Mahābhārata · Adhyāya 3.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.83.1
अथ सन्ध्यां समासाद्य संवेद्ये तीर्थ उत्तमे ।
उपस्पृश्य नरो विद्यां लभते नात्र संशयः ॥ ३.८३.१ ॥
Luego, al llegar al crepúsculo al supremo y célebre vado sagrado, habiéndose purificado con agua y tocándola, el hombre obtiene el saber; aquí no hay duda.
3.83.2
रामस्य च प्रसादेन तीर्थं राजन्कृतं पुरा ।
तल्लौहित्यं समासाद्य विन्द्याद्बहु सुवर्णकम् ॥ ३.८३.२ ॥
Oh rey, por la gracia de Rāma este vado sagrado fue creado en tiempos antiguos; habiendo llegado a aquel vado Lauhitya, el hombre debe obtener mucho oro.
3.83.3
करतोयां समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
अश्वमेधमवाप्नोति प्रजापतिकृतो विधिः ॥ ३.८३.३ ॥
El hombre que, habiendo llegado al Karatoyā, ha ayunado tres noches obtiene el sacrificio del caballo; esta regla fue establecida por Prajāpati.
3.83.4
गङ्गायास्तत्र राजेन्द्र सागरस्य च सङ्गमे ।
अश्वमेधं दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ३.८३.४ ॥
Oh mejor de los reyes, allí, en la confluencia del Ganges y del océano, los sabios declaran el sacrificio del caballo multiplicado por diez.
3.83.5
गङ्गायास्त्वपरं पारं प्राप्य यः स्नाति मानवः ।
त्रिरात्रमुषितो राजन्सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ ३.८३.५ ॥
El hombre que, habiendo llegado a la otra orilla del Ganges, se baña y permanece allí tres noches, oh rey, obtiene todos sus deseos.
3.83.6
ततो वैतरणीं गत्वा सर्वपापप्रमोचनीम् ।
विरजातीर्थमासाद्य विराजति यथा शशी ॥ ३.८३.६ ॥
Luego, habiendo ido al Vaitaraṇī, que libera de todos los pecados, y llegado al vado de Virajā, resplandece como la luna.
3.83.7
प्रभवेच्च कुले पुण्ये सर्वपापं व्यपोहति ।
गोसहस्रफंल लब्ध्वा रपुनाति स्वकुलं नरः ॥ ३.८३.७ ॥
Nacido en una familia meritoria, el hombre elimina todo pecado; habiendo obtenido el fruto de mil vacas, purifica a su propia familia.
3.83.8
शोणस्य ज्योतिरथ्यायाः संगमे नियतः शुचिः ।
तर्पयित्वा पितॄन्देवानग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८३.८ ॥
Dominado y puro en la confluencia del Śoṇa y el Jyotirathyā, habiendo satisfecho con libaciones a los antepasados y a los dioses, el hombre debe obtener el fruto del sacrificio Agniṣṭoma.
3.83.9
शोणस्य नर्मदायाश् प्रभेदे कुरुनन्दन ।
वंशगुल्म उपस्पृश्य वाचजिमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.९ ॥
Oh alegría de los Kurus, en la bifurcación del Śoṇa y el Narmadā, habiendo bebido agua ritual en la espesura de bambú, el hombre debe obtener el fruto del sacrificio Vājimedha.
3.83.10
वाजपेयमवाप्नोति त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं विन्द्यात्कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.१० ॥
El hombre que ha ayunado tres noches obtiene el fruto del sacrificio Vājapeya; debe saber que es el mérito de mil vacas, y debe elevar a su propia familia.
3.83.11
कोसलां तु समासाद्य कालतीर्थमुपस्पृशेत् ।
वृषभैकादशफलं लभते नात्र संशयः ॥ ३.८३.११ ॥
Habiendo llegado a Kosalā, debe bañarse con agua ritual en el vado de Kāla; obtiene el fruto de once toros, y no hay duda de ello.
3.83.12
पुष्पवत्यामुपस्पृश्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं लब्ध्वा पुनाति स्वकुलं नृप ॥ ३.८३.१२ ॥
Tras bañarse con agua ritual en el Puṣpavatī y ayunar tres noches, el hombre, oh rey, obtiene el mérito de mil vacas y purifica a su propia familia.
3.83.13
ततो बदरिकातीर्थे स्नात्वा भरतसत्तम ।
दीर्घमायुरवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.१३ ॥
Luego, en el vado de Badarikā, oh mejor de los Bharatas, habiéndose bañado, el hombre obtiene larga vida y va al mundo celestial.
3.83.14
तथा चम्पां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकः ।
दण्डाख्यमभिगम्यैव गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.१४ ॥
Asimismo, al llegar a Campā, habiendo hecho la ofrenda de agua en el Bhāgīrathī, quien se acerca al vado llamado Daṇḍa obtiene el fruto de mil vacas.
3.83.15
लपेटिकां ततो गच्छेत्पुण्यां पुण्योपशोभिताम् ।
वाजपेयमवाप्नोति देवैः सर्वैश्च पूज्यते ॥ ३.८३.१५ ॥
Luego debe ir a la sagrada Lapeṭikā, adornada de mérito; obtiene el sacrificio Vājapeya y es honrado por todos los dioses.
3.83.16
ततो महेन्द्रमासाद्य जामदग्न्यनिपेवितम् ।
रामतीर्थे नरः स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.१६ ॥
Luego, habiendo llegado al Mahendra, frecuentado por Jāmadagnya, el hombre que se baña en el vado de Rāma obtiene el fruto del sacrificio del caballo.
3.83.17
मतङ्गस्य तु केदारस्तत्रैव कुरुनन्दन ।
तत्र स्नात्वा कुरुश्रेष्ठ गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.१७ ॥
El pantano de Mataṅga está justo allí. Oh alegría de los Kurus, habiéndote bañado allí, oh mejor de los Kurus, debes obtener el fruto de mil vacas.
3.83.18
श्रीपर्वतं समासाद्य नदीतीरमुपस्पृशेत् ।
रअश्वमेधमवाप्नोति पूजयित्वा वृषध्वजम् ॥ ३.८३.१८ ॥
Habiendo llegado a Śrīparvata, uno debe tocar el agua en la orilla del río; habiendo adorado a Vṛṣadhvaja, obtiene el sacrificio del caballo.
3.83.19
श्रीपर्वते महादेवो देव्या सह महाद्युतिः ।
न्यवसत्परमप्रीतो ब्रह्मा च त्रिदशैः सह ॥ ३.८३.१९ ॥
En Śrīparvata, Mahādeva, de gran resplandor, habitó con la diosa, sumamente complacido, y Brahmā también con los dioses.
3.83.20
तत्र देवह्रदे स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः ।
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.२० ॥
Allí, bañándose en el lago divino, puro y de mente controlada, se obtiene el sacrificio del caballo y se eleva también el linaje.
3.83.21
ऋषभं पर्वतं गत्वा पाण्ड्येषु नृपपूजितम् ।
वाजपेयमवाप्नोति नाकपृष्ठे च मोदते ॥ ३.८३.२१ ॥
Yendo a la montaña Ṛṣabha, honrada por los reyes entre los Pāṇḍya, se obtiene el sacrificio vājapeya y se goza en la cima del cielo.
3.83.22
ततो गच्छेत कावेरीं वृतामप्सरसां गणैः ।
तत्रस्नात्वा नरो राजन्गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.२२ ॥
Luego debe ir al Kāverī, rodeado de multitudes de apsarases; allí, oh rey, quien se baña obtiene el fruto de mil vacas.
3.83.23
ततस्तीरे समुद्रस्य कन्यातीर्थमुपस्पृशेत् ।
तत्तोयं स्पृश्य राजेन्द्र सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.८३.२३ ॥
Luego, en la orilla del océano, se debe tocar el vado Kanyā; al tocar sus aguas, oh señor de reyes, uno queda libre de todos los pecados.
3.83.24
अथ गोकर्णमासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
समुद्रमध्ये राजेन्द्र सर्वलोकनमस्कृतम् ॥ ३.८३.२४ ॥
Luego, habiendo llegado a Gokarṇa, famoso en los tres mundos, oh señor de reyes, se debe venerar aquel lugar sagrado situado en medio del océano, reverenciado por todos los mundos.
3.83.25
रयत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
भूतयक्षपिशाचाश्च किन्नराः समहोरगाः ॥ ३.८३.२५ ॥
Allí adoran Brahmā y los demás dioses, los sabios cuya riqueza es la austeridad, los espíritus, yakṣas, piśācas, kinnaras y las grandes serpientes.
3.83.26
सिद्धचारणगन्धर्वमानुषाः पन्नगास्तथा ।
सरितः सागराः शैला उपासन्त उमापतिम् ॥ ३.८३.२६ ॥
Siddhas, cāraṇas, gandharvas, humanos y serpientes, ríos, mares y montañas veneraban al señor de Umā.
3.83.27
तत्रेशानं समभ्यर्च्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
अश्वमेधमवाप्नोति गाणपत्यं च विन्दति ॥ ३.८३.२७ ॥
Allí, tras adorar debidamente a Īśāna y ayunar tres noches, el hombre obtiene el fruto del sacrificio del caballo y alcanza el estado de Gaṇapati.
3.83.28
उष्य द्वादशरात्रं तु पूतात्मा च भवेन्नरः ॥ ३.८३.२८ ॥
Tras permanecer allí doce noches, el hombre se vuelve puro de alma.
3.83.29
तत एव च गायत्र्याः स्थानं त्रैलोक्यपूजितम् ।
त्रिरात्रमुषितस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्।
निदर्शनं च प्रत्यक्षं ब्राह्मणानां नराधिप ॥ ३.८३.२९ ॥
Desde allí está también el lugar de Gāyatrī, venerado en los tres mundos. Quien permanece allí tres noches obtiene el fruto de mil vacas. Oh señor de los hombres, la prueba visible de esto está entre los brahmanes.
3.83.30
गायत्रीं पठते यस्तु योनिसंकरजस्तथा ।
गाथा च गाथिका चापि तस्य संपद्यते नृप ॥ ३.८३.३० ॥
Quien recita la Gāyatrī, aunque sea de nacimiento mezclado, oh rey, para él se cumplen también el verso y la canción.
3.83.31
अब्राह्मणस्य सावित्रीं पठतस्तु प्रणश्यति ॥ ३.८३.३१ ॥
Para quien no es brahmán y recita la Sāvitrī, (su mérito) se pierde.
3.83.32
संवर्तस्य तु विप्रर्षेर्वापीमासाद्य दुर्लभाम् ।
रूपस्य भागी भवति सुभगश्च प्रजायते ॥ ३.८३.३२ ॥
Quien llega al estanque raro del sabio brahmán Saṃvarta se vuelve partícipe de la belleza y nace afortunado.
3.83.33
ततो वेणां समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
मयूरहंससंयुक्तं विमानं लभते नरः ॥ ३.८३.३३ ॥
Luego, llegado al Veṇā y tras ayunar tres noches, el hombre obtiene un carro celestial unido a pavos reales y cisnes.
3.83.34
ततो गोदावरीं प्राप्य नित्यं सिद्धनिषेविताम् ।
गवां मेधमवाप्नोति वासुकेर्लोकमुत्तमम् ॥ ३.८३.३४ ॥
Luego, llegado al Godāvarī, siempre frecuentado por los perfectos, obtiene el mérito del sacrificio de vacas y alcanza el mundo supremo de Vāsuki.
3.83.35
वेणायाः संगमे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् ।
वरदासंगमे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.३५ ॥
Quien se bañe en la confluencia del Veṇā debe obtener el fruto del sacrificio del caballo; quien se bañe en la confluencia del Varadā debe obtener el fruto de mil vacas.
3.83.36
ब्रह्मस्थानं समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं विन्द्यात्स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.३६ ॥
Llegado al lugar de Brahman y tras ayunar tres noches, el hombre debe obtener el fruto de mil vacas y va al mundo celestial.
3.83.37
कुशप्लवनमासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः ।
त्रिरात्रमुषितः स्नात्वा अश्वमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.३७ ॥
Habiendo llegado a Kuśaplavana, un estudiante célibe y dominado, tras permanecer tres noches y bañarse, obtiene el fruto del sacrificio del caballo.
3.83.38
ततो देवह्रदेऽरण्ये कृष्णवेणाजलोद्भवे ।
जातिस्मरह्रदे स्नात्वा भवेज्जातिस्मरो नरः।
यत्र क्रतुशतैरिष्ट्वा देवराजो दिवं गतः ॥ ३.८३.३८ ॥
Luego, en el bosque, en el lago divino nacido de las aguas del Kṛṣṇaveṇā, en el lago del recuerdo de las vidas pasadas, tras bañarse, el hombre se vuelve quien recuerda sus vidas pasadas; allí, tras ofrecer cientos de sacrificios, el rey de los dioses subió al cielo.
3.83.39
अग्निष्टोमफलं विन्द्याद्गमनादेव भारत ।
ततः सर्वह्रदे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.३९ ॥
Oh Bhārata, debe saberse que solo con ir allí se obtiene el fruto del sacrificio Agniṣṭoma; luego, tras bañarse en el lago Sarva, se obtiene el fruto de donar mil vacas.
3.83.40
ततो वापीं महापुण्यां पयोष्णीं सरितां वराम् ।
पितृदेवार्चनरतो गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.४० ॥
Luego, al llegar al estanque muy sagrado llamado Payoṣṇī, el mejor de los ríos, quien se dedica a honrar a los antepasados y a los dioses obtiene el fruto de donar mil vacas.
3.83.41
दण्डकारण्यमासाद्य पुण्यं राजन्नुपस्पृशेत् ।
गोसहस्रफलं तस्य स्नातमात्रस्य भारत ॥ ३.८३.४१ ॥
Al llegar al sagrado bosque de Daṇḍaka, oh rey, debe tomar sorbos de agua sagrada; oh Bhārata, con solo bañarse le corresponde el fruto de donar mil vacas.
3.83.42
शरभङ्गाश्रमं गत्वा शुकस्य च महात्मनः ।
न दुर्गतिमवाप्नोति पुनाति च कुलं नरः ॥ ३.८३.४२ ॥
Habiendo ido al ermitaño de Śarabhaṅga y al ermitaño del magnánimo Śuka, el hombre no alcanza un destino desdichado y purifica también su linaje.
3.83.43
ततः शूर्पारकं गच्छेज्जामदग्न्यनिषेवितम् ।
रामतीर्थे नरः स्नात्वा विन्द्याद्बहु सुवर्णकम् ॥ ३.८३.४३ ॥
Después, el hombre debe ir a Śūrpāraka, frecuentado por el hijo de Jamadagni; bañándose en el vado de Rāma, obtiene mucho oro.
3.83.44
सप्तगोदावरे स्नात्वा नियतो नियताशनः ।
महत्पुण्यमवाप्नोति देवलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.४४ ॥
Bañándose en el Sapta-Godāvarī, el hombre que es dueño de sí y come con moderación obtiene gran mérito y va al mundo de los dioses.
3.83.45
ततो देवपथं गत्वा नियतो नियताशनः ।
देवसत्रस्य यत्पुण्यं तदेवाप्नोति मानवः ॥ ३.८३.४५ ॥
Después, habiendo ido al camino de los dioses, el hombre dueño de sí y de moderada alimentación obtiene precisamente el mérito del sacrificio divino.
3.83.46
तुङ्गकारण्यमासाद्य ब्र्हमचारी जितेन्द्रियः ।
वेदानध्यापयत्तत्र ऋषिः सारस्वतः पुरा ॥ ३.८३.४६ ॥
Habiendo llegado al bosque de Tuṅga, el brahmacārin Sārasvata, que había dominado sus sentidos, enseñó allí los Vedas en tiempos antiguos.
3.83.47
तत्र वेदेषु नष्टेषु मुनेरङ्गिरसः सुतः ।
ऋषीणआमुत्तरीयेषु सूपविष्टो यथासुखम् ॥ ३.८३.४७ ॥
Cuando los Vedas se perdieron allí, el hijo del sabio Aṅgiras se sentó cómodamente sobre las vestiduras superiores de los sabios.
3.83.48
ओंकारेण यथान्यायं सम्यगुच्चारितेन ह ।
येन यत्पूर्वमभ्यस्तं तत्सर्वं समुपस्थितम् ॥ ३.८३.४८ ॥
Cuando la sílaba Oṃ fue pronunciada correctamente según la regla, todo lo que cada uno había aprendido antes le volvió a la mente.
3.83.49
ऋषयस्तत्र देवाश्च वरुणोऽग्निः प्रजापतिः ।
हरिर्नारायणस्तत्र महादेवस्तथैव च ॥ ३.८३.४९ ॥
Allí estaban los sabios y los dioses, Varuṇa, Agni y Prajāpati; allí estaba Hari Nārāyaṇa, y asimismo Mahādeva.
3.83.50
पितामहश्च भगवान्देवैः सह महाद्युतिः ।
भृगुं नियोजयामास याजनार्थे महाद्युतिम् ॥ ३.८३.५० ॥
Y el venerable Abuelo, junto con los dioses, de gran esplendor, designó al de gran esplendor Bhṛgu para oficiar el sacrificio.
3.83.51
ततः स चक्रे भगवानृषीणां विधिवत्तदा ।
सर्वेषां पुनराधानं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ३.८३.५१ ॥
Entonces el venerable realizó para todos los sabios la reinstalación del fuego, según la norma, mediante el rito prescrito.
3.83.52
आज्यभागेन तत्राग्नीं तर्पयित्वा यथाविधि ।
देवाः स्वभवनं याता ऋषयश्च यथाक्रमम् ॥ ३.८३.५२ ॥
Allí, habiendo satisfecho al fuego con la porción de mantequilla clarificada según la norma, los dioses marcharon a sus moradas, y los sabios también partieron en orden.
3.83.53
तदरण्यं प्रविष्टस्य तुङ्गकं राजसत्तम ।
पापं प्रणश्यत्यखिलं स्त्रिया वा पुरुषस्य वा ॥ ३.८३.५३ ॥
¡Oh mejor de los reyes! En aquel bosque, para quien entra en el sagrado Tuṅgaka, sea mujer o hombre, todo pecado queda destruido.
3.83.54
तत्रमासं वसेद्धीरो नियतो नियताशनः ।
ब्रह्मलोकं व्रजेद्राजन्कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.५४ ॥
Allí debe morar un mes el firme, dominado y de dieta moderada; oh rey, va al mundo de Brahmā y también eleva a su linaje.
3.83.55
मेधाविकं समासाद्य पितॄन्देवांश्च तर्पयेत् ।
अग्निष्टोममवाप्नोति स्मृतिं मेधां च विन्दति ॥ ३.८३.५५ ॥
Habiendo llegado a Medhāvika, debe satisfacer a los antepasados y a los dioses con libaciones. Obtiene el fruto del sacrificio Agniṣṭoma y adquiere memoria e inteligencia.
3.83.56
अत्र कालञ्जरं गत्वा पर्वतं लोकविश्रुतम् ।
तत्र देवह्रदे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.५६ ॥
Yendo desde aquí a la montaña Kālañjara, renombrada en los mundos, y bañándose allí en el lago divino Devahrada, se obtiene el fruto de donar mil vacas.
3.83.57
आत्मानं स्नापयेत्तत्रगिरौ कालञ्जरे नृप ।
स्वर्गलोके महीयेत नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ ३.८३.५७ ॥
Allí, oh rey, en el monte Kālañjara, uno debe bañarse; el hombre es honrado en el mundo celestial. No hay duda de ello.
3.83.58
ततो गिरिवरश्रेष्ठे चित्रकूटे विशांपते ।
मन्दाकिनीं समासाद्य सर्वपापप्रणाशिनीम् ॥ ३.८३.५८ ॥
Luego, oh señor de los hombres, habiendo llegado a Citrakūṭa, la mejor de las excelentes montañas, uno debe acudir al río Mandākinī, que destruye todos los pecados.
3.83.59
तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवार्चने रतः ।
अश्वमेधमवाप्नोति गतिं च परमां व्रजेत् ॥ ३.८३.५९ ॥
Allí, realizando la ablución y deleitándose en la adoración de los antepasados y los dioses, se obtiene el fruto del sacrificio Aśvamedha y se alcanza el destino supremo.
3.83.60
ततो गच्छेत धर्मज्ञ भर्तृस्थानमनुत्तमम् ।
यत्र नित्यं महासेनो गुहः सन्निहितो नृप ॥ ३.८३.६० ॥
Luego, oh conocedor del dharma, uno debe ir a la morada incomparable del Señor, donde siempre está presente Mahāsena Guha, oh rey.
3.83.61
तत्र गत्वा नृपश्रेष्ठ गमनादेव सिध्यति ।
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.६१ ॥
Allí, oh mejor de los reyes, el éxito se alcanza solo con ir. El hombre que se baña en el vado de Koṭi obtiene el fruto de mil vacas.
3.83.62
प्रदक्षिणमुपावृत्य ज्येष्ठस्थानं व्रजेन्नरः ।
अभिगम्य महादेवं विराजति यथा शशी ॥ ३.८३.६२ ॥
Dando la vuelta por la derecha, el hombre debe ir al lugar del mayor. Al acercarse a Mahādeva, brilla como la luna.
3.83.63
तत्र कूपे महाराज विश्रुता भरतर्षभ ।
समुद्रास्तत्र चत्वारो निवसन्ति युधिष्ठिर ॥ ३.८३.६३ ॥
Allí, gran rey, en un pozo, hay celebrados, toro de los Bhāratas. Allí, Yudhiṣṭhira, habitan cuatro océanos.
3.83.64
तत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र पितृदेवार्चने रतः ।
नियतात्मा नरः पूतो गच्छेत परमां गतिम् ॥ ३.८३.६४ ॥
Habiendo tomado agua allí, señor de reyes, devoto del culto a los ancestros y a los dioses, el hombre purificado y de mente dominada debe alcanzar la meta suprema.
3.83.65
ततो गच्छेत राजेन्द्र शृङ्गबेरपुरं महत् ।
यत्रतीर्णो महाराज रामो दाशरथिः पुरा ॥ ३.८३.६५ ॥
Luego, señor de reyes, debe ir a la gran ciudad de Śṛṅgabera, donde, gran rey, Rāma, hijo de Daśaratha, cruzó en otro tiempo.
3.83.66
रकतस्मिंस्तीर्थे महाबाहो स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते ।
गङ्गायां तु नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी समाहितः ॥ ३.८३.६६ ॥
En el vado Rakta, oh de poderosos brazos, el hombre que se baña queda libre de los pecados. Pero en el Gaṅgā, el hombre que se baña como célibe y con la mente concentrada...
3.83.67
विधूतपाप्मा भवति वाजपेयं च विन्दति ।
ततो मुञ्जवटं गच्छेत्स्थानं देवस्य धीमतः ॥ ३.८३.६७ ॥
Libre de sus pecados, obtiene el fruto del sacrificio Vājapeya. Luego debe ir a Muñjavaṭa, el lugar del dios sabio.
3.83.68
अभिगम्य महादेवमभिवाद्य च भारत ।
प्रदक्षिणमुपावृत् यगाणपत्यमवाप्नुयात् ॥ ३.८३.६८ ॥
Oh Bhārata, habiendo llegado a Mahādeva y saludado, dando la vuelta por la derecha, debe alcanzar la condición de Gaṇapati.
3.83.69
तस्मिंस्तीर्थे तु जाह्नव्यां स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते ।
ततो गच्छेत राजेन्द्र प्रयागमृषिसंस्तुतम् ॥ ३.८३.६९ ॥
En ese vado sagrado, habiéndose bañado en el Ganges, el hombre queda libre de sus pecados. Luego, oh rey de reyes, debe ir a Prayāga, alabado por los sabios.
3.83.70
यत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः ।
लोकपालाश्च साध्याश्च पितरो लोकसंमताः ॥ ३.८३.७० ॥
Donde habitan los dioses encabezados por Brahmā, las direcciones y sus señores, los guardianes de los mundos, los Sādhyas y los antepasados respetados por los mundos.
3.83.71
सनत्कुमारप्रमुखास्तथैव परमर्षयः ।
अङ्गिरःप्रमुखाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः ॥ ३.८३.७१ ॥
Los grandes sabios encabezados por Sanatkumāra, y asimismo los brahmarṣis sin mancha encabezados por Aṅgiras, también están allí.
3.83.72
तथा नागाः सुपर्णश्च सिद्धाश्चक्रचरास्तथा ।
सरितः सागराश्चैव गन्धर्वाप्सरसोऽपि च ॥ ३.८३.७२ ॥
Asimismo los nāgas, Suparṇa (Garuḍa), los Siddhas, los errantes del cielo, los ríos, los océanos, los Gandharvas y las Apsarases también están allí.
3.83.73
हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः ।
तत्र त्रीण्यग्निकुण्डानि येषां मध्येन जाह्नवी ॥ ३.८३.७३ ॥
Allí reside el bienaventurado Hari, honrado por Prajāpati. Allí hay tres fosas de fuego, por cuyo centro fluye la Jāhnavī (Gaṅgā).
3.83.74
प्रयागादभिनिष्क्रान्ता सर्वतीर्थपुरस्कृता ।
तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ ३.८३.७४ ॥
La diosa, hija del Sol, que brota de Prayāga y es honrada por encima de todos los vados sagrados, es renombrada en los tres mundos.
3.83.75
यमुना गङ्गया सार्धं संगता लोकपावनी ।
गङ्गायमुनयोर्मध्यं पृथिव्या जघनं स्मृतम् ॥ ३.८३.७५ ॥
El Yamunā, unido al Gaṅgā, purifica los mundos. El espacio entre el Gaṅgā y el Yamunā se declara como las caderas de la tierra.
3.83.76
प्रयागं जघनस्थानमुपस्थमृषयो विदुः ।
प्रयागं सप्रतिष्ठानं कम्बलाश्वतरौ तथा ॥ ३.८३.७६ ॥
Los sabios conocen Prayāga como el lugar de las caderas y el asiento sagrado. Prayāga, junto con Pratiṣṭhāna, y asimismo Kambala y Aśvatara.
3.83.77
तीर्थं भोगवती चैव वेदिरेषा प्रजापतेः ।
तत्रवेदाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमन्तो युधिष्ठिर ॥ ३.८३.७७ ॥
Bhogavatī también es un vado sagrado; este es el altar de Prajāpati. Allí, oh Yudhiṣṭhira, los Vedas y los sacrificios están presentes en forma corpórea.
3.83.78
प्रजापतिमुपासन्ते ऋषयश्च तपोधनाः ।
यजन्ते क्रतुभिर्देवास्तथा चक्रधरा नृपाः ॥ ३.८३.७८ ॥
Los sabios, cuya riqueza es la austeridad, adoran a Prajāpati. Los dioses lo adoran con sacrificios, y asimismo los reyes portadores de la rueda.
3.83.79
ततः पुण्यतमं नाम त्रिषु लोकेषु भारत ।
प्रयागं सर्वतीर्थेभ्यः प्रवदन्त्यधिकं विभो ॥ ३.८३.७९ ॥
Entonces, oh Bhārata, en los tres mundos, Prayāga llamado 'Puṇyatama' es proclamado superior a todos los vados sagrados, oh poderoso.
3.83.80
श्रवणात्तस्य तीर्थस् नामसंकीर्तनादपि ।
मृत्युकालभयाच्चापि नरः पापात्प्रमुच्यते ॥ ३.८३.८० ॥
Por oír hablar de aquel vado sagrado, por pronunciar siquiera su nombre, e incluso por temor en el momento de la muerte, el hombre queda libre del pecado.
3.83.81
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्संगमे लोकविश्रुते ।
पुण्यं स फलमाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः ॥ ३.८३.८१ ॥
Quien realiza allí el baño ritual en la confluencia renombrada en el mundo obtiene el fruto meritorio de los sacrificios Rājasūya y Aśvamedha.
3.83.82
एषा यजनभूमिर्हि देवानामभिसंस्कृता ।
तत्र रदत्तं सूक्ष्ममपि महद्भवति भारत ॥ ३.८३.८२ ॥
Esta es la tierra de sacrificio de los dioses, consagrada allí; incluso un pequeño don dado allí se vuelve grande, oh Bhārata.
3.83.83
न वेदवचनात्तात न लोकवचनादपि ।
मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागमरणं प्रति ॥ ३.८३.८३ ॥
Querido, ni por la palabra de los Vedas ni siquiera por la palabra del pueblo debe apartarse tu resolución de morir en Prayāga.
3.83.84
दशतीर्तसहस्राणि षष्टिः कोट्यस्तथाऽपराः ।
येषां सान्निध्यमत्रैव कीर्तितं कुरुन्दन ॥ ३.८३.८४ ॥
Diez mil vados sagrados y sesenta crores de otros, cuya presencia se declara aquí mismo, oh gozo de los Kurus.
3.83.85
चतुर्विद्ये च यत्पुण्यं सत्यवादिषु चैव यत् ।
स्नात एव तदाप्नोति गङ्गायमुनसंगमे ॥ ३.८३.८५ ॥
El mérito que hay en los cuatro Vedas y el mérito que hay entre los veraces se obtiene solo por bañarse en la confluencia del Gaṅgā y el Yamunā.
3.83.86
तत्र भोगवती नाम वासुकेस्तीर्थमुत्तमम् ।
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.८६ ॥
Allí está el vado sagrado supremo de Vāsuki llamado Bhogavatī; quien realiza la ablución allí obtiene el fruto del sacrificio del caballo.
3.83.87
तत्र हंसप्रपतनं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ।
दशाश्वमेधिकं चैव गङ्गायां कुरुनन्दन ॥ ३.८३.८७ ॥
Allí está el vado sagrado llamado Haṃsa-prapatana, famoso en los tres mundos; en el Gaṅgā equivale a diez sacrificios del caballo, oh alegría de los Kurus.
3.83.88
कुरुक्षेत्रसमा गङ्गा यत्रतत्रावगाहिता ।
विशेषो वै कनखले प्रयागे परमं महत् ॥ ३.८३.८८ ॥
Dondequiera que se bañe uno en el Gaṅgā, equivale a Kurukṣetra; pero en Kanakhala y en Prayāga tiene una distinción especial, suprema y grande.
3.83.89
यद्यकार्यशतं कृत्वा कृतंगङ्गावसेचनम् ।
सर्वं तत्तस्य गङ्गापो दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ ३.८३.८९ ॥
Aunque uno haya cometido cien malas acciones y luego se rocíe con agua del Gaṅgā, las aguas del Gaṅgā lo queman todo, como el fuego quema el combustible.
3.83.90
सर्वं कृतयुगे पुण्यंत्रेतायां पुष्करं स्मृतम् ।
द्वापरेऽपि कुरुक्षेत्रं गङ्गा कलियुगे स्मृता ॥ ३.८३.९० ॥
En la edad Kṛta todo es meritorio; en la edad Tretā se recuerda Puṣkara; en la edad Dvāpara también Kurukṣetra, y en la edad Kali se recuerda el Gaṅgā.
3.83.91
पुष्करे तु तपस्तप्येद्दानं दद्यान्महालये ।
मलये त्वग्निमारोहेद्भृगुतुन्दे त्वनाशनम् ॥ ३.८३.९१ ॥
En Puṣkara se debe practicar austeridad y en Mahālaya dar donativos; en Malaya se debe subir al fuego, y en Bhṛgutuṇḍa ayunar.
3.83.92
पुष्करे तु कुरुक्षेत्रे रगङ्गायां मगधेषु च ।
स्नात्वा तारयते जन्तुः सप्तसप्तावरांस्तथा ॥ ३.८३.९२ ॥
Quien se baña en Puṣkara, en Kurukṣetra, en el Gaṅgā y en Magadha libra a siete y siete antepasados, tanto anteriores como posteriores.
3.83.93
पुनाति कीर्तिता पापं दृष्टा भद्रं प्रयच्छति ।
अवगाढा च पीता च पुनात्यासप्तमं कुलम् ॥ ३.८३.९३ ॥
Al ser nombrada purifica el pecado; al ser vista otorga bendición; bañándose en ella y bebiendo de ella purifica la familia hasta la séptima generación.
3.83.94
यावदस्थि मनुष्यस् गङ्गायाः स्पृशते जलम् ।
तावत्स पुरुषो राजन्स्वर्गलोके महीपते ॥ ३.८३.९४ ॥
Mientras el hueso de un hombre toque el agua del Gaṅgā, oh rey, oh señor de la tierra, ese hombre habita en el mundo celestial.
3.83.95
यथा पुण्यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ।
उपास्य पुण्यं लब्ध्वा च भवत्यमरलोकभाक् ॥ ३.८३.९५ ॥
Así como hay vados sagrados y santuarios sagrados, quien los venera y obtiene mérito se convierte en partícipe del mundo de los inmortales.
3.83.96
न गङ्गासदृशं तीर्थं न देवः केशवात्परः ।
ब्राह्मणेभ्यः परं नास्ति एवमाह पितामहः ॥ ३.८३.९६ ॥
No hay tīrtha como el Gaṅgā, no hay dios superior a Keśava, y nada es superior a los brahmanes; así lo ha declarado el abuelo.
3.83.97
यत्र गङ्गा महाराज स देशस्तत्तपोकवनम् ।
सिद्धिक्षेत्रं च तज्ज्ञेयं गङ्गातीरसमाश्रितम् ॥ ३.८३.९७ ॥
Oh gran rey, donde está el Gaṅgā, esa tierra es un bosque de austeridad; y aquello que se halla en la orilla del Gaṅgā debe conocerse como campo de perfección.
3.83.98
इदं सत्यंद्विजातीनां साधूनामात्मनोपि च ।
सुहृदां च जपेत्कर्मे शिष्यस्यानुगतस्य च ॥ ३.८३.९८ ॥
Esta es la verdad para los dos veces nacidos, para los buenos, también para uno mismo y para los amigos; debe recitarse en la acción ritual, también para el discípulo y el seguidor.
3.83.99
इदं धन्यमिदं मेध्यमिदं स्वर्ग्यमिदं सुखम् ।
इदं पुण्यमिदं रम्यं पावनं धर्म्यमुत्तमम् ॥ ३.८३.९९ ॥
Esto trae riqueza, esto es puro, esto conduce al cielo, esto es felicidad; esto es meritorio, delicioso, purificador, justo y supremo.
3.83.100
महर्षीणामिदं गुह्यं सर्वपापप्रमोचनम् ।
अधीत्यद्विजमध्ये च निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात् ॥ ३.८३.१०० ॥
Este es el secreto de los grandes sabios, que libera de todos los pecados; habiéndolo estudiado entre los dos veces nacidos, uno se vuelve inmaculado y alcanza el cielo.
3.83.101
श्रीमत्स्वर्ग्यं तथा पुण्यं सपत्नशमनं शिवम् ।
मेधाजननमग्र्यं वै तीर्थवंशानुकीर्तनम् ॥ ३.८३.१०१ ॥
Esto es glorioso, celestial y meritorio, pacificador de enemigos y auspicioso; produce inteligencia y es el primero: es la recitación de los linajes de los vados sagrados.
3.83.102
अपुत्रो लभते पुत्रमधनो धनमाप्नुयात् ।
शूद्रो यथेप्सितान्कामान्ब्राह्मणः पारगः पठन्।
महीं विजयते राजा वैश्यो धनमवाप्नुयात् ॥ ३.८३.१०२ ॥
El que no tiene hijo obtiene un hijo, el pobre obtiene riqueza; el śūdra obtiene los deseos que anhela, el brahmán que lo ha dominado recitándolo; el rey conquista la tierra, el vaiśya obtiene riqueza.
3.83.103
यश्चेदं शृणुयान्नित्यं तीर्थपुण्यं नरः शुचिः ।
जातीः स स्मरते बह्वीर्नाकपृष्ठे च मोदते ॥ ३.८३.१०३ ॥
El hombre puro que escucha esto cada día, el mérito de los lugares sagrados, recuerda sus muchos nacimientos y se regocija en el lomo del cielo.
3.83.104
गम्यान्यपि च तीर्थानि कीर्तितान्यगमानि च ।
मनसा तानि गच्छेत सर्वतीर्थसमीक्षया ॥ ३.८३.१०४ ॥
Los lugares sagrados accesibles, y aquellos declarados inaccesibles, deben visitarse con la mente, con la contemplación de todos los lugares sagrados.
3.83.105
एतानि वसुभिः साध्यैरादित्यैर्मरुदश्विभिः ।
ऋषिभिर्देवकल्पैश्च स्नातानि सुकृतैषिभिः ॥ ३.८३.१०५ ॥
En estos lugares sagrados se han bañado los Vasus, los Sādhyas, los Ādityas, los Maruts y los Aśvins, y sabios semejantes a dioses, junto con quienes buscan buenas obras.
3.83.106
एवं त्वमपि कौरव्य विधिनाऽनेन सुव्रत ।
व्रत तीर्थानि नियतः पुण्यं पुण्येन वर्धयन् ॥ ३.८३.१०६ ॥
Así también tú, oh Kaurava, oh de buenos votos, según esta regla, observando votos y dominando tu mente, ve a los lugares sagrados, aumentando el mérito con el mérito.
3.83.107
भाषितैः करणैः पूर्वमास्तिक्याच्छ्रुतिदर्शनात् ।
प्राप्यन्ते तानि तीर्तानि सद्भिः शास्त्रार्थदर्शिभिः।
सद्भिः शास्त्रार्थतत्वज्ञैर्ब्राह्मणैः सह गम्यताम् ॥ ३.८३.१०७ ॥
Esos lugares sagrados se alcanzan primero por la palabra y los actos, por la fe y por la visión de la śruti; ve junto con las personas buenas que ven el sentido de las escrituras y con los brahmanes que conocen la esencia del sentido escritural.
3.83.108
नाव्रती नाकृतात्मा च नाशुचिर्न च तस्करः ।
स्नाति तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्नरः ॥ ३.८३.१०८ ॥
El hombre sin votos, cuyo yo no está refinado, que es impuro, ladrón o de mente torcida, no se baña en los lugares sagrados, oh Kaurava.
3.83.109
त्वया तु सम्यग्वृत्तेन नित्यं धर्मार्थदर्शिना ।
पितरस्तात सर्वे च तारिताः प्रपितामहाः ॥ ३.८३.१०९ ॥
Querido hijo, con tu conducta siempre recta y viendo el dharma y el provecho, has liberado a todos los padres y bisabuelos.
3.83.110
पिता पितामहस्चैव सर्वे च प्रपितामहाः ।
पितामहपुरोगाश्च देवाः सर्षिगणा नृप।
तव धर्मेण धर्मज्ञ नित्यमेवाभितोषितः ॥ ३.८३.११० ॥
Tu padre, tu abuelo, todos los bisabuelos, y los dioses con los grupos de sabios encabezados por el abuelo, oh rey, oh conocedor del dharma, siempre están plenamente complacidos con tu dharma.
3.83.111
अवाप्स्यसि त्वं लोकान्वै वसूनां वासवोपम ।
कीर्तिं च महातीं भीष्म प्राप्स्यसे भुविशाश्वतीं ॥ ३.८३.१११ ॥
Igual a Vāsava, alcanzarás los mundos de los Vasus; y, oh Bhīṣma, obtendrás en la tierra una gran fama perdurable.
3.83.112
एवमुक्त्वाऽभ्यनुज्ञाय पुलस्त्यो भगवानृषिः ।
प्रीतः प्रीतेन मनसा तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.८३.११२ ॥
Habiendo hablado así y dado su permiso, el venerable sabio Pulastya, complacido de corazón, desapareció allí mismo.
3.83.113
भीष्मश्च कुरुशार्दूल शास्त्रतत्त्वार्थदर्शिवान् ।
पुलस्त्यवचनाच्चैव पृथिवीं परिचक्रमे ॥ ३.८३.११३ ॥
Oh tigre de los Kurus, Bhīṣma, que vio la esencia y el sentido de las escrituras, recorrió la tierra por la sola palabra de Pulastya.
3.83.114
एवमेषा महाभागा प्रतिष्ठाने प्रतिष्ठिता ।
तीर्थयात्रा महापुण्या सर्वपापप्रमोचनी ॥ ३.८३.११४ ॥
Así quedó establecida en Pratiṣṭhāna esta peregrinación de gran bendición; es de gran mérito y libera de todos los pecados.
3.83.115
अनेन विधिना यस्तु पृथिवीं संचरिष्यति ।
अश्वमेधशतं साग्रं फलं प्रेत्य स भोक्ष्यति ॥ ३.८३.११५ ॥
Quien recorra la tierra según este método disfrutará, tras la muerte, del fruto de más de cien sacrificios del caballo.
3.83.116
ततश्चाष्टगुणं पार्थ प्राप्स्यसे धर्ममुत्तमम् ।
भीष्मः कुरूणां प्रवरो यथा पूर्वमवाप्तवान् ॥ ३.८३.११६ ॥
Entonces, oh Pārtha, obtendrás ocho veces el dharma supremo, como lo obtuvo antes Bhīṣma, el mejor de los Kurus.
3.83.117
नेता च त्वमृषीन्यस्मात्तेन तेऽष्टगुणं फलम् ।
रक्षोगणबिकीर्णानि तीर्थान्येतानि भारत।
अगम्यानि मनुष्येन्द्रैस्त्वामृते कुरुनन्दन ॥ ३.८३.११७ ॥
Y puesto que eres el guía de los sabios, tu recompensa será octuplicada. Oh Bhārata, estos vados sagrados están plagados de hordas de rākṣasas, inaccesibles para los señores de los hombres salvo para ti, oh alegría de los Kuru.
3.83.118
इदं देवर्षिचरितं सर्वतीर्ताभिसंवृतम् ।
यः पठेच्छृणुयाद्वाऽपिसर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.८३.११८ ॥
Esta narración de las hazañas del sabio divino, que abarca todos los vados sagrados: quien la recite o simplemente la escuche queda libre de todos los pecados.
3.83.119
ऋषिमुख्याः सदा यत्रवाल्मीकिस्त्वथ कश्यपः ।
आत्रेयः कुण्डजठरो विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥ ३.८३.११९ ॥
Donde siempre habitan los principales sabios: Vālmīki, Kaśyapa, Ātreya, Kuṇḍajaṭhara, Viśvāmitra y Gautama.
3.83.120
असितो देवलश्चैव मार्कण्डेयोऽथ गालवः ।
भरद्वाजो वसिष्ठश्च मुनिरुद्दालकस्तथा ॥ ३.८३.१२० ॥
Asita, Devala y Mārkaṇḍeya, Gālava, Bharadvāja, Vasiṣṭha, y asimismo el sabio Uddālaka.
3.83.121
शौनकः सह पुत्रेण व्यासश्च तपतांवरः ।
दुर्वासाश्च मुनिश्रेष्ठो जाबालिश्च महातपाः ॥ ३.८३.१२१ ॥
Śaunaka con su hijo, Vyāsa, el mejor de los ascetas, Durvāsas, el mejor de los sabios, y Jābāli de gran austeridad.
3.83.122
एते ऋषिवराः सर्वे त्वत्प्रतीक्षास्तपोधनाः ।
एभिः सह महाराज तीर्थान्येतान्यनुव्रज ॥ ३.८३.१२२ ॥
Todos estos mejores de los sabios, cuya riqueza es la austeridad, te esperan. Gran rey, ve en peregrinación a estos lugares sagrados con ellos.
3.83.123
एष ते लोमशो नाम महर्षिरमितद्युतिः ।
समेष्यति महाराज तेन सार्धमनुव्रज ॥ ३.८३.१२३ ॥
Aquí está el gran sabio llamado Lomaśa, de brillo inmensurable. Gran rey, él se reunirá contigo; ve con él.
3.83.124
मयाऽपिसह धर्मज्ञ तीर्थान्येतान्यनुक्रमात् ।
प्राप्स्यसे महतीं कीर्तिं यथा राजा महाभिषक् ॥ ३.८३.१२४ ॥
Conocedor del dharma, si también recorres estos lugares sagrados en orden conmigo, obtendrás gran fama, como lo hizo el rey Mahābhiṣak.
3.83.125
यथा ययातिर्धर्मात्मा यथा राजा पुरूरवाः ।
तथा त्वं कुरुशार्दूल स्वेन धर्मेण शोभसे ॥ ३.८३.१२५ ॥
Así como el justo Yayāti y el rey Purūravas, así, tigre de los Kurus, brillas por tu propio dharma.
3.83.126
यथा भगीरथो राजा यथा रामश्च विश्रुतः ।
तथा त्वं सर्वराजभ्यो भ्राजसे रश्मिवानिव ॥ ३.८३.१२६ ॥
Así como el rey Bhagīratha y el renombrado Rāma, así brillas tú sobre todos los reyes, como el sol radiante.
3.83.127
यथा मनुर्यथेक्ष्वाकुर्यथा पूरुर्महायशाः ।
यथा वैन्यो महाराज तथा त्वमपि विश्रुतः ॥ ३.८३.१२७ ॥
Como Manu, como Ikṣvāku, como Pūru de gran fama, como Vainya, oh gran rey, así también tú eres renombrado.
3.83.128
यथा च वृत्रहा सर्वान्सपत्नान्निर्दहन्पुरा ।
त्रैलोक्यं पालयामास देवराड्विगतज्वरः ॥ ३.८३.१२८ ॥
Y como el matador de Vṛtra en otro tiempo, quemando a todos sus enemigos, como rey de los dioses, libre de inquietud, protegió los tres mundos.
3.83.129
तथा शत्रुक्षयं कृत्वा त्वं प्रजाः पालयिष्यसि ।
स्वधर्मविजितामुर्वीं प्राप्य राजीवलोचन।
ख्यातिं यास्यसि धर्मेण कार्तवीर्यार्जुनो यथा ॥ ३.८३.१२९ ॥
Así, habiendo destruido a tus enemigos, protegerás a tus súbditos; habiendo obtenido la tierra conquistada por tu propio dharma, oh de ojos de loto, alcanzarás fama por el dharma, como Kārtavīryārjuna.
3.83.130
एवमाश्वास्य राजानं नारदो भगवानृषिः ।
अनुज्ञाप्य महाराज तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.८३.१३० ॥
Así consolando al rey, el venerable sabio Nārada, oh gran rey, tomó su despedida y desapareció allí mismo.
3.83.131
युधिष्ठिरोषि धर्मात्मा तमेवार्थं विचिन्तयन् ।
तीर्थयात्राश्रितं पुण्यमृषीणां प्रत्यवेदयत् ॥ ३.८३.१३१ ॥
Yudhiṣṭhira, de alma justa, meditando sobre ese mismo asunto, informó a los sabios sobre lo meritorio relativo a la peregrinación a los lugares sagrados.