ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.10.1
अथापरस्यां दिशि भीमदर्शनो वृकोदरोऽदृश्यत सिंहविक्रमः ।
असिप्रवेके प्रतिमुच्य शाणिते खजां च दर्वी च करेण धारयन् ॥ ४.१०.१ ॥
ଆଉ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଦର୍ଶନ, ସିଂହ ପରାକ୍ରମୀ ବୃକୋଦର ଦେଖାଗଲେ; ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ଼ଗର ମୁଠିରେ ଲାଗିଥିବା ଖଜା ଓ ଦର୍ବୀ ହାତରେ ଧରିଥିଲେ।
4.10.2
त्वचं च गोचर्ममयीं सुमर्दितां समुक्षितां पानकरागषाडवैः ।
किलासमालम्ब्य करेण चायसं सशृङ्गिबेरार्द्रकभूस्तृणाङ्कुरम् ॥ ४.१०.२ ॥
ଗୋ-ଚର୍ମରେ ତିଆରି, ଭଲ ଭାବେ ଘଷାଯାଇଥିବା ଏବଂ ପାନୀୟ, ରଙ୍ଗ ଓ ମସଲାରେ ସିଞ୍ଚିତ ଚର୍ମ; ଓ ହାତରେ ଲୁହା, ଶୃଙ୍ଗିବେର, ଆଦା, ମାଟି ଓ ତୃଣାଙ୍କୁର ଥିଲେ।
4.10.3
गम्भीररूपः परमेण तेजसा रविर्यथा लोकमिमं प्रकाशयन् ।
स कृष्णवासा गिरिराजसारवान् स मत्स्यराजं समुपेत्य तस्थिवान् ॥ ४.१०.३ ॥
ଗମ୍ଭୀର ରୂପ ଧାରୀ ସେ ପରମ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଏହି ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରି, କଳା ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ପର୍ବତରାଜ ପରି ବଳବାନ ହୋଇ ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଠିଆ ହେଲେ।
4.10.4
सभागतो वारणयूथपोपमस्तमिस्रहा रात्रिमिवावभासयन् ।
सहस्रनेत्रावरजान्तकोपमस्त्रिलोकपालाधिपतिर्यथा हरिः ॥ ४.१०.४ ॥
ସଭାକୁ ଆସିଥିବା ସେ ହାତୀ ଯୂଥର ନାୟକ ପରି, ଅନ୍ଧକାର ନାଶକାରୀ ରାତ୍ରିକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ପରି, ସହସ୍ରନେତ୍ରଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଯମ ପରି, ତ୍ରିଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହରି ପରି ଥିଲେ।
4.10.5
तमाव्रजन्तं गजयूथपोपमं निरीक्षमाणो नवसूर्यवर्चसम् ।
भयात्समुद्विग्नविपण्णचेतनो दिशश्च सर्वाः प्रसमीक्ष्य चासकृत् ॥ ४.१०.५ ॥
ହାତୀ ଯୂଥର ନାୟକ ପରି, ନୂତନ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ତେଜରେ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୟରେ ମନ ବିଚଳିତ ଓ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବାରମ୍ବାର ଚାହିଁଲେ।
4.10.6
तमेकवस्त्रं परसैन्यवारणं सभाऽविदूरान्नृपतिर्नृपात्मजम् ।
समीक्ष्य वैक्लब्यमुपेयिवाञ्शनैर्जनाश्च भीताः परिसर्पिरे भृशम् ॥ ४.१०.६ ॥
ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ରୋକୁଥିବା ସେହି ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ସଭା ନିକଟରୁ ଦେଖି ରାଜା ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ; ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବହୁ ଦୂରକୁ ସରିଗଲେ।
4.10.7
अथाब्रवीन्मात्स्यपतिः सभागतान् भृशातुरोष्णं परिनिश्वसन्निव ।
कोऽयं युवा वारणराजसन्निभः सभामभिप्रैति हि मामिकामिमाम् ॥ ४.१०.७ ॥
ସେତେବେଳେ ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ସଭାକୁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଗରମ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି କହିଲେ — "ଗଜରାଜ ପରି ଏହି ଯୁବକ କିଏ, ଯିଏ ଏକାକୀ ମୋ ପ୍ରତି ଏହି ସଭାକୁ ଆସୁଛି?"
4.10.8
को वा विजानाति पुराऽस्य दर्शनं मृगेन्द्रशार्दूलगतिं हि मामकः ।
व्यूढान्तरांसो मृगराडिवोत्कटो य एष दिव्यः पुरुषः प्रकाशते ॥ ४.१०.८ ॥
ମୋ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ଦର୍ଶନ ଜାଣେ? ସିଂହ ଓ ବାଘ ପରି ଗତିର, ପ୍ରଶସ୍ତ ସ୍କନ୍ଧର, ମୃଗରାଜ ପରି ଉଗ୍ର ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ଝଲସୁଛନ୍ତି।
4.10.9
राजश्रिया ह्येष विभाति राजवद्विरोचते रुक्मगिरिप्रभोपमः ।
नाक्षत्रियो नूनमयं भविष्यति सहस्रनेत्रप्रतिमस्तथा ह्यसौ ॥ ४.१०.९ ॥
ରାଜଶ୍ରୀ ସହିତ ଏହି ରାଜାଙ୍କ ପରି ଝଲସୁଛନ୍ତି; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତର ପ୍ରଭା ପରି ଦୀପ୍ତ। ନିଶ୍ଚୟ ଏ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନ ହେବେ ଏପରି ନୁହେଁ; ସେ ସହସ୍ରନେତ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସଦୃଶ।
4.10.10
रूपेण यश्चाप्रतिमो ह्ययं महान्महीमिमां शत्रः इवाभिपालयेत् ।
नाभूमिपोऽयं हि रतिर्ममेति च च्युतः समृद्ध्या नभसीव नाहुषः ॥ ४.१०.१० ॥
ରୂପରେ ଅତୁଳନୀୟ ଏହି ମହାନ ପୁରୁଷ ଶତ୍ରୁ ପରି ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି; ସେ ପୃଥିବୀର ରାଜା ନୁହଁନ୍ତି — "ଏ ମୋର ଆନନ୍ଦ" କହି — ସମୃଦ୍ଧିରୁ ଚ୍ୟୁତ ନହୁଷ ପରି ଆକାଶରେ ପଡ଼ିଥିବା ଭଳି।
4.10.11
वितर्कमाणस्य च तस्य पाण्डवः सभामतिक्रम्य वृकोदरोऽब्रवीत् ।
जयेति राजानमभिप्रमोदयन्सुखेन सभ्यं च सभागतं जनम् ॥ ४.१०.११ ॥
ସେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ପାଣ୍ଡବ ବୃକୋଦର ସଭା ପାର ହୋଇ 'ଜୟ ହେଉ!' ବୋଲି କହି ରାଜା ଓ ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।
4.10.12
ततो नृपं वाक्यमुवाच पाण्डवो यथाऽनुपूर्व्यात्कृपयान्वितोत्तरम् ।
त्वां जीवितुं शत्रुहन्नागतोऽहं त्वमेव लोके परमो हि संश्रयः ॥ ४.१०.१२ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବ ରାଜାଙ୍କୁ କ୍ରମାନୁସାରେ, କରୁଣାସହିତ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: 'ହେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ତୁମ୍ଭକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ମୁଁ ଆସିଛି; ଜଗତରେ ତୁମେ ହିଁ ପରମ ଆଶ୍ରୟ।'
4.10.13
नरेन्द्र शूद्रोस्मि चतुर्थवर्णभाग्गुरूपदेशात्परिचारकर्मकृत् ।
जानामि सूपांश्च रसांश्च संस्कृतान्मांसान्यपूपांश्च पचामि शोभनान् ।
रागप्रकाराश्च बहून्फलाश्रयान्महानसे मे न समोस्ति सूपकृत् ॥ ४.१०.१३ ॥
ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଚତୁର୍ଥ ବର୍ଣର ଶୂଦ୍ର; ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ସେବାକର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକ। ସୂପ (ଡାଲି), ସଂସ୍କୃତ ରସ, ଭଲ ମାଂସ ଓ ପିଠା ରାନ୍ଧିବା ଜାଣେ; ଫଳ ଆଧାରିତ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବ୍ୟଞ୍ଜନ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ। ରୋଷଘରେ ମୋ ସମାନ ରାନ୍ଧୁଆ ନାହିଁ।
4.10.14
तमब्रवीन्मत्स्यपतिः प्रहृष्टवत्प्रियं प्रगल्भं मधुरं विनीतवत् ।
न शूद्रतां कांचन लक्षयामि ते कुबेरचन्द्रेन्द्रदिवाकरप्रभ ॥ ४.१०.१४ ॥
ମତ୍ସ୍ୟପତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ପ୍ରିୟ, ସାହସୀ, ମଧୁର ଓ ବିନୟରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମଠାରେ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଶୂଦ୍ରତ୍ୱ ଦେଖୁନାହିଁ; ହେ କୁବେର, ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ।'
4.10.15
हुताशनाशीविषतुल्यतेजसो न कर्म ते योग्यमिदं महानसे ।
न सूपकारो भवितुं त्वमर्हसि सुपर्णगन्धर्वमहोरगोपम ॥ ४.१०.१५ ॥
ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷଧର ସର୍ପର ତେଜ ସମାନ ହେ, ରାନ୍ଧଣଶାଳାର ଏ କାମ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମେ ରାନ୍ଧଣିଆ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ; ତୁମେ ଗରୁଡ଼, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମହୋରଗ ସମାନ।
4.10.16
अनीककर्णाग्रधरो ध्वजी रथी भवाद्य मे वारणवाहिनीपतिः ।
न नीचकर्मा भवितुं त्वमर्हसि प्रशासितुं भूमिमिमां त्वमर्हसि ॥ ४.१०.१६ ॥
ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗ ଧାରଣକାରୀ, ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଓ ରଥୀ ହୁଅ; ଆଜିଠାରୁ ମୋ ହସ୍ତୀସେନାର ପତି ହୁଅ। ନୀଚକର୍ମୀ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏ ଭୂମି ଶାସନ କରିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
4.10.17
चतुर्थवर्णोस्म्यहमुग्रशासन न वै वृणे त्वामहमीदृशं पदम् ।
जात्याऽस्मि शूद्रो बललेति नाम्ना जिजीविषुस्त्वद्विषयं समागतः ॥ ४.१०.१७ ॥
ହେ ଉଗ୍ରଶାସକ, ମୁଁ ଚତୁର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣର। ତୁମ ପାଖରେ ଏପରି ପଦ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଶୂଦ୍ର; ନାମରେ ବଳ। ଜୀବିକା ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ତୁମ ରାଜ୍ୟକୁ ଆସିଛି।
4.10.18
युधिष्ठिरस्यास्मि महानसे पुरा बभूव सर्वप्रभुरन्नपानदः ।
अथापि मामुत्सृजसे महीपते व्रजाम्यहं यावदितो यथागतम् ॥ ४.१०.१८ ॥
ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରାନ୍ଧଣଶାଳାରେ ଥିଲି; ସେ ସର୍ବପ୍ରଭୁ ଓ ଅନ୍ନପାନଦାତା ଥିଲେ। ତଥାପି, ହେ ମହୀପତି, ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ମୁଁ ଯେପରି ଆସିଥିଲି ସେପରି ଚାଲିଯିବି।
4.10.19
त्वमन्नसंस्कारविधौ प्रशाधि मां भवामि तेऽहं नरदेव सूपकृत् ।
बलेन तुल्यश्च न विद्यते मया नियुद्धशीलोस्मि सदा हि पार्थिव ॥ ४.१०.१९ ॥
ଅନ୍ନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ବିଧିରେ ତୁମେ ମୋତେ ଶିଖାଅ; ହେ ନରଦେବ, ମୁଁ ତୁମର ରାନ୍ଧଣିଆ ହେବି। ବଳରେ ମୋ ସମାନ କେହି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ମୁଁ ସର୍ବଦା ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ, ହେ ପାର୍ଥିବ।
4.10.20
गजांश्च सिंहांश्च समेयिवानहं सदा करिष्यामि तवानघ प्रियम् ।
न नीचकर्मा तव मादृशः प्रभो बलस्य नेताऽप्यबलो भवेदिति ॥ ४.१०.२० ॥
ମୁଁ ସର୍ବଦା ହାତୀ ଓ ସିଂହ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଆପଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବି। ହେ ନିଷ୍ପାପ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ପରି ନୀଚକର୍ମୀ ଆପଣଙ୍କ ବଳର ନେତା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ ନ ହେଉ।
4.10.21
स्वकर्मतुष्टाश्च वयं नराधिप प्रशाधि मां सूदपदे यदीच्छसि ।
ये सन्ति मल्ला बलवीर्यसंमतास्तानेव योत्स्यामि तवाभिहर्पयन् ॥ ४.१०.२१ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଆମେ ଆମ କର୍ମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଆପଣ ଇଚ୍ଛା କଲେ ମୋତେ ରୋଷେୟାର ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ବଳ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ମଲ୍ଲମାନଙ୍କ ସହ ଆପଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବାକୁ ମୁଁ ଲଢ଼ିବି।
4.10.22
तमेवमुक्ते वचने नराधिपः प्रत्यब्रवीन्मत्स्यपतिः प्रहृष्टवत् ।
सोहं न मन्ये तव कर्म तत्समं समुद्रनेमिं पृथिवीं त्वमर्हसि ॥ ४.१०.२२ ॥
ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ନରାଧିପ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ମୁଁ ଭାବେ ନାହିଁ ଯେ ଆପଣଙ୍କ କର୍ମ ତାହା ସହ ସମାନ; ସମୁଦ୍ର-ବେଷ୍ଟିତ ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
4.10.23
त्रिलोकपालो हि यथा विराजसे तथाऽद्य मे विष्णुरिवातिरोचसे ।
यथा तु कामस्तव तत्तथा कृतं महानसे मे भव मे पुरस्कृतः ।
नराश्च मे तत्र मया सदाऽर्चिता भवाद्य तेषामधिपो मया कृतः ॥ ४.१०.२३ ॥
ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷକ ପରି ଆପଣ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି; ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ଆପଣ ବିଷ୍ଣୁ ପରି ଦୀପ୍ତ। ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ହେଉ; ରୋଷଘରେ ଆପଣ ମୋର ସମ୍ମାନିତ ରୁହନ୍ତୁ। ସେଠାକାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସର୍ବଦା ସମ୍ମାନ ଦେଇଛି; ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ମୁଁ କରିଛି।
4.10.24
तथा स भीमो विहितो महानसे विराटराजस्य बभूव वै प्रियः ।
उवास राजन्न च तं पृथग्जनो बुबोध तस्यानुचरश्च कश्चन ॥ ४.१०.२४ ॥
ଏହିପରି ଭୀମ ରୋଷଘରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହେଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ସେ ସେଠାରେ ରହିଲେ; କୌଣସି ସାଧାରଣ ଲୋକ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ।