महाभारत · अध्याय 3.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.99.1
भूय एवाहमिच्छामि महर्षेस्तस्य धीमतः ।
कर्मणां विस्तरं श्रोतुमगस्त्यस्य द्विजात्तम ॥ ३.९९.१ ॥
त्या बुद्धिमान महर्षी अगस्त्याच्या कर्मांचा विस्तार मला पुन्हा ऐकावासा वाटतो, हे द्विजोत्तमा.
3.99.2
शृणु राजन्कथां दिव्यामद्भुतामतिमानुषीम् ।
अगस्त्यस्य महाराज प्रभावममितौजसः ॥ ३.९९.२ ॥
हे राजा, ती दिव्य, अद्भुत आणि अतिमानुष कथा ऐक — हे महाराजा, अमित तेजस्वी अगस्त्याचा प्रभाव.
3.99.3
आसन्कृतयुगे घोरा दानवा युद्धदुर्मदाः ।
कालकेया इतिख्याता गणाः परमदारुणाः ॥ ३.९९.३ ॥
कृतयुगात युद्धमदाने उन्मत्त असे घोर दानव होते, कालकेय नावाने प्रसिद्ध, अत्यंत भयंकर गण.
3.99.4
ते तु वृत्रं समाश्रित्य नानाप्रहरणोद्यताः ।
समन्तात्पर्यधावन्त महेन्द्रप्रमुखान्सुरान् ॥ ३.९९.४ ॥
ते वृत्राचा आश्रय घेऊन विविध शस्त्रे उगारून सर्व बाजूंनी महेंद्रप्रमुख देवांवर धावून गेले.
3.99.5
ततो वृत्रवधे यत्नमकुर्वंस्त्रिदशाः पुरा ।
पुरंदरं पुरस्कृत्य ब्रह्माणमुपतस्थिरे ॥ ३.९९.५ ॥
तेव्हा पूर्वी देवांनी वृत्रवधाचा प्रयत्न केला; पुरंदराला पुढे करून ते ब्रह्मदेवाजवळ गेले.
3.99.6
कृताञ्जलींस्तु तान्सर्वान्परमेष्ठीत्युवाच ह ।
विदितं मे सुराः सर्वं यद्वः कार्यं चिकीर्षितम् ॥ ३.९९.६ ॥
हात जोडून उभ्या असलेल्या त्या सर्वांना परमेष्ठी म्हणाले — हे देवांनो, तुम्हाला जे कार्य करायचे आहे ते सर्व मला ठाऊक आहे.
3.99.7
तमुपायं प्रवक्ष्यामि यथा वृत्रं वधिष्यथ ।
दधीच इतिविख्यातो महानृषिरुदारधीः ॥ ३.९९.७ ॥
ज्या उपायाने तुम्ही वृत्राचा वध कराल तो उपाय मी सांगतो. दधीच नावाने प्रसिद्ध, उदारबुद्धी असे महान ऋषी आहेत.
3.99.8
तं गत्वा सहिताः सर्वेवरं वै संप्रयाचत ।
स वो दास्यति धर्मात्मा सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ ३.९९.८ ॥
तुम्ही सर्वांनी एकत्र त्यांच्याकडे जाऊन वर मागा. तो धर्मात्मा अत्यंत प्रसन्न अंतःकरणाने तुम्हाला तो देईल.
3.99.9
स वाच्यः सहितैः सर्वैर्भवद्भिर्जयकाङ्क्षिभिः ।
स्वान्यस्थीनि प्रयच्छेति त्रैलोक्यस् हिताय वै ॥ ३.९९.९ ॥
विजयाची इच्छा करणाऱ्या तुम्ही सर्वांनी एकत्र त्यांना सांगावे की त्रिलोकाच्या हितासाठी तुमची हाडे द्या.
3.99.10
स शरीरं समुत्सृज्य स्वान्यस्थीनि प्रदास्यति ।
तस्यास्थिभिर्महाघोरं वज्रं संस्क्रियतां दृढम् ॥ ३.९९.१० ॥
तो शरीराचा त्याग करून आपली हाडे देईल. त्या हाडांपासून अत्यंत भयंकर आणि दृढ वज्र घडवले जावे.
3.99.11
महच्छत्रुहणं घोरं ष़डश्चं भीमनिःस्वनम् ।
तेन वज्रेण वै वृत्रं वधिष्यति शतक्रतुः ॥ ३.९९.११ ॥
ते महान, शत्रूंचा संहार करणारे, भयंकर, सहा धारांचे आणि भीषण ध्वनी करणारे असेल. त्या वज्राने शतक्रतू इंद्र वृत्राचा वध करील.
3.99.12
एतद्वः सर्वमाख्यातं तस्माच्छीघ्रं विधीयताम् ।
एवमुक्तास्ततो देवा अनुज्ञाप्य पितामहम् ॥ ३.९९.१२ ॥
हे सर्व मी तुम्हाला सांगितले. म्हणून लवकर याची व्यवस्था करा. असे सांगितल्यावर देवांनी पितामहांची अनुज्ञा घेऊन...
3.99.13
नारायणं पुरस्कृत्य दधीचस्याश्रमं ययुः ।
सरस्वत्याः परे पारे नानाद्रुमलतावृतम् ॥ ३.९९.१३ ॥
नारायणाला पुढे करून ते सरस्वतीच्या पलीकडील दधीचाच्या आश्रमाला गेले; तो विविध वृक्ष व वेलींनी वेढलेला होता.
3.99.14
षट्पदोद्गीतनिनदैर्विघुष्टं सामगैरिव ।
पुंस्कोकिलरवोन्मिश्रं जीवंजीवकनादितम् ॥ ३.९९.१४ ॥
भुंग्यांच्या गुंजनाने सामगान करणाऱ्यांच्या स्वरासारखे गुंजत होते; नर कोकिळांच्या कूजनात मिसळलेले आणि जीवंजीव पक्ष्यांच्या नादाने दुमदुमलेले होते.
3.99.15
महिषैश्च वराहैश्च सृमरैश्चमरैरपि ।
तत्र तत्रानुचरितं शार्दूलभयवर्जितैः ॥ ३.९९.१५ ॥
म्हशी, डुकरे, सृमर हरणे आणि चमरी गायी इकडेतिकडे फिरत होत्या; वाघांच्या भीतीपासून मुक्त असे ते विहरत होते.
3.99.16
करेणुभिर्वारणैश्च प्रभिन्नकरटामुखैः ।
सरोवगाढैः क्रीडद्भिः समन्तादनुनादितम् ॥ ३.९९.१६ ॥
हत्तिणी आणि मदाने भरलेल्या गंडस्थळांचे व मुखांचे हत्ती सरोवरात खोलवर बुडून खेळत होते; सर्वत्र त्यांचा प्रतिध्वनी उमटत होता.
3.99.17
सिंहव्याघ्रैर्महानादान्नदद्भिरनुनादितम् ।
अपरैश्चापि संलीनैर्गुहाकन्दरशायिभिः ॥ ३.९९.१७ ॥
सिंह आणि वाघ मोठ्याने गर्जना करत होते, त्यांच्या नादाने ते प्रतिध्वनित होत होते; आणि गुहा व दऱ्यांत लपून पडलेली इतरही होती.
3.99.18
तेषु तेष्ववकाशेषु शोभितं सुमनोरमम् ।
त्रिविष्टपसमप्रख्यं दधीचाश्रममागमन् ॥ ३.९९.१८ ॥
त्या त्या मोकळ्या जागांमध्ये शोभणारा, फुलांनी अत्यंत रमणीय आणि स्वर्गासारखा तेजस्वी असा दधीचाचा आश्रम त्यांनी गाठला.
3.99.19
तत्रापश्यन्दधीचं ते दिवाकरसमद्युतिम् ।
जाज्वल्यमानं वपुषा यथा साक्षात्पितामहम् ॥ ३.९९.१९ ॥
तेथे त्यांनी सूर्यासारख्या तेजस्वी, साक्षात् पितामहांसारखे देहाने प्रज्वलित असलेले दधीचींना पाहिले.
3.99.20
तस्य पादौ सुरा राजन्नभिवाद्य प्रणम्य च ।
अयाचन्त वरं सर्वे यथोक्तं परमेष्ठिना ॥ ३.९९.२० ॥
हे राजा, देवांनी त्यांच्या चरणांना अभिवादन करून व नमस्कार करून, परमेष्ठींनी सांगितल्याप्रमाणे वर मागितला.
3.99.21
ततो दधीचः परमप्रतीतः ।
सुरोत्तमांस्तानिदमभ्युवाच।
करोमि यद्वो हितमद्य देवाः ।
स्वं चापि देहंस्वयमुत्सृजामि ॥ ३.९९.२१ ॥
तेव्हा अत्यंत प्रसन्न झालेले दधीची त्या श्रेष्ठ देवांना म्हणाले: 'हे देवांनो, आज तुमच्यासाठी जे हितकारक आहे ते मी करीन; आणि माझा हा देहही मी स्वतः सोडून देईन.'
3.99.22
स एवमुक्त्वा द्विपदांवरिष्ठः ।
प्राणान्वशी स्वान्सहसोत्ससर्ज।
ततः सुरास्ते जगृहुः परासो-
रस्थीनि तस्याथ यथोपदेशम् ॥ ३.९९.२२ ॥
असे बोलून द्विजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्यांनी आत्मसंयमाने आपले प्राण अचानक सोडले. नंतर देवांनी उपदेशानुसार त्यांच्या निष्प्राण देहाची हाडे घेतली.
3.99.23
प्रहृष्टरूपाश्च जयाय देवा-
स्त्वष्टारमागम् तमर्थमूचुः।
त्वष्टा तु तेषां वचनं निशम्य ।
प्रहृष्टरूपः प्रयतः प्रयत्नात् ॥ ३.९९.२३ ॥
प्रसन्न चेहऱ्याने देव विजयासाठी त्वष्ट्याकडे गेले आणि त्यांनी तो हेतू सांगितला. त्वष्टा त्यांचे बोलणे ऐकून...
3.99.24
चकार वज्रं भृशमुग्ररूपं ।
कृत्वा च शक्रं स उवाच हृष्टः।
अनेन वज्रप्रवरेण देव ।
भस्मीकुरुष्वाद्य सुरारिमुग्रम् ॥ ३.९९.२४ ॥
त्यांनी अत्यंत उग्र रूपाचे वज्र तयार केले आणि आनंदाने इंद्राला म्हणाले: 'हे देवा, या श्रेष्ठ वज्राने आज त्या उग्र देवशत्रूला भस्म कर.'
3.99.25
ततो हतारिः सगणः सुखं वै ।
प्रशाधिकृत्स्नं त्रिदिवं दिविष्ठः।
त्वष्ट्रा तथोक्तस्तु पुरंदरस्त-
द्वज्रं प्रहृष्टः प्रयतो ह्यगृह्नात् ॥ ३.९९.२५ ॥
नंतर शत्रूचा वध करून, आपल्या गणांसह सुखाने स्वर्गात राहणारा पुरंदर संपूर्ण त्रिदिवावर राज्य करू लागला. त्वष्ट्याने असे सांगितल्यावर, हर्षित आणि संयमी होऊन त्याने ते वज्र स्वीकारले.