते ॥ ३.५५.१४ ॥
নলের উপর আমার ক্রোধ সংযত করতে পারি না। হে দ্বাপর, আমি তার মধ্যে বাস করব। আমি তাকে রাজ্য থেকে ভ্রষ্ট করব, আর সে ভৈমীর সঙ্গে আনন্দ করবে না।
3.55.15
त्वमप्यक्षान्समाविश्य साहाय्यं कर्तुमर्हसि ।
मम प्रियकृते ह्यस्मन्कृतवांश्च भविष्यसि ॥ ३.५५.१५ ॥
তুমিও পাশায় প্রবেশ করে আমাকে সাহায্য করা উচিত। আমার প্রিয় সাধনের জন্য তুমি এই কাজে সহায় হবে।