ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.73.1
केशिन्यास्तद्वचः श्रुत्वा दमयन्ती विशांपते ।
शङ्कमाना नलं तं वै केशिनीमिदमब्रवीत् ॥ ३.७३.१ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, କେଶିନୀଙ୍କ ସେହି କଥା ଶୁଣି ନଳଙ୍କ ପ୍ରତି ସନ୍ଦେହ କରି ଦମୟନ୍ତୀ କେଶିନୀଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
3.73.2
गच्छ केशिनि भूयस्त्वं परीक्षां कुरु बाहुके ।
अब्रुवाणा समीपस्था चरितान्यस्य लक्षय ॥ ३.७३.२ ॥
ହେ କେଶିନୀ, ତୁମେ ପୁଣି ଯାଅ ଏବଂ ବାହୁକଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କର। ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇ, ନ କହି ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର।
3.73.3
यदा च किंचित्कुर्यात्स कारणं तत्र भामिनि ।
तत्रसंचेष्टमानस्य संलक्षेथा विचेष्टितम् ॥ ३.७३.३ ॥
ହେ ଭାମିନୀ, ସେ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି କାରଣରୁ କିଛି କରିବ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବ।
3.73.4
न चास्य प्रतिबन्धेन देयोऽग्निरपि केशिनि ।
याचते न जलं देयं सकृच्चात्वरमाणया।
एतत्सर्वं समीक्ष्यत्वं चरितं मे निवेदय ॥ ३.७३.४ ॥
ହେ କେଶିନୀ, କୌଣସି ବାଧାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଦେବ ନାହିଁ। ସେ ଜଳ ମାଗିଲେ, ଶୀଘ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଥରେ ବି ଦେବ ନାହିଁ। ଏସବୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ମୋତେ ତାଙ୍କ ଆଚରଣ କହିବ।
3.73.5
निमित्तं यत्त्वया दृष्टं बाहुके दैवमानुषम् ।
यच्चान्यदपि पश्येथास्तच्चाख्येयं त्वया मम ॥ ३.७३.५ ॥
ହେ ବାହୁକ, ତୁମେ ଦେଖିଥିବା ଦୈବୀ ବା ମାନବୀୟ ଚିହ୍ନ, ଏବଂ ଆଉ ଯାହା ଦେଖିବ, ତାହା ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।
3.73.6
दमयन्त्यैवमुक्ता सा जगामाथ च केशिनी ।
निशाम्याथ हयज्ञस्य लिङ्गानि पुनरागमत् ॥ ३.७३.६ ॥
ଦମୟନ୍ତୀ ଏପରି କହିବାରୁ କେଶିନୀ ଚାଲିଗଲେ। ତା'ପରେ ହୟଜ୍ଞ (ନଳ)ଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ସେ ପୁଣି ଫେରି ଆସିଲେ।
3.73.7
सा तत्सर्वं यथावृत्तं दमयन्त्यै न्यवेदयत् ।
निमित्तं यत्तया दृष्टं बाहुके दिव्यमानुषम् ॥ ३.७३.७ ॥
ସେ ଯାହା ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସବୁ ଠିକ୍ ସେହିପରି ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଜଣାଇଲା। ବାହୁକରେ ସେ ଦେଖିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନୁଷ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ କହିଲା।
3.73.8
दृढं शुच्यपदानोसौ न मया मानुषः क्वचित् ।
दृष्टपूर्वः श्रुतो वाऽपि दमयन्ति तथाविधः ॥ ३.७३.८ ॥
ଦମୟନ୍ତୀ, ଶୁଦ୍ଧ କର୍ମ କରୁଥିବା ଏହିପରି ମଣିଷକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖିନାହିଁ କିମ୍ବା ଶୁଣିନାହିଁ।
3.73.9
ह्रस्वमासाद्य तु द्वारं नासौ विनमते क्वचित् ।
तं तु दृष्ट्वा यथासङ्गमुत्सर्पति यथासुखम्।
संकटेऽप्यस्य सुमहद्विवरं जायतेऽधिकम् ॥ ३.७३.९ ॥
ତଳ ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ନତ ହୁଏ ନାହିଁ। ତାହା ଦେଖି ଯଥୋଚିତ ଭାବରେ ସୁଖରେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ; ସଙ୍କଟରେ ମଧ୍ୟ ତାର ଛିଦ୍ର ଅଧିକ ବଡ଼ ହୁଏ।
3.73.10
ऋतुपर्णस्य चार्थाय भोजनीयमनेकशः ।
ऋतुपर्णस्य चार्थाय भोजनीयमनेकशः।
प्रेषितं तत्रराज्ञा तु मांसं बहु च पाशवम् ॥ ३.७३.१० ॥
ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭୋଜନ — ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭୋଜନ — ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିଲା; ପଶୁ ମାଂସ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର।
3.73.11
तस्य प्रक्षालनार्थाय कुम्भास्तत्रोपकल्पिताः ।
ते तेनावेक्षिताः कुम्भाः पूर्णा एवाभवंस्ततः ॥ ३.७३.११ ॥
ତାଙ୍କ ଧୋଇବା ପାଇଁ ସେଠାରେ ଘଡ଼ା ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସେ ସେହି ଘଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
3.73.12
ततः प्रक्षालनं कृत्वा समधिश्रित्य बाहुकः ।
तृणमुष्टिं समादाय सवितुस्तं समादधत् ॥ ३.७३.१२ ॥
ତା'ପରେ ଧୋଇବାର କାର୍ଯ୍ୟ ସାରି ବାହୁକ ନିଆଁ ଜାଳିଲା। ଗୋଟିଏ ମୁଠି ଘାସ ନେଇ ସେ ତାହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ରଖିଲା।
3.73.13
अथ प्रज्वलितस्तत्र सहसा हव्यवाहनः ।
तदद्भुततमं दृष्ट्वा विस्मिताऽमिहागता ॥ ३.७३.१३ ॥
ତା ପରେ ସେଠାରେ ହଠାତ୍ ହବ୍ୟବାହନ (ଅଗ୍ନି) ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ। ସେହି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
3.73.14
अन्यच्च तस्मिन्सुमहदाश्चर्यं लक्षितं मया ।
यदग्निमपि संस्पृश्य नैवासौ दह्यते शुभे ॥ ३.७३.१४ ॥
ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଏକ ମହାନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଶୁଭେ — ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୋଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
3.73.15
छन्देन चोदकं तस्य वहत्यावर्जितं द्रुतम् ।
अतीव चान्यत्सुमहदाश्चर्यं दृष्टवत्यहम् ॥ ३.७३.१५ ॥
ସେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ, ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଟଣାଯାଇଥିବା ପାତ୍ର ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବହନ କରନ୍ତି। ଆଉ ଏକ ଅତି ମହାନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖିଛି।
3.73.16
यत्स पुष्पाण्युपादाय हस्ताभ्यां ममृदे शनैः ।
मृद्यमानानि पाणिभ्यां तेन पुष्पाणि नान्यथा।
भूय एव सुगन्धीनि हृपितानि भवन्ति हि ॥ ३.७३.१६ ॥
ସେ ଦୁଇ ହାତରେ ଫୁଲ ନେଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ମର୍ଦ୍ଦନ କଲେ; ତାଙ୍କ ହାତରେ ମର୍ଦ୍ଦିତ ସେହି ଫୁଲ ଅଧିକ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଯାଏ।
3.73.17
एतान्यद्भुतकल्पानि दृष्ट्वाऽहं भृशविस्मिता ।
चेष्टितानि विशालाक्षि बाहुकस्य समीपतः ॥ ३.७३.१७ ॥
ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ବାହୁକଙ୍କ ନିକଟରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରକାରର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇଛି।
3.73.18
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा पुण्यश्लोकस्य चेष्टितम् ।
अमन्यत नलं प्राप्तं कर्मचेष्टाभिसूचितम् ॥ ३.७३.१८ ॥
କିନ୍ତୁ ଦମୟନ୍ତୀ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଲୋକଙ୍କ (ନଳଙ୍କ) କର୍ମ ଶୁଣି, ସେହି କର୍ମ ଓ ଚେଷ୍ଟାରେ ସୂଚିତ ହୋଇ ନଳ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ମନେ କଲେ।
3.73.19
सा शङ्कमाना भर्तारं नलं बाहुकरूपिणम् ।
केशिनीं श्लक्ष्णया वाचा रुदन्ती पुनरब्रवीत् ॥ ३.७३.१९ ॥
ବାହୁକ ରୂପରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ନଳ ବୋଲି ସନ୍ଦେହ କରି ସେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି କେଶିନୀଙ୍କୁ କୋମଳ ସ୍ୱରରେ ପୁଣି କହିଲେ।
3.73.20
पुनर्गच्छ प्रमत्तस्य बाहुकस्योपसंस्कृतम् ।
महानसाच्छ्रितं मांसमानयस्वेह भामिनि ॥ ३.७३.२० ॥
ହେ ଭାମିନୀ, ପୁଣି ଯାଅ; ଅସାବଧାନ ବାହୁକ ପାଇଁ ରୋଷେଇଘରରୁ ରନ୍ଧା ମାଂସ ଏଠାକୁ ଆଣ।
3.73.21
सा दृष्ट्वाबाहुके व्यग्रे तन्मांसमपकृष्य च ।
अत्युष्णमेव त्वरिता तत्क्षणात्प्रियकारिणी।
दमयन्त्यै ततः प्रादात्केशिनी कुरुनन्दन ॥ ३.७३.२१ ॥
ବାହୁକ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ଦେଖି ସେ ସେହି ମାଂସକୁ ଅତି ଗରମ ଥିବାବେଳେ ଶୀଘ୍ର କାଢ଼ିଲେ; ତା'ପରେ ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ପ୍ରିୟକାରିଣୀ କେଶିନୀ ତାହା ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଦେଲେ।
3.73.22
साऽशिता नलसिद्धस् मांसस्य बहुशः पुरा ।
प्राश्य मत्वा नलं सूतं प्राक्रोशद्भृशदुःखिता ॥ ३.७३.२२ ॥
ପୂର୍ବରୁ ଅନେକଥର ନଳଙ୍କ ରନ୍ଧା ମାଂସ ଖାଇ ଚାଖିଥିବାରୁ, ଏହା ନଳ ବୋଲି ଭାବି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା ହୋଇ ସେ ରୋଷେୟାକୁ ଚିତ୍କାର କଲେ।
3.73.23
वैक्लव्यं परमं गत्वाप्रक्षाल्य च मुखं ततः ।
मिथुनं प्रेषयामास केशिन्या सह भारत् ॥ ३.७३.२३ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ମୁହଁ ଧୋଇ, ହେ ଭାରତ, ସେ କେଶିନୀ ସହ ନିଜ ଦୁଇ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
3.73.24
इन्द्रसेनां सह भ्रात्रा समभिज्ञाय बाहुकः ।
अभिद्रुत्य तदा राजा परिष्वज्याङ्कमानयत् ॥ ३.७३.२४ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରସେନାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହ ଚିହ୍ନି ବାହୁକ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ; ସେତେବେଳେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କୋଳରେ ନେଲେ।
3.73.25
बाहुकस्तु समासाद्य सुतौ सुरसुतोपमौ ।
भृशं दुःखपरीतात्मा सुस्वरं प्ररुरोद ह ॥ ३.७३.२५ ॥
ଦେବପୁତ୍ରଙ୍କ ସମାନ ସେହି ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଭରା ମନରେ ବାହୁକ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ।
3.73.26
नैषधो दर्शयित्वा तु विकारमसकृत्तदा ।
उत्सृज्य सहसा पुत्रौ केशिनीमिदमब्रवीत् ॥ ३.७३.२६ ॥
ନୈଷଧ ନଳ ସେତେବେଳେ ବାରମ୍ବାର ନିଜ ମନର ବିକାର ଦେଖାଇ, ହଠାତ୍ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି କେଶିନୀଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
3.73.27
इदं च मदृशं भद्रे मिथुनं मम पुत्रयोः ।
अतो दृष्ट्वैव सहसा बाष्पमुत्सृष्टवानहम् ॥ ३.७३.२७ ॥
ହେ ଭଦ୍ରେ, ମୋର ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଯୋଡ଼ି ମୋ ପରି ହିଁ ଅଟେ; ତେଣୁ ଏମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ହଠାତ୍ ଲୁହ ଝରାଇଲି।
3.73.28
बहुशः संपतन्तीं त्वां जनः शङ्केत दोषतः ।
वयंच देशातिथयो गच्छ भद्रे यथासुखम् ॥ ३.७३.२८ ॥
ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ନିକଟକୁ ଆସିବାର ଦେଖି ଲୋକେ ଦୋଷ ଯୋଗୁଁ ସନ୍ଦେହ କରିବେ; ଆମେ ଏହି ଦେଶର ଅତିଥି। ହେ ଭଦ୍ରେ, ସୁଖରେ ଯାଅ।