મહાભારત · અધ્યાય 3.55

3.55.1

वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः ।
यान्तो ददृशुरायान्तं द्वापरं कलिना सह ॥ ३.५५.१ ॥

નૈષધ નળને ભૈમીએ વર્યા પછી, મહાતેજસ્વી લોકપાલો જતા હતા ત્યારે કલિ સાથે આવતા દ્વાપરને જોયો.

अथाब्रवीत्कलिं शक्रः संप्रेक्ष्य बलवृत्रहा ।
द्वापरेण सहायेन कले ब्रूहि क्व यास्यसि ॥ ३.५५.२ ॥

ત્યારે બળવૃત્રહંતા ઇન્દ્રે કલિને જોઈને, દ્વાપરના સાથી તરીકે કહ્યું: હે કલિ, કહે, તું ક્યાં જઈશ?

ततोऽब्रवीत्कलिः शक्रं दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
गत्वा हि वरयिष्ये तां मनो हि मम तां गतम् ॥ ३.५५.३ ॥

ત્યારે કલિએ ઇન્દ્રને કહ્યું: દમયંતીના સ્વયંવરમાં જઈને હું તેને વરીશ; કારણ કે મારું મન તેના તરફ ગયું છે.

तमब्रवीत्प्रहस्येन्द्रो निर्वृत्तः स स्वयंवरः ।
वृतस्तया नलो राजा पतिरस्मत्समीपतः ॥ ३.५५.४ ॥

તેને હસીને ઇન્દ્રે કહ્યું: એ સ્વયંવર પૂરો થઈ ગયો છે; તેણે રાજા નળને પતિ તરીકે વર્યો છે, જે આપણી નજીક જ છે.

एवमुक्तस्तु शक्रेण कलिः कोपसमन्वितः ।
देवानामन्त्र्य तान्सर्वानुवाचेदं वचस्तदा ॥ ३.५५.५ ॥

ઇન્દ્રે આમ કહ્યું ત્યારે કલિ ક્રોધથી ભરાઈ ગયો; ત્યારે તેણે બધા દેવોને સંબોધીને આ વચન કહ્યું.

देवानां मानुषं मध्ये यत्सा पतिमविन्दत ।
ननु तस्या भवेन्न्याय्यं विपुलं दण्डधारणम् ॥ ३.५५.६ ॥

દેવોની વચ્ચે હોવા છતાં તેણે એક મનુષ્યને પતિ તરીકે મેળવ્યો; તેથી તેને મોટી સજા આપવી ન્યાયી ગણાય.

एवमुक्ते तु कलिना प्रत्यूचुस्ते दिवौकसः ।
अस्माभिः सभनुज्ञाते दमयन्त्या नलो वृतः ॥ ३.५५.७ ॥

કલિએ એમ કહ્યું ત્યારે દેવોએ ઉત્તર આપ્યો, 'અમારી અનુમતિથી દમયંતીએ નલને વર્યો છે.'

का हि सर्वगुणोपेतं नाश्रयेत नलं नृपम् ।
यो वेद धर्मानखिलान्यथावच्चरितव्रतः ॥ ३.५५.८ ॥

સર્વ ગુણોથી સંપન્ન, સર્વ ધર્મોને યથાવત્ જાણનાર, વ્રતોનું આચરણ કરનાર રાજા નલનો કોણ આશ્રય નહિ લે?

योऽधीते चतुरो वेदान्सर्वानाख्यानपञ्चमान् ।
अहिंसानिरतो यश्च सत्यवादी दृढव्रतः ॥ ३.५५.९ ॥

ચાર વેદ અને પાંચમા આખ્યાન સહિત સર્વનું અધ્યયન કરનાર; અહિંસામાં રત; સત્યવાદી; દૃઢવ્રતી.

यस्मिन्दाक्ष्यं धृतिर्ज्ञानं तपः शौचं दमः शमः ।
ध्रुवाणि पुरुषव्याघ्रे लोकपालसमे नृपे ॥ ३.५५.१० ॥

જે પુરુષવ્યાઘ્ર, લોકપાલો સમાન રાજામાં દક્ષતા, ધૃતિ, જ્ઞાન, તપ, શૌચ, દમ અને શમ સ્થિર છે —

एवंरूपं नलं यो वै कामयेच्छपितुं कले ।
आत्मानं स शपेन्मूढो हन्यादात्मानमात्मना ॥ ३.५५.११ ॥

હે કલિ! આવા નલને જે શાપ દેવા ઇચ્છે તે મૂઢ પોતાને જ શાપ આપે છે, પોતે જ પોતાનો વધ કરે છે.

एवंगुणं नलं यो वै कामयेच्छपितुं कले ।
कृच्छ्रे स नरके मञ्जेदगाधे विपुले ह्रदे ॥ ३.५५.१२ ॥

આવા ગુણવાન નલને જે શાપ દેવા ઇચ્છે, હે કલિ, તે કઠિન નરકમાં, અગાધ વિશાળ સરોવરમાં ડૂબશે.

एवमुक्त्वा कलिं देवा द्वापरं च दिवं ययुः ।
ततो गतेषु देवेषु कलिर्द्वापरमब्रवीत् ॥ ३.५५.१३ ॥

આ રીતે કલિને કહીને દેવો અને દ્વાપર સ્વર્ગે ગયા. પછી દેવો ગયા ત્યારે કલિ દ્વાપરને બોલ્યો.

संयन्तुं नोत्सहे कोपं नले वत्स्यामि द्वापर ।
भ्रंशयिष्यामि तं राज्यान्न भैम्या सह रंस्यते ॥ ३.५५.१४ ॥

નળ પરનો મારો ક્રોધ હું રોકી શકતો નથી. હે દ્વાપર, હું તેનામાં વસીશ. હું તેને રાજ્યથી ભ્રષ્ટ કરીશ, અને તે ભૈમી સાથે રમશે નહિ.

त्वमप्यक्षान्समाविश्य साहाय्यं कर्तुमर्हसि ।
मम प्रियकृते ह्यस्मन्कृतवांश्च भविष्यसि ॥ ३.५५.१५ ॥

તું પણ પાસાઓમાં પ્રવેશીને મને સહાય કરવી જોઈએ. મારું પ્રિય કરવા માટે તું આ કાર્યમાં સહાયક બનીશ.