మహాభారతం · అధ్యాయం 3.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.57.1
दमयन्ती ततो दृष्ट्वा पुण्यश्लोकं नराधिपम् ।
उन्मत्तवदनुन्मत्ता देवने कृतचेतसम् ॥ ३.५७.१ ॥
అప్పుడు దమయంతి పుణ్యశ్లోకుడైన ఆ నరాధిపుడు ఉన్మత్తుడివలె ముఖంతో జూదంలో మనస్సు నిలిపియుండటం చూసింది.
3.57.2
भयशोकसमाविष्टा राजन्भीमसुता ततः ।
चिन्तयामास तत्कार्यं सुमहत्पार्थिवं प्रति ॥ ३.५७.२ ॥
ఓ రాజా, భయశోకాలతో ఆవరించబడిన భీముని కుమార్తె అప్పుడు ఆ రాజు గురించిన ఆ మహత్తరమైన కార్యాన్ని గురించి ఆలోచించసాగింది.
3.57.3
सा शङ्कमाना तत्पापं चिकीर्षन्ती च तत्प्रियम् ।
नलं च हृतसर्वस्वमुपलभ्येदमब्रवीत् ॥ ३.५७.३ ॥
ఆ పాపానికి భయపడుతూ, ఆ ప్రియమైన కార్యాన్ని చేయాలనుకుంటూ, సర్వస్వం కోల్పోయిన నలుడిని చూసి ఆమె ఇలా అన్నది.
3.57.4
बृहत्सेनामतियशां तां धात्रीं परिचारिकाम् ।
हितां सर्वार्थकुशलामनुरक्तां सुभाषिताम् ॥ ३.५७.४ ॥
అత్యంత కీర్తిమంతురాలైన బృహత్సేనను, ఆ ధాత్రిని, పరిచారికను, హితురాలిని, సర్వకార్యకుశలురాలిని, అనురక్తురాలిని, మృదువుగా మాట్లాడేదాన్ని.
3.57.5
बृहत्सेने व्रजामात्यानानाय्य नलशासनात् ।
आचक्ष्व यद्धृतं द्रव्यमवशिष्टं च यद्वसु ॥ ३.५७.५ ॥
ఓ బృహత్సేనా, నలుని ఆజ్ఞ ప్రకారం మంత్రులను పిలుచుకొనిరా; అపహరింపబడిన ధనం, మిగిలిన సంపద ఏవో చెప్పు.
3.57.6
इत्येवं सा समादिष्टा बृहत्सेना नरेश्वर ।
उवाच देव्या वचनं मन्त्रिणां सा समीपत ॥ ३.५७.६ ॥
ఓ నరేశ్వరా, ఇలా ఆదేశింపబడిన బృహత్సేన దేవి మాటలను సమీపంలోని మంత్రులకు చెప్పింది.
3.57.7
ततस्ते मन्त्रिणः सर्वे विज्ञाय नलशासनम् ।
अपि नो भागधेयं स्यादित्युक्त्वा पुनराव्रजन् ॥ ३.५७.७ ॥
అప్పుడు నలుని ఆజ్ఞను తెలుసుకున్న మంత్రులందరూ 'మనకూ భాగ్యం ఉండవచ్చు' అని చెప్పి మళ్లీ తిరిగి వెళ్లారు.
3.57.8
तास्तु सर्वाः प्रकृतयो द्वितीयं समुपस्थिताः ।
न्यवेदयद्भीमसुता न च तत्प्रत्यनन्दत ॥ ३.५७.८ ॥
కానీ ఆ మంత్రులందరూ రెండవసారి వచ్చి భీముని కుమార్తెకు తెలియజేశారు; ఆమె దానిని ఆమోదించలేదు.
3.57.9
वाक्यमप्रतिनन्दन्तं भर्तारमभिवीक्ष्य सा ।
दमयन्ती पुनर्वेश्म व्रीडिता प्रविवेश ह ॥ ३.५७.९ ॥
భర్త ఆ మాటను ఆమోదించకుండా ఉండటం చూసి దమయంతి సిగ్గుతో మళ్లీ తన గదిలోకి ప్రవేశించింది.
3.57.10
निशाम्य सततं चाक्षान्पुण्यश्लोकपराङ्युखान् ।
नलं च हृतसर्वस्वं धात्रीं पुनरुवाच ह ॥ ३.५७.१० ॥
పుణ్యశ్లోకుడైన నలునికి నిరంతరం విముఖంగా ఉన్న పాచికలను, సర్వస్వం కోల్పోయిన నలుని చూసి ఆమె మళ్లీ ధాత్రితో చెప్పింది.
3.57.11
बृहत्सेने पुनर्गच्छ वार्ष्णेयं नलशासनात् ।
सूतमानय कल्याणि महत्कार्यमुपस्थितम् ॥ ३.५७.११ ॥
బృహత్సేనా, నలుని ఆజ్ఞ మేరకు మళ్లీ వెళ్లి వార్ష్ణేయుడైన సారథిని తీసుకురా; కల్యాణీ, ఒక గొప్ప కార్యం ఉపస్థితమైంది.
3.57.12
बृहत्सेना तु सा श्रुत्वा दमयन्त्याः प्रभाषितम् ।
वार्ष्णेयमानयामास पुरुषैराप्तकारिभिः ॥ ३.५७.१२ ॥
బృహత్సేన దమయంతి మాటలు విని, నమ్మకమైన సేవకులతో వార్ష్ణేయ సారథిని తీసుకురప్పించింది.
3.57.13
वार्ष्णेयं तु ततो भैमी सान्त्वयञ्छ्लक्ष्णया गिरा ।
उवाच देशकालज्ञा प्राप्तकालमनिन्दिता ॥ ३.५७.१३ ॥
అప్పుడు భీముని కుమార్తె దమయంతి మృదువైన మాటలతో వార్ష్ణేయుని ఓదార్చుతూ, దేశకాలాలు తెలిసిన ఆ నిర్దోషురాలు సమయోచితంగా ఇలా పలికింది.
3.57.14
जानषे त्वं यथा राजा सम्यग्वृत्तः सदा त्वयि ।
तस्य त्वं विपमस्थस्य साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ ३.५७.१४ ॥
రాజు ఎల్లప్పుడూ నీ పట్ల సక్రమంగా ప్రవర్తించాడని నీకు తెలుసు; కష్టంలో ఉన్న ఆయనకు సహాయం చేయడం నీ బాధ్యత.
3.57.15
यथायथा हि नृपतिः पुष्करेणैव जीयते ।
तथातथाऽस्य वै द्यूते रागो भूयोऽभिवर्धते ॥ ३.५७.१५ ॥
రాజు పుష్కరుని చేతిలో ఓడుతున్న కొద్దీ, జూదం పట్ల ఆయనకున్న ఆసక్తి మరింతగా పెరుగుతోంది.
3.57.16
यथा च पुष्करस्याक्षाः पतन्ति वशवर्तिनः ।
तथा विपर्ययश्चापि नलस्याक्षेषु दृश्यते ॥ ३.५७.१६ ॥
పుష్కరుని పాచికలు అతని వశంలో ఉన్నట్లుగా పడతాయి; అలాగే నలుని పాచికలలో విపరీత ఫలితం కనిపిస్తోంది.
3.57.17
सुहृत्स्वजनवाक्यानि यथाऽयं न शृणोति च ।
ममापि च तथा वाक्यं नाभिनन्दति नैषध ॥ ३.५७.१७ ॥
మిత్రుల, బంధువుల మాటలను ఇతడు వినడం లేదు; అలాగే, ఓ నైషధా, నా మాటను కూడా అతను అంగీకరించడం లేదు.
3.57.18
यथा राज्ञः प्रदीप्तानां भाग्यानामद्य सारथे ।
नूनं मन्ये न शेषोस्ति नैषधस्य महात्मनः ॥ ३.५७.१८ ॥
ఓ సారథీ, రాజు భాగ్యాలు ఇప్పుడు పూర్తిగా మండిపోయినట్లుగా, మహాత్ముడైన నైషధునికి ఏమీ మిగలలేదని నేను భావిస్తున్నాను.
3.57.19
यत्तु मे वचनं राजा नाभिनन्दति मोहितः ।
शरणं त्वां प्रपन्नाऽस्मि सारथे कुरु मद्वचः।
न हि मे शुध्ते भावो विनाशं प्रति सारथे ॥ ३.५७.१९ ॥
కానీ మోహితుడైన రాజు నా మాటను అంగీకరించడు. సారథీ, నేను నీ శరణు పొందాను; నా మాట చేయి. సారథీ, వినాశం వైపు నా సంకల్పం శుద్ధమైనది కాదు.
3.57.20
नलस्य दयितानश्वान्योजयित्वा मनोजवान् ।
रथमारोप्य मिथुनं कुण्डिनं यातुर्महसि ॥ ३.५७.२० ॥
నలుని ప్రియమైన, మనస్సు వలె వేగమైన గుర్రాలను కట్టి, ఈ జంటను రథంపై ఎక్కించి కుండినానికి వెళ్లాలి.
3.57.21
मम ज्ञातिषु निक्षिप्य दारकौ स्यन्दनं तथा ।
अश्वांश्चेमान्यथाकामं वस वाऽन्यत्र गच्छवा ॥ ३.५७.२१ ॥
నా బంధువుల వద్ద ఇద్దరు పిల్లలను, రథాన్ని, ఈ గుర్రాలను అప్పగించి, నీకు ఇష్టమైనట్లు ఇక్కడే ఉండు లేదా మరెక్కడికైనా వెళ్ళు.
3.57.22
दमयन्त्यास्तु तद्वाक्यं वार्ण्येयो नलसारथिः ।
न्यवेदयदशेषेण नलामात्येषु मुख्यशः ॥ ३.५७.२२ ॥
దమయంతి ఆ మాటను వార్ష్ణేయుడైన నలుని సారథి నలుని ప్రధాన మంత్రులకు పూర్తిగా తెలియజేశాడు.
3.57.23
तैः समेत्य विनिश्चित्य सोऽनुज्ञातो महीपते ।
ययौ मिथुनमारोप्य विदर्भांस्तेन वाहिना ॥ ३.५७.२३ ॥
వారిని కలిసి నిర్ణయించుకుని, ఓ మహీపతీ, అనుమతి పొంది ఆ సైన్యంతో ఆ జంటను ఎక్కించుకుని విదర్భలకు వెళ్ళాడు.
3.57.24
हयांस्तत्र विनिक्षिप्य सूतो रथवरं च तम् ।
इन्द्रसेनां च तां कन्यामिन्द्रसेनं च बालकम् ॥ ३.५७.२४ ॥
అక్కడ గుర్రాలను, ఆ శ్రేష్ఠమైన రథాన్ని వదిలి, సారథి ఇంద్రసేన అనే ఆ కన్యను, ఇంద్రసేనుడు అనే బాలుడిని కూడా...
3.57.25
आमन्त्र्य भीमं राजानमार्तः शोचन्नलं नृपम् ।
क्व नु यास्यामि मनसा चिन्तयानो मुहुर्मुहुः।
अटमानस्ततोऽयोध्यां जगाम नगरीं तदा ॥ ३.५७.२५ ॥
భీమ రాజు వద్ద వీడ్కోలు తీసుకొని, దుఃఖితుడై, రాజు నలుని గురించి శోకిస్తూ, 'నేను ఎక్కడికి వెళ్తాను?' అని మనసులో మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ, అప్పుడు తిరుగుతూ అయోధ్యా నగరానికి వెళ్ళాడు.
3.57.26
ऋतुपर्णं स राजानमुपतस्थे सुदुःखितः ।
भृतिं च स ददौ चास्य सारथ्येन नियोजितः ॥ ३.५७.२६ ॥
అత్యంత దుఃఖితుడైన అతను రాజు ఋతుపర్ణుని వద్దకు చేరాడు. రాజు అతనిని సారథి పనికి నియమించి, అతనికి జీతము కూడా ఇచ్చాడు.