ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.56.1
एवं स समयं कृत्वा द्वापरेण कलिः सह ।
आजगाम ततस्तत्र यत्रराजा स नैषधः ॥ ३.५६.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਕਲਿ ਦ੍ਵਾਪਰ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਲ ਸੀ।
3.56.2
स नित्यमन्तरप्रेक्षी निषधेष्ववसच्चिरम् ।
अथास्य द्वादशे वर्षे ददर्श कलिरन्तरम् ॥ ३.५६.२ ॥
ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਕੇ ਦੀ ਤਾਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਸ਼ਧਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਲਿ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਦਿੱਸਿਆ।
3.56.3
कृत्वा मूत्रमुपस्पृश्य संध्यामन्वास्त नैषधः ।
अकृत्वा पादयोः शौचं तत्रैनं कलिराविशत् ॥ ३.५६.३ ॥
ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਨਲ ਨੇ ਸੰਧਿਆ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ। ਤਦ ਕਲਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
3.56.4
स समाविश्य च नलं समीपं पुष्करस्य च ।
गत्वा पुष्करमाहेदमेहि दीव्य नलेन वै ॥ ३.५६.४ ॥
ਨਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਆ, ਨਲ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡ।"
3.56.5
अक्षद्यूते नलं जेता भवान्हि सहितो मया ।
निषधान्प्रतिपद्यस्व जित्वा राज्यं नलं नृपम् ॥ ३.५६.५ ॥
ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਨਲ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈਂ। ਰਾਜੇ ਨਲ ਤੋਂ ਰਾਜ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
3.56.6
एवमुक्तस्तु कलिना पुष्करो नलमभ्ययात् ।
कलिश्चैव वृषो भूत्वा तं वै पुष्करमन्वयात् ॥ ३.५६.६ ॥
ਕਲਿ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਲ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਕਲਿ ਵੀ ਬਲਦ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।
3.56.7
आसाद्य तु नलं वीरं पुष्करः परवीरहा ।
दीव्यावेत्यब्रवीद्धाता वृषेणेति मुहुर्मुहुः ॥ ३.५६.७ ॥
ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੀਰ ਨਲ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੋਲਿਆ, 'ਆ, ਅਸੀਂ ਜੂਆ ਖੇਡੀਏ, ਵ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਲ।'
3.56.8
न चक्षमे ततो राजा समाह्वानं महामनाः ।
वैदर्भ्याः प्रेक्षमाणायाः प्राप्तकालममन्यत ॥ ३.५६.८ ॥
ਤਦ ਮਹਾਮਨਸਕ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਉਹ ਚੁਣੌਤੀ ਸਹਿਣ ਨਾ ਹੋਈ। ਵੈਦਰਭੀ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਢੁਕਵਾਂ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
3.56.9
ततः स राज्ञा सहसा देवितुं संप्रचक्रमे ॥ ३.५६.९ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਲੱਗਾ।
3.56.10
भ्रात्रा देवाभिभूतेन दैवाविष्टो जनाधिपः ।
हिरण्यस्य सुवर्णस्य यानयुग्यस् वाससाम्।
आविष्टः कलिना द्यूते जीयते स्म नलस्तदा ॥ ३.५६.१० ॥
ਭਰਾ ਤੋਂ ਹਾਰਿਆ, ਦੈਵ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਇਆ ਜਨਾਧਿਪ ਨਲ, ਕਲੀ ਨਾਲ ਆਵੇਸ਼ਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ, ਸੁਵਰਨ, ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਵਸਤਰ ਹਾਰ ਗਿਆ।
3.56.11
तमक्षमदसंमत्तं सुहृदां न तु कश्चन ।
निवारणेऽभवच्छक्तो दीव्यमानमरिंदमम् ॥ ३.५६.११ ॥
ਜੂਏ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋਏ ਉਸ ਅਰਿੰਦਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਰੋਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਾ ਹੋਇਆ।
3.56.12
ततः पौरजनाः सर्वे मन्त्रिभिः सह भारत ।
राजानं द्रष्टुमागच्छन्निवारयितुमातुरम् ॥ ३.५६.१२ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੇ ਨਗਰਵਾਸੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੇ ਦੁਖੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਆਏ।
3.56.13
ततः सूत उपागम्य दमयन्त्यै न्यवेदयत् ।
एष पौरजनो देवि द्वारि तिष्ठति कार्यवान् ॥ ३.५६.१३ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰਥੀ ਦਮਯੰਤੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੈ।
3.56.14
निवेद्यतां नैषधाय सर्वाः प्रकृतयः स्थिताः ।
अमृष्यमाणा व्यसनं राज्ञो धर्मार्थदर्शिनः ॥ ३.५६.१४ ॥
ਨੈਸ਼ਧ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ; ਰਾਜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ।
3.56.15
ततः सा बाष्पकलया वाचा दुःखेन कर्शिता ।
उवाच नैषधं भैमी शोकोपहतचेतना ॥ ३.५६.१५ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੀ ਭੈਮੀ ਨੈਸ਼ਧ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।
3.56.16
राजन्पौरजनो द्वारि त्वां दिदृक्षुरवस्थितः ।
वृद्धैर्ब्राह्मणमुख्यैश्च वणिग्भिश्च समन्वितः ॥ ३.५६.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨਾਲ।
3.56.17
आगतं सहितं राजंस्त्वत्प्रसादावलम्बनम् ।
तं द्रष्टुमर्हसीत्येवं पुनः पुनरभाषत ॥ ३.५६.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਆਏ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੋਲੀ।
3.56.18
तां तथा रुचिरापाङ्गीं विलपन्तीं तथाविधाम् ।
आविष्टः कलिना राजा नाभ्यभाषत किंचन ॥ ३.५६.१८ ॥
ਸੁੰਦਰ ਤਿਰਛੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਕਲੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ।
3.56.19
ततस्ते मन्त्रिणः सर्वे ते चैव पुरवासिनः ।
नायमस्तीति दुःखार्ता व्रीडिता जग्मुरालयान् ॥ ३.५६.१९ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਨਗਰ-ਵਾਸੀ, 'ਇਹ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਚਲੇ ਗਏ।
3.56.20
तथा तदभवद्द्यूतं पुष्करस्य नलस्य च ।
युधिष्ठिर बहून्मासान्पुण्यश्लोकस्त्वजीयत ॥ ३.५६.२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਨਲ ਦੀ ਜੂਆ-ਖੇਡ ਹੋਈ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਪੁੰਨ-ਕੀਰਤੀ ਨਲ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।