ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.83.1
अथ सन्ध्यां समासाद्य संवेद्ये तीर्थ उत्तमे ।
उपस्पृश्य नरो विद्यां लभते नात्र संशयः ॥ ३.८३.१ ॥
ਫਿਰ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.83.2
रामस्य च प्रसादेन तीर्थं राजन्कृतं पुरा ।
तल्लौहित्यं समासाद्य विन्द्याद्बहु सुवर्णकम् ॥ ३.८३.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਿਆ ਉਹ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਉਸ ਲੌਹਿਤਯ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
3.83.3
करतोयां समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
अश्वमेधमवाप्नोति प्रजापतिकृतो विधिः ॥ ३.८३.३ ॥
ਕਰਤੋਯਾ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਧੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
3.83.4
गङ्गायास्तत्र राजेन्द्र सागरस्य च सङ्गमे ।
अश्वमेधं दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ३.८३.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉੱਥੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਗਿਆਨੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਦਸ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
3.83.5
गङ्गायास्त्वपरं पारं प्राप्य यः स्नाति मानवः ।
त्रिरात्रमुषितो राजन्सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ ३.८३.५ ॥
ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.83.6
ततो वैतरणीं गत्वा सर्वपापप्रमोचनीम् ।
विरजातीर्थमासाद्य विराजति यथा शशी ॥ ३.८३.६ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਲੀ ਵੈਤਰਣੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਵਿਰਜਾ ਤੀਰਥ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
3.83.7
प्रभवेच्च कुले पुण्ये सर्वपापं व्यपोहति ।
गोसहस्रफंल लब्ध्वा रपुनाति स्वकुलं नरः ॥ ३.८३.७ ॥
ਪੁੰਨ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.83.8
शोणस्य ज्योतिरथ्यायाः संगमे नियतः शुचिः ।
तर्पयित्वा पितॄन्देवानग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८३.८ ॥
ਸ਼ੋਣ ਅਤੇ ਜਯੋਤਿਰਥਯਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ।
3.83.9
शोणस्य नर्मदायाश् प्रभेदे कुरुनन्दन ।
वंशगुल्म उपस्पृश्य वाचजिमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.९ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਸ਼ੋਣ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਵੰਡ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਬਾਂਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ।
3.83.10
वाजपेयमवाप्नोति त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं विन्द्यात्कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.१० ॥
ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.83.11
कोसलां तु समासाद्य कालतीर्थमुपस्पृशेत् ।
वृषभैकादशफलं लभते नात्र संशयः ॥ ३.८३.११ ॥
ਕੋਸਲਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਾਲਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਗਿਆਰਾਂ ਬਲਦਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.83.12
पुष्पवत्यामुपस्पृश्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं लब्ध्वा पुनाति स्वकुलं नृप ॥ ३.८३.१२ ॥
ਪੁਸ਼ਪਵਤੀ ਵਿੱਚ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.83.13
ततो बदरिकातीर्थे स्नात्वा भरतसत्तम ।
दीर्घमायुरवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.१३ ॥
ਫਿਰ ਬਦਰਿਕਾ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.83.14
तथा चम्पां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकः ।
दण्डाख्यमभिगम्यैव गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.१४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਪਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਦੰਡ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
3.83.15
लपेटिकां ततो गच्छेत्पुण्यां पुण्योपशोभिताम् ।
वाजपेयमवाप्नोति देवैः सर्वैश्च पूज्यते ॥ ३.८३.१५ ॥
ਫਿਰ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਲਪੇਟਿਕਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.83.16
ततो महेन्द्रमासाद्य जामदग्न्यनिपेवितम् ।
रामतीर्थे नरः स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.१६ ॥
ਫਿਰ ਜਮਦਗਨੀ ਪੁੱਤਰ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਮਹੇਂਦਰ ਪਰਬਤ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ।
3.83.17
मतङ्गस्य तु केदारस्तत्रैव कुरुनन्दन ।
तत्र स्नात्वा कुरुश्रेष्ठ गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.१७ ॥
ਮਤੰਗ ਦਾ ਕੇਦਾਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.83.18
श्रीपर्वतं समासाद्य नदीतीरमुपस्पृशेत् ।
रअश्वमेधमवाप्नोति पूजयित्वा वृषध्वजम् ॥ ३.८३.१८ ॥
ਸ਼੍ਰੀਪਰਬਤ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.83.19
श्रीपर्वते महादेवो देव्या सह महाद्युतिः ।
न्यवसत्परमप्रीतो ब्रह्मा च त्रिदशैः सह ॥ ३.८३.१९ ॥
ਸ੍ਰੀਪਰਵਤ ਉੱਤੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸੇ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ।
3.83.20
तत्र देवह्रदे स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः ।
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.२० ॥
ਉੱਥੇ ਦੇਵਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦਾ ਵੀ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.83.21
ऋषभं पर्वतं गत्वा पाण्ड्येषु नृपपूजितम् ।
वाजपेयमवाप्नोति नाकपृष्ठे च मोदते ॥ ३.८३.२१ ॥
ਪਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਤ ਰਿਸ਼ਭ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਜਪੇਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
3.83.22
ततो गच्छेत कावेरीं वृतामप्सरसां गणैः ।
तत्रस्नात्वा नरो राजन्गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.२२ ॥
ਫਿਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਕਾਵੇਰੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.83.23
ततस्तीरे समुद्रस्य कन्यातीर्थमुपस्पृशेत् ।
तत्तोयं स्पृश्य राजेन्द्र सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.८३.२३ ॥
ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੰਨਿਆਤੀਰਥ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸ ਦਾ ਜਲ ਛੂਹ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.83.24
अथ गोकर्णमासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
समुद्रमध्ये राजेन्द्र सर्वलोकनमस्कृतम् ॥ ३.८३.२४ ॥
ਫਿਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੋਕਰਣ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰੇ ਗਏ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.83.25
रयत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
भूतयक्षपिशाचाश्च किन्नराः समहोरगाः ॥ ३.८३.२५ ॥
ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ, ਤਪੋਧਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਭੂਤ, ਯਕਸ਼, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨਾਗ ਵੀ (ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ)।
3.83.26
सिद्धचारणगन्धर्वमानुषाः पन्नगास्तथा ।
सरितः सागराः शैला उपासन्त उमापतिम् ॥ ३.८३.२६ ॥
ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਨਾਗ, ਨਦੀਆਂ, ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਵੀ ਉਮਾਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.83.27
तत्रेशानं समभ्यर्च्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
अश्वमेधमवाप्नोति गाणपत्यं च विन्दति ॥ ३.८३.२७ ॥
ਉੱਥੇ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਣਪਤਿਆ ਪਦ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.83.28
उष्य द्वादशरात्रं तु पूतात्मा च भवेन्नरः ॥ ३.८३.२८ ॥
ਉੱਥੇ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਠਹਿਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.83.29
तत एव च गायत्र्याः स्थानं त्रैलोक्यपूजितम् ।
त्रिरात्रमुषितस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्।
निदर्शनं च प्रत्यक्षं ब्राह्मणानां नराधिप ॥ ३.८३.२९ ॥
ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਗਾਯਤਰੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
3.83.30
गायत्रीं पठते यस्तु योनिसंकरजस्तथा ।
गाथा च गाथिका चापि तस्य संपद्यते नृप ॥ ३.८३.३० ॥
ਜੋ ਗਾਯਤਰੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਜਨਮ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਗਾਥਾ ਅਤੇ ਗਾਥਿਕਾ ਵੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.83.31
अब्राह्मणस्य सावित्रीं पठतस्तु प्रणश्यति ॥ ३.८३.३१ ॥
ਜੋ ਅਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ (ਫਲ) ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.83.32
संवर्तस्य तु विप्रर्षेर्वापीमासाद्य दुर्लभाम् ।
रूपस्य भागी भवति सुभगश्च प्रजायते ॥ ३.८३.३२ ॥
ਵਿਪ੍ਰਰਸ਼ੀ ਸੰਵਰਤ ਦੀ ਦੁਰਲੱਭ ਵਾਪੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ (ਮਨੁੱਖ) ਰੂਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗਾ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
3.83.33
ततो वेणां समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
मयूरहंससंयुक्तं विमानं लभते नरः ॥ ३.८३.३३ ॥
ਫਿਰ ਵੇਣਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੋਰ ਅਤੇ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵਿਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.83.34
ततो गोदावरीं प्राप्य नित्यं सिद्धनिषेविताम् ।
गवां मेधमवाप्नोति वासुकेर्लोकमुत्तमम् ॥ ३.८३.३४ ॥
ਫਿਰ ਸਿੱਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਸੇਵੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ (ਮਨੁੱਖ) ਗਊਆਂ ਦੇ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦਾ ਉੱਤਮ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.83.35
वेणायाः संगमे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् ।
वरदासंगमे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.३५ ॥
ਵੇਣਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ; ਵਰਦਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ।
3.83.36
ब्रह्मस्थानं समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं विन्द्यात्स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.३६ ॥
ਬ੍ਰਹਮਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.83.37
कुशप्लवनमासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः ।
त्रिरात्रमुषितः स्नात्वा अश्वमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.३७ ॥
ਕੁਸ਼ਪਲਵਨ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੰਜਮੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ।
3.83.38
ततो देवह्रदेऽरण्ये कृष्णवेणाजलोद्भवे ।
जातिस्मरह्रदे स्नात्वा भवेज्जातिस्मरो नरः।
यत्र क्रतुशतैरिष्ट्वा देवराजो दिवं गतः ॥ ३.८३.३८ ॥
ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੇਣਾ ਦੇ ਜਲ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਦੇਵਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ, ਜਾਤਿਸ੍ਮਰ ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਵ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸੌ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਦੇਵਰਾਜ ਸਵਰਗ ਗਿਆ।
3.83.39
अग्निष्टोमफलं विन्द्याद्गमनादेव भारत ।
ततः सर्वह्रदे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.३९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਦਾ ਫਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਸਰਵਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ।
3.83.40
ततो वापीं महापुण्यां पयोष्णीं सरितां वराम् ।
पितृदेवार्चनरतो गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.४० ॥
ਫਿਰ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਨਾਮਕ ਮਹਾਪੁੰਨ ਵਾਪੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ।
3.83.41
दण्डकारण्यमासाद्य पुण्यं राजन्नुपस्पृशेत् ।
गोसहस्रफलं तस्य स्नातमात्रस्य भारत ॥ ३.८३.४१ ॥
ਦੰਡਕਾਰਣ੍ਯ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
3.83.42
शरभङ्गाश्रमं गत्वा शुकस्य च महात्मनः ।
न दुर्गतिमवाप्नोति पुनाति च कुलं नरः ॥ ३.८३.४२ ॥
ਸ਼ਰਭੰਗ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਰਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.83.43
ततः शूर्पारकं गच्छेज्जामदग्न्यनिषेवितम् ।
रामतीर्थे नरः स्नात्वा विन्द्याद्बहु सुवर्णकम् ॥ ३.८३.४३ ॥
ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਜਾਮਦਗਨਯ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਸ਼ੂਰਪਾਰਕ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਰਾਮਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
3.83.44
सप्तगोदावरे स्नात्वा नियतो नियताशनः ।
महत्पुण्यमवाप्नोति देवलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.४४ ॥
ਸਪਤਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਦੇਵਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.83.45
ततो देवपथं गत्वा नियतो नियताशनः ।
देवसत्रस्य यत्पुण्यं तदेवाप्नोति मानवः ॥ ३.८३.४५ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਪਥ ਜਾ ਕੇ, ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਸੱਤਰ ਯੱਗ ਦਾ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.83.46
तुङ्गकारण्यमासाद्य ब्र्हमचारी जितेन्द्रियः ।
वेदानध्यापयत्तत्र ऋषिः सारस्वतः पुरा ॥ ३.८३.४६ ॥
ਤੁੰਗ ਜੰਗਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰਸਵਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
3.83.47
तत्र वेदेषु नष्टेषु मुनेरङ्गिरसः सुतः ।
ऋषीणआमुत्तरीयेषु सूपविष्टो यथासुखम् ॥ ३.८३.४७ ॥
ਉੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੇ, ਅੰਗਿਰਸ ਮੁਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀਯ ਵਸਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ।
3.83.48
ओंकारेण यथान्यायं सम्यगुच्चारितेन ह ।
येन यत्पूर्वमभ्यस्तं तत्सर्वं समुपस्थितम् ॥ ३.८३.४८ ॥
ਓਅੰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।
3.83.49
ऋषयस्तत्र देवाश्च वरुणोऽग्निः प्रजापतिः ।
हरिर्नारायणस्तत्र महादेवस्तथैव च ॥ ३.८३.४९ ॥
ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸਨ; ਵਰੁਣ, ਅਗਨੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸਨ; ਉੱਥੇ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਵੀ ਸਨ।
3.83.50
पितामहश्च भगवान्देवैः सह महाद्युतिः ।
भृगुं नियोजयामास याजनार्थे महाद्युतिम् ॥ ३.८३.५० ॥
ਪਿਤਾਮਹ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
3.83.51
ततः स चक्रे भगवानृषीणां विधिवत्तदा ।
सर्वेषां पुनराधानं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ३.८३.५१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਦਾ ਪੁਨਰਾਧਾਨ ਕੀਤਾ।
3.83.52
आज्यभागेन तत्राग्नीं तर्पयित्वा यथाविधि ।
देवाः स्वभवनं याता ऋषयश्च यथाक्रमम् ॥ ३.८३.५२ ॥
ਉੱਥੇ ਘਿਓ ਦੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਭਵਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੇ ਗਏ।
3.83.53
तदरण्यं प्रविष्टस्य तुङ्गकं राजसत्तम ।
पापं प्रणश्यत्यखिलं स्त्रिया वा पुरुषस्य वा ॥ ३.८३.५३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੁੰਗਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.83.54
तत्रमासं वसेद्धीरो नियतो नियताशनः ।
ब्रह्मलोकं व्रजेद्राजन्कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.५४ ॥
ਉੱਥੇ ਧੀਰ, ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਵੱਸੇ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦਾ ਵੀ ਉੱਧਾਰ ਕਰੇਗਾ।
3.83.55
मेधाविकं समासाद्य पितॄन्देवांश्च तर्पयेत् ।
अग्निष्टोममवाप्नोति स्मृतिं मेधां च विन्दति ॥ ३.८३.५५ ॥
ਮੇਧਾਵਿਕ ਤੀਰਥ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰੇ। ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਮੇਧਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.83.56
अत्र कालञ्जरं गत्वा पर्वतं लोकविश्रुतम् ।
तत्र देवह्रदे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.५६ ॥
ਇੱਥੋਂ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਲੰਜਰ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਦੇਵਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
3.83.57
आत्मानं स्नापयेत्तत्रगिरौ कालञ्जरे नृप ।
स्वर्गलोके महीयेत नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ ३.८३.५७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਕਾਲੰਜਰ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਵੇ; ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.83.58
ततो गिरिवरश्रेष्ठे चित्रकूटे विशांपते ।
मन्दाकिनीं समासाद्य सर्वपापप्रणाशिनीम् ॥ ३.८३.५८ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਨਰਪਤੀ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਚਿੱਤ੍ਰਕੂਟ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਕੋਲ ਜਾਵੇ।
3.83.59
तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवार्चने रतः ।
अश्वमेधमवाप्नोति गतिं च परमां व्रजेत् ॥ ३.८३.५९ ॥
ਉੱਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.83.60
ततो गच्छेत धर्मज्ञ भर्तृस्थानमनुत्तमम् ।
यत्र नित्यं महासेनो गुहः सन्निहितो नृप ॥ ३.८३.६० ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਫਿਰ ਸਰਬੋਤਮ ਭਰਤ੍ਰਿਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਜਿੱਥੇ ਸਦਾ ਮਹਾਸੇਨ ਗੁਹ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ।
3.83.61
तत्र गत्वा नृपश्रेष्ठ गमनादेव सिध्यति ।
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.६१ ॥
ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ।
3.83.62
प्रदक्षिणमुपावृत्य ज्येष्ठस्थानं व्रजेन्नरः ।
अभिगम्य महादेवं विराजति यथा शशी ॥ ३.८३.६२ ॥
ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਕੇ ਜੇਠ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
3.83.63
तत्र कूपे महाराज विश्रुता भरतर्षभ ।
समुद्रास्तत्र चत्वारो निवसन्ति युधिष्ठिर ॥ ३.८३.६३ ॥
ਉੱਥੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
3.83.64
तत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र पितृदेवार्चने रतः ।
नियतात्मा नरः पूतो गच्छेत परमां गतिम् ॥ ३.८३.६४ ॥
ਉੱਥੇ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਪਿਤਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸੰਜਮੀ ਮਨ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾਵੇ।
3.83.65
ततो गच्छेत राजेन्द्र शृङ्गबेरपुरं महत् ।
यत्रतीर्णो महाराज रामो दाशरथिः पुरा ॥ ३.८३.६५ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸ਼ਰੰਗਬੇਰਪੁਰ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨਗਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਥੇ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
3.83.66
रकतस्मिंस्तीर्थे महाबाहो स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते ।
गङ्गायां तु नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी समाहितः ॥ ३.८३.६६ ॥
ਰਕਤ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ...
3.83.67
विधूतपाप्मा भवति वाजपेयं च विन्दति ।
ततो मुञ्जवटं गच्छेत्स्थानं देवस्य धीमतः ॥ ३.८३.६७ ॥
ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਾਜਪੇਯ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇਵ ਦੇ ਸਥਾਨ ਮੁੰਜਵਟ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.83.68
अभिगम्य महादेवमभिवाद्य च भारत ।
प्रदक्षिणमुपावृत् यगाणपत्यमवाप्नुयात् ॥ ३.८३.६८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਗਾਣਪਤਯ ਪਦ ਪਾਵੇ।
3.83.69
तस्मिंस्तीर्थे तु जाह्नव्यां स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते ।
ततो गच्छेत राजेन्द्र प्रयागमृषिसंस्तुतम् ॥ ३.८३.६९ ॥
ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਲਾਹੇ ਗਏ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.83.70
यत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः ।
लोकपालाश्च साध्याश्च पितरो लोकसंमताः ॥ ३.८३.७० ॥
ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਿਗਪਾਲ, ਲੋਕਪਾਲ, ਸਾਧਯ ਅਤੇ ਲੋਕਮਾਨਯ ਪਿਤਰ ਹਨ।
3.83.71
सनत्कुमारप्रमुखास्तथैव परमर्षयः ।
अङ्गिरःप्रमुखाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः ॥ ३.८३.७१ ॥
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਮਲ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ।
3.83.72
तथा नागाः सुपर्णश्च सिद्धाश्चक्रचरास्तथा ।
सरितः सागराश्चैव गन्धर्वाप्सरसोऽपि च ॥ ३.८३.७२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਗ, ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ), ਸਿੱਧ, ਆਕਾਸ਼ਚਾਰੀ, ਨਦੀਆਂ, ਸਾਗਰ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।
3.83.73
हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः ।
तत्र त्रीण्यग्निकुण्डानि येषां मध्येन जाह्नवी ॥ ३.८३.७३ ॥
ਉੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਅਗਨੀ-ਕੁੰਡ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਵਗਦੀ ਹੈ।
3.83.74
प्रयागादभिनिष्क्रान्ता सर्वतीर्थपुरस्कृता ।
तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ ३.८३.७४ ॥
ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵੀ (ਯਮੁਨਾ) ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
3.83.75
यमुना गङ्गया सार्धं संगता लोकपावनी ।
गङ्गायमुनयोर्मध्यं पृथिव्या जघनं स्मृतम् ॥ ३.८३.७५ ॥
ਯਮੁਨਾ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਸਥਾਨ ਧਰਤੀ ਦਾ ਕਮਰ-ਭਾਗ (ਜਘਨ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
3.83.76
प्रयागं जघनस्थानमुपस्थमृषयो विदुः ।
प्रयागं सप्रतिष्ठानं कम्बलाश्वतरौ तथा ॥ ३.८३.७६ ॥
ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਜਘਨ-ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਉਪਸਥ (ਪਵਿੱਤਰ ਕੇਂਦਰ) ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਅਤੇ ਕੰਬਲ ਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
3.83.77
तीर्थं भोगवती चैव वेदिरेषा प्रजापतेः ।
तत्रवेदाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमन्तो युधिष्ठिर ॥ ३.८३.७७ ॥
ਭੋਗਵਤੀ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਵੇਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਯੱਗ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ।
3.83.78
प्रजापतिमुपासन्ते ऋषयश्च तपोधनाः ।
यजन्ते क्रतुभिर्देवास्तथा चक्रधरा नृपाः ॥ ३.८३.७८ ॥
ਤਪ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਯੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਰਾਜੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
3.83.79
ततः पुण्यतमं नाम त्रिषु लोकेषु भारत ।
प्रयागं सर्वतीर्थेभ्यः प्रवदन्त्यधिकं विभो ॥ ३.८३.७९ ॥
ਫਿਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪੁੰਨਤਮ' ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਭੋ।
3.83.80
श्रवणात्तस्य तीर्थस् नामसंकीर्तनादपि ।
मृत्युकालभयाच्चापि नरः पापात्प्रमुच्यते ॥ ३.८३.८० ॥
ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੈ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.83.81
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्संगमे लोकविश्रुते ।
पुण्यं स फलमाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः ॥ ३.८३.८१ ॥
ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਸ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗਿਆਂ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.83.82
एषा यजनभूमिर्हि देवानामभिसंस्कृता ।
तत्र रदत्तं सूक्ष्ममपि महद्भवति भारत ॥ ३.८३.८२ ॥
ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਯਗਿਆ-ਭੂਮੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸੰਸਕਾਰੀ ਹੋਈ। ਉੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਛੋਟਾ ਦਾਨ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
3.83.83
न वेदवचनात्तात न लोकवचनादपि ।
मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागमरणं प्रति ॥ ३.८३.८३ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਵੇਦ ਦੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਲੋਕ ਦੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਦਾ ਤੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
3.83.84
दशतीर्तसहस्राणि षष्टिः कोट्यस्तथाऽपराः ।
येषां सान्निध्यमत्रैव कीर्तितं कुरुन्दन ॥ ३.८३.८४ ॥
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਸੱਠ ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਤੀਰਥ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ।
3.83.85
चतुर्विद्ये च यत्पुण्यं सत्यवादिषु चैव यत् ।
स्नात एव तदाप्नोति गङ्गायमुनसंगमे ॥ ३.८३.८५ ॥
ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ-ਜਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
3.83.86
तत्र भोगवती नाम वासुकेस्तीर्थमुत्तमम् ।
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.८६ ॥
ਉੱਥੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦਾ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਭੋਗਵਤੀ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.83.87
तत्र हंसप्रपतनं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ।
दशाश्वमेधिकं चैव गङ्गायां कुरुनन्दन ॥ ३.८३.८७ ॥
ਉੱਥੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੰਸਪ੍ਰਪਤਨ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ।
3.83.88
कुरुक्षेत्रसमा गङ्गा यत्रतत्रावगाहिता ।
विशेषो वै कनखले प्रयागे परमं महत् ॥ ३.८३.८८ ॥
ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਪਰ ਕਨਖਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ।
3.83.89
यद्यकार्यशतं कृत्वा कृतंगङ्गावसेचनम् ।
सर्वं तत्तस्य गङ्गापो दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ ३.८३.८९ ॥
ਜੇ ਕੋਈ ਸੌ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਵੀ ਗੰਗਾ ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ।
3.83.90
सर्वं कृतयुगे पुण्यंत्रेतायां पुष्करं स्मृतम् ।
द्वापरेऽपि कुरुक्षेत्रं गङ्गा कलियुगे स्मृता ॥ ३.८३.९० ॥
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਪੁੰਨ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.83.91
पुष्करे तु तपस्तप्येद्दानं दद्यान्महालये ।
मलये त्वग्निमारोहेद्भृगुतुन्दे त्वनाशनम् ॥ ३.८३.९१ ॥
ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰੇ, ਮਹਾਲਯ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇਵੇ। ਮਲਯ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੇ, ਭ੍ਰਿਗੁਤੁੰਡ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ।
3.83.92
पुष्करे तु कुरुक्षेत्रे रगङ्गायां मगधेषु च ।
स्नात्वा तारयते जन्तुः सप्तसप्तावरांस्तथा ॥ ३.८३.९२ ॥
ਪੁਸ਼ਕਰ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਮਗਧ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀਆਂ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਰਦਾ ਹੈ।
3.83.93
पुनाति कीर्तिता पापं दृष्टा भद्रं प्रयच्छति ।
अवगाढा च पीता च पुनात्यासप्तमं कुलम् ॥ ३.८३.९३ ॥
ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕਲਿਆਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.83.94
यावदस्थि मनुष्यस् गङ्गायाः स्पृशते जलम् ।
तावत्स पुरुषो राजन्स्वर्गलोके महीपते ॥ ३.८३.९४ ॥
ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੱਡੀ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਉਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਪੁਰਖ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
3.83.95
यथा पुण्यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ।
उपास्य पुण्यं लब्ध्वा च भवत्यमरलोकभाक् ॥ ३.८३.९५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਯਤਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਮਰਲੋਕ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.83.96
न गङ्गासदृशं तीर्थं न देवः केशवात्परः ।
ब्राह्मणेभ्यः परं नास्ति एवमाह पितामहः ॥ ३.८३.९६ ॥
ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ; ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ — ਏਦਾਂ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਕਿਹਾ।
3.83.97
यत्र गङ्गा महाराज स देशस्तत्तपोकवनम् ।
सिद्धिक्षेत्रं च तज्ज्ञेयं गङ्गातीरसमाश्रितम् ॥ ३.८३.९७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਹੈ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਤਪੋਵਨ ਹੈ; ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਉਹ ਸਿੱਧੀਕਸ਼ੇਤਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.83.98
इदं सत्यंद्विजातीनां साधूनामात्मनोपि च ।
सुहृदां च जपेत्कर्मे शिष्यस्यानुगतस्य च ॥ ३.८३.९८ ॥
ਇਹ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਲਈ, ਸਾਧੂਆਂ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ; ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਵੀ; ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਸ਼ ਤੇ ਅਨੁਯਾਈ ਲਈ ਵੀ।
3.83.99
इदं धन्यमिदं मेध्यमिदं स्वर्ग्यमिदं सुखम् ।
इदं पुण्यमिदं रम्यं पावनं धर्म्यमुत्तमम् ॥ ३.८३.९९ ॥
ਇਹ ਧੰਨ ਹੈ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਰਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੁੰਨ, ਰਮਣੀਕ, ਪਾਵਨ, ਧਰਮ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ।
3.83.100
महर्षीणामिदं गुह्यं सर्वपापप्रमोचनम् ।
अधीत्यद्विजमध्ये च निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात् ॥ ३.८३.१०० ॥
ਇਹ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਗੁਪਤ ਰਹੱਸ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸੁਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.83.101
श्रीमत्स्वर्ग्यं तथा पुण्यं सपत्नशमनं शिवम् ।
मेधाजननमग्र्यं वै तीर्थवंशानुकीर्तनम् ॥ ३.८३.१०१ ॥
ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸੁਰਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵਕਾਰੀ ਹੈ; ਬੁੱਧੀ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ — ਇਹ ਤੀਰਥ-ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਹੈ।
3.83.102
अपुत्रो लभते पुत्रमधनो धनमाप्नुयात् ।
शूद्रो यथेप्सितान्कामान्ब्राह्मणः पारगः पठन्।
महीं विजयते राजा वैश्यो धनमवाप्नुयात् ॥ ३.८३.१०२ ॥
ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਨਹੀਣ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੂਦਰ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹੋ ਕੇ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਵੈਸ਼ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.83.103
यश्चेदं शृणुयान्नित्यं तीर्थपुण्यं नरः शुचिः ।
जातीः स स्मरते बह्वीर्नाकपृष्ठे च मोदते ॥ ३.८३.१०३ ॥
ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ ਤੀਰਥ-ਪੁੰਨ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
3.83.104
गम्यान्यपि च तीर्थानि कीर्तितान्यगमानि च ।
मनसा तानि गच्छेत सर्वतीर्थसमीक्षया ॥ ३.८३.१०४ ॥
ਜੋ ਤੀਰਥ ਗਮਯ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਗਮਯ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.83.105
एतानि वसुभिः साध्यैरादित्यैर्मरुदश्विभिः ।
ऋषिभिर्देवकल्पैश्च स्नातानि सुकृतैषिभिः ॥ ३.८३.१०५ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੂਆਂ, ਸਾਧਿਆਂ, ਆਦਿਤਿਆਂ, ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੁੱਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
3.83.106
एवं त्वमपि कौरव्य विधिनाऽनेन सुव्रत ।
व्रत तीर्थानि नियतः पुण्यं पुण्येन वर्धयन् ॥ ३.८३.१०६ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵੀ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।
3.83.107
भाषितैः करणैः पूर्वमास्तिक्याच्छ्रुतिदर्शनात् ।
प्राप्यन्ते तानि तीर्तानि सद्भिः शास्त्रार्थदर्शिभिः।
सद्भिः शास्त्रार्थतत्वज्ञैर्ब्राह्मणैः सह गम्यताम् ॥ ३.८३.१०७ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਆਸਤਿਕਤਾ ਨਾਲ, ਸ਼ਰੂਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਹ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸਜਣਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਜਾਓ।
3.83.108
नाव्रती नाकृतात्मा च नाशुचिर्न च तस्करः ।
स्नाति तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्नरः ॥ ३.८३.१०८ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਜੋ ਵਰਤਹੀਣ, ਅਕ੍ਰਿਤਆਤਮਾ, ਅਸ਼ੁੱਧ, ਚੋਰ ਜਾਂ ਟੇਢੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
3.83.109
त्वया तु सम्यग्वृत्तेन नित्यं धर्मार्थदर्शिना ।
पितरस्तात सर्वे च तारिताः प्रपितामहाः ॥ ३.८३.१०९ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਸਮਯਕ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਅਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਪੜਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆ ਹੈ।
3.83.110
पिता पितामहस्चैव सर्वे च प्रपितामहाः ।
पितामहपुरोगाश्च देवाः सर्षिगणा नृप।
तव धर्मेण धर्मज्ञ नित्यमेवाभितोषितः ॥ ३.८३.११० ॥
ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੜਦਾਦੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਗਣ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਤੇਰੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ।
3.83.111
अवाप्स्यसि त्वं लोकान्वै वसूनां वासवोपम ।
कीर्तिं च महातीं भीष्म प्राप्स्यसे भुविशाश्वतीं ॥ ३.८३.१११ ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ, ਤੂੰ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਪਾਏਂਗਾ; ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਦੀਵੀ ਮਹਾਨ ਕੀਰਤੀ ਪਾਏਂਗਾ।
3.83.112
एवमुक्त्वाऽभ्यनुज्ञाय पुलस्त्यो भगवानृषिः ।
प्रीतः प्रीतेन मनसा तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.८३.११२ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਲਸਤਯ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
3.83.113
भीष्मश्च कुरुशार्दूल शास्त्रतत्त्वार्थदर्शिवान् ।
पुलस्त्यवचनाच्चैव पृथिवीं परिचक्रमे ॥ ३.८३.११३ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਤੱਤਵ ਅਰਥ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁਲਸਤਯ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ।
3.83.114
एवमेषा महाभागा प्रतिष्ठाने प्रतिष्ठिता ।
तीर्थयात्रा महापुण्या सर्वपापप्रमोचनी ॥ ३.८३.११४ ॥
ਏਦਾਂ ਇਹ ਮਹਾਭਾਗੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ; ਇਹ ਮਹਾਪੁੰਨਯ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
3.83.115
अनेन विधिना यस्तु पृथिवीं संचरिष्यति ।
अश्वमेधशतं साग्रं फलं प्रेत्य स भोक्ष्यति ॥ ३.८३.११५ ॥
ਜੋ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਫਲ ਭੋਗੇਗਾ।
3.83.116
ततश्चाष्टगुणं पार्थ प्राप्स्यसे धर्ममुत्तमम् ।
भीष्मः कुरूणां प्रवरो यथा पूर्वमवाप्तवान् ॥ ३.८३.११६ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੂੰ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
3.83.117
नेता च त्वमृषीन्यस्मात्तेन तेऽष्टगुणं फलम् ।
रक्षोगणबिकीर्णानि तीर्थान्येतानि भारत।
अगम्यानि मनुष्येन्द्रैस्त्वामृते कुरुनन्दन ॥ ३.८३.११७ ॥
ਤੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਗੂ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਹ ਤੀਰਥ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਰਾਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ।
3.83.118
इदं देवर्षिचरितं सर्वतीर्ताभिसंवृतम् ।
यः पठेच्छृणुयाद्वाऽपिसर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.८३.११८ ॥
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਹ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਜੋ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.83.119
ऋषिमुख्याः सदा यत्रवाल्मीकिस्त्वथ कश्यपः ।
आत्रेयः कुण्डजठरो विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥ ३.८३.११९ ॥
ਜਿੱਥੇ ਸਦਾ ਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ — ਵਾਲਮੀਕਿ, ਕਸ਼ਯਪ, ਆਤ੍ਰੇਯ, ਕੁੰਡਜਠਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਗੌਤਮ।
3.83.120
असितो देवलश्चैव मार्कण्डेयोऽथ गालवः ।
भरद्वाजो वसिष्ठश्च मुनिरुद्दालकस्तथा ॥ ३.८३.१२० ॥
ਅਸਿਤ, ਦੇਵਲ ਅਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਗਾਲਵ, ਭਰਦ੍ਵਾਜ, ਵਸਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਉੱਦਾਲਕ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
3.83.121
शौनकः सह पुत्रेण व्यासश्च तपतांवरः ।
दुर्वासाश्च मुनिश्रेष्ठो जाबालिश्च महातपाः ॥ ३.८३.१२१ ॥
ਪੁੱਤਰ ਸਹਿਤ ਸ਼ੌਨਕ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਆਸ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੁਰਵਾਸਾ ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਜਾਬਾਲਿ।
3.83.122
एते ऋषिवराः सर्वे त्वत्प्रतीक्षास्तपोधनाः ।
एभिः सह महाराज तीर्थान्येतान्यनुव्रज ॥ ३.८३.१२२ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਪ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ।
3.83.123
एष ते लोमशो नाम महर्षिरमितद्युतिः ।
समेष्यति महाराज तेन सार्धमनुव्रज ॥ ३.८३.१२३ ॥
ਇਹ ਹੈ ਤੇਰੇ ਲੋਮਸ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾ।
3.83.124
मयाऽपिसह धर्मज्ञ तीर्थान्येतान्यनुक्रमात् ।
प्राप्स्यसे महतीं कीर्तिं यथा राजा महाभिषक् ॥ ३.८३.१२४ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਕੀਰਤੀ ਪਾਏਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਮਹਾਭਿਸ਼ਕ ਨੇ ਪਾਈ ਸੀ।
3.83.125
यथा ययातिर्धर्मात्मा यथा राजा पुरूरवाः ।
तथा त्वं कुरुशार्दूल स्वेन धर्मेण शोभसे ॥ ३.८३.१२५ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਯਯਾਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਪੁਰੂਰਵਾ ਜਿਵੇਂ ਸਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਧਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈਂ।
3.83.126
यथा भगीरथो राजा यथा रामश्च विश्रुतः ।
तथा त्वं सर्वराजभ्यो भ्राजसे रश्मिवानिव ॥ ३.८३.१२६ ॥
ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ ਜਿਵੇਂ ਸਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ।
3.83.127
यथा मनुर्यथेक्ष्वाकुर्यथा पूरुर्महायशाः ।
यथा वैन्यो महाराज तथा त्वमपि विश्रुतः ॥ ३.८३.१२७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਮਨੂ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ੍ਸ਼ਵਾਕੂ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਪੁਰੂ, ਜਿਵੇਂ ਵੈਨ੍ਯ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ।
3.83.128
यथा च वृत्रहा सर्वान्सपत्नान्निर्दहन्पुरा ।
त्रैलोक्यं पालयामास देवराड्विगतज्वरः ॥ ३.८३.१२८ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਦੇਵਰਾਜ ਹੋ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
3.83.129
तथा शत्रुक्षयं कृत्वा त्वं प्रजाः पालयिष्यसि ।
स्वधर्मविजितामुर्वीं प्राप्य राजीवलोचन।
ख्यातिं यास्यसि धर्मेण कार्तवीर्यार्जुनो यथा ॥ ३.८३.१२९ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਪਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਂਗਾ; ਸਵਧਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਕਮਲਨੈਣ, ਕਾਰਤਵੀਰਯਾਰਜੁਨ ਵਾਂਗ ਧਰਮ ਨਾਲ ਯਸ਼ ਪਾਵੇਂਗਾ।
3.83.130
एवमाश्वास्य राजानं नारदो भगवानृषिः ।
अनुज्ञाप्य महाराज तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.८३.१३० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
3.83.131
युधिष्ठिरोषि धर्मात्मा तमेवार्थं विचिन्तयन् ।
तीर्थयात्राश्रितं पुण्यमृषीणां प्रत्यवेदयत् ॥ ३.८३.१३१ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁੰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।