มหาภารตะ · อัธยายะ 3.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.83.1
अथ सन्ध्यां समासाद्य संवेद्ये तीर्थ उत्तमे ।
उपस्पृश्य नरो विद्यां लभते नात्र संशयः ॥ ३.८३.१ ॥
จากนั้น เมื่อไปถึงสังธยา ณ ท่าศักดิ์สิทธิ์อันประเสริฐที่รู้จักกันดี ผู้ชายผู้ล้างน้ำและแตะน้ำนั้นย่อมได้รับปัญญา ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
3.83.2
रामस्य च प्रसादेन तीर्थं राजन्कृतं पुरा ।
तल्लौहित्यं समासाद्य विन्द्याद्बहु सुवर्णकम् ॥ ३.८३.२ ॥
ข้าแต่พระราชา ท่าศักดิ์สิทธิ์นี้ถูกสร้างขึ้นในกาลก่อนด้วยพระกรุณาของพระราม เมื่อไปถึงท่าเลาหิตยะนั้นแล้ว ผู้ชายพึงได้ทองคำเป็นอันมาก
3.83.3
करतोयां समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
अश्वमेधमवाप्नोति प्रजापतिकृतो विधिः ॥ ३.८३.३ ॥
ผู้ชายผู้ไปถึงกรโตยาแล้วอดอาหารสามคืน ย่อมได้บูชาม้าอัศวเมธ นี่คือวิธีที่พระประชาบดีได้ทรงกำหนดไว้
3.83.4
गङ्गायास्तत्र राजेन्द्र सागरस्य च सङ्गमे ।
अश्वमेधं दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ३.८३.४ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ณ ที่นั้น ตรงจุดบรรจบของแม่คงคากับมหาสมุทร ปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่าอัศวเมธจะทวีคูณขึ้นเป็นสิบเท่า
3.83.5
गङ्गायास्त्वपरं पारं प्राप्य यः स्नाति मानवः ।
त्रिरात्रमुषितो राजन्सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ ३.८३.५ ॥
ผู้ชายผู้ไปถึงฝั่งตรงข้ามของแม่คงคาแล้วอาบน้ำ และพำนักอยู่ที่นั้นสามคืน ข้าแต่พระราชา ย่อมได้สมปรารถนาทั้งปวง
3.83.6
ततो वैतरणीं गत्वा सर्वपापप्रमोचनीम् ।
विरजातीर्थमासाद्य विराजति यथा शशी ॥ ३.८३.६ ॥
จากนั้น เมื่อไปถึงแม่น้ำไวตรณี ซึ่งปลดเปลื้องจากบาปทั้งปวง และไปถึงท่าวิรชา เขาย่อมส่องแสงดุจพระจันทร์
3.83.7
प्रभवेच्च कुले पुण्ये सर्वपापं व्यपोहति ।
गोसहस्रफंल लब्ध्वा रपुनाति स्वकुलं नरः ॥ ३.८३.७ ॥
เมื่อเกิดในตระกูลที่มีบุญ ผู้ชายย่อมขจัดบาปทั้งปวงออกไป เมื่อได้ผลบุญของโคหนึ่งพันตัว เขาย่อมชำระตระกูลของตนให้บริสุทธิ์
3.83.8
शोणस्य ज्योतिरथ्यायाः संगमे नियतः शुचिः ।
तर्पयित्वा पितॄन्देवानग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८३.८ ॥
ผู้ควบคุมตนและบริสุทธิ์ ณ ตรงจุดบรรจบของแม่น้ำโศณะกับแม่น้ำชโยติรถยา เมื่อได้ถวายน้ำแด่บรรพบุรุษและเทวดาแล้ว ผู้ชายพึงได้ผลของพิธีอัคนิษโฏม
3.83.9
शोणस्य नर्मदायाश् प्रभेदे कुरुनन्दन ।
वंशगुल्म उपस्पृश्य वाचजिमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.९ ॥
ข้าแต่ความยินดีของชาวกุรุ ณ จุดแยกของแม่น้ำโศณะกับแม่น้ำนรรมทา เมื่อล้างน้ำแล้วในป่าไผ่ ผู้ชายพึงได้ผลของพิธีวาชิเมธ
3.83.10
वाजपेयमवाप्नोति त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं विन्द्यात्कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.१० ॥
ผู้ชายผู้อดอาหารสามคืนย่อมได้บูชาวาชเปยะ พึงรู้ว่านั่นคือบุญของโคหนึ่งพันตัว และพึงยกระดับตระกูลของตนขึ้น
3.83.11
कोसलां तु समासाद्य कालतीर्थमुपस्पृशेत् ।
वृषभैकादशफलं लभते नात्र संशयः ॥ ३.८३.११ ॥
เมื่อไปถึงโกศลแล้ว พึงอาบน้ำโดยการล้างน้ำที่ท่ากาละ ผู้นั้นย่อมได้ผลของวัวสิบเอ็ดตัว ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
3.83.12
पुष्पवत्यामुपस्पृश्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं लब्ध्वा पुनाति स्वकुलं नृप ॥ ३.८३.१२ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้ชายผู้อาบน้ำโดยการล้างน้ำในแม่น้ำปุษปวตี และอดอาหารสามคืน ย่อมได้บุญของโคหนึ่งพันตัว และชำระตระกูลของตนให้บริสุทธิ์
3.83.13
ततो बदरिकातीर्थे स्नात्वा भरतसत्तम ।
दीर्घमायुरवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.१३ ॥
จากนั้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ เมื่อได้อาบน้ำที่ท่าพทริกา ผู้ชายย่อมได้อายุยืนยาวและไปสู่โลกสวรรค์
3.83.14
तथा चम्पां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकः ।
दण्डाख्यमभिगम्यैव गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.१४ ॥
เช่นเดียวกัน เมื่อไปถึงจัมปา และถวายน้ำในแม่น้ำภาคีรถี ผู้ที่เข้าไปยังท่าที่เรียกว่าทัณฑะ ย่อมได้ผลบุญของโคหนึ่งพันตัว
3.83.15
लपेटिकां ततो गच्छेत्पुण्यां पुण्योपशोभिताम् ।
वाजपेयमवाप्नोति देवैः सर्वैश्च पूज्यते ॥ ३.८३.१५ ॥
จากนั้นพึงไปยังลเปฏิกาอันศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งงดงามด้วยบุญ ผู้นั้นย่อมได้บูชาวาชเปยะ และเทวดาทั้งปวงย่อมให้ความเคารพ
3.83.16
ततो महेन्द्रमासाद्य जामदग्न्यनिपेवितम् ।
रामतीर्थे नरः स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.१६ ॥
จากนั้น เมื่อไปถึงมเหนทระซึ่งเป็นที่ที่ชามทัคนยะเคยมาประทับ ผู้ชายที่อาบน้ำที่ท่าราม พึงได้ผลของพิธีอัศวเมธ
3.83.17
मतङ्गस्य तु केदारस्तत्रैव कुरुनन्दन ।
तत्र स्नात्वा कुरुश्रेष्ठ गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.१७ ॥
บึงของมาตังคะอยู่ตรงนั้นเอง ข้าแต่ความยินดีของชาวกุรุ เมื่ออาบน้ำที่นั่นแล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งกุรุ พึงได้ผลบุญของโคหนึ่งพันตัว
3.83.18
श्रीपर्वतं समासाद्य नदीतीरमुपस्पृशेत् ।
रअश्वमेधमवाप्नोति पूजयित्वा वृषध्वजम् ॥ ३.८३.१८ ॥
เมื่อไปถึงศรีปรรวตะ พึงแตะน้ำที่ริมฝั่งแม่น้ำ เมื่อได้บูชาพระวฤษธวัชแล้ว ย่อมได้บูชาม้าอัศวเมธ
3.83.19
श्रीपर्वते महादेवो देव्या सह महाद्युतिः ।
न्यवसत्परमप्रीतो ब्रह्मा च त्रिदशैः सह ॥ ३.८३.१९ ॥
บนศรีปรรวตะ พระมหาเทพผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง พร้อมด้วยพระเทวี ทรงประทับอยู่อย่างโปรดปรานยิ่ง และพระพรหมพร้อมด้วยเทวดาทั้งหลายก็ประทับอยู่ที่นั่นเช่นกัน
3.83.20
तत्र देवह्रदे स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः ।
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.२० ॥
ที่นั่น เมื่ออาบน้ำในสระศักดิ์สิทธิ์ ผู้บริสุทธิ์และมีจิตที่สำรวมแล้ว ย่อมได้บูชาม้าอัศวเมธ และยังยกระดับตระกูลของตนขึ้นด้วย
3.83.21
ऋषभं पर्वतं गत्वा पाण्ड्येषु नृपपूजितम् ।
वाजपेयमवाप्नोति नाकपृष्ठे च मोदते ॥ ३.८३.२१ ॥
ผู้ที่ไปยังภูเขาฤษภะอันกษัตริย์ทั้งหลายในปาณฑยะบูชา ย่อมได้ยัชญ์วาชเปยะ และเพลิดเพลินอยู่บนหลังสวรรค์
3.83.22
ततो गच्छेत कावेरीं वृतामप्सरसां गणैः ।
तत्रस्नात्वा नरो राजन्गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.२२ ॥
จากนั้นพึงไปยังแม่น้ำกาเวรี อันถูกล้อมด้วยหมู่อัปสร ณ ที่นั้น ข้าแต่พระราชา ผู้ชำระล้างด้วยการอาบน้ำย่อมได้ผลแห่งการให้โคหนึ่งพันตัว
3.83.23
ततस्तीरे समुद्रस्य कन्यातीर्थमुपस्पृशेत् ।
तत्तोयं स्पृश्य राजेन्द्र सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.८३.२३ ॥
จากนั้นที่ฝั่งมหาสมุทร พึงชำระตนที่ท่าแห่งกันยา ข้าแต่จอมกษัตริย์ เมื่อได้สัมผัสน้ำของท่านนั้นแล้ว ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง
3.83.24
अथ गोकर्णमासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
समुद्रमध्ये राजेन्द्र सर्वलोकनमस्कृतम् ॥ ३.८३.२४ ॥
ต่อจากนั้น เมื่อไปถึงโคกรรณะอันเลื่องลือในสามโลก ข้าแต่จอมกษัตริย์ พึงนมัสการสถานที่ตั้งอยู่กลางมหาสมุทร อันโลกทั้งปวงนอบน้อม
3.83.25
रयत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
भूतयक्षपिशाचाश्च किन्नराः समहोरगाः ॥ ३.८३.२५ ॥
ณ ที่นั้น พระพรหมและเทวดาอื่น ๆ ฤๅษีผู้มีตบะเป็นทรัพย์ ภูตผี ยักษ์ ปิศาจ กินนร และนาคาใหญ่ ต่างก็บูชาอยู่ด้วย
3.83.26
सिद्धचारणगन्धर्वमानुषाः पन्नगास्तथा ।
सरितः सागराः शैला उपासन्त उमापतिम् ॥ ३.८३.२६ ॥
สิทธะ จารณะ คันธรรพ์ มนุษย์ และนาค ตลอดจนแม่น้ำ มหาสมุทร และภูเขา ต่างบูชาพระผู้เป็นเจ้าของอุมา
3.83.27
तत्रेशानं समभ्यर्च्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
अश्वमेधमवाप्नोति गाणपत्यं च विन्दति ॥ ३.८३.२७ ॥
ณ ที่นั้น เมื่อบูชาพระอีศานอย่างถูกต้องแล้ว และถือศีลอดสามคืน ผู้ชายย่อมได้ผลแห่งการบูชาอัศวเมธ และบรรลุสภาวะแห่งคณปติ
3.83.28
उष्य द्वादशरात्रं तु पूतात्मा च भवेन्नरः ॥ ३.८३.२८ ॥
เมื่อพักอยู่ที่นั้นสิบสองคืน ผู้ชายย่อมบริสุทธิ์ในจิตวิญญาณ
3.83.29
तत एव च गायत्र्याः स्थानं त्रैलोक्यपूजितम् ।
त्रिरात्रमुषितस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्।
निदर्शनं च प्रत्यक्षं ब्राह्मणानां नराधिप ॥ ३.८३.२९ ॥
จากที่นั้นเอง เป็นสถานของคายตรี อันได้รับการบูชาในสามโลก ผู้พักอยู่ที่นั้นสามคืนย่อมได้ผลแห่งการให้โคหนึ่งพันตัว ข้าแต่จอมมนุษย์ หลักฐานที่ประจักษ์แก่ตาของเรื่องนี้มีอยู่ในหมู่พราหมณ์
3.83.30
गायत्रीं पठते यस्तु योनिसंकरजस्तथा ।
गाथा च गाथिका चापि तस्य संपद्यते नृप ॥ ३.८३.३० ॥
ผู้ใดสวดคายตรี แม้เกิดจากการผสมวรรณะ ข้าแต่พระราชา บทสวดและเพลงสรรเสริญของผู้นั้นก็ย่อมสำเร็จผล
3.83.31
अब्राह्मणस्य सावित्रीं पठतस्तु प्रणश्यति ॥ ३.८३.३१ ॥
สำหรับผู้ที่มิใช่พราหมณ์ซึ่งสวดสาวิตรี (ผลบุญ) ย่อมสูญหาย
3.83.32
संवर्तस्य तु विप्रर्षेर्वापीमासाद्य दुर्लभाम् ।
रूपस्य भागी भवति सुभगश्च प्रजायते ॥ ३.८३.३२ ॥
เมื่อไปถึงสระน้ำอันหาได้ยากของพราหมณ์ฤๅษีสังวรรต ผู้ชายย่อมได้รับส่วนแห่งความงาม และเกิดมาเป็นผู้โชคดี
3.83.33
ततो वेणां समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
मयूरहंससंयुक्तं विमानं लभते नरः ॥ ३.८३.३३ ॥
จากนั้น เมื่อไปถึงเวณา และถือศีลอดสามคืน ผู้ชายย่อมได้วิมานอันเทียมด้วยนกยูงและหงส์
3.83.34
ततो गोदावरीं प्राप्य नित्यं सिद्धनिषेविताम् ।
गवां मेधमवाप्नोति वासुकेर्लोकमुत्तमम् ॥ ३.८३.३४ ॥
จากนั้น เมื่อไปถึงแม่น้ำโคทาวารี อันสิทธะทั้งหลายหมั่นเข้าไปอยู่เสมอ ผู้ชายย่อมได้ผลแห่งการบูชาด้วยโค และบรรลุโลกอันสูงสุดของวาสุกิ
3.83.35
वेणायाः संगमे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् ।
वरदासंगमे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.३५ ॥
เมื่ออาบน้ำ ณ จุดบรรจบของแม่น้ำเวณา ย่อมได้ผลแห่งการบูชาด้วยม้า เมื่ออาบน้ำ ณ จุดบรรจบของแม่น้ำวรทา ย่อมได้ผลแห่งการให้โคหนึ่งพันตัว
3.83.36
ब्रह्मस्थानं समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं विन्द्यात्स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.३६ ॥
เมื่อไปถึงสถานของพรหมัน และถือศีลอดสามคืน ผู้ชายพึงได้ผลแห่งการให้โคหนึ่งพันตัว และย่อมไปสู่โลกสวรรค์
3.83.37
कुशप्लवनमासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः ।
त्रिरात्रमुषितः स्नात्वा अश्वमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.३७ ॥
เมื่อไปถึงกุศปลวนะ พรหมจารีผู้มีใจตั้งมั่น อยู่ที่นั้นสามคืนและอาบน้ำแล้ว ย่อมได้ผลแห่งการบูชาอัศวเมธ
3.83.38
ततो देवह्रदेऽरण्ये कृष्णवेणाजलोद्भवे ।
जातिस्मरह्रदे स्नात्वा भवेज्जातिस्मरो नरः।
यत्र क्रतुशतैरिष्ट्वा देवराजो दिवं गतः ॥ ३.८३.३८ ॥
จากนั้น ในป่าแห่งทะเลสาบเทวะ ซึ่งเกิดจากน้ำของแม่น้ำกฤษณเวณา ในทะเลสาบแห่งการระลึกชาติ เมื่ออาบน้ำแล้ว ผู้ชายย่อมเป็นผู้ระลึกชาติได้ ที่นั่นเอง พระอินทร์จอมเทพได้บูชาด้วยยัชญ์ร้อยครั้งแล้วจึงขึ้นสู่สวรรค์
3.83.39
अग्निष्टोमफलं विन्द्याद्गमनादेव भारत ।
ततः सर्वह्रदे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.३९ ॥
ข้าแต่ภารตะ พึงทราบว่า เพียงการไปถึงที่นั้นก็ได้ผลแห่งยัชญ์อัคนิษโฏมะ จากนั้น เมื่ออาบน้ำในทะเลสาบสรรพ ย่อมได้ผลแห่งการให้โคหนึ่งพันตัว
3.83.40
ततो वापीं महापुण्यां पयोष्णीं सरितां वराम् ।
पितृदेवार्चनरतो गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.४० ॥
จากนั้น เมื่อไปถึงสระปยอษณี อันศักดิ์สิทธิ์ยิ่ง ประเสริฐที่สุดในบรรดาแม่น้ำ ผู้ที่ขวนขวายในการบูชาบรรพบุรุษและเทวดา ย่อมได้ผลแห่งการให้โคหนึ่งพันตัว
3.83.41
दण्डकारण्यमासाद्य पुण्यं राजन्नुपस्पृशेत् ।
गोसहस्रफलं तस्य स्नातमात्रस्य भारत ॥ ३.८३.४१ ॥
เมื่อไปถึงป่าทัณฑกะอันศักดิ์สิทธิ์ โอ้พระราชา ผู้นั้นควรจิบน้ำศักดิ์สิทธิ์ โอ้ภารตะ เพียงแค่อาบน้ำ ผลแห่งการถวายโคหนึ่งพันตัวก็เป็นของเขา
3.83.42
शरभङ्गाश्रमं गत्वा शुकस्य च महात्मनः ।
न दुर्गतिमवाप्नोति पुनाति च कुलं नरः ॥ ३.८३.४२ ॥
เมื่อไปถึงอาศรมของศรภังคะ และอาศรมของศุกะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ บุรุษย่อมไม่ประสบทุคติ และยังชำระวงศ์ตระกูลของตนให้บริสุทธิ์ด้วย
3.83.43
ततः शूर्पारकं गच्छेज्जामदग्न्यनिषेवितम् ।
रामतीर्थे नरः स्नात्वा विन्द्याद्बहु सुवर्णकम् ॥ ३.८३.४३ ॥
จากนั้นควรไปยังศูรปารกะ ซึ่งบุตรแห่งชมทัคนีเคยมาประทับอยู่เป็นประจำ เมื่ออาบน้ำที่ท่าของพระราม บุรุษย่อมได้ทองคำเป็นจำนวนมาก
3.83.44
सप्तगोदावरे स्नात्वा नियतो नियताशनः ।
महत्पुण्यमवाप्नोति देवलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.४४ ॥
ผู้ที่ชำระตนในแม่น้ำสัปตโคทาวารี ผู้ที่มีตนสำรวม และกินอาหารแต่พอประมาณ ย่อมได้บุญอันยิ่งใหญ่ และไปสู่โลกของเหล่าเทพ
3.83.45
ततो देवपथं गत्वा नियतो नियताशनः ।
देवसत्रस्य यत्पुण्यं तदेवाप्नोति मानवः ॥ ३.८३.४५ ॥
จากนั้น เมื่อไปยังเส้นทางของเหล่าเทพ บุรุษผู้สำรวมตนและฉันอาหารด้วยความสำรวม ย่อมได้บุญเพียงเท่ากับบุญแห่งเทวสัตร
3.83.46
तुङ्गकारण्यमासाद्य ब्र्हमचारी जितेन्द्रियः ।
वेदानध्यापयत्तत्र ऋषिः सारस्वतः पुरा ॥ ३.८३.४६ ॥
เมื่อไปถึงป่าตุงคะ พรหมจารีสารัสวตะผู้ชนะอินทรีย์ของตนแล้ว ได้สอนพระเวทที่นั่นในสมัยโบราณ
3.83.47
तत्र वेदेषु नष्टेषु मुनेरङ्गिरसः सुतः ।
ऋषीणआमुत्तरीयेषु सूपविष्टो यथासुखम् ॥ ३.८३.४७ ॥
เมื่อพระเวททั้งหลายสูญหายไปที่นั่น บุตรแห่งฤๅษีอังคิรสก็นั่งอย่างสบายบนผ้าคลุมของเหล่าฤๅษี
3.83.48
ओंकारेण यथान्यायं सम्यगुच्चारितेन ह ।
येन यत्पूर्वमभ्यस्तं तत्सर्वं समुपस्थितम् ॥ ३.८३.४८ ॥
เมื่อเปล่งพยางค์โอṃ ตามกฎเกณฑ์อย่างถูกต้อง สิ่งที่แต่ละท่านเคยศึกษามาก่อนก็กลับมาปรากฏแก่ท่านทั้งหมด
3.83.49
ऋषयस्तत्र देवाश्च वरुणोऽग्निः प्रजापतिः ।
हरिर्नारायणस्तत्र महादेवस्तथैव च ॥ ३.८३.४९ ॥
ที่นั่นมีทั้งฤๅษีและเหล่าเทพ มีพระวรุณ พระอัคนี และพระประชาบดี มีพระหริ นารายณ์อยู่ที่นั่น และพระมหาเทพก็อยู่ด้วยเช่นกัน
3.83.50
पितामहश्च भगवान्देवैः सह महाद्युतिः ।
भृगुं नियोजयामास याजनार्थे महाद्युतिम् ॥ ३.८३.५० ॥
และพระปิตามหะผู้ทรงศักดิ์สิทธิ์ ผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง พร้อมด้วยเหล่าเทพ ได้แต่งตั้งภฤคุผู้รุ่งโรจน์ยิ่งให้เป็นผู้ประกอบพิธีบูชายัญ
3.83.51
ततः स चक्रे भगवानृषीणां विधिवत्तदा ।
सर्वेषां पुनराधानं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ३.८३.५१ ॥
จากนั้น พระผู้ทรงศักดิ์สิทธิ์ได้ประกอบพิธีจุดไฟใหม่ให้แก่เหล่าฤๅษีทั้งหมดอย่างถูกต้องตามวิธี ด้วยพิธีกรรมที่กำหนดไว้ในกฎเกณฑ์
3.83.52
आज्यभागेन तत्राग्नीं तर्पयित्वा यथाविधि ।
देवाः स्वभवनं याता ऋषयश्च यथाक्रमम् ॥ ३.८३.५२ ॥
ที่นั่น หลังจากถวายไฟด้วยส่วนของเนยใสตามกฎเกณฑ์แล้ว เหล่าเทพก็เสด็จกลับไปยังที่ประทับของตน และเหล่าฤๅษีก็จากไปตามลำดับ
3.83.53
तदरण्यं प्रविष्टस्य तुङ्गकं राजसत्तम ।
पापं प्रणश्यत्यखिलं स्त्रिया वा पुरुषस्य वा ॥ ३.८३.५३ ॥
โอ้ราชาผู้ประเสริฐที่สุด บาปทั้งสิ้นของหญิงหรือของชายผู้เข้าไปในป่านั้น คือตุงคกะอันศักดิ์สิทธิ์ ย่อมถูกทำลายหมดสิ้น
3.83.54
तत्रमासं वसेद्धीरो नियतो नियताशनः ।
ब्रह्मलोकं व्रजेद्राजन्कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.५४ ॥
ผู้มีปัญญามั่นคง สำรวมตน และฉันอาหารด้วยความสำรวม ควรพำนักอยู่ที่นั่นหนึ่งเดือน โอ้พระราชา เขาจะไปสู่พรหมโลก และยกวงศ์ตระกูลของตนให้พ้นขึ้นด้วย
3.83.55
मेधाविकं समासाद्य पितॄन्देवांश्च तर्पयेत् ।
अग्निष्टोममवाप्नोति स्मृतिं मेधां च विन्दति ॥ ३.८३.५५ ॥
เมื่อไปถึงเมธาวิกะ ควรถวายน้ำบูชาแด่บรรพบุรุษและเหล่าเทพ เขาจะได้ผลแห่งการบูชายัญอัคนิษโฏม และได้ความทรงจำกับปัญญา
3.83.56
अत्र कालञ्जरं गत्वा पर्वतं लोकविश्रुतम् ।
तत्र देवह्रदे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.५६ ॥
จากที่นี่ เมื่อไปยังภูเขากาลัญชระ ซึ่งเป็นที่รู้จักในโลกทั้งหลาย และอาบน้ำที่ทะเลสาบศักดิ์สิทธิ์เทวหรทะ เขาจะได้ผลแห่งการถวายโคหนึ่งพันตัว
3.83.57
आत्मानं स्नापयेत्तत्रगिरौ कालञ्जरे नृप ।
स्वर्गलोके महीयेत नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ ३.८३.५७ ॥
โอ้พระราชา ที่นั่นบนภูเขากาลัญชระ ควรอาบน้ำชำระตนเอง บุรุษย่อมได้รับการเคารพในสวรรค์โลก ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
3.83.58
ततो गिरिवरश्रेष्ठे चित्रकूटे विशांपते ।
मन्दाकिनीं समासाद्य सर्वपापप्रणाशिनीम् ॥ ३.८३.५८ ॥
จากนั้น โอ้จอมคน เมื่อไปถึงจิตรกูฏ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาภูเขาอันประเสริฐ ควรไปยังแม่น้ำมันทากินี ผู้ทำลายบาปทั้งปวง
3.83.59
तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवार्चने रतः ।
अश्वमेधमवाप्नोति गतिं च परमां व्रजेत् ॥ ३.८३.५९ ॥
ที่นั่น เมื่อทำการอาบน้ำชำระและยินดีในการบูชาบรรพบุรุษและเหล่าเทพ เขาย่อมได้ผลแห่งการบูชาอัศวเมธ และบรรลุคติอันสูงสุด
3.83.60
ततो गच्छेत धर्मज्ञ भर्तृस्थानमनुत्तमम् ।
यत्र नित्यं महासेनो गुहः सन्निहितो नृप ॥ ३.८३.६० ॥
จากนั้น โอ้ผู้รู้ธรรม ควรไปยังที่ประทับอันไม่มีสิ่งใดยิ่งกว่าของพระภรรดา ที่ซึ่งพระมหาเสนาคุหะประทับอยู่เป็นนิตย์ โอ้พระราชา
3.83.61
तत्र गत्वा नृपश्रेष्ठ गमनादेव सिध्यति ।
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.६१ ॥
ผู้ประเสริฐในหมู่กษัตริย์ เพียงไปถึงที่นั่นก็บรรลุผลสำเร็จ ผู้ใดอาบน้ำที่ท่าโกฏิตีรถะ ย่อมได้ผลเท่ากับการถวายโคหนึ่งพันตัว
3.83.62
प्रदक्षिणमुपावृत्य ज्येष्ठस्थानं व्रजेन्नरः ।
अभिगम्य महादेवं विराजति यथा शशी ॥ ३.८३.६२ ॥
ผู้ใดเดินเวียนขวา แล้วไปยังสถานที่ของผู้เป็นใหญ่ที่สุด เมื่อเข้าเฝ้ามหาเทพแล้ว ย่อมรุ่งเรืองดุจพระจันทร์
3.83.63
तत्र कूपे महाराज विश्रुता भरतर्षभ ।
समुद्रास्तत्र चत्वारो निवसन्ति युधिष्ठिर ॥ ३.८३.६३ ॥
ที่นั่นในบ่อน้ำ โอ้มหาราช มีสมุทรทั้งสี่ที่เลื่องชื่อสถิตอยู่ โอ้ยุธิษฐิระ ผู้ประเสริฐในหมู่ภรตะ
3.83.64
तत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र पितृदेवार्चने रतः ।
नियतात्मा नरः पूतो गच्छेत परमां गतिम् ॥ ३.८३.६४ ॥
โอ้ผู้เป็นใหญ่ในหมู่กษัตริย์ ผู้ใดชำระตนด้วยน้ำที่นั่น ประกอบการบูชาบรรพบุรุษและเทพเจ้า มีจิตสำรวมและบริสุทธิ์ ย่อมถึงคติอันสูงสุด
3.83.65
ततो गच्छेत राजेन्द्र शृङ्गबेरपुरं महत् ।
यत्रतीर्णो महाराज रामो दाशरथिः पुरा ॥ ३.८३.६५ ॥
จากนั้น โอ้ผู้เป็นใหญ่ในหมู่กษัตริย์ ควรไปยังนครศฤงคเพระ อันยิ่งใหญ่ ที่ซึ่งพระรามพระโอรสของท้าวทศรถเคยข้ามผ่านมาแต่โบราณ โอ้มหาราช
3.83.66
रकतस्मिंस्तीर्थे महाबाहो स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते ।
गङ्गायां तु नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी समाहितः ॥ ३.८३.६६ ॥
โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ผู้ใดอาบน้ำที่ท่ารักตตีรถะ ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง ส่วนผู้ที่อาบน้ำในแม่น้ำคงคาอย่างพรหมจารี มีจิตตั้งมั่น
3.83.67
विधूतपाप्मा भवति वाजपेयं च विन्दति ।
ततो मुञ्जवटं गच्छेत्स्थानं देवस्य धीमतः ॥ ३.८३.६७ ॥
เมื่อบาปของตนสลายไปแล้ว ย่อมได้ผลแห่งพิธีวาชเปยะ จากนั้นควรไปยังมุญชวฏ สถานของเทพผู้มีปัญญา
3.83.68
अभिगम्य महादेवमभिवाद्य च भारत ।
प्रदक्षिणमुपावृत् यगाणपत्यमवाप्नुयात् ॥ ३.८३.६८ ॥
โอ้ภารตะ เมื่อเข้าเฝ้ามหาเทพและถวายความเคารพแล้ว เดินเวียนขวาโดยให้ด้านขวาหันเข้าหาพระองค์ ย่อมได้สถานะแห่งคณปติ
3.83.69
तस्मिंस्तीर्थे तु जाह्नव्यां स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते ।
ततो गच्छेत राजेन्द्र प्रयागमृषिसंस्तुतम् ॥ ३.८३.६९ ॥
ที่ท่าศักดิ์สิทธิ์นั้น เมื่ออาบน้ำในแม่น้ำคงคาแล้ว ย่อมพ้นจากบาป จากนั้น โอ้ผู้เป็นใหญ่ในหมู่กษัตริย์ ควรไปยังประยาคะ อันฤๅษีทั้งหลายสรรเสริญ
3.83.70
यत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः ।
लोकपालाश्च साध्याश्च पितरो लोकसंमताः ॥ ३.८३.७० ॥
ที่ซึ่งเทพมีพรหมาเป็นต้น ทิศทั้งหลายพร้อมทั้งเจ้าแห่งทิศ เทพผู้คุ้มครองโลก สาธยะ และบรรพบุรุษอันโลกยอมรับ สถิตอยู่
3.83.71
सनत्कुमारप्रमुखास्तथैव परमर्षयः ।
अङ्गिरःप्रमुखाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः ॥ ३.८३.७१ ॥
มหาฤๅษีมีสนัตกุมารเป็นประธาน และพรหมฤๅษีผู้ไร้มลทินมีอังคิรสเป็นประธาน ก็สถิตอยู่ที่นั่นเช่นกัน
3.83.72
तथा नागाः सुपर्णश्च सिद्धाश्चक्रचरास्तथा ।
सरितः सागराश्चैव गन्धर्वाप्सरसोऽपि च ॥ ३.८३.७२ ॥
นาคทั้งหลาย สุบรรณ หรือครุฑ สิทธะ จักรจร แม่น้ำทั้งหลาย มหาสมุทร คันธรรพ์ และอัปสรา ก็สถิตอยู่ที่นั่นเช่นกัน
3.83.73
हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः ।
तत्र त्रीण्यग्निकुण्डानि येषां मध्येन जाह्नवी ॥ ३.८३.७३ ॥
พระหริผู้ทรงพระภคมีอยู่ที่นั่น มีปรชาบดีเป็นผู้นำ มีหลุมไฟสามแห่ง และแม่น้ำชาหนวีไหลผ่านกลางหลุมเหล่านั้น
3.83.74
प्रयागादभिनिष्क्रान्ता सर्वतीर्थपुरस्कृता ।
तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ ३.८३.७४ ॥
เทวีผู้เป็นธิดาของพระอาทิตย์ ไหลออกจากประยาคะ ได้รับการยกย่องเหนือท่าศักดิ์สิทธิ์ทั้งปวง เลื่องชื่อในสามโลก
3.83.75
यमुना गङ्गया सार्धं संगता लोकपावनी ।
गङ्गायमुनयोर्मध्यं पृथिव्या जघनं स्मृतम् ॥ ३.८३.७५ ॥
แม่น้ำยมุนา รวมกับแม่น้ำคงคา ชำระโลกให้บริสุทธิ์ ที่ว่างระหว่างแม่น้ำคงคากับยมุนาถูกกล่าวว่าเป็นสะโพกของแผ่นดิน
3.83.76
प्रयागं जघनस्थानमुपस्थमृषयो विदुः ।
प्रयागं सप्रतिष्ठानं कम्बलाश्वतरौ तथा ॥ ३.८३.७६ ॥
ฤๅษีทั้งหลายรู้ว่าประยาคะคือที่ตั้งของสะโพกและฐานศักดิ์สิทธิ์ ประยาคะพร้อมด้วยประติษฐานะ และเช่นเดียวกัน กัมพละและอัศวตระ
3.83.77
तीर्थं भोगवती चैव वेदिरेषा प्रजापतेः ।
तत्रवेदाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमन्तो युधिष्ठिर ॥ ३.८३.७७ ॥
ท่าโภควดีก็เป็นท่าศักดิ์สิทธิ์เช่นกัน นี่คือแท่นบูชาของปรชาบดี โอ้ยุธิษฐิระ ที่นั่นมีพระเวทและยัญพิธีปรากฏในรูปกายอยู่
3.83.78
प्रजापतिमुपासन्ते ऋषयश्च तपोधनाः ।
यजन्ते क्रतुभिर्देवास्तथा चक्रधरा नृपाः ॥ ३.८३.७८ ॥
ฤๅษีผู้มีตบะเป็นทรัพย์สมบัติ ย่อมบูชาปรชาบดี เทวดาย่อมบูชาพระองค์ด้วยยัญพิธี และกษัตริย์ผู้ทรงจักรก็เช่นกัน
3.83.79
ततः पुण्यतमं नाम त्रिषु लोकेषु भारत ।
प्रयागं सर्वतीर्थेभ्यः प्रवदन्त्यधिकं विभो ॥ ३.८३.७९ ॥
โอ้ภารตะ ในสามโลก ประยาคะที่มีนามว่า ปุณยตมะ ได้รับการประกาศว่าเหนือกว่าท่าศักดิ์สิทธิ์ทั้งปวง โอ้ผู้ยิ่งใหญ่
3.83.80
श्रवणात्तस्य तीर्थस् नामसंकीर्तनादपि ।
मृत्युकालभयाच्चापि नरः पापात्प्रमुच्यते ॥ ३.८३.८० ॥
ด้วยการได้ฟังถึงท่าศักดิ์สิทธิ์นั้น และแม้เพียงกล่าวนามของท่า รวมทั้งด้วยความกลัวในเวลาแห่งความตาย ผู้ใดย่อมพ้นจากบาป
3.83.81
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्संगमे लोकविश्रुते ।
पुण्यं स फलमाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः ॥ ३.८३.८१ ॥
ผู้ใดอาบน้ำชำระกายที่สังคมแม่น้ำอันเลื่องชื่อในที่นั้น ผู้นั้นย่อมได้รับผลบุญเทียบเท่าพิธีราชสูยและอัศวเมธ
3.83.82
एषा यजनभूमिर्हि देवानामभिसंस्कृता ।
तत्र रदत्तं सूक्ष्ममपि महद्भवति भारत ॥ ३.८३.८२ ॥
ที่นี่คือลานบูชายัญของเหล่าเทพ ซึ่งได้รับการชำระให้บริสุทธิ์แล้ว แม้ทานเพียงเล็กน้อยที่ให้ในที่นี้ก็กลายเป็นทานอันยิ่งใหญ่ ข้าแต่ภารตะ
3.83.83
न वेदवचनात्तात न लोकवचनादपि ।
मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागमरणं प्रति ॥ ३.८३.८३ ॥
ลูกรัก มิให้ความตั้งใจของเจ้าที่จะสิ้นชีวิตที่ประยาคะต้องถูกเปลี่ยนแปลงไปเพราะถ้อยคำของพระเวท หรือแม้เพราะถ้อยคำของชาวโลก
3.83.84
दशतीर्तसहस्राणि षष्टिः कोट्यस्तथाऽपराः ।
येषां सान्निध्यमत्रैव कीर्तितं कुरुन्दन ॥ ३.८३.८४ ॥
มีแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์นับหมื่น และอีกหกสิบโกฏิ ซึ่งการประทับอยู่ของแหล่งเหล่านั้นได้ถูกประกาศไว้ ณ ที่นี่เอง ข้าแต่ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของชาวกุรุ
3.83.85
चतुर्विद्ये च यत्पुण्यं सत्यवादिषु चैव यत् ।
स्नात एव तदाप्नोति गङ्गायमुनसंगमे ॥ ३.८३.८५ ॥
บุญที่พบในพระเวททั้งสี่ และบุญที่พบในหมู่ผู้กล่าวสัตย์ ผู้ที่อาบน้ำที่สังคมแม่น้ำคงคากับยมุนาย่อมได้รับบุญนั้นเอง
3.83.86
तत्र भोगवती नाम वासुकेस्तीर्थमुत्तमम् ।
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.८६ ॥
ที่นั่นมีแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์อันยอดเยี่ยมของพระวาสุกิ ชื่อโภควตี ผู้ใดทำการอาบน้ำชำระกาย ณ ที่นั้น ย่อมได้ผลบุญแห่งพิธีอัศวเมธ
3.83.87
तत्र हंसप्रपतनं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ।
दशाश्वमेधिकं चैव गङ्गायां कुरुनन्दन ॥ ३.८३.८७ ॥
ที่นั่นมีแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ชื่อหังสประปตนะ เลื่องชื่อในสามโลก ในแม่น้ำคงคาแหล่งนี้มีค่าเท่ากับผลบุญของอัศวเมธสิบครั้ง ข้าแต่ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของชาวกุรุ
3.83.88
कुरुक्षेत्रसमा गङ्गा यत्रतत्रावगाहिता ।
विशेषो वै कनखले प्रयागे परमं महत् ॥ ३.८३.८८ ॥
แม่น้ำคงคานั้นเทียบเท่ากุรุเกษตรทุกแห่งที่มีผู้อาบชำระ แต่ที่กนขลและที่ประยาคะนั้นมีความพิเศษ สูงสุดและยิ่งใหญ่ยิ่ง
3.83.89
यद्यकार्यशतं कृत्वा कृतंगङ्गावसेचनम् ।
सर्वं तत्तस्य गङ्गापो दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ ३.८३.८९ ॥
แม้ผู้ใดจะได้กระทำความชั่วนับร้อยอย่าง แล้วรดตนด้วยน้ำแม่น้ำคงคา น้ำแห่งแม่น้ำคงคาย่อมเผาผลาญทุกสิ่งนั้น ดุจไฟเผาเชื้อฟืนให้วอดวาย
3.83.90
सर्वं कृतयुगे पुण्यंत्रेतायां पुष्करं स्मृतम् ।
द्वापरेऽपि कुरुक्षेत्रं गङ्गा कलियुगे स्मृता ॥ ३.८३.९० ॥
ในยุคกฤตบุญทั้งปวงมีอยู่ ในยุคเตรตาปุษกรได้รับการจดจำ ในยุคทวาปรกุรุเกษตรได้รับการจดจำด้วย และในยุคกลิแม่น้ำคงคาได้รับการจดจำ
3.83.91
पुष्करे तु तपस्तप्येद्दानं दद्यान्महालये ।
मलये त्वग्निमारोहेद्भृगुतुन्दे त्वनाशनम् ॥ ३.८३.९१ ॥
ที่ปุษกรควรบำเพ็ญตบะ ที่มหาลยะควรให้ทาน ที่มลยะควรปีนขึ้นสู่กองไฟ และที่ภฤคุตุนฑะควรงดอาหาร
3.83.92
पुष्करे तु कुरुक्षेत्रे रगङ्गायां मगधेषु च ।
स्नात्वा तारयते जन्तुः सप्तसप्तावरांस्तथा ॥ ३.८३.९२ ॥
ผู้ใดอาบน้ำที่ปุษกร ที่กุรุเกษตร ในแม่น้ำคงคา และในมคธ ย่อมช่วยให้บรรพบุรุษเจ็ดชั่วอายุคนทั้งก่อนและหลังตนพ้นทุกข์
3.83.93
पुनाति कीर्तिता पापं दृष्टा भद्रं प्रयच्छति ।
अवगाढा च पीता च पुनात्यासप्तमं कुलम् ॥ ३.८३.९३ ॥
เพียงได้เอ่ยนามก็ชำระบาปได้ เพียงได้เห็นก็ประทานความเป็นมงคล เมื่อได้อาบและดื่มน้ำ ย่อมชำระวงศ์ตระกูลไปจนถึงเจ็ดชั่วคน
3.83.94
यावदस्थि मनुष्यस् गङ्गायाः स्पृशते जलम् ।
तावत्स पुरुषो राजन्स्वर्गलोके महीपते ॥ ३.८३.९४ ॥
ตราบใดที่กระดูกของมนุษย์ยังสัมผัสน้ำแม่น้ำคงคา ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งแผ่นดิน ตราบนั้นบุรุษผู้นั้นย่อมอยู่ในโลกสวรรค์
3.83.95
यथा पुण्यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ।
उपास्य पुण्यं लब्ध्वा च भवत्यमरलोकभाक् ॥ ३.८३.९५ ॥
เช่นเดียวกับที่มีแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์และศาสนสถานอันศักดิ์สิทธิ์ ผู้ที่บูชาและได้รับบุญ ย่อมกลายเป็นผู้มีส่วนในโลกของอมรเทพ
3.83.96
न गङ्गासदृशं तीर्थं न देवः केशवात्परः ।
ब्राह्मणेभ्यः परं नास्ति एवमाह पितामहः ॥ ३.८३.९६ ॥
ไม่มีแหล่งศักดิ์สิทธิ์ใดเทียบเท่าแม่น้ำคงคา ไม่มีเทพองค์ใดสูงกว่าพระเกศวะ และไม่มีสิ่งใดสูงกว่าพราหมณ์ ปู่ของโลกได้ตรัสไว้เช่นนี้
3.83.97
यत्र गङ्गा महाराज स देशस्तत्तपोकवनम् ।
सिद्धिक्षेत्रं च तज्ज्ञेयं गङ्गातीरसमाश्रितम् ॥ ३.८३.९७ ॥
ดินแดนใดที่แม่น้ำคงคาไหลผ่าน ข้าแต่มหาราชา ดินแดนนั้นคือป่าแห่งตบะ และพื้นที่ที่ตั้งอยู่บนฝั่งแม่น้ำคงคาพึงทราบว่าเป็นเขตแห่งความสำเร็จ
3.83.98
इदं सत्यंद्विजातीनां साधूनामात्मनोपि च ।
सुहृदां च जपेत्कर्मे शिष्यस्यानुगतस्य च ॥ ३.८३.९८ ॥
ความจริงนี้ใช้ได้กับผู้เกิดสองครั้ง กับผู้ทรงคุณธรรม กับตนเองด้วย และกับมิตรสหาย พึงสวดความจริงนี้ในการประกอบกิจพิธี และแก่ศิษย์กับผู้ติดตามด้วย
3.83.99
इदं धन्यमिदं मेध्यमिदं स्वर्ग्यमिदं सुखम् ।
इदं पुण्यमिदं रम्यं पावनं धर्म्यमुत्तमम् ॥ ३.८३.९९ ॥
สิ่งนี้นำความมั่งคั่ง สิ่งนี้บริสุทธิ์ สิ่งนี้นำไปสู่สวรรค์ สิ่งนี้คือความสุข สิ่งนี้เป็นบุญ สิ่งนี้น่ายินดี ชำระให้บริสุทธิ์ เป็นธรรม และยอดเยี่ยม
3.83.100
महर्षीणामिदं गुह्यं सर्वपापप्रमोचनम् ।
अधीत्यद्विजमध्ये च निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात् ॥ ३.८३.१०० ॥
นี่คือความลับของเหล่ามหาฤๅษี ซึ่งปลดเปลื้องจากบาปทั้งปวง ผู้ที่ได้ศึกษาไว้ท่ามกลางผู้เกิดสองครั้ง ย่อมบริสุทธิ์ไร้มลทินและบรรลุสวรรค์
3.83.101
श्रीमत्स्वर्ग्यं तथा पुण्यं सपत्नशमनं शिवम् ।
मेधाजननमग्र्यं वै तीर्थवंशानुकीर्तनम् ॥ ३.८३.१०१ ॥
นี่เป็นสิ่งอันรุ่งโรจน์ นำไปสู่สวรรค์ และเป็นบุญ ระงับศัตรู และเป็นมงคล ก่อให้เกิดปัญญา และประเสริฐที่สุด คือการสาธยายวงศ์วานแห่งท่าศักดิ์สิทธิ์
3.83.102
अपुत्रो लभते पुत्रमधनो धनमाप्नुयात् ।
शूद्रो यथेप्सितान्कामान्ब्राह्मणः पारगः पठन्।
महीं विजयते राजा वैश्यो धनमवाप्नुयात् ॥ ३.८३.१०२ ॥
ผู้ไร้บุตรย่อมได้บุตร ผู้ยากจนย่อมได้ทรัพย์ ศูทรย่อมได้ความปรารถนาที่ตนต้องการ พราหมณ์ผู้ศึกษาจนจบเมื่อสาธยายอยู่ก็ย่อมเช่นนั้น พระราชาย่อมพิชิตแผ่นดิน ไวศยะย่อมได้ทรัพย์
3.83.103
यश्चेदं शृणुयान्नित्यं तीर्थपुण्यं नरः शुचिः ।
जातीः स स्मरते बह्वीर्नाकपृष्ठे च मोदते ॥ ३.८३.१०३ ॥
ผู้ใดที่บริสุทธิ์และฟังเรื่องนี้ทุกวัน ซึ่งเป็นบุญแห่งท่าศักดิ์สิทธิ์ ผู้นั้นย่อมระลึกชาติกำเนิดอันมากมายของตน และยินดีอยู่บนหลังสวรรค์
3.83.104
गम्यान्यपि च तीर्थानि कीर्तितान्यगमानि च ।
मनसा तानि गच्छेत सर्वतीर्थसमीक्षया ॥ ३.८३.१०४ ॥
ท่าศักดิ์สิทธิ์ทั้งที่เข้าถึงได้และที่กล่าวกันว่าเข้าถึงไม่ได้ ควรไปยังท่าเหล่านั้นด้วยใจ โดยพิจารณาท่าศักดิ์สิทธิ์ทั้งปวง
3.83.105
एतानि वसुभिः साध्यैरादित्यैर्मरुदश्विभिः ।
ऋषिभिर्देवकल्पैश्च स्नातानि सुकृतैषिभिः ॥ ३.८३.१०५ ॥
ในท่าศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้ พวกวสุ สาธยะ อาทิตย์ มรุต และอัศวินได้อาบน้ำ พร้อมด้วยฤๅษีที่มีรูปร่างดุจเทพ และผู้แสวงหากรรมดี
3.83.106
एवं त्वमपि कौरव्य विधिनाऽनेन सुव्रत ।
व्रत तीर्थानि नियतः पुण्यं पुण्येन वर्धयन् ॥ ३.८३.१०६ ॥
ดังนั้นแม้เจ้าเองก็เช่นกัน โอ กาวราวะ โอ ผู้มีวัตรอันดี ด้วยวิธีการนี้ จงถือวัตร สำรวมตน ไปยังท่าศักดิ์สิทธิ์ เพิ่มพูนบุญด้วยบุญ
3.83.107
भाषितैः करणैः पूर्वमास्तिक्याच्छ्रुतिदर्शनात् ।
प्राप्यन्ते तानि तीर्तानि सद्भिः शास्त्रार्थदर्शिभिः।
सद्भिः शास्त्रार्थतत्वज्ञैर्ब्राह्मणैः सह गम्यताम् ॥ ३.८३.१०७ ॥
ท่าศักดิ์สิทธิ์เหล่านั้นย่อมได้รับมาก่อนด้วยถ้อยคำและการกระทำ ด้วยศรัทธาและการเห็นศรุติ จงไปพร้อมกับคนดีผู้เห็นความหมายของคัมภีร์ และพราหมณ์ผู้รู้แก่นแท้แห่งความหมายของคัมภีร์
3.83.108
नाव्रती नाकृतात्मा च नाशुचिर्न च तस्करः ।
स्नाति तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्नरः ॥ ३.८३.१०८ ॥
ผู้ที่ไม่มีวัต ตนไม่ได้ขัดเกลา ไม่บริสุทธิ์ เป็นโจร หรือมีใจคด ย่อมไม่อาบน้ำในท่าศักดิ์สิทธิ์ โอ กาวราวะ
3.83.109
त्वया तु सम्यग्वृत्तेन नित्यं धर्मार्थदर्शिना ।
पितरस्तात सर्वे च तारिताः प्रपितामहाः ॥ ३.८३.१०९ ॥
ลูกรัก ด้วยความประพฤติอันถูกต้องของเจ้า ที่เห็นธรรมและประโยชน์อยู่เสมอ บรรพบุรุษทั้งปวง และบิดาทวดทั้งหลาย ก็ได้รับการช่วยให้พ้นแล้ว
3.83.110
पिता पितामहस्चैव सर्वे च प्रपितामहाः ।
पितामहपुरोगाश्च देवाः सर्षिगणा नृप।
तव धर्मेण धर्मज्ञ नित्यमेवाभितोषितः ॥ ३.८३.११० ॥
บิดาของเจ้า ปู่ของเจ้า และบิดาทวดทั้งปวง พร้อมด้วยเทพและหมู่ฤๅษีที่นำโดยปู่ โอ พระราชา โอ ผู้รู้ธรรม ย่อมพอพระทัยในธรรมของเจ้าเสมอ
3.83.111
अवाप्स्यसि त्वं लोकान्वै वसूनां वासवोपम ।
कीर्तिं च महातीं भीष्म प्राप्स्यसे भुविशाश्वतीं ॥ ३.८३.१११ ॥
เจ้าจะได้ไปยังโลกของพวกวสุ ผู้เปรียบดังวาสวะ และ โอ ภีษมะ เจ้าจะได้เกียรติยศอันยิ่งใหญ่และยั่งยืนบนแผ่นดิน
3.83.112
एवमुक्त्वाऽभ्यनुज्ञाय पुलस्त्यो भगवानृषिः ।
प्रीतः प्रीतेन मनसा तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.८३.११२ ॥
เมื่อกล่าวเช่นนี้และอนุญาตแล้ว ฤๅษีปุลัสตยะผู้ทรงพระคุณ พอพระทัยในใจ ก็หายตัวไปตรงนั้นเอง
3.83.113
भीष्मश्च कुरुशार्दूल शास्त्रतत्त्वार्थदर्शिवान् ।
पुलस्त्यवचनाच्चैव पृथिवीं परिचक्रमे ॥ ३.८३.११३ ॥
โอ เสือในหมู่กุรุ ภีษมะผู้เห็นแก่นแท้และความหมายแห่งคัมภีร์ ก็ท่องเที่ยวไปทั่วแผ่นดินตามถ้อยคำของปุลัสตยะ
3.83.114
एवमेषा महाभागा प्रतिष्ठाने प्रतिष्ठिता ।
तीर्थयात्रा महापुण्या सर्वपापप्रमोचनी ॥ ३.८३.११४ ॥
การจาริกแสวงบุญอันเป็นบุญยิ่งใหญ่นี้ จึงได้ถูกสถาปนาไว้ที่ประติษฐาน มีบุญยิ่งนัก และปลดเปลื้องจากบาปทั้งปวง
3.83.115
अनेन विधिना यस्तु पृथिवीं संचरिष्यति ।
अश्वमेधशतं साग्रं फलं प्रेत्य स भोक्ष्यति ॥ ३.८३.११५ ॥
ผู้ใดท่องเที่ยวไปทั่วแผ่นดินตามวิธีนี้ เมื่อละโลกแล้วจะได้รับผลของการบูชาม้าอัศวเมธมากกว่าหนึ่งร้อยครั้ง
3.83.116
ततश्चाष्टगुणं पार्थ प्राप्स्यसे धर्ममुत्तमम् ।
भीष्मः कुरूणां प्रवरो यथा पूर्वमवाप्तवान् ॥ ३.८३.११६ ॥
แล้ว โอ ปารถะ เจ้าจะได้รับธรรมอันสูงสุดเป็นแปดเท่า ดังที่ภีษมะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กุรุ ได้รับมาก่อนแล้ว
3.83.117
नेता च त्वमृषीन्यस्मात्तेन तेऽष्टगुणं फलम् ।
रक्षोगणबिकीर्णानि तीर्थान्येतानि भारत।
अगम्यानि मनुष्येन्द्रैस्त्वामृते कुरुनन्दन ॥ ३.८३.११७ ॥
และเพราะเจ้าเป็นผู้นำของฤๅษี ผลของเจ้าจึงเป็นแปดเท่า โอ ภารตะ ท่าศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้กระจัดกระจายไปด้วยหมู่รากษส ผู้เป็นใหญ่ในหมู่มนุษย์ไม่อาจเข้าถึงได้ นอกจากเจ้า โอ ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของกุรุ
3.83.118
इदं देवर्षिचरितं सर्वतीर्ताभिसंवृतम् ।
यः पठेच्छृणुयाद्वाऽपिसर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.८३.११८ ॥
จริยวัตรของเทวฤๅษีนี้ ครอบคลุมท่าศักดิ์สิทธิ์ทั้งปวง ผู้ใดสาธยายหรือแม้เพียงฟัง ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง
3.83.119
ऋषिमुख्याः सदा यत्रवाल्मीकिस्त्वथ कश्यपः ।
आत्रेयः कुण्डजठरो विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥ ३.८३.११९ ॥
ที่ซึ่งฤๅษีผู้เป็นใหญ่ประทับอยู่เสมอ ได้แก่ วาลมีกิ กัศยปะ อาเตยะ กุณฑชฐระ วิศวามิตร และเคาตมะ
3.83.120
असितो देवलश्चैव मार्कण्डेयोऽथ गालवः ।
भरद्वाजो वसिष्ठश्च मुनिरुद्दालकस्तथा ॥ ३.८३.१२० ॥
อสิตะ เทวละ และมารกัณเฑยะ เคาละ ภรัทวาชะ วสิษฐะ และฤๅษีอุททาลกะเช่นกัน
3.83.121
शौनकः सह पुत्रेण व्यासश्च तपतांवरः ।
दुर्वासाश्च मुनिश्रेष्ठो जाबालिश्च महातपाः ॥ ३.८३.१२१ ॥
ศौนกะพร้อมด้วยบุตร วยาสผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้บำเพ็ญตบะ ทุรวาสาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี และชาพาลีผู้มีตบะอันยิ่งใหญ่
3.83.122
एते ऋषिवराः सर्वे त्वत्प्रतीक्षास्तपोधनाः ।
एभिः सह महाराज तीर्थान्येतान्यनुव्रज ॥ ३.८३.१२२ ॥
ฤๅษีผู้ประเสริฐทั้งหมดนี้ ผู้มีตบะเป็นทรัพย์ ต่างรอคอยพระองค์อยู่ มหาราช ขอพระองค์จงเดินทางไปยังตีรถะเหล่านี้พร้อมกับท่านเหล่านั้นเถิด
3.83.123
एष ते लोमशो नाम महर्षिरमितद्युतिः ।
समेष्यति महाराज तेन सार्धमनुव्रज ॥ ३.८३.१२३ ॥
นี่คือมหาฤๅษีผู้มีนามว่าโลมศะ ผู้มีรัศมีหาที่สุดมิได้ มหาราช ท่านจะมาพบพระองค์ ขอพระองค์จงเดินทางไปพร้อมกับท่านเถิด
3.83.124
मयाऽपिसह धर्मज्ञ तीर्थान्येतान्यनुक्रमात् ।
प्राप्स्यसे महतीं कीर्तिं यथा राजा महाभिषक् ॥ ३.८३.१२४ ॥
ผู้รู้ธรรมเอ๋ย หากพระองค์เดินทางไปยังตีรถะเหล่านี้ตามลำดับพร้อมกับข้าพเจ้าด้วย พระองค์จะได้รับเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ดังเช่นพระเจ้าแผ่นดินมหาภิษัก
3.83.125
यथा ययातिर्धर्मात्मा यथा राजा पुरूरवाः ।
तथा त्वं कुरुशार्दूल स्वेन धर्मेण शोभसे ॥ ३.८३.१२५ ॥
เช่นเดียวกับยยาติผู้มีจิตใจชอบธรรม และพระเจ้าแผ่นดินปุรูรวัส ดูก่อนราชสีห์แห่งกุรุ พระองค์ก็รุ่งเรืองด้วยธรรมของตนเอง
3.83.126
यथा भगीरथो राजा यथा रामश्च विश्रुतः ।
तथा त्वं सर्वराजभ्यो भ्राजसे रश्मिवानिव ॥ ३.८३.१२६ ॥
เช่นเดียวกับพระเจ้าแผ่นดินภคีรถ และพระรามผู้เลื่องชื่อ พระองค์ก็รุ่งโรจน์เหนือกษัตริย์ทั้งปวง ดุจดวงอาทิตย์ผู้แผ่รัศมี
3.83.127
यथा मनुर्यथेक्ष्वाकुर्यथा पूरुर्महायशाः ।
यथा वैन्यो महाराज तथा त्वमपि विश्रुतः ॥ ३.८३.१२७ ॥
ดังเช่นมนุ อิกษวากุ ปูรุผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ และไวนยะ ดูก่อนมหาราช พระองค์ก็เลื่องลือเช่นเดียวกัน
3.83.128
यथा च वृत्रहा सर्वान्सपत्नान्निर्दहन्पुरा ।
त्रैलोक्यं पालयामास देवराड्विगतज्वरः ॥ ३.८३.१२८ ॥
และดังเช่นผู้สังหารวฤตระในกาลก่อน ผู้เผาข้าศึกทั้งปวง ในฐานะจอมเทพ ปราศจากความเร่าร้อน ได้คุ้มครองไตรโลก
3.83.129
तथा शत्रुक्षयं कृत्वा त्वं प्रजाः पालयिष्यसि ।
स्वधर्मविजितामुर्वीं प्राप्य राजीवलोचन।
ख्यातिं यास्यसि धर्मेण कार्तवीर्यार्जुनो यथा ॥ ३.८३.१२९ ॥
เช่นนั้นเอง เมื่อกำจัดข้าศึกแล้ว พระองค์จะคุ้มครองประชาราษฎร์ เมื่อได้แผ่นดินที่ทรงพิชิตด้วยธรรมของตนแล้ว ดูก่อนผู้มีดวงตาดุจดอกบัว พระองค์จะได้รับชื่อเสียงด้วยธรรม ดังเช่นกรรตวีรยารชุน
3.83.130
एवमाश्वास्य राजानं नारदो भगवानृषिः ।
अनुज्ञाप्य महाराज तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.८३.१३० ॥
เมื่อนารทผู้เป็นฤๅษีผู้ทรงเกียรติปลอบโยนพระเจ้าแผ่นดินเช่นนี้แล้ว ดูก่อนมหาราช ท่านได้ลาจากไป และหายตัวไปในที่นั้นเอง
3.83.131
युधिष्ठिरोषि धर्मात्मा तमेवार्थं विचिन्तयन् ।
तीर्थयात्राश्रितं पुण्यमृषीणां प्रत्यवेदयत् ॥ ३.८३.१३१ ॥
ยุธิษฐิระผู้มีจิตใจชอบธรรม ครุ่นคิดถึงเรื่องนั้นเช่นกัน ได้กราบเรียนแก่ฤๅษีทั้งหลายถึงเรื่องบุญกุศลที่เกี่ยวกับการจาริกไปยังตีรถะ