มหาภารตะ · อัธยายะ 3.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.57.1
दमयन्ती ततो दृष्ट्वा पुण्यश्लोकं नराधिपम् ।
उन्मत्तवदनुन्मत्ता देवने कृतचेतसम् ॥ ३.५७.१ ॥
จากนั้น ทมยันตีเห็นพระราชาผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ ผู้มีเกียรติอันศักดิ์สิทธิ์ มีพระพักตร์ดุจคนบ้า มีพระทัยจดจ่ออยู่กับลูกเต๋า
3.57.2
भयशोकसमाविष्टा राजन्भीमसुता ततः ।
चिन्तयामास तत्कार्यं सुमहत्पार्थिवं प्रति ॥ ३.५७.२ ॥
ข้าแต่พระราชา พระธิดาของภีมะ ถูกความกลัวและความเศร้าโศกครอบงำ จึงเริ่มคิดถึงกิจอันยิ่งใหญ่นั้นที่เกี่ยวกับพระราชา
3.57.3
सा शङ्कमाना तत्पापं चिकीर्षन्ती च तत्प्रियम् ।
नलं च हृतसर्वस्वमुपलभ्येदमब्रवीत् ॥ ३.५७.३ ॥
นางหวาดกลัวความชั่วร้ายนั้น และปรารถนาจะกระทำสิ่งที่เป็นที่รักของพระองค์ เมื่อเห็นนละผู้ถูกชิงทรัพย์สมบัติทั้งหมดไปแล้ว นางจึงกล่าวถ้อยคำนี้
3.57.4
बृहत्सेनामतियशां तां धात्रीं परिचारिकाम् ।
हितां सर्वार्थकुशलामनुरक्तां सुभाषिताम् ॥ ३.५७.४ ॥
นางกล่าวกับพฤหัตเสนา ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ซึ่งเป็นนางพี่เลี้ยงและผู้รับใช้ ผู้ซื่อสัตย์ มีความชำนาญในกิจทุกอย่าง จงรักภักดี และพูดจาไพเราะ
3.57.5
बृहत्सेने व्रजामात्यानानाय्य नलशासनात् ।
आचक्ष्व यद्धृतं द्रव्यमवशिष्टं च यद्वसु ॥ ३.५७.५ ॥
พฤหัตเสนาเอ๋ย จงไปเชิญเหล่าอำมาตย์มาตามพระบัญชาของนล แล้วบอกว่าทรัพย์สินใดถูกชิงไป และทรัพย์สินใดยังเหลืออยู่
3.57.6
इत्येवं सा समादिष्टा बृहत्सेना नरेश्वर ।
उवाच देव्या वचनं मन्त्रिणां सा समीपत ॥ ३.५७.६ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ พฤหัตเสนาได้รับคำสั่งดังนั้นแล้ว จึงไปหาเหล่าอำมาตย์ที่อยู่ใกล้ และกล่าวตามพระดำรัสของพระมเหสี
3.57.7
ततस्ते मन्त्रिणः सर्वे विज्ञाय नलशासनम् ।
अपि नो भागधेयं स्यादित्युक्त्वा पुनराव्रजन् ॥ ३.५७.७ ॥
ครั้นเหล่าอำมาตย์ทั้งหมดรับรู้พระบัญชาของนลแล้ว ต่างกล่าวว่า "บางทีพวกเราอาจจะได้ส่วนแบ่งด้วยกระมัง" แล้วจึงกลับไปอีกครั้ง
3.57.8
तास्तु सर्वाः प्रकृतयो द्वितीयं समुपस्थिताः ।
न्यवेदयद्भीमसुता न च तत्प्रत्यनन्दत ॥ ३.५७.८ ॥
แต่อำมาตย์เหล่านั้นทั้งหมดได้มาเฝ้าอีกเป็นครั้งที่สอง แล้วกราบทูลแด่พระธิดาของภีมะ นางก็มิได้เห็นชอบด้วยกับเรื่องนั้น
3.57.9
वाक्यमप्रतिनन्दन्तं भर्तारमभिवीक्ष्य सा ।
दमयन्ती पुनर्वेश्म व्रीडिता प्रविवेश ह ॥ ३.५७.९ ॥
เมื่อทมยันตีเห็นพระสวามีไม่เห็นชอบด้วยกับถ้อยคำนั้น นางด้วยความอาย จึงเข้าไปในห้องอีกครั้ง
3.57.10
निशाम्य सततं चाक्षान्पुण्यश्लोकपराङ्युखान् ।
नलं च हृतसर्वस्वं धात्रीं पुनरुवाच ह ॥ ३.५७.१० ॥
นางเห็นลูกเต๋าที่หันหลังให้ผู้มีเกียรติอันศักดิ์สิทธิ์อยู่เสมอ และเห็นนลผู้ถูกชิงทรัพย์สมบัติทั้งหมด จึงกล่าวแก่นางพี่เลี้ยงอีกครั้ง
3.57.11
बृहत्सेने पुनर्गच्छ वार्ष्णेयं नलशासनात् ।
सूतमानय कल्याणि महत्कार्यमुपस्थितम् ॥ ३.५७.११ ॥
พฤหัตเสนาเอ๋ย จงกลับไปอีกครั้งตามพระบัญชาของนล และนำสารถีผู้เป็นบุตรของวฤษณี มาเถิด ดูก่อนผู้มีความเป็นมงคล กิจอันยิ่งใหญ่ได้เกิดขึ้นแล้ว
3.57.12
बृहत्सेना तु सा श्रुत्वा दमयन्त्याः प्रभाषितम् ।
वार्ष्णेयमानयामास पुरुषैराप्तकारिभिः ॥ ३.५७.१२ ॥
ฝ่ายพฤหัตเสนา เมื่อได้ฟังคำที่ทมยันตีตรัสแล้ว จึงให้คนที่ไว้วางใจได้พาบุตรของวฤษณี ผู้เป็นสารถี มา
3.57.13
वार्ष्णेयं तु ततो भैमी सान्त्वयञ्छ्लक्ष्णया गिरा ।
उवाच देशकालज्ञा प्राप्तकालमनिन्दिता ॥ ३.५७.१३ ॥
จากนั้น ภามี คือทมยันตี ได้ปลอบโยนวารษณัยด้วยถ้อยคำอ่อนหวาน นางไม่มีที่ติ ผู้รู้กาลเทศะ เอ่ยขึ้นในเวลาอันเหมาะสม
3.57.14
जानषे त्वं यथा राजा सम्यग्वृत्तः सदा त्वयि ।
तस्य त्वं विपमस्थस्य साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ ३.५७.१४ ॥
ท่านรู้ดีว่าพระราชาทรงปฏิบัติต่อท่านอย่างถูกต้องเสมอมา ท่านควรช่วยเหลือพระองค์ในยามที่พระองค์ตกทุกข์อยู่นี้
3.57.15
यथायथा हि नृपतिः पुष्करेणैव जीयते ।
तथातथाऽस्य वै द्यूते रागो भूयोऽभिवर्धते ॥ ३.५७.१५ ॥
ยิ่งพระราชาถูกปุษกระเอาชนะมากเท่าใด ความยึดติดในการเล่นลูกเต๋าของพระองค์ก็ยิ่งเพิ่มพูนมากขึ้นเท่านั้น
3.57.16
यथा च पुष्करस्याक्षाः पतन्ति वशवर्तिनः ।
तथा विपर्ययश्चापि नलस्याक्षेषु दृश्यते ॥ ३.५७.१६ ॥
ลูกเต๋าของปุษกระตกลงอย่างว่าง่ายตามความประสงค์ของเขาฉันใด ในลูกเต๋าของนลก็เห็นการกลับทิศเช่นนั้นฉันนั้น
3.57.17
सुहृत्स्वजनवाक्यानि यथाऽयं न शृणोति च ।
ममापि च तथा वाक्यं नाभिनन्दति नैषध ॥ ३.५७.१७ ॥
ดังที่พระองค์มิได้ฟังถ้อยคำของมิตรสหายและญาติพี่น้องฉันใด พระองค์ก็มิได้ยินดีต่อถ้อยคำของหม่อมฉันฉันนั้น ข้าแต่ไนษธะ
3.57.18
यथा राज्ञः प्रदीप्तानां भाग्यानामद्य सारथे ।
नूनं मन्ये न शेषोस्ति नैषधस्य महात्मनः ॥ ३.५७.१८ ॥
ข้าแต่สารถี ดังที่โชคลาภของพระราชาถูกเผาไหม้จนหมดสิ้นในวันนี้ ข้าพเจ้าเห็นว่าแน่แท้ไม่เหลืออะไรแก่ไนษธะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
3.57.19
यत्तु मे वचनं राजा नाभिनन्दति मोहितः ।
शरणं त्वां प्रपन्नाऽस्मि सारथे कुरु मद्वचः।
न हि मे शुध्ते भावो विनाशं प्रति सारथे ॥ ३.५७.१९ ॥
ส่วนพระราชาผู้หลงใหลมิได้ยินดีต่อถ้อยคำของหม่อมฉัน ข้าแต่สารถี หม่อมฉันได้พึ่งพิงท่านแล้ว จงทำตามคำของหม่อมฉันเถิด ข้าแต่สารถี ความตั้งใจของหม่อมฉันที่จะไปสู่ความพินาศนั้นไม่บริสุทธิ์
3.57.20
नलस्य दयितानश्वान्योजयित्वा मनोजवान् ।
रथमारोप्य मिथुनं कुण्डिनं यातुर्महसि ॥ ३.५७.२० ॥
จงเทียมม้าอันเป็นที่รักของนล ที่เร็วดุจความคิด แล้วให้คู่นั้นขึ้นสู่รถ และท่านควรไปยังกุณฑินะ
3.57.21
मम ज्ञातिषु निक्षिप्य दारकौ स्यन्दनं तथा ।
अश्वांश्चेमान्यथाकामं वस वाऽन्यत्र गच्छवा ॥ ३.५७.२१ ॥
ฝากสองบุตรไว้กับญาติของข้า รวมทั้งรถศึกนี้และม้าเหล่านี้ จะพำนักตามใจเจ้า หรือจะไปที่อื่นก็ได้
3.57.22
दमयन्त्यास्तु तद्वाक्यं वार्ण्येयो नलसारथिः ।
न्यवेदयदशेषेण नलामात्येषु मुख्यशः ॥ ३.५७.२२ ॥
สารถีของนล บุตรของวารณี ได้นำถ้อยคำของทมยันตีมาเรียนแจ้งแก่บรรดาอำมาตย์คนสำคัญของนลทั้งหมดโดยครบถ้วน
3.57.23
तैः समेत्य विनिश्चित्य सोऽनुज्ञातो महीपते ।
ययौ मिथुनमारोप्य विदर्भांस्तेन वाहिना ॥ ३.५७.२३ ॥
ครั้นพบปะและตกลงกับพวกเขาแล้ว ข้าแต่พระราชาแห่งแผ่นดิน สารถีผู้ได้รับอนุญาตจึงออกเดินทางไปยังวิทรรภ์พร้อมกองทัพนั้น โดยให้คู่สามีภรรยาขึ้นรถศึกไปด้วย
3.57.24
हयांस्तत्र विनिक्षिप्य सूतो रथवरं च तम् ।
इन्द्रसेनां च तां कन्यामिन्द्रसेनं च बालकम् ॥ ३.५७.२४ ॥
ที่นั่น สารถีได้ทิ้งม้าและรถศึกอันประเสริฐคันนั้นไว้ พร้อมทั้งเด็กหญิงชื่ออินทรเสนา และเด็กชายอินทรเสน
3.57.25
आमन्त्र्य भीमं राजानमार्तः शोचन्नलं नृपम् ।
क्व नु यास्यामि मनसा चिन्तयानो मुहुर्मुहुः।
अटमानस्ततोऽयोध्यां जगाम नगरीं तदा ॥ ३.५७.२५ ॥
พระราชาภีมะทรงลาไปด้วยความทุกข์ระทมและโศกเศร้าถึงพระราชานล ทรงครุ่นคิดในใจซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า บัดนี้เราจะไปที่ใดดี แล้วเดินพเนจรไปจนถึงนครอโยธยา
3.57.26
ऋतुपर्णं स राजानमुपतस्थे सुदुःखितः ।
भृतिं च स ददौ चास्य सारथ्येन नियोजितः ॥ ३.५७.२६ ॥
ด้วยความทุกข์อย่างยิ่ง เขาเข้าเฝ้าพระราชาฤตุปรรณ เมื่อได้รับแต่งตั้งให้เป็นสารถี พระราชาจึงพระราชทานค่าจ้างแก่เขา