మహాభారతం · అధ్యాయం 4.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.10.1
अथापरस्यां दिशि भीमदर्शनो वृकोदरोऽदृश्यत सिंहविक्रमः ।
असिप्रवेके प्रतिमुच्य शाणिते खजां च दर्वी च करेण धारयन् ॥ ४.१०.१ ॥
అప్పుడు పశ్చిమ దిక్కున భయంకరరూపుడు, సింహవిక్రముడు వృకోదరుడు కనిపించాడు; పదునైన కత్తి పిడిలో కలిగిన గరిటెను, చెంచాను చేతిలో ధరించి ఉన్నాడు.
4.10.2
त्वचं च गोचर्ममयीं सुमर्दितां समुक्षितां पानकरागषाडवैः ।
किलासमालम्ब्य करेण चायसं सशृङ्गिबेरार्द्रकभूस्तृणाङ्कुरम् ॥ ४.१०.२ ॥
ఆవు చర్మంతో చేసి బాగా రుద్దిన, పానీయాలు, రంగులు, మసాలాలతో తడిపిన చర్మాన్ని, చేతిలో ఇనుమును, శృంగిబేర, అల్లం, మట్టి, గడ్డిమొలకలను పట్టుకుని ఉన్నాడు.
4.10.3
गम्भीररूपः परमेण तेजसा रविर्यथा लोकमिमं प्रकाशयन् ।
स कृष्णवासा गिरिराजसारवान् स मत्स्यराजं समुपेत्य तस्थिवान् ॥ ४.१०.३ ॥
గంభీర రూపుడై, పరమ తేజస్సుతో సూర్యుడిలా ఈ లోకాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ, నల్లని వస్త్రం ధరించి, పర్వతరాజులా బలవంతుడై మత్స్యరాజు సమీపానికి వచ్చి నిలబడ్డాడు.
4.10.4
सभागतो वारणयूथपोपमस्तमिस्रहा रात्रिमिवावभासयन् ।
सहस्रनेत्रावरजान्तकोपमस्त्रिलोकपालाधिपतिर्यथा हरिः ॥ ४.१०.४ ॥
సభకు వచ్చిన అతడు, ఏనుగుల గుంపుకు నాయకుడిలా, చీకటిని పోగొట్టి రాత్రిని ప్రకాశింపజేసేవాడిలా, సహస్రనేత్రుని (ఇంద్రుని) తమ్ముడైన యమునిలా, మూడు లోకాల పాలకుల అధిపతి హరిలా ఉన్నాడు.
4.10.5
तमाव्रजन्तं गजयूथपोपमं निरीक्षमाणो नवसूर्यवर्चसम् ।
भयात्समुद्विग्नविपण्णचेतनो दिशश्च सर्वाः प्रसमीक्ष्य चासकृत् ॥ ४.१०.५ ॥
ఏనుగుల గుంపు నాయకుడిలా, కొత్తగా ఉదయించిన సూర్యుని కాంతితో తన వైపు వస్తున్న అతడిని చూసి, భయంతో కలవరపడి మనసు చెదిరినవాడై, అన్ని దిక్కులను పదే పదే చూశాడు.
4.10.6
तमेकवस्त्रं परसैन्यवारणं सभाऽविदूरान्नृपतिर्नृपात्मजम् ।
समीक्ष्य वैक्लब्यमुपेयिवाञ्शनैर्जनाश्च भीताः परिसर्पिरे भृशम् ॥ ४.१०.६ ॥
ఒకే వస్త్రం ధరించి, శత్రు సైన్యాన్ని అడ్డుకునే ఆ రాకుమారుడిని సభకు సమీపం నుండి చూసి రాజు కలవరపడ్డాడు; ప్రజలు భయంతో నెమ్మదిగా చుట్టూ చాలా దూరం తొలగిపోయారు.
4.10.7
अथाब्रवीन्मात्स्यपतिः सभागतान् भृशातुरोष्णं परिनिश्वसन्निव ।
कोऽयं युवा वारणराजसन्निभः सभामभिप्रैति हि मामिकामिमाम् ॥ ४.१०.७ ॥
అప్పుడు మత్స్యరాజు సభకు వచ్చినవారితో, తీవ్ర ఆందోళనతో వేడి నిట్టూర్పులు విడుస్తూ ఇలా అన్నాడు: "గజరాజులా ఉన్న ఈ యువకుడు ఎవడు, ఒంటరిగా నా వైపు ఈ సభకు వస్తున్నాడు?"
4.10.8
को वा विजानाति पुराऽस्य दर्शनं मृगेन्द्रशार्दूलगतिं हि मामकः ।
व्यूढान्तरांसो मृगराडिवोत्कटो य एष दिव्यः पुरुषः प्रकाशते ॥ ४.१०.८ ॥
నా వారిలో ఎవరికైనా గతంలో ఇతని దర్శనం తెలుసా? సింహం, పులి నడకతో, విశాలమైన భుజాలతో, మృగరాజులా ఉగ్రంగా ఉన్న ఈ దివ్య పురుషుడు ప్రకాశిస్తున్నాడు.
4.10.9
राजश्रिया ह्येष विभाति राजवद्विरोचते रुक्मगिरिप्रभोपमः ।
नाक्षत्रियो नूनमयं भविष्यति सहस्रनेत्रप्रतिमस्तथा ह्यसौ ॥ ४.१०.९ ॥
రాజవైభవంతో ఇతను రాజులా ప్రకాశిస్తున్నాడు; బంగారు పర్వత కాంతిలా మెరుస్తున్నాడు. ఇతను ఖచ్చితంగా క్షత్రియుడు కాకుండా ఉండడు; ఆ సహస్రనేత్రుని (ఇంద్రుని) వంటివాడు.
4.10.10
रूपेण यश्चाप्रतिमो ह्ययं महान्महीमिमां शत्रः इवाभिपालयेत् ।
नाभूमिपोऽयं हि रतिर्ममेति च च्युतः समृद्ध्या नभसीव नाहुषः ॥ ४.१०.१० ॥
అందంలో అతిశయించిన ఈ మహానుభావుడు శత్రువు వలె ఈ భూమిని రక్షించగలడు; ఇతను భూమికి ప్రభువు కాదు — "ఇది నా ఆనందం" అని — సంపదనుండి పడిపోయిన నహుషుని వలె ఆకాశంలో పడినవాడిలా ఉన్నాడు.
4.10.11
वितर्कमाणस्य च तस्य पाण्डवः सभामतिक्रम्य वृकोदरोऽब्रवीत् ।
जयेति राजानमभिप्रमोदयन्सुखेन सभ्यं च सभागतं जनम् ॥ ४.१०.११ ॥
అతడు ఆలోచిస్తుండగా, పాండవుడు వృకోదరుడు సభను దాటి వచ్చి, 'జయము!' అని పలికి, రాజును మరియు సభకు వచ్చిన జనులను సంతోషపెట్టాడు.
4.10.12
ततो नृपं वाक्यमुवाच पाण्डवो यथाऽनुपूर्व्यात्कृपयान्वितोत्तरम् ।
त्वां जीवितुं शत्रुहन्नागतोऽहं त्वमेव लोके परमो हि संश्रयः ॥ ४.१०.१२ ॥
అప్పుడు పాండవుడు రాజుతో క్రమానుసారంగా, కరుణతో ఇలా పలికాడు: 'శత్రుసంహారీ, నిన్ను రక్షించుటకై నేను వచ్చాను; లోకంలో నువ్వే అత్యున్నత ఆశ్రయం.'
4.10.13
नरेन्द्र शूद्रोस्मि चतुर्थवर्णभाग्गुरूपदेशात्परिचारकर्मकृत् ।
जानामि सूपांश्च रसांश्च संस्कृतान्मांसान्यपूपांश्च पचामि शोभनान् ।
रागप्रकाराश्च बहून्फलाश्रयान्महानसे मे न समोस्ति सूपकृत् ॥ ४.१०.१३ ॥
ఓ రాజా, నేను నాలుగవ వర్ణానికి చెందిన శూద్రుడను; గురూపదేశంతో సేవా కర్మ చేసేవాడిని. సూపాలు, సంస్కరించిన రసాలు, మంచి మాంసాలు, అప్పాలు వండగలను; పండ్లతో చేసిన అనేక వంటకాలూ తెలుసు. వంటశాలలో నాకు సమానుడు లేడు.
4.10.14
तमब्रवीन्मत्स्यपतिः प्रहृष्टवत्प्रियं प्रगल्भं मधुरं विनीतवत् ।
न शूद्रतां कांचन लक्षयामि ते कुबेरचन्द्रेन्द्रदिवाकरप्रभ ॥ ४.१०.१४ ॥
మత్స్యపతి సంతోషంతో, ప్రియంగా, ధైర్యంగా, మధురంగా, వినయంగా అతడితో ఇలా అన్నాడు: 'నీలో శూద్రత్వం ఏమాత్రం కనబడడం లేదు; కుబేరుడు, చంద్రుడు, ఇంద్రుడు, సూర్యుడు వంటి తేజస్సు కలవాడా.'
4.10.15
हुताशनाशीविषतुल्यतेजसो न कर्म ते योग्यमिदं महानसे ।
न सूपकारो भवितुं त्वमर्हसि सुपर्णगन्धर्वमहोरगोपम ॥ ४.१०.१५ ॥
అగ్ని, విషసర్పాల తేజస్సు కలవాడా, వంటశాల పని నీకు తగదు. నీవు వంటవాడిగా ఉండడానికి అర్హుడవు కావు; నీవు గరుడుడు, గంధర్వుడు, మహాసర్పం వంటివాడవు.
4.10.16
अनीककर्णाग्रधरो ध्वजी रथी भवाद्य मे वारणवाहिनीपतिः ।
न नीचकर्मा भवितुं त्वमर्हसि प्रशासितुं भूमिमिमां त्वमर्हसि ॥ ४.१०.१६ ॥
సైన్యానికి ముందుభాగాన్ని ధరించే ధ్వజధారిగా, రథికునిగా ఉండు; ఈరోజు నుండి నా గజసేనకు అధిపతివి అవు. నీచకార్యాలు చేయువాడవు కావద్దు; ఈ భూమిని పాలించడానికి నీవు అర్హుడవు.
4.10.17
चतुर्थवर्णोस्म्यहमुग्रशासन न वै वृणे त्वामहमीदृशं पदम् ।
जात्याऽस्मि शूद्रो बललेति नाम्ना जिजीविषुस्त्वद्विषयं समागतः ॥ ४.१०.१७ ॥
ఉగ్రశాసకా, నేను నాలుగవ వర్ణానికి చెందినవాడను. నీ వద్ద ఇటువంటి పదవిని నేను కోరను. జన్మతః నేను శూద్రుడను, పేరులో బలుడు; బ్రతకాలనే కోరికతో నీ రాజ్యానికి వచ్చాను.
4.10.18
युधिष्ठिरस्यास्मि महानसे पुरा बभूव सर्वप्रभुरन्नपानदः ।
अथापि मामुत्सृजसे महीपते व्रजाम्यहं यावदितो यथागतम् ॥ ४.१०.१८ ॥
పూర్వం నేను యుధిష్ఠిరుని వంటశాలలో ఉన్నాను; ఆయన సర్వప్రభువు, అన్నపానాలు ఇచ్చేవాడు. అయినా, మహీపతీ, నీవు నన్ను విడిచిపెడితే, నేను వచ్చిన విధంగానే ఇక్కడి నుండి వెళ్తాను.
4.10.19
त्वमन्नसंस्कारविधौ प्रशाधि मां भवामि तेऽहं नरदेव सूपकृत् ।
बलेन तुल्यश्च न विद्यते मया नियुद्धशीलोस्मि सदा हि पार्थिव ॥ ४.१०.१९ ॥
ఆహార తయారీ విధానంలో నాకు నేర్పు; నరదేవా, నేను నీ వంటవాడనవుతాను. బలంలో నాతో సమానుడు కనిపించడు; నేను ఎల్లప్పుడూ మల్లయుద్ధంలో నిపుణుడను, పార్థివా.
4.10.20
गजांश्च सिंहांश्च समेयिवानहं सदा करिष्यामि तवानघ प्रियम् ।
न नीचकर्मा तव मादृशः प्रभो बलस्य नेताऽप्यबलो भवेदिति ॥ ४.१०.२० ॥
నేను ఎల్లప్పుడూ ఏనుగులతో, సింహాలతో పోరాడి మీకు ఆనందం కలిగిస్తాను. పాపరహితుడా, నాలాంటి నీచకర్మి మీ బలానికి నాయకుడైనా బలహీనుడై ఉండకూడదు.
4.10.21
स्वकर्मतुष्टाश्च वयं नराधिप प्रशाधि मां सूदपदे यदीच्छसि ।
ये सन्ति मल्ला बलवीर्यसंमतास्तानेव योत्स्यामि तवाभिहर्पयन् ॥ ४.१०.२१ ॥
నరాధిపా, మేము మా పనితో సంతృప్తులం. మీకు ఇష్టమైతే నన్ను వంటవాని పదవిలో నియమించండి. బలం, పరాక్రమాలకు ప్రసిద్ధులైన మల్లయోధులతో మీకు సంతోషం కలిగిస్తూ నేను పోరాడతాను.
4.10.22
तमेवमुक्ते वचने नराधिपः प्रत्यब्रवीन्मत्स्यपतिः प्रहृष्टवत् ।
सोहं न मन्ये तव कर्म तत्समं समुद्रनेमिं पृथिवीं त्वमर्हसि ॥ ४.१०.२२ ॥
అతడు ఇలా చెప్పగా, మత్స్యరాజైన ఆ నరాధిపుడు సంతోషంగా సమాధానమిచ్చాడు: మీ కర్మ దానికి సమానమని నేను భావించను; సముద్రం చుట్టిన భూమికి మీరు అర్హులు.
4.10.23
त्रिलोकपालो हि यथा विराजसे तथाऽद्य मे विष्णुरिवातिरोचसे ।
यथा तु कामस्तव तत्तथा कृतं महानसे मे भव मे पुरस्कृतः ।
नराश्च मे तत्र मया सदाऽर्चिता भवाद्य तेषामधिपो मया कृतः ॥ ४.१०.२३ ॥
మూడు లోకాలను కాపాడేవాడిలా మీరు ప్రకాశిస్తున్నారు; ఈ రోజు నాకు విష్ణువులా మెరిసిపోతున్నారు. మీ కోరిక ఎలా ఉందో అలాగే జరుగుతుంది; వంటశాలలో మీరు నాకు గౌరవనీయులుగా ఉండండి. అక్కడి మనుషులను కూడా నేను ఎల్లప్పుడూ గౌరవించాను; ఈ రోజు మీరు వారికి అధిపతిగా నాచేత నియమించబడ్డారు.
4.10.24
तथा स भीमो विहितो महानसे विराटराजस्य बभूव वै प्रियः ।
उवास राजन्न च तं पृथग्जनो बुबोध तस्यानुचरश्च कश्चन ॥ ४.१०.२४ ॥
ఈ విధంగా భీముడు వంటశాలలో నియమించబడి విరాటరాజుకు ప్రియుడయ్యాడు. ఓ రాజా, అతడు అక్కడ నివసించాడు; సామాన్యులెవరూ, అతని సేవకులలో ఎవరూ అతడిని గుర్తించలేదు.