ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.57.1
दमयन्ती ततो दृष्ट्वा पुण्यश्लोकं नराधिपम् ।
उन्मत्तवदनुन्मत्ता देवने कृतचेतसम् ॥ ३.५७.१ ॥
ਫਿਰ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਪੁੰਨਯਸ਼ੋਕ ਨਰਾਧਿਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਾਗਲਾਂ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਈ ਬੈਠੇ ਸਨ।
3.57.2
भयशोकसमाविष्टा राजन्भीमसुता ततः ।
चिन्तयामास तत्कार्यं सुमहत्पार्थिवं प्रति ॥ ३.५७.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੈ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ।
3.57.3
सा शङ्कमाना तत्पापं चिकीर्षन्ती च तत्प्रियम् ।
नलं च हृतसर्वस्वमुपलभ्येदमब्रवीत् ॥ ३.५७.३ ॥
ਉਹ ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਨਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲੀ।
3.57.4
बृहत्सेनामतियशां तां धात्रीं परिचारिकाम् ।
हितां सर्वार्थकुशलामनुरक्तां सुभाषिताम् ॥ ३.५७.४ ॥
ਅਤਿ ਯਸ਼ਸਵੀ ਬ੍ਰਿਹਤਸੇਨਾ ਨੂੰ, ਉਸ ਦਾਈ ਅਤੇ ਸੇਵਿਕਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਿਤੈਸ਼ੀ, ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
3.57.5
बृहत्सेने व्रजामात्यानानाय्य नलशासनात् ।
आचक्ष्व यद्धृतं द्रव्यमवशिष्टं च यद्वसु ॥ ३.५७.५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਤਸੇਨਾ, ਨਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਨ ਹਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸ।
3.57.6
इत्येवं सा समादिष्टा बृहत्सेना नरेश्वर ।
उवाच देव्या वचनं मन्त्रिणां सा समीपत ॥ ३.५७.६ ॥
ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਪਾ ਕੇ ਬ੍ਰਿਹਤਸੇਨਾ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਬੋਲ ਨੇੜੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹੇ।
3.57.7
ततस्ते मन्त्रिणः सर्वे विज्ञाय नलशासनम् ।
अपि नो भागधेयं स्यादित्युक्त्वा पुनराव्रजन् ॥ ३.५७.७ ॥
ਫਿਰ ਨਲ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ 'ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡਾ ਵੀ ਭਾਗ ਹੋਵੇ' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਗਏ।
3.57.8
तास्तु सर्वाः प्रकृतयो द्वितीयं समुपस्थिताः ।
न्यवेदयद्भीमसुता न च तत्प्रत्यनन्दत ॥ ३.५७.८ ॥
ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਆ ਕੇ ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਾ ਕੀਤਾ।
3.57.9
वाक्यमप्रतिनन्दन्तं भर्तारमभिवीक्ष्य सा ।
दमयन्ती पुनर्वेश्म व्रीडिता प्रविवेश ह ॥ ३.५७.९ ॥
ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਾ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਦਮਯੰਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਕੇ ਫਿਰ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ।
3.57.10
निशाम्य सततं चाक्षान्पुण्यश्लोकपराङ्युखान् ।
नलं च हृतसर्वस्वं धात्रीं पुनरुवाच ह ॥ ३.५७.१० ॥
ਪੁੰਨਯਸ਼ਲੋਕ ਨਲ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਮੁਖ ਪਾਸਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਰ ਚੁੱਕੇ ਨਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਧਾਤਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.57.11
बृहत्सेने पुनर्गच्छ वार्ष्णेयं नलशासनात् ।
सूतमानय कल्याणि महत्कार्यमुपस्थितम् ॥ ३.५७.११ ॥
ਬ੍ਰਿਹਤਸੇਨਾ, ਨਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਫਿਰ ਜਾ ਅਤੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆ; ਕਲਿਆਣੀ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਆ ਪਿਆ ਹੈ।
3.57.12
बृहत्सेना तु सा श्रुत्वा दमयन्त्याः प्रभाषितम् ।
वार्ष्णेयमानयामास पुरुषैराप्तकारिभिः ॥ ३.५७.१२ ॥
ਬ੍ਰਿਹਤਸੇਨਾ ਨੇ ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਬੰਦਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬੁਲਵਾਇਆ।
3.57.13
वार्ष्णेयं तु ततो भैमी सान्त्वयञ्छ्लक्ष्णया गिरा ।
उवाच देशकालज्ञा प्राप्तकालमनिन्दिता ॥ ३.५७.१३ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਨੂੰ ਢਾਰਸ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਆਖਿਆ।
3.57.14
जानषे त्वं यथा राजा सम्यग्वृत्तः सदा त्वयि ।
तस्य त्वं विपमस्थस्य साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ ३.५७.१४ ॥
ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਰਾਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਰਤਾਅ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ; ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਪਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਤੇਰਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ।
3.57.15
यथायथा हि नृपतिः पुष्करेणैव जीयते ।
तथातथाऽस्य वै द्यूते रागो भूयोऽभिवर्धते ॥ ३.५७.१५ ॥
ਰਾਜਾ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਹਾਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਜੂਏ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੋਹ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.57.16
यथा च पुष्करस्याक्षाः पतन्ति वशवर्तिनः ।
तथा विपर्ययश्चापि नलस्याक्षेषु दृश्यते ॥ ३.५७.१६ ॥
ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪਾਸੇ ਉਸਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਲ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟ ਨਤੀਜਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
3.57.17
सुहृत्स्वजनवाक्यानि यथाऽयं न शृणोति च ।
ममापि च तथा वाक्यं नाभिनन्दति नैषध ॥ ३.५७.१७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਹੇ ਨੈਸ਼ਧ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਵੀ ਇਹ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
3.57.18
यथा राज्ञः प्रदीप्तानां भाग्यानामद्य सारथे ।
नूनं मन्ये न शेषोस्ति नैषधस्य महात्मनः ॥ ३.५७.१८ ॥
ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਭਾਗ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਤਮਾ ਨੈਸ਼ਧ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
3.57.19
यत्तु मे वचनं राजा नाभिनन्दति मोहितः ।
शरणं त्वां प्रपन्नाऽस्मि सारथे कुरु मद्वचः।
न हि मे शुध्ते भावो विनाशं प्रति सारथे ॥ ३.५७.१९ ॥
ਪਰ ਮੋਹਿਤ ਰਾਜਾ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਸਾਰਥੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਕਰ। ਸਾਰਥੀ, ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਮੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
3.57.20
नलस्य दयितानश्वान्योजयित्वा मनोजवान् ।
रथमारोप्य मिथुनं कुण्डिनं यातुर्महसि ॥ ३.५७.२० ॥
ਨਲ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਮਨ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਕੁੰਡਿਨ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.57.21
मम ज्ञातिषु निक्षिप्य दारकौ स्यन्दनं तथा ।
अश्वांश्चेमान्यथाकामं वस वाऽन्यत्र गच्छवा ॥ ३.५७.२१ ॥
ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਇਹ ਘੋੜੇ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲਾ ਜਾ।
3.57.22
दमयन्त्यास्तु तद्वाक्यं वार्ण्येयो नलसारथिः ।
न्यवेदयदशेषेण नलामात्येषु मुख्यशः ॥ ३.५७.२२ ॥
ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਨਲ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਨਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅੱਗੇ ਪੂਰਾ ਦੱਸਿਆ।
3.57.23
तैः समेत्य विनिश्चित्य सोऽनुज्ञातो महीपते ।
ययौ मिथुनमारोप्य विदर्भांस्तेन वाहिना ॥ ३.५७.२३ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਵਿਦਰਭਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ।
3.57.24
हयांस्तत्र विनिक्षिप्य सूतो रथवरं च तम् ।
इन्द्रसेनां च तां कन्यामिन्द्रसेनं च बालकम् ॥ ३.५७.२४ ॥
ਉੱਥੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰਸੇਨਾ ਨਾਮਕ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਸੇਨ ਨਾਮਕ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਵੀ...
3.57.25
आमन्त्र्य भीमं राजानमार्तः शोचन्नलं नृपम् ।
क्व नु यास्यामि मनसा चिन्तयानो मुहुर्मुहुः।
अटमानस्ततोऽयोध्यां जगाम नगरीं तदा ॥ ३.५७.२५ ॥
ਭੀਮ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨਲ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, 'ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?' ਇਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਗਏ।
3.57.26
ऋतुपर्णं स राजानमुपतस्थे सुदुःखितः ।
भृतिं च स ददौ चास्य सारथ्येन नियोजितः ॥ ३.५७.२६ ॥
ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਰਿਤੁਪਰਣ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤਨਖਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ।