മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.83.1
अथ सन्ध्यां समासाद्य संवेद्ये तीर्थ उत्तमे ।
उपस्पृश्य नरो विद्यां लभते नात्र संशयः ॥ ३.८३.१ ॥
പിന്നെ സന്ധ്യാസമയത്ത് ഉത്തമവും പ്രസിദ്ധവുമായ തീർത്ഥത്തിലെത്തി ആചമനം ചെയ്ത് മനുഷ്യൻ വിദ്യ നേടുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
3.83.2
रामस्य च प्रसादेन तीर्थं राजन्कृतं पुरा ।
तल्लौहित्यं समासाद्य विन्द्याद्बहु सुवर्णकम् ॥ ३.८३.२ ॥
രാജാവേ, രാമന്റെ കൃപയാൽ പണ്ട് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ആ തീർത്ഥമാണിത്; ആ ലൗഹിത്യ തീർത്ഥത്തിലെത്തി മനുഷ്യൻ ധാരാളം സ്വർണ്ണം നേടണം.
3.83.3
करतोयां समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
अश्वमेधमवाप्नोति प्रजापतिकृतो विधिः ॥ ३.८३.३ ॥
കരതോയാ നദിയിലെത്തി മൂന്ന് രാത്രി ഉപവസിച്ച മനുഷ്യൻ അശ്വമേധയാഗഫലം നേടുന്നു; ഇതു പ്രജാപതി നിശ്ചയിച്ച വിധിയാണ്.
3.83.4
गङ्गायास्तत्र राजेन्द्र सागरस्य च सङ्गमे ।
अश्वमेधं दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ३.८३.४ ॥
രാജേന്ദ്രാ, അവിടെ ഗംഗയും സാഗരവും സംഗമിക്കുന്നിടത്ത് അശ്വമേധത്തിന്റെ പത്തിരട്ടി ഫലം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
3.83.5
गङ्गायास्त्वपरं पारं प्राप्य यः स्नाति मानवः ।
त्रिरात्रमुषितो राजन्सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ ३.८३.५ ॥
ഗംഗയുടെ മറുകരയിലെത്തി സ്നാനം ചെയ്ത് മൂന്ന് രാത്രി അവിടെ വസിച്ച മനുഷ്യൻ, രാജാവേ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുന്നു.
3.83.6
ततो वैतरणीं गत्वा सर्वपापप्रमोचनीम् ।
विरजातीर्थमासाद्य विराजति यथा शशी ॥ ३.८३.६ ॥
പിന്നെ സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കുന്ന വൈതരണിയിൽ ചെന്ന്, വിരജാതീർത്ഥത്തിലെത്തി അവൻ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
3.83.7
प्रभवेच्च कुले पुण्ये सर्वपापं व्यपोहति ।
गोसहस्रफंल लब्ध्वा रपुनाति स्वकुलं नरः ॥ ३.८३.७ ॥
പുണ്യകുലത്തിൽ ജനിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നു. ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം നേടി അവൻ തന്റെ കുലത്തെ ശുദ്ധമാക്കുന്നു.
3.83.8
शोणस्य ज्योतिरथ्यायाः संगमे नियतः शुचिः ।
तर्पयित्वा पितॄन्देवानग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८३.८ ॥
ശോണത്തിന്റെയും ജ്യോതിരഥ്യയുടെയും സംഗമത്തിൽ നിയമത്തോടെയും ശുദ്ധിയോടെയും പിതൃക്കൾക്കും ദേവന്മാർക്കും തർപ്പണം ചെയ്ത് അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലം നേടണം.
3.83.9
शोणस्य नर्मदायाश् प्रभेदे कुरुनन्दन ।
वंशगुल्म उपस्पृश्य वाचजिमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.९ ॥
കുരുനന്ദനാ, ശോണവും നർമ്മദയും വേർപിരിയുന്നിടത്ത് മുളങ്കാട്ടിൽ ആചമനം ചെയ്ത് മനുഷ്യൻ അശ്വമേധയാഗഫലം നേടണം.
3.83.10
वाजपेयमवाप्नोति त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं विन्द्यात्कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.१० ॥
മൂന്നു രാത്രി ഉപവസിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ വാജപേയയാഗഫലം നേടുന്നു. ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം അറിഞ്ഞ് അവൻ തന്റെ കുലത്തെ ഉദ്ധരിക്കണം.
3.83.11
कोसलां तु समासाद्य कालतीर्थमुपस्पृशेत् ।
वृषभैकादशफलं लभते नात्र संशयः ॥ ३.८३.११ ॥
കോസലയിൽ എത്തി കാലതീർത്ഥത്തിൽ ആചമനം ചെയ്യണം. അവൻ പതിനൊന്നു കാളകളുടെ ഫലം നേടുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
3.83.12
पुष्पवत्यामुपस्पृश्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं लब्ध्वा पुनाति स्वकुलं नृप ॥ ३.८३.१२ ॥
പുഷ്പവതിയിൽ ആചമനം ചെയ്ത്, മൂന്നു രാത്രി ഉപവസിച്ച മനുഷ്യൻ, ഹേ രാജാവേ, ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം നേടി തന്റെ കുലത്തെ ശുദ്ധമാക്കുന്നു.
3.83.13
ततो बदरिकातीर्थे स्नात्वा भरतसत्तम ।
दीर्घमायुरवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.१३ ॥
പിന്നെ ബദരികാതീർത്ഥത്തിൽ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, സ്നാനം ചെയ്ത് മനുഷ്യൻ ദീർഘായുസ്സ് നേടി സ്വർഗലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.
3.83.14
तथा चम्पां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकः ।
दण्डाख्यमभिगम्यैव गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.१४ ॥
അതുപോലെ ചമ്പയിലെത്തി ഭാഗീരഥിയിൽ തർപ്പണം ചെയ്ത് ദണ്ഡം എന്ന തീർത്ഥത്തെ സമീപിച്ചാൽ ആയിരം പശുദാനത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
3.83.15
लपेटिकां ततो गच्छेत्पुण्यां पुण्योपशोभिताम् ।
वाजपेयमवाप्नोति देवैः सर्वैश्च पूज्यते ॥ ३.८३.१५ ॥
പിന്നെ പുണ്യം നിറഞ്ഞ പവിത്രമായ ലപേടികയിലേക്ക് പോകണം; വാജപേയ യാഗഫലം ലഭിച്ച് എല്ലാ ദേവന്മാരാലും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.
3.83.16
ततो महेन्द्रमासाद्य जामदग्न्यनिपेवितम् ।
रामतीर्थे नरः स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.१६ ॥
പിന്നെ ജമദഗ്നി പുത്രൻ (പരശുരാമൻ) സേവിച്ച മഹേന്ദ്രപർവതത്തിലെത്തി, രാമതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ അശ്വമേധഫലം നേടണം.
3.83.17
मतङ्गस्य तु केदारस्तत्रैव कुरुनन्दन ।
तत्र स्नात्वा कुरुश्रेष्ठ गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.१७ ॥
മതംഗന്റെ കേദാരം അവിടെത്തന്നെയാണ്. കുരുനന്ദനാ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ആയിരം പശുദാനത്തിന്റെ ഫലം നേടണം.
3.83.18
श्रीपर्वतं समासाद्य नदीतीरमुपस्पृशेत् ।
रअश्वमेधमवाप्नोति पूजयित्वा वृषध्वजम् ॥ ३.८३.१८ ॥
ശ്രീപർവതത്തിലെത്തി നദീതീരത്ത് ആചമനം ചെയ്യണം; വൃഷധ്വജനെ (ശിവനെ) പൂജിച്ച് അശ്വമേധഫലം നേടുന്നു.
3.83.19
श्रीपर्वते महादेवो देव्या सह महाद्युतिः ।
न्यवसत्परमप्रीतो ब्रह्मा च त्रिदशैः सह ॥ ३.८३.१९ ॥
ശ്രീപർവതത്തിൽ മഹാദേവൻ, മഹാതേജസ്വിയായവൻ, ദേവിയോടൊപ്പം പരമപ്രീതിയോടെ വസിച്ചു; ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരോടൊപ്പം.
3.83.20
तत्र देवह्रदे स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः ।
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.२० ॥
അവിടെ ദേവഹ്രദത്തിൽ കുളിച്ച്, ശുചിയും സംയതമനസ്സും ഉള്ളവൻ അശ്വമേധം നേടുന്നു; കുലത്തെയും ഉദ്ധരിക്കുന്നു.
3.83.21
ऋषभं पर्वतं गत्वा पाण्ड्येषु नृपपूजितम् ।
वाजपेयमवाप्नोति नाकपृष्ठे च मोदते ॥ ३.८३.२१ ॥
പാണ്ഡ്യരുടെ ഇടയിൽ രാജാക്കന്മാരാൽ പൂജിതമായ ഋഷഭപർവതത്തിൽ ചെന്ന് വാജപേയം നേടി സ്വർഗ്ഗപൃഷ്ഠത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.
3.83.22
ततो गच्छेत कावेरीं वृतामप्सरसां गणैः ।
तत्रस्नात्वा नरो राजन्गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.२२ ॥
പിന്നെ അപ്സരസ്സുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട കാവേരിയിൽ പോകണം; രാജാവേ, അവിടെ കുളിക്കുന്നവൻ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം നേടുന്നു.
3.83.23
ततस्तीरे समुद्रस्य कन्यातीर्थमुपस्पृशेत् ।
तत्तोयं स्पृश्य राजेन्द्र सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.८३.२३ ॥
പിന്നെ സമുദ്രതീരത്ത് കന്യാതീർത്ഥത്തെ സ്പർശിക്കണം; രാജേന്ദ്രാ, അതിലെ ജലം സ്പർശിച്ചവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു.
3.83.24
अथ गोकर्णमासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
समुद्रमध्ये राजेन्द्र सर्वलोकनमस्कृतम् ॥ ३.८३.२४ ॥
പിന്നെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ ഗോകർണത്തിലെത്തി, രാജേന്ദ്രാ, സമുദ്രമധ്യത്തിലുള്ള, സർവ്വലോകങ്ങളാലും നമസ്കരിക്കപ്പെടുന്നതിനെ വന്ദിക്കണം.
3.83.25
रयत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
भूतयक्षपिशाचाश्च किन्नराः समहोरगाः ॥ ३.८३.२५ ॥
അവിടെ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും തപോധനരായ ഋഷിമാരും ഭൂതങ്ങളും യക്ഷങ്ങളും പിശാചുക്കളും കിന്നരന്മാരും മഹോരഗന്മാരും (ഉപാസിക്കുന്നു).
3.83.26
सिद्धचारणगन्धर्वमानुषाः पन्नगास्तथा ।
सरितः सागराः शैला उपासन्त उमापतिम् ॥ ३.८३.२६ ॥
സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും മനുഷ്യരും പന്നഗങ്ങളും നദികളും സമുദ്രങ്ങളും പർവതങ്ങളും ഉമാപതിയെ ഉപാസിച്ചു.
3.83.27
तत्रेशानं समभ्यर्च्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
अश्वमेधमवाप्नोति गाणपत्यं च विन्दति ॥ ३.८३.२७ ॥
അവിടെ ഈശാനനെ യഥാവിധി പൂജിച്ച്, മൂന്നു രാത്രി ഉപവസിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ അശ്വമേധഫലം നേടുന്നു; ഗാണപത്യപദവിയും പ്രാപിക്കുന്നു.
3.83.28
उष्य द्वादशरात्रं तु पूतात्मा च भवेन्नरः ॥ ३.८३.२८ ॥
അവിടെ പന്ത്രണ്ടു രാത്രി പാർക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ആത്മാവ് പവിത്രമാകുന്നു.
3.83.29
तत एव च गायत्र्याः स्थानं त्रैलोक्यपूजितम् ।
त्रिरात्रमुषितस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्।
निदर्शनं च प्रत्यक्षं ब्राह्मणानां नराधिप ॥ ३.८३.२९ ॥
അവിടെത്തന്നെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പൂജിക്കപ്പെടുന്ന ഗായത്രിയുടെ സ്ഥാനമുണ്ട്. അവിടെ മൂന്നു രാത്രി പാർക്കുന്നവന് ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. നരാധിപാ, ഇതിന് ബ്രാഹ്മണരിൽ പ്രത്യക്ഷ തെളിവുണ്ട്.
3.83.30
गायत्रीं पठते यस्तु योनिसंकरजस्तथा ।
गाथा च गाथिका चापि तस्य संपद्यते नृप ॥ ३.८३.३० ॥
ഗായത്രി ജപിക്കുന്നവൻ, വർണസങ്കര ജന്മമായാലും, അവന് നൃപാ, ഗാഥയും ഗാഥികയും സിദ്ധിക്കുന്നു.
3.83.31
अब्राह्मणस्य सावित्रीं पठतस्तु प्रणश्यति ॥ ३.८३.३१ ॥
ബ്രാഹ്മണനല്ലാത്തവൻ സാവിത്രി ഓതിയാൽ അത് നശിച്ചുപോകുന്നു.
3.83.32
संवर्तस्य तु विप्रर्षेर्वापीमासाद्य दुर्लभाम् ।
रूपस्य भागी भवति सुभगश्च प्रजायते ॥ ३.८३.३२ ॥
വിപ്രർഷി സംവർതന്റെ ദുർലഭമായ കുളം എത്തിച്ചേരുന്നവൻ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ പങ്കാളിയാകുന്നു; അവൻ സൗഭാഗ്യവാനായി ജനിക്കുന്നു.
3.83.33
ततो वेणां समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
मयूरहंससंयुक्तं विमानं लभते नरः ॥ ३.८३.३३ ॥
പിന്നെ വേണയിൽ എത്തി മൂന്നു രാത്രി ഉപവസിച്ച മനുഷ്യൻ മയിലും ഹംസവും പൂട്ടിയ വിമാനം നേടുന്നു.
3.83.34
ततो गोदावरीं प्राप्य नित्यं सिद्धनिषेविताम् ।
गवां मेधमवाप्नोति वासुकेर्लोकमुत्तमम् ॥ ३.८३.३४ ॥
പിന്നെ സിദ്ധന്മാർ എപ്പോഴും സേവിക്കുന്ന ഗോദാവരിയിൽ എത്തുന്നവൻ പശുക്കളുടെ യാഗഫലം നേടി വാസുകിയുടെ ഉത്തമലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
3.83.35
वेणायाः संगमे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् ।
वरदासंगमे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.३५ ॥
വേണയുടെ സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ അശ്വമേധഫലം നേടണം; വരദാസംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം നേടണം.
3.83.36
ब्रह्मस्थानं समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं विन्द्यात्स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.३६ ॥
ബ്രഹ്മസ്ഥാനത്ത് എത്തി മൂന്നു രാത്രി ഉപവസിച്ച മനുഷ്യൻ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം അറിഞ്ഞ് സ്വർഗലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.
3.83.37
कुशप्लवनमासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः ।
त्रिरात्रमुषितः स्नात्वा अश्वमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.३७ ॥
കുശപ്ലവനത്തിലെത്തി, മനസ്സ് അടക്കിയ ബ്രഹ്മചാരി മൂന്ന് രാത്രി താമസിച്ച് സ്നാനം ചെയ്താൽ അശ്വമേധഫലം നേടും.
3.83.38
ततो देवह्रदेऽरण्ये कृष्णवेणाजलोद्भवे ।
जातिस्मरह्रदे स्नात्वा भवेज्जातिस्मरो नरः।
यत्र क्रतुशतैरिष्ट्वा देवराजो दिवं गतः ॥ ३.८३.३८ ॥
പിന്നെ കാട്ടിൽ, കൃഷ്ണവേണയുടെ ജലത്തിൽ ജനിച്ച ദേവഹ്രദത്തിലും ജാതിസ്മരഹ്രദത്തിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ പൂർവജന്മസ്മരണയുള്ളവനാകും; ഇവിടെ നൂറു യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്ത് ദേവരാജൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
3.83.39
अग्निष्टोमफलं विन्द्याद्गमनादेव भारत ।
ततः सर्वह्रदे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.३९ ॥
ഭാരതാ, അവിടെ പോകുന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ അഗ്നിഷ്ടോമഫലം അറിയണം; പിന്നെ സർവഹ്രദത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ആയിരം പശുദാനഫലം ലഭിക്കും.
3.83.40
ततो वापीं महापुण्यां पयोष्णीं सरितां वराम् ।
पितृदेवार्चनरतो गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.४० ॥
പിന്നെ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ പയോഷ്ണി എന്ന മഹാപുണ്യ വാപിയിൽ എത്തി പിതൃക്കളെയും ദേവന്മാരെയും അർച്ചിക്കുന്നതിൽ മുഴുകിയവൻ ആയിരം പശുദാനഫലം നേടും.
3.83.41
दण्डकारण्यमासाद्य पुण्यं राजन्नुपस्पृशेत् ।
गोसहस्रफलं तस्य स्नातमात्रस्य भारत ॥ ३.८३.४१ ॥
ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ എത്തി, രാജാവേ, പുണ്യജലത്തിൽ ആചമനം ചെയ്യണം; ഭാരതാ, സ്നാനം ചെയ്ത ഉടനെ അവന് ആയിരം പശുദാനഫലം ലഭിക്കും.
3.83.42
शरभङ्गाश्रमं गत्वा शुकस्य च महात्मनः ।
न दुर्गतिमवाप्नोति पुनाति च कुलं नरः ॥ ३.८३.४२ ॥
ശരഭംഗന്റെ ആശ്രമത്തിലും മഹാത്മാവായ ശുകന്റെ ആശ്രമത്തിലും ചെന്നാൽ മനുഷ്യൻ ദുർഗതി നേടുകയില്ല; സ്വന്തം കുലത്തെയും പവിത്രമാക്കുന്നു.
3.83.43
ततः शूर्पारकं गच्छेज्जामदग्न्यनिषेवितम् ।
रामतीर्थे नरः स्नात्वा विन्द्याद्बहु सुवर्णकम् ॥ ३.८३.४३ ॥
പിന്നെ മനുഷ്യൻ ജാമദഗ്ന്യനാൽ (പരശുരാമൻ) സേവിക്കപ്പെട്ട ശൂർപാരകത്തിൽ പോകണം; രാമതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അവൻ വളരെയധികം സുവർണ്ണം നേടട്ടെ.
3.83.44
सप्तगोदावरे स्नात्वा नियतो नियताशनः ।
महत्पुण्यमवाप्नोति देवलोकं च गच्छति ॥ ३.८३.४४ ॥
സപ്തഗോദാവരിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, നിയന്ത്രിതനും നിയമിത ഭക്ഷണമുള്ളവനുമായ മനുഷ്യൻ മഹാപുണ്യം നേടി ദേവലോകത്തിൽ പോകുന്നു.
3.83.45
ततो देवपथं गत्वा नियतो नियताशनः ।
देवसत्रस्य यत्पुण्यं तदेवाप्नोति मानवः ॥ ३.८३.४५ ॥
പിന്നെ ദേവപഥത്തിൽ ചെന്ന്, നിയന്ത്രിതനും നിയമിത ഭക്ഷണമുള്ളവനുമായ മനുഷ്യൻ ദേവസത്ര യാഗത്തിന്റെ പുണ്യം തന്നെ നേടുന്നു.
3.83.46
तुङ्गकारण्यमासाद्य ब्र्हमचारी जितेन्द्रियः ।
वेदानध्यापयत्तत्र ऋषिः सारस्वतः पुरा ॥ ३.८३.४६ ॥
തുങ്ക വനത്തിലെത്തി, ബ്രഹ്മചാരിയും ഇന്ദ്രിയജിതനുമായ സാരസ്വത ഋഷി പണ്ട് അവിടെ വേദങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചു.
3.83.47
तत्र वेदेषु नष्टेषु मुनेरङ्गिरसः सुतः ।
ऋषीणआमुत्तरीयेषु सूपविष्टो यथासुखम् ॥ ३.८३.४७ ॥
അവിടെ വേദങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, അംഗിരസ മുനിയുടെ പുത്രൻ ഋഷിമാരുടെ ഉത്തരീയങ്ങളിൽ സുഖമായി ഇരുന്നു.
3.83.48
ओंकारेण यथान्यायं सम्यगुच्चारितेन ह ।
येन यत्पूर्वमभ्यस्तं तत्सर्वं समुपस्थितम् ॥ ३.८३.४८ ॥
ഓങ്കാരം നിയമപ്രകാരം ശരിയായി ഉച്ചരിച്ചപ്പോൾ, ആരെന്തു മുമ്പ് അഭ്യസിച്ചുവോ അതെല്ലാം അവർക്കു മുന്നിൽ വന്നുചേർന്നു.
3.83.49
ऋषयस्तत्र देवाश्च वरुणोऽग्निः प्रजापतिः ।
हरिर्नारायणस्तत्र महादेवस्तथैव च ॥ ३.८३.४९ ॥
അവിടെ ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു; വരുണനും അഗ്നിയും പ്രജാപതിയും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ ഹരിയായ നാരായണനും അതുപോലെ മഹാദേവനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
3.83.50
पितामहश्च भगवान्देवैः सह महाद्युतिः ।
भृगुं नियोजयामास याजनार्थे महाद्युतिम् ॥ ३.८३.५० ॥
പിതാമഹനായ ഭഗവാൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം, മഹാതേജസ്വിയായ അദ്ദേഹം യാഗം നടത്തുന്നതിനായി മഹാതേജസ്വിയായ ഭൃഗുവിനെ നിയോഗിച്ചു.
3.83.51
ततः स चक्रे भगवानृषीणां विधिवत्तदा ।
सर्वेषां पुनराधानं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ३.८३.५१ ॥
അപ്പോൾ ആ ഭഗവാൻ ഋഷിമാർ എല്ലാവർക്കും വിധിപ്രകാരം, വിധിയിൽ കണ്ട കർമ്മത്താൽ അഗ്നി പുനരാധാനം ചെയ്തു.
3.83.52
आज्यभागेन तत्राग्नीं तर्पयित्वा यथाविधि ।
देवाः स्वभवनं याता ऋषयश्च यथाक्रमम् ॥ ३.८३.५२ ॥
അവിടെ നെയ്യ് ഭാഗത്താൽ അഗ്നിയെ വിധിപ്രകാരം തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ദേവന്മാർ സ്വന്തം ഭവനങ്ങളിലേക്ക് പോയി; ഋഷിമാരും ക്രമപ്രകാരം പോയി.
3.83.53
तदरण्यं प्रविष्टस्य तुङ्गकं राजसत्तम ।
पापं प्रणश्यत्यखिलं स्त्रिया वा पुरुषस्य वा ॥ ३.८३.५३ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠാ! ആ വനത്തിൽ തുങ്ഗകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന സ്ത്രീയുടെയോ പുരുഷന്റെയോ സകല പാപവും നശിക്കുന്നു.
3.83.54
तत्रमासं वसेद्धीरो नियतो नियताशनः ।
ब्रह्मलोकं व्रजेद्राजन्कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ ३.८३.५४ ॥
അവിടെ ധീരനും നിയമനിഷ്ഠനും നിയതാഹാരിയുമായി ഒരു മാസം വസിക്കണം; രാജാവേ, അവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോകും, തന്റെ കുലത്തെയും ഉദ്ധരിക്കും.
3.83.55
मेधाविकं समासाद्य पितॄन्देवांश्च तर्पयेत् ।
अग्निष्टोममवाप्नोति स्मृतिं मेधां च विन्दति ॥ ३.८३.५५ ॥
മേധാവികത്തിലെത്തി പിതൃക്കളെയും ദേവന്മാരെയും തർപ്പണത്താൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം. അവൻ അഗ്നിഷ്ടോമ യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം നേടുകയും സ്മൃതിയും മേധയും പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
3.83.56
अत्र कालञ्जरं गत्वा पर्वतं लोकविश्रुतम् ।
तत्र देवह्रदे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.५६ ॥
ഇവിടെനിന്ന് ലോകപ്രസിദ്ധമായ കാലഞ്ജരപർവതത്തിലെത്തി, അവിടെ ദേവഹ്രദത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ആയിരം പശുക്കളുടെ ദാനഫലം ലഭിക്കും.
3.83.57
आत्मानं स्नापयेत्तत्रगिरौ कालञ्जरे नृप ।
स्वर्गलोके महीयेत नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ ३.८३.५७ ॥
രാജാവേ, അവിടെ കാലഞ്ജരപർവതത്തിൽ സ്വയം സ്നാനം ചെയ്യിക്കണം; മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
3.83.58
ततो गिरिवरश्रेष्ठे चित्रकूटे विशांपते ।
मन्दाकिनीं समासाद्य सर्वपापप्रणाशिनीम् ॥ ३.८३.५८ ॥
പിന്നെ, ജനാധിപതേ, പർവതങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ ചിത്രകൂടത്തിലെത്തി, സർവപാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്ന മന്ദാകിനിയെ പ്രാപിക്കണം.
3.83.59
तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवार्चने रतः ।
अश्वमेधमवाप्नोति गतिं च परमां व्रजेत् ॥ ३.८३.५९ ॥
അവിടെ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, പിതൃക്കളെയും ദേവന്മാരെയും പൂജിക്കുന്നതിൽ മുഴുകുന്നവൻ അശ്വമേധയജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം നേടുകയും പരമഗതി പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
3.83.60
ततो गच्छेत धर्मज्ञ भर्तृस्थानमनुत्तमम् ।
यत्र नित्यं महासेनो गुहः सन्निहितो नृप ॥ ३.८३.६० ॥
ധർമ്മജ്ഞാ, പിന്നെ അത്യുത്തമമായ ഭർത്തൃസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകണം; അവിടെ എപ്പോഴും മഹാസേനൻ ഗുഹൻ സന്നിഹിതനായിരിക്കുന്നു, രാജാവേ.
3.83.61
तत्र गत्वा नृपश्रेष्ठ गमनादेव सिध्यति ।
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८३.६१ ॥
അവിടെ പോകുന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ, നൃപശ്രേഷ്ഠാ, സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. കോടിതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം നേടും.
3.83.62
प्रदक्षिणमुपावृत्य ज्येष्ठस्थानं व्रजेन्नरः ।
अभिगम्य महादेवं विराजति यथा शशी ॥ ३.८३.६२ ॥
മനുഷ്യൻ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ജ്യേഷ്ഠസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകണം. മഹാദേവനെ സമീപിച്ച് അവൻ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
3.83.63
तत्र कूपे महाराज विश्रुता भरतर्षभ ।
समुद्रास्तत्र चत्वारो निवसन्ति युधिष्ठिर ॥ ३.८३.६३ ॥
അവിടെ, മഹാരാജാവേ, കിണറ്റിൽ പ്രസിദ്ധമായവയുണ്ട്, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ. യുധിഷ്ഠിരാ, അവിടെ നാല് സമുദ്രങ്ങൾ വസിക്കുന്നു.
3.83.64
तत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र पितृदेवार्चने रतः ।
नियतात्मा नरः पूतो गच्छेत परमां गतिम् ॥ ३.८३.६४ ॥
അവിടെ ആചമനം ചെയ്ത്, രാജേന്ദ്രാ, പിതൃദേവാർച്ചനയിൽ മുഴുകി, നിയതാത്മാവായ പവിത്രനായ മനുഷ്യൻ പരമഗതി പ്രാപിക്കണം.
3.83.65
ततो गच्छेत राजेन्द्र शृङ्गबेरपुरं महत् ।
यत्रतीर्णो महाराज रामो दाशरथिः पुरा ॥ ३.८३.६५ ॥
പിന്നെ, രാജേന്ദ്രാ, ശൃംഗബേരപുരം എന്ന മഹാനഗരത്തിലേക്ക് പോകണം; മഹാരാജാവേ, പണ്ട് ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ അവിടെ കടന്നു.
3.83.66
रकतस्मिंस्तीर्थे महाबाहो स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते ।
गङ्गायां तु नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी समाहितः ॥ ३.८३.६६ ॥
രക്തതീർത്ഥത്തിൽ, മഹാബാഹോ, സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽനിന്ന് മുക്തനാകുന്നു. എന്നാൽ ഗംഗയിൽ, ബ്രഹ്മചാരിയായി ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ...
3.83.67
विधूतपाप्मा भवति वाजपेयं च विन्दति ।
ततो मुञ्जवटं गच्छेत्स्थानं देवस्य धीमतः ॥ ३.८३.६७ ॥
പാപങ്ങൾ നീങ്ങിയവനാകുന്നു; വാജപേയയാഗഫലവും അവൻ നേടുന്നു. പിന്നെ ബുദ്ധിമാനായ ദേവന്റെ സ്ഥാനമായ മുഞ്ജവടത്തിലേക്ക് പോകണം.
3.83.68
अभिगम्य महादेवमभिवाद्य च भारत ।
प्रदक्षिणमुपावृत् यगाणपत्यमवाप्नुयात् ॥ ३.८३.६८ ॥
ഭാരതാ, മഹാദേവനെ സമീപിച്ച് വണങ്ങി, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ഗാണപത്യപദവി നേടണം.
3.83.69
तस्मिंस्तीर्थे तु जाह्नव्यां स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते ।
ततो गच्छेत राजेन्द्र प्रयागमृषिसंस्तुतम् ॥ ३.८३.६९ ॥
ആ തീർത്ഥത്തിൽ ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. പിന്നെ, രാജേന്ദ്രാ, ഋഷിമാർ സ്തുതിച്ച പ്രയാഗയിലേക്ക് പോകണം.
3.83.70
यत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः ।
लोकपालाश्च साध्याश्च पितरो लोकसंमताः ॥ ३.८३.७० ॥
അവിടെ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും, ദിക്കുകളും ദിക്പാലകരും, ലോകപാലകരും, സാധ്യരും, ലോകമാന്യരായ പിതൃക്കളും ഉണ്ട്.
3.83.71
सनत्कुमारप्रमुखास्तथैव परमर्षयः ।
अङ्गिरःप्रमुखाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः ॥ ३.८३.७१ ॥
സനത്കുമാരൻ പ്രധാനികളായ പരമഋഷിമാരും, അംഗിരസ് പ്രധാനികളായ നിർമ്മലരായ ബ്രഹ്മഋഷിമാരും അവിടെയുണ്ട്.
3.83.72
तथा नागाः सुपर्णश्च सिद्धाश्चक्रचरास्तथा ।
सरितः सागराश्चैव गन्धर्वाप्सरसोऽपि च ॥ ३.८३.७२ ॥
അതുപോലെ നാഗന്മാരും, സുപർണനും (ഗരുഡൻ), സിദ്ധന്മാരും, ആകാശചാരികളും, നദികളും, സമുദ്രങ്ങളും, ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും അവിടെയുണ്ട്.
3.83.73
हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः ।
तत्र त्रीण्यग्निकुण्डानि येषां मध्येन जाह्नवी ॥ ३.८३.७३ ॥
അവിടെ ഭഗവാൻ ഹരി പ്രജാപതിയാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട് വസിക്കുന്നു. അവിടെ മൂന്ന് അഗ്നികുണ്ഡങ്ങളുണ്ട്; അവയുടെ മധ്യത്തിലൂടെ ജാഹ്നവി (ഗംഗ) ഒഴുകുന്നു.
3.83.74
प्रयागादभिनिष्क्रान्ता सर्वतीर्थपुरस्कृता ।
तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ ३.८३.७४ ॥
പ്രയാഗയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും മുന്നിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന, സൂര്യപുത്രിയായ ദേവി (യമുന) മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധയാണ്.
3.83.75
यमुना गङ्गया सार्धं संगता लोकपावनी ।
गङ्गायमुनयोर्मध्यं पृथिव्या जघनं स्मृतम् ॥ ३.८३.७५ ॥
യമുന ഗംഗയോടൊപ്പം ചേർന്ന് ലോകങ്ങളെ പവിത്രമാക്കുന്നു. ഗംഗയ്ക്കും യമുനയ്ക്കും മധ്യേയുള്ള സ്ഥലം ഭൂമിയുടെ അരക്കെട്ട് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
3.83.76
प्रयागं जघनस्थानमुपस्थमृषयो विदुः ।
प्रयागं सप्रतिष्ठानं कम्बलाश्वतरौ तथा ॥ ३.८३.७६ ॥
ഋഷിമാർ പ്രയാഗയെ ജഘനസ്ഥാനമെന്നും ഉപസ്ഥമെന്നും (പുണ്യകേന്ദ്രം) അറിയുന്നു. പ്രതിഷ്ഠാനത്തോടൊപ്പം പ്രയാഗയും, കംബലനും അശ്വതരനും അതുപോലെ.
3.83.77
तीर्थं भोगवती चैव वेदिरेषा प्रजापतेः ।
तत्रवेदाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमन्तो युधिष्ठिर ॥ ३.८३.७७ ॥
ഭോഗവതിയും തീർത്ഥമാണ്; ഇത് പ്രജാപതിയുടെ വേദിയാണ്. അവിടെ, യുധിഷ്ഠിരാ, വേദങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളും മൂർത്തരൂപത്തിലുണ്ട്.
3.83.78
प्रजापतिमुपासन्ते ऋषयश्च तपोधनाः ।
यजन्ते क्रतुभिर्देवास्तथा चक्रधरा नृपाः ॥ ३.८३.७८ ॥
തപസ്സാണ് ധനമായ ഋഷിമാർ പ്രജാപതിയെ ഉപാസിക്കുന്നു. ദേവന്മാർ യജ്ഞങ്ങളാൽ അവനെ യജിക്കുന്നു; ചക്രധരരായ രാജാക്കന്മാരും അതുപോലെ.
3.83.79
ततः पुण्यतमं नाम त्रिषु लोकेषु भारत ।
प्रयागं सर्वतीर्थेभ्यः प्रवदन्त्यधिकं विभो ॥ ३.८३.७९ ॥
പിന്നെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും 'പുണ്യതമം' എന്ന പേരുള്ള പ്രയാഗയെ, ഹേ ഭാരത, സർവ തീർഥങ്ങളെക്കാളും അധികമെന്ന് പറയുന്നു, ഹേ വിഭോ.
3.83.80
श्रवणात्तस्य तीर्थस् नामसंकीर्तनादपि ।
मृत्युकालभयाच्चापि नरः पापात्प्रमुच्यते ॥ ३.८३.८० ॥
ആ തീർഥത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുന്നതിനാലും അതിന്റെ നാമം കീർത്തിക്കുന്നതിനാലും മരണകാലഭയത്താലും പോലും മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽനിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
3.83.81
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्संगमे लोकविश्रुते ।
पुण्यं स फलमाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः ॥ ३.८३.८१ ॥
ലോകപ്രസിദ്ധമായ ആ സംഗമത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നവൻ രാജസൂയ, അശ്വമേധ യജ്ഞങ്ങളുടെ പുണ്യഫലം നേടുന്നു.
3.83.82
एषा यजनभूमिर्हि देवानामभिसंस्कृता ।
तत्र रदत्तं सूक्ष्ममपि महद्भवति भारत ॥ ३.८३.८२ ॥
ഇത് ദേവന്മാരുടെ യജ്ഞഭൂമിയാണ്, അവിടെ സംസ്കരിക്കപ്പെട്ടത്. അവിടെ നൽകുന്ന ചെറിയ ദാനവും മഹത്തരമാകുന്നു, ഹേ ഭാരത.
3.83.83
न वेदवचनात्तात न लोकवचनादपि ।
मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागमरणं प्रति ॥ ३.८३.८३ ॥
പ്രിയനേ, വേദവചനത്താലോ ലോകവചനത്താലോ പ്രയാഗയിൽ മരിക്കാനുള്ള നിന്റെ തീരുമാനം മാറ്റരുത്.
3.83.84
दशतीर्तसहस्राणि षष्टिः कोट्यस्तथाऽपराः ।
येषां सान्निध्यमत्रैव कीर्तितं कुरुन्दन ॥ ३.८३.८४ ॥
പതിനായിരം തീർഥങ്ങളും അറുപതു കോടി മറ്റു തീർഥങ്ങളും — അവയുടെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെയാണ് പറയപ്പെട്ടത്, ഹേ കുരുനന്ദന.
3.83.85
चतुर्विद्ये च यत्पुण्यं सत्यवादिषु चैव यत् ।
स्नात एव तदाप्नोति गङ्गायमुनसंगमे ॥ ३.८३.८५ ॥
നാല് വേദങ്ങളിലുള്ള പുണ്യവും സത്യവാദികളിലുള്ള പുണ്യവും ഏതോ, അത് ഗംഗാ-യമുനാ സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവനു മാത്രം ലഭിക്കുന്നു.
3.83.86
तत्र भोगवती नाम वासुकेस्तीर्थमुत्तमम् ।
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ ३.८३.८६ ॥
അവിടെ വാസുകിയുടെ ഉത്തമ തീർത്ഥമായ ഭോഗവതി എന്ന പേരുള്ള സ്ഥലമുണ്ട്; അവിടെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നവന് അശ്വമേധഫലം ലഭിക്കും.
3.83.87
तत्र हंसप्रपतनं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ।
दशाश्वमेधिकं चैव गङ्गायां कुरुनन्दन ॥ ३.८३.८७ ॥
അവിടെ ത്രിലോകപ്രസിദ്ധമായ ഹംസപ്രപതനം എന്ന തീർത്ഥമുണ്ട്; ഗംഗയിലുള്ള അത് പത്ത് അശ്വമേധങ്ങൾക്ക് തുല്യമാണ്, ഹേ കുരുനന്ദന.
3.83.88
कुरुक्षेत्रसमा गङ्गा यत्रतत्रावगाहिता ।
विशेषो वै कनखले प्रयागे परमं महत् ॥ ३.८३.८८ ॥
ഗംഗയിൽ എവിടെ സ്നാനം ചെയ്താലും അത് കുരുക്ഷേത്രത്തിന് തുല്യമാണ്; എന്നാൽ കനഖലത്തിലും പ്രയാഗയിലും അത് വിശേഷമായും പരമമായും മഹത്തരമാണ്.
3.83.89
यद्यकार्यशतं कृत्वा कृतंगङ्गावसेचनम् ।
सर्वं तत्तस्य गङ्गापो दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ ३.८३.८९ ॥
ഒരാൾ നൂറ് തെറ്റുകൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഗംഗാജലത്താൽ അഭിഷേകം ചെയ്താൽ, തീ വിറക് ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ഗംഗാജലം അവന്റെ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
3.83.90
सर्वं कृतयुगे पुण्यंत्रेतायां पुष्करं स्मृतम् ।
द्वापरेऽपि कुरुक्षेत्रं गङ्गा कलियुगे स्मृता ॥ ३.८३.९० ॥
കൃതയുഗത്തിൽ എല്ലാം പുണ്യമാണ്; ത്രേതയിൽ പുഷ്കരം സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ദ്വാപരത്തിലും കുരുക്ഷേത്രം, കലിയുഗത്തിൽ ഗംഗ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
3.83.91
पुष्करे तु तपस्तप्येद्दानं दद्यान्महालये ।
मलये त्वग्निमारोहेद्भृगुतुन्दे त्वनाशनम् ॥ ३.८३.९१ ॥
പുഷ്കരത്തിൽ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിക്കണം, മഹാലയത്തിൽ ദാനം നൽകണം. മലയത്തിൽ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കണം, ഭൃഗുതുണ്ഡത്തിൽ ഉപവസിക്കണം.
3.83.92
पुष्करे तु कुरुक्षेत्रे रगङ्गायां मगधेषु च ।
स्नात्वा तारयते जन्तुः सप्तसप्तावरांस्तथा ॥ ३.८३.९२ ॥
പുഷ്കരത്തിലും കുരുക്ഷേത്രത്തിലും ഗംഗയിലും മഗധത്തിലും സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ തനിക്കു മുമ്പും പിമ്പും ഉള്ള ഏഴേഴു തലമുറകളെ കരകയറ്റുന്നു.
3.83.93
पुनाति कीर्तिता पापं दृष्टा भद्रं प्रयच्छति ।
अवगाढा च पीता च पुनात्यासप्तमं कुलम् ॥ ३.८३.९३ ॥
കീർത്തിച്ചാൽ പാപം ശുദ്ധമാക്കുന്നു, ദർശിച്ചാൽ മംഗളം നൽകുന്നു. അതിൽ മുങ്ങുകയും വെള്ളം കുടിക്കുകയും ചെയ്താൽ ഏഴാം തലമുറവരെ കുലത്തെ പവിത്രമാക്കുന്നു.
3.83.94
यावदस्थि मनुष्यस् गङ्गायाः स्पृशते जलम् ।
तावत्स पुरुषो राजन्स्वर्गलोके महीपते ॥ ३.८३.९४ ॥
മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥി ഗംഗാജലത്തെ സ്പർശിക്കുന്ന കാലത്തോളം, ഹേ രാജൻ, ഹേ മഹീപതേ, ആ പുരുഷൻ സ്വർഗലോകത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു.
3.83.95
यथा पुण्यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ।
उपास्य पुण्यं लब्ध्वा च भवत्यमरलोकभाक् ॥ ३.८३.९५ ॥
പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളും ഉണ്ട്. അവയെ ഉപാസിച്ച് പുണ്യം നേടി മനുഷ്യൻ അമരലോകത്തിന് അവകാശിയാകുന്നു.
3.83.96
न गङ्गासदृशं तीर्थं न देवः केशवात्परः ।
ब्राह्मणेभ्यः परं नास्ति एवमाह पितामहः ॥ ३.८३.९६ ॥
ഗംഗയ്ക്ക് തുല്യമായ തീർത്ഥമില്ല; കേശവനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവനില്ല; ബ്രാഹ്മണരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായതൊന്നുമില്ല — ഇപ്രകാരം പിതാമഹൻ പറഞ്ഞു.
3.83.97
यत्र गङ्गा महाराज स देशस्तत्तपोकवनम् ।
सिद्धिक्षेत्रं च तज्ज्ञेयं गङ्गातीरसमाश्रितम् ॥ ३.८३.९७ ॥
മഹാരാജാവേ, ഗംഗ എവിടെയുണ്ടോ ആ ദേശം തപോവനമാണ്; ഗംഗാതീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് സിദ്ധിക്ഷേത്രമെന്ന് അറിയണം.
3.83.98
इदं सत्यंद्विजातीनां साधूनामात्मनोपि च ।
सुहृदां च जपेत्कर्मे शिष्यस्यानुगतस्य च ॥ ३.८३.९८ ॥
ഇത് ദ്വിജർക്കും സാധുക്കൾക്കും തനിക്കും സുഹൃത്തുക്കൾക്കും സത്യമാണ്; കർമ്മത്തിൽ ഇത് ജപിക്കണം, ശിഷ്യനും അനുയായിക്കും വേണ്ടിയും.
3.83.99
इदं धन्यमिदं मेध्यमिदं स्वर्ग्यमिदं सुखम् ।
इदं पुण्यमिदं रम्यं पावनं धर्म्यमुत्तमम् ॥ ३.८३.९९ ॥
ഇത് ധന്യം, ഇത് പവിത്രം, ഇത് സ്വർഗ്ഗപ്രദം, ഇത് സുഖപ്രദം; ഇത് പുണ്യം, രമ്യം, പാവനം, ധർമ്മ്യം, ഉത്തമം.
3.83.100
महर्षीणामिदं गुह्यं सर्वपापप्रमोचनम् ।
अधीत्यद्विजमध्ये च निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात् ॥ ३.८३.१०० ॥
ഇത് മഹർഷിമാരുടെ രഹസ്യമാണ്, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽനിന്നും മോചിപ്പിക്കുന്നത്; ദ്വിജർക്കിടയിൽ ഇത് പഠിച്ചവൻ നിർമ്മലനായി സ്വർഗ്ഗം നേടും.
3.83.101
श्रीमत्स्वर्ग्यं तथा पुण्यं सपत्नशमनं शिवम् ।
मेधाजननमग्र्यं वै तीर्थवंशानुकीर्तनम् ॥ ३.८३.१०१ ॥
ഇത് ശ്രീമത്, സ്വർഗ്ഗപ്രദം, പുണ്യം, ശത്രുക്കളെ ശമിപ്പിക്കുന്നത്, ശിവം; ബുദ്ധി ജനിപ്പിക്കുന്നത്, ഉത്തമം — ഇത് തീർത്ഥവംശങ്ങളുടെ കീർത്തനമാണ്.
3.83.102
अपुत्रो लभते पुत्रमधनो धनमाप्नुयात् ।
शूद्रो यथेप्सितान्कामान्ब्राह्मणः पारगः पठन्।
महीं विजयते राजा वैश्यो धनमवाप्नुयात् ॥ ३.८३.१०२ ॥
പുത്രനില്ലാത്തവൻ പുത്രനെ നേടും, ധനമില്ലാത്തവൻ ധനം നേടും; ശൂദ്രൻ ആഗ്രഹിച്ച കാമങ്ങൾ നേടും, ബ്രാഹ്മണൻ ഇതിൽ പാരംഗതനായി പഠിച്ചാൽ; രാജാവ് ഭൂമിയെ ജയിക്കും, വൈശ്യൻ ധനം നേടും.
3.83.103
यश्चेदं शृणुयान्नित्यं तीर्थपुण्यं नरः शुचिः ।
जातीः स स्मरते बह्वीर्नाकपृष्ठे च मोदते ॥ ३.८३.१०३ ॥
ശുദ്ധനായ മനുഷ്യൻ തീർത്ഥപുണ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇത് നിത്യവും കേൾക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ തന്റെ അനേകം ജന്മങ്ങളെ ഓർക്കുകയും സ്വർഗ്ഗപീഠത്തിൽ ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
3.83.104
गम्यान्यपि च तीर्थानि कीर्तितान्यगमानि च ।
मनसा तानि गच्छेत सर्वतीर्थसमीक्षया ॥ ३.८३.१०४ ॥
ചെല്ലാവുന്നതും അചെല്ലാവുന്നതെന്ന് പറയപ്പെട്ടതുമായ തീർത്ഥങ്ങളുണ്ട്; എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളെയും ദർശിക്കുന്ന ഭാവത്തോടെ മനസ്സാൽ അവയിലേക്ക് പോകണം.
3.83.105
एतानि वसुभिः साध्यैरादित्यैर्मरुदश्विभिः ।
ऋषिभिर्देवकल्पैश्च स्नातानि सुकृतैषिभिः ॥ ३.८३.१०५ ॥
ഈ തീർത്ഥങ്ങളിൽ വസുക്കളും സാധ്യരും ആദിത്യരും മരുത്തുകളും അശ്വിനികളും ദേവതുല്യരായ ഋഷിമാരും സുകൃതം തേടുന്നവരോടൊപ്പം സ്നാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
3.83.106
एवं त्वमपि कौरव्य विधिनाऽनेन सुव्रत ।
व्रत तीर्थानि नियतः पुण्यं पुण्येन वर्धयन् ॥ ३.८३.१०६ ॥
കൗരവ്യാ, സുവ്രതാ, ഈ വിധിയനുസരിച്ച് നീയും വ്രതങ്ങളോടെ നിയമത്തോടെ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുക; പുണ്യത്താൽ പുണ്യം വർദ്ധിപ്പിച്ചുകൊൾക.
3.83.107
भाषितैः करणैः पूर्वमास्तिक्याच्छ्रुतिदर्शनात् ।
प्राप्यन्ते तानि तीर्तानि सद्भिः शास्त्रार्थदर्शिभिः।
सद्भिः शास्त्रार्थतत्वज्ञैर्ब्राह्मणैः सह गम्यताम् ॥ ३.८३.१०७ ॥
മുൻപ് വാക്കുകളാലും കർമ്മങ്ങളാലും ആസ്തിക്യത്താലും ശ്രുതിദർശനത്താലും ആ തീർത്ഥങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു; ശാസ്ത്രാർത്ഥം കാണുന്ന സജ്ജനങ്ങളോടും ശാസ്ത്രാർത്ഥതത്ത്വം അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണരോടും കൂടെ പോകുക.
3.83.108
नाव्रती नाकृतात्मा च नाशुचिर्न च तस्करः ।
स्नाति तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्नरः ॥ ३.८३.१०८ ॥
കൗരവ്യാ, വ്രതമില്ലാത്തവനും ആത്മാവിനെ സംസ്കരിക്കാത്തവനും അശുദ്ധനും കള്ളനും വക്രബുദ്ധിയുള്ളവനുമായ മനുഷ്യൻ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നില്ല.
3.83.109
त्वया तु सम्यग्वृत्तेन नित्यं धर्मार्थदर्शिना ।
पितरस्तात सर्वे च तारिताः प्रपितामहाः ॥ ३.८३.१०९ ॥
മകനേ, നീ എപ്പോഴും സമ്യക് വൃത്തിയാലും ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളെ ദർശിച്ചുകൊണ്ടും എല്ലാ പിതൃക്കളെയും പ്രപിതാമഹന്മാരെയും താരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.83.110
पिता पितामहस्चैव सर्वे च प्रपितामहाः ।
पितामहपुरोगाश्च देवाः सर्षिगणा नृप।
तव धर्मेण धर्मज्ञ नित्यमेवाभितोषितः ॥ ३.८३.११० ॥
അച്ഛൻ, മുത്തച്ഛൻ, എല്ലാ പ്രപിതാമഹന്മാരും, പിതാമഹനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ദേവന്മാരും ഋഷിഗണങ്ങളും, ഹേ രാജാവേ, ധർമ്മജ്ഞനേ, നിന്റെ ധർമ്മത്താൽ എപ്പോഴും പൂർണ്ണമായി സന്തുഷ്ടരായിരിക്കുന്നു.
3.83.111
अवाप्स्यसि त्वं लोकान्वै वसूनां वासवोपम ।
कीर्तिं च महातीं भीष्म प्राप्स्यसे भुविशाश्वतीं ॥ ३.८३.१११ ॥
വാസവനു തുല്യനായവനേ, നീ വസുക്കളുടെ ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കും; ഭീഷ്മാ, ഭൂമിയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന മഹത്തായ കീർത്തി നീ നേടും.
3.83.112
एवमुक्त्वाऽभ्यनुज्ञाय पुलस्त्यो भगवानृषिः ।
प्रीतः प्रीतेन मनसा तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.८३.११२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അനുവാദം നൽകി, ഭഗവാനായ ഋഷി പുലസ്ത്യൻ സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ അവിടെത്തന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു.
3.83.113
भीष्मश्च कुरुशार्दूल शास्त्रतत्त्वार्थदर्शिवान् ।
पुलस्त्यवचनाच्चैव पृथिवीं परिचक्रमे ॥ ३.८३.११३ ॥
കുരുശാർദൂലാ, ശാസ്ത്രതത്ത്വാർത്ഥങ്ങൾ ദർശിച്ച ഭീഷ്മൻ പുലസ്ത്യന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ഭൂമിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.
3.83.114
एवमेषा महाभागा प्रतिष्ठाने प्रतिष्ठिता ।
तीर्थयात्रा महापुण्या सर्वपापप्रमोचनी ॥ ३.८३.११४ ॥
ഇങ്ങനെ ഈ മഹാഭാഗ്യകരമായ തീർത്ഥയാത്ര പ്രതിഷ്ഠാനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു; ഇത് മഹാപുണ്യദായകമാണ്, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
3.83.115
अनेन विधिना यस्तु पृथिवीं संचरिष्यति ।
अश्वमेधशतं साग्रं फलं प्रेत्य स भोक्ष्यति ॥ ३.८३.११५ ॥
ഈ വിധിപ്രകാരം ആരാണോ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നത്, അവൻ മരണശേഷം നൂറിലധികം അശ്വമേധയാഗങ്ങളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കും.
3.83.116
ततश्चाष्टगुणं पार्थ प्राप्स्यसे धर्ममुत्तमम् ।
भीष्मः कुरूणां प्रवरो यथा पूर्वमवाप्तवान् ॥ ३.८३.११६ ॥
പിന്നീട്, പാർത്ഥാ, നീ എട്ടിരട്ടി ഉത്തമധർമ്മം നേടും; കുരുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മർ മുൻപ് നേടിയതുപോലെ.
3.83.117
नेता च त्वमृषीन्यस्मात्तेन तेऽष्टगुणं फलम् ।
रक्षोगणबिकीर्णानि तीर्थान्येतानि भारत।
अगम्यानि मनुष्येन्द्रैस्त्वामृते कुरुनन्दन ॥ ३.८३.११७ ॥
നീ ഋഷിമാർക്ക് നേതാവായതിനാൽ നിനക്ക് എട്ടിരട്ടി ഫലം ലഭിക്കും. ഭാരതാ, ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ രാക്ഷസഗണങ്ങളാൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്നു; കുരുനന്ദനാ, നിന്നല്ലാതെ മനുഷ്യേന്ദ്രന്മാർക്ക് ഇവിടെ എത്താനാവില്ല.
3.83.118
इदं देवर्षिचरितं सर्वतीर्ताभिसंवृतम् ।
यः पठेच्छृणुयाद्वाऽपिसर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.८३.११८ ॥
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ ദേവർഷിചരിതം ആരു പഠിക്കുന്നുവോ കേൾക്കുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
3.83.119
ऋषिमुख्याः सदा यत्रवाल्मीकिस्त्वथ कश्यपः ।
आत्रेयः कुण्डजठरो विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥ ३.८३.११९ ॥
എവിടെയാണോ പ്രധാന ഋഷിമാർ എന്നും വസിക്കുന്നത് — വാല്മീകി, കശ്യപൻ, ആത്രേയൻ, കുണ്ഡജഠരൻ, വിശ്വാമിത്രൻ, ഗൗതമൻ.
3.83.120
असितो देवलश्चैव मार्कण्डेयोऽथ गालवः ।
भरद्वाजो वसिष्ठश्च मुनिरुद्दालकस्तथा ॥ ३.८३.१२० ॥
അസിതനും ദേവലനും മാർക്കണ്ഡേയനും, ഗാലവനും ഭരദ്വാജനും വസിഷ്ഠനും മുനി ഉദ്ദാലകനും അങ്ങനെതന്നെ.
3.83.121
शौनकः सह पुत्रेण व्यासश्च तपतांवरः ।
दुर्वासाश्च मुनिश्रेष्ठो जाबालिश्च महातपाः ॥ ३.८३.१२१ ॥
മകനോടുകൂടിയ ശൗനകൻ, തപസ്വികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വ്യാസൻ, മുനിശ്രേഷ്ഠനായ ദുർവാസാവ്, മഹാതപസ്വിയായ ജാബാലി.
3.83.122
एते ऋषिवराः सर्वे त्वत्प्रतीक्षास्तपोधनाः ।
एभिः सह महाराज तीर्थान्येतान्यनुव्रज ॥ ३.८३.१२२ ॥
ഈ ശ്രേഷ്ഠരായ ഋഷിമാരെല്ലാവരും, തപസ്സു തന്നെ ധനമായവർ, നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു. മഹാരാജാവേ, ഇവരോടൊപ്പം ഈ തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കു പോകൂ.
3.83.123
एष ते लोमशो नाम महर्षिरमितद्युतिः ।
समेष्यति महाराज तेन सार्धमनुव्रज ॥ ३.८३.१२३ ॥
ഇതാ നിന്റെ ലോമശൻ എന്ന മഹർഷി, അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ളവൻ. മഹാരാജാവേ, അവൻ നിന്നെ കാണും; അവനോടൊപ്പം പോകൂ.
3.83.124
मयाऽपिसह धर्मज्ञ तीर्थान्येतान्यनुक्रमात् ।
प्राप्स्यसे महतीं कीर्तिं यथा राजा महाभिषक् ॥ ३.८३.१२४ ॥
ധർമ്മജ്ഞാ, എന്നോടൊപ്പവും ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ സന്ദർശിച്ചാൽ നീ മഹത്തായ കീർത്തി നേടും; മഹാഭിഷക് രാജാവ് നേടിയതുപോലെ.
3.83.125
यथा ययातिर्धर्मात्मा यथा राजा पुरूरवाः ।
तथा त्वं कुरुशार्दूल स्वेन धर्मेण शोभसे ॥ ३.८३.१२५ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ യയാതിയും രാജാവായ പുരൂരവസ്സും എങ്ങനെയോ, അങ്ങനെ തന്നെ കുരുശാർദൂലാ, നീ സ്വധർമ്മത്താൽ ശോഭിക്കുന്നു.
3.83.126
यथा भगीरथो राजा यथा रामश्च विश्रुतः ।
तथा त्वं सर्वराजभ्यो भ्राजसे रश्मिवानिव ॥ ३.८३.१२६ ॥
രാജാവായ ഭഗീരഥനും പ്രസിദ്ധനായ രാമനും എങ്ങനെയോ, അങ്ങനെ തന്നെ നീ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരേക്കാളും രശ്മിമാനായ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
3.83.127
यथा मनुर्यथेक्ष्वाकुर्यथा पूरुर्महायशाः ।
यथा वैन्यो महाराज तथा त्वमपि विश्रुतः ॥ ३.८३.१२७ ॥
മനുവിനെപ്പോലെയും ഇക്ഷ്വാകുവിനെപ്പോലെയും മഹായശസ്വിയായ പൂരുവിനെപ്പോലെയും വൈന്യനെപ്പോലെയും, മഹാരാജാവേ, അതുപോലെ നീയും പ്രസിദ്ധനാണ്.
3.83.128
यथा च वृत्रहा सर्वान्सपत्नान्निर्दहन्पुरा ।
त्रैलोक्यं पालयामास देवराड्विगतज्वरः ॥ ३.८३.१२८ ॥
മുൻകാലത്ത് വൃത്രഹന്താവ് എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ദഹിപ്പിച്ച്, ദേവരാജാവായി, ദുഃഖരഹിതനായി മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും പാലിച്ചതുപോലെ.
3.83.129
तथा शत्रुक्षयं कृत्वा त्वं प्रजाः पालयिष्यसि ।
स्वधर्मविजितामुर्वीं प्राप्य राजीवलोचन।
ख्यातिं यास्यसि धर्मेण कार्तवीर्यार्जुनो यथा ॥ ३.८३.१२९ ॥
അതുപോലെ ശത്രുക്ഷയം ചെയ്ത് നീ പ്രജകളെ പാലിക്കും; സ്വധർമ്മത്താൽ ജയിച്ച ഭൂമി നേടി, താമരക്കണ്ണാ, കാർത്തവീര്യാർജുനനെപ്പോലെ ധർമ്മത്താൽ കീർത്തി നേടും.
3.83.130
एवमाश्वास्य राजानं नारदो भगवानृषिः ।
अनुज्ञाप्य महाराज तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.८३.१३० ॥
ഇങ്ങനെ രാജാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, ഭഗവാനായ ഋഷി നാരദൻ, മഹാരാജാവേ, യാത്ര ചോദിച്ച് അവിടെത്തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി.
3.83.131
युधिष्ठिरोषि धर्मात्मा तमेवार्थं विचिन्तयन् ।
तीर्थयात्राश्रितं पुण्यमृषीणां प्रत्यवेदयत् ॥ ३.८३.१३१ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ യുധിഷ്ഠിരനും ആ കാര്യം തന്നെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, തീർത്ഥയാത്രയെക്കുറിച്ചുള്ള പുണ്യകാര്യം ഋഷിമാരെ അറിയിച്ചു.