મહાભારત · અધ્યાય 3.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.57.1
दमयन्ती ततो दृष्ट्वा पुण्यश्लोकं नराधिपम् ।
उन्मत्तवदनुन्मत्ता देवने कृतचेतसम् ॥ ३.५७.१ ॥
ત્યારે દમયંતીએ પુણ્યશ્લોક નરાધિપને જોયા, જે ઉન્મત્ત જેવા ચહેરાવાળા થઈ જુગારમાં મન લગાવીને બેઠા હતા.
3.57.2
भयशोकसमाविष्टा राजन्भीमसुता ततः ।
चिन्तयामास तत्कार्यं सुमहत्पार्थिवं प्रति ॥ ३.५७.२ ॥
હે રાજન, ભય અને શોકથી ઘેરાયેલી ભીમપુત્રી ત્યારે તે રાજા વિશેના તે અતિ મોટા કાર્યનો વિચાર કરવા લાગી.
3.57.3
सा शङ्कमाना तत्पापं चिकीर्षन्ती च तत्प्रियम् ।
नलं च हृतसर्वस्वमुपलभ्येदमब्रवीत् ॥ ३.५७.३ ॥
તે પાપની શંકા રાખતી, તે પ્રિય કાર્ય કરવા ઇચ્છતી, સર્વસ્વ હારી ગયેલા નલને જાણીને તેણે આ કહ્યું.
3.57.4
बृहत्सेनामतियशां तां धात्रीं परिचारिकाम् ।
हितां सर्वार्थकुशलामनुरक्तां सुभाषिताम् ॥ ३.५७.४ ॥
અત્યંત યશસ્વી બૃહત્સેનાને, તે ધાત્રી અને પરિચારિકાને, જે હિતૈષી, સર્વ કાર્યોમાં કુશળ, અનુરક્ત અને મધુરભાષી હતી.
3.57.5
बृहत्सेने व्रजामात्यानानाय्य नलशासनात् ।
आचक्ष्व यद्धृतं द्रव्यमवशिष्टं च यद्वसु ॥ ३.५७.५ ॥
હે બૃહત્સેને, નલની આજ્ઞાથી મંત્રીઓને બોલાવીને લાવ, અને જે દ્રવ્ય હરાયું છે તથા જે ધન બાકી રહ્યું છે તે કહે.
3.57.6
इत्येवं सा समादिष्टा बृहत्सेना नरेश्वर ।
उवाच देव्या वचनं मन्त्रिणां सा समीपत ॥ ३.५७.६ ॥
હે નરેશ્વર, આમ આદેશ પામેલી બૃહત્સેનાએ દેવીના વચનો નજીકના મંત્રીઓને કહ્યા.
3.57.7
ततस्ते मन्त्रिणः सर्वे विज्ञाय नलशासनम् ।
अपि नो भागधेयं स्यादित्युक्त्वा पुनराव्रजन् ॥ ३.५७.७ ॥
ત્યારે નળનો આદેશ જાણીને બધા મંત્રીઓ 'કદાચ આપણું પણ ભાગ્ય હોય' એમ કહીને પાછા ફર્યા.
3.57.8
तास्तु सर्वाः प्रकृतयो द्वितीयं समुपस्थिताः ।
न्यवेदयद्भीमसुता न च तत्प्रत्यनन्दत ॥ ३.५७.८ ॥
પરંતુ તે બધા મંત્રીઓએ બીજી વાર આવીને ભીમની પુત્રીને જાણ કરી; તેણે તેને અનુમોદન ન આપ્યું.
3.57.9
वाक्यमप्रतिनन्दन्तं भर्तारमभिवीक्ष्य सा ।
दमयन्ती पुनर्वेश्म व्रीडिता प्रविवेश ह ॥ ३.५७.९ ॥
પતિને એ વચનને અનુમોદન ન આપતા જોઈને દમયંતી શરમાઈને ફરી મહેલમાં પ્રવેશી.
3.57.10
निशाम्य सततं चाक्षान्पुण्यश्लोकपराङ्युखान् ।
नलं च हृतसर्वस्वं धात्रीं पुनरुवाच ह ॥ ३.५७.१० ॥
પુણ્યશ્લોક નળથી સતત વિમુખ થયેલા પાસા અને સર્વસ્વ હારી ગયેલા નળને જોઈને તેણે ફરી ધાત્રીને કહ્યું.
3.57.11
बृहत्सेने पुनर्गच्छ वार्ष्णेयं नलशासनात् ।
सूतमानय कल्याणि महत्कार्यमुपस्थितम् ॥ ३.५७.११ ॥
બૃહત્સેના, નળના આદેશથી ફરી જા અને વાર્ષ્ણેય સારથિને લઈ આવ; કલ્યાણી, એક મોટું કાર્ય ઉપસ્થિત થયું છે.
3.57.12
बृहत्सेना तु सा श्रुत्वा दमयन्त्याः प्रभाषितम् ।
वार्ष्णेयमानयामास पुरुषैराप्तकारिभिः ॥ ३.५७.१२ ॥
બૃહત્સેનાએ દમયંતીનું કથન સાંભળીને વિશ્વાસુ માણસો દ્વારા વાર્ષ્ણેય સારથિને બોલાવડાવ્યો.
3.57.13
वार्ष्णेयं तु ततो भैमी सान्त्वयञ्छ्लक्ष्णया गिरा ।
उवाच देशकालज्ञा प्राप्तकालमनिन्दिता ॥ ३.५७.१३ ॥
ત્યારે ભીમની પુત્રી દમયંતીએ મધુર વાણીથી વાર્ષ્ણેયને આશ્વાસન આપતાં, દેશકાળ જાણનારી તે નિર્દોષ સ્ત્રીએ યોગ્ય સમયે આમ કહ્યું.
3.57.14
जानषे त्वं यथा राजा सम्यग्वृत्तः सदा त्वयि ।
तस्य त्वं विपमस्थस्य साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ ३.५७.१४ ॥
તું જાણે છે કે રાજા હંમેશાં તારી સાથે સારો વ્યવહાર કરતા આવ્યા છે; સંકટમાં પડેલા તેમની સહાય કરવી એ તારી ફરજ છે.
3.57.15
यथायथा हि नृपतिः पुष्करेणैव जीयते ।
तथातथाऽस्य वै द्यूते रागो भूयोऽभिवर्धते ॥ ३.५७.१५ ॥
રાજા પુષ્કરથી જેમ જેમ હારતા જાય છે, તેમ તેમ દ્યૂત પ્રત્યેની તેમની આસક્તિ વધુ ને વધુ વધતી જાય છે.
3.57.16
यथा च पुष्करस्याक्षाः पतन्ति वशवर्तिनः ।
तथा विपर्ययश्चापि नलस्याक्षेषु दृश्यते ॥ ३.५७.१६ ॥
પુષ્કરના પાસા તેના વશમાં હોય તેમ પડે છે; તેવી જ રીતે નળના પાસાઓમાં વિપરીત પરિણામ દેખાય છે.
3.57.17
सुहृत्स्वजनवाक्यानि यथाऽयं न शृणोति च ।
ममापि च तथा वाक्यं नाभिनन्दति नैषध ॥ ३.५७.१७ ॥
મિત્રો અને સ્વજનોની વાતો આ સાંભળતા નથી; તેવી જ રીતે, હે નૈષધ, મારી વાતને પણ તેઓ સ્વીકારતા નથી.
3.57.18
यथा राज्ञः प्रदीप्तानां भाग्यानामद्य सारथे ।
नूनं मन्ये न शेषोस्ति नैषधस्य महात्मनः ॥ ३.५७.१८ ॥
હે સારથિ, રાજાનાં ભાગ્ય હવે સંપૂર્ણપણે બળી ગયાં હોય તેમ લાગે છે; મને લાગે છે કે મહાત્મા નૈષધનું કંઈ બાકી રહ્યું નથી.
3.57.19
यत्तु मे वचनं राजा नाभिनन्दति मोहितः ।
शरणं त्वां प्रपन्नाऽस्मि सारथे कुरु मद्वचः।
न हि मे शुध्ते भावो विनाशं प्रति सारथे ॥ ३.५७.१९ ॥
પણ મોહિત થયેલો રાજા મારી વાત સ્વીકારતો નથી. સારથિ, હું તમને શરણે આવી છું; મારું વચન પાળો. સારથિ, વિનાશ તરફ મારો સંકલ્પ શુદ્ધ નથી.
3.57.20
नलस्य दयितानश्वान्योजयित्वा मनोजवान् ।
रथमारोप्य मिथुनं कुण्डिनं यातुर्महसि ॥ ३.५७.२० ॥
નલના પ્રિય, મનની જેમ વેગવાન ઘોડા જોડીને, આ જોડીને રથમાં બેસાડી કુંડિન તરફ જવું જોઈએ.
3.57.21
मम ज्ञातिषु निक्षिप्य दारकौ स्यन्दनं तथा ।
अश्वांश्चेमान्यथाकामं वस वाऽन्यत्र गच्छवा ॥ ३.५७.२१ ॥
મારા સગાંઓને બે બાળકો, રથ અને આ ઘોડા સોંપીને, તને ગમે તેમ અહીં રહે અથવા બીજે ક્યાંય જા.
3.57.22
दमयन्त्यास्तु तद्वाक्यं वार्ण्येयो नलसारथिः ।
न्यवेदयदशेषेण नलामात्येषु मुख्यशः ॥ ३.५७.२२ ॥
દમયંતીનું તે વચન વાર્ષ્ણેય નલના સારથિએ નલના મુખ્ય અમાત્યોને સંપૂર્ણપણે જણાવ્યું.
3.57.23
तैः समेत्य विनिश्चित्य सोऽनुज्ञातो महीपते ।
ययौ मिथुनमारोप्य विदर्भांस्तेन वाहिना ॥ ३.५७.२३ ॥
તેમને મળીને અને નિશ્ચય કરીને, હે મહીપતિ, અનુમતિ પામીને તે સેના સાથે તે જોડીને બેસાડી વિદર્ભ તરફ ગયો.
3.57.24
हयांस्तत्र विनिक्षिप्य सूतो रथवरं च तम् ।
इन्द्रसेनां च तां कन्यामिन्द्रसेनं च बालकम् ॥ ३.५७.२४ ॥
ત્યાં ઘોડા અને તે શ્રેષ્ઠ રથ મૂકીને, સારથિએ ઇન્દ્રસેના નામની તે કન્યા અને ઇન્દ્રસેન નામના બાળકને પણ...
3.57.25
आमन्त्र्य भीमं राजानमार्तः शोचन्नलं नृपम् ।
क्व नु यास्यामि मनसा चिन्तयानो मुहुर्मुहुः।
अटमानस्ततोऽयोध्यां जगाम नगरीं तदा ॥ ३.५७.२५ ॥
ભીમ રાજાની રજા લઈને, દુઃખી થઈને, રાજા નળ માટે શોક કરતાં, 'હવે હું ક્યાં જઈશ?' એમ મનમાં વારંવાર વિચારતાં, ત્યારે ભટકતાં તે અયોધ્યા નગરી તરફ ગયા.
3.57.26
ऋतुपर्णं स राजानमुपतस्थे सुदुःखितः ।
भृतिं च स ददौ चास्य सारथ्येन नियोजितः ॥ ३.५७.२६ ॥
અત્યંત દુઃખી થઈને તે રાજા ઋતુપર્ણ પાસે ગયા. રાજાએ તેમને સારથિના કાર્યમાં નિયુક્ત કર્યા અને તેમને વેતન પણ આપ્યું.