મહાભારત · અધ્યાય 4.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.11.1
अथापरोऽदृश्यत वर्णवान्युवा स्त्रीवेषधारी समलंकृतो भृशम् ।
प्रवालचित्रे प्रविमुच्य कुण्डले उभे च कम्बू परिपातुके तथा ॥ ४.११.१ ॥
પછી બીજો એક દેખાયો; તેજસ્વી વર્ણનો યુવાન, સ્ત્રીવેશ ધારણ કરેલો અને અત્યંત અલંકૃત. પરવાળા રંગના અલંકારવાળાં બે કુંડળ, શંખની બંગડીઓ અને કાંડાનાં આભૂષણો તેણે ઉતારી મૂક્યાં હતાં.
4.11.2
कृष्णे च रक्ते च निबध्य वाससी शरीरवाञ्शुक्रबृहस्पतिप्रभः ।
बहूंश्च दीर्घांश्च विकीर्य मूर्धजान्महाभुजो मत्तगजेन्द्रविक्रमः ॥ ४.११.२ ॥
કાળાં અને લાલ વસ્ત્રો બાંધીને, શુક્ર અને બૃહસ્પતિ જેવો તેજસ્વી, શરીરધારી, ઘણા અને લાંબા વાળ વિખેરેલો, મહાબાહુ, મદમસ્ત મહાગજ જેવા પરાક્રમવાળો.
4.11.3
क्लैब्येन वेषेण न भति भाति च ग्रहाभिपन्नो नभसीव चन्द्रमाः ।
गतेन चोर्वी परिकम्पयंस्तदा विराटमासाद्य सभासमीपतः ॥ ४.११.३ ॥
ક્લીબના વેશથી તે શોભ્યો નહિ, છતાં શોભ્યો; આકાશમાં ગ્રહથી ગ્રસાયેલા ચંદ્રની જેમ. પોતાની ચાલથી પૃથ્વીને કંપાવતો ત્યારે વિરાટ પાસે, સભાની સમીપ આવ્યો.
4.11.4
तं प्रेक्ष्य राजोपगतं सभातले व्याजाप्रतिच्छन्नममित्रमर्दनम् ।
विराजमानं सुरराजवर्चसं सुतं सुरेन्द्रस्य गजेन्द्रविक्रमम् ॥ ४.११.४ ॥
રાજા પાસે આવેલા તેને સભાના ભોંયતળિયે જોઈને, છળથી ઢંકાયેલો નહિ, શત્રુમર્દન, દેવરાજના તેજથી શોભતો, ઇન્દ્રપુત્ર જેવો, મહાગજ જેવા પરાક્રમવાળો.
4.11.5
सर्वानपृच्छच्च समीपचारिणः कुतोऽयमायाति न मे पुरा श्रुतः ।
न चैनमूचुर्विदितं नरास्तदा सविस्मयं वाक्यमिदं नृपोऽब्रवीत् ॥ ४.११.५ ॥
પાસે રહેલા સૌને તેણે પૂછ્યું: 'આ ક્યાંથી આવે છે? પહેલાં મેં તેના વિષે સાંભળ્યું નથી.' ત્યાંના લોકો તેને ઓળખતા હોવા છતાં કંઈ બોલ્યા નહિ; ત્યારે રાજાએ વિસ્મયથી આ વચન કહ્યું.
4.11.6
गजेन्द्रलीलो मृगराजगामी वृषेक्षणो देवसुतोग्रतेजाः ।
पीनांसबाहुः कनकावदातः कोऽयं नरो मे नगरं प्रविष्टः ॥ ४.११.६ ॥
હાથીની લીલા, સિંહની ચાલ, વૃષભ જેવી આંખો, દેવપુત્રનું ઉગ્ર તેજ, જાડા ખભા અને બાહુ, સોના જેવી કાંતિવાળો આ પુરુષ કોણ છે, જે મારા નગરમાં પ્રવેશ્યો છે?
4.11.7
किमेष देवेन्द्रसुतः किमेष ब्रह्मात्मजो वा किमयं स्वयंभूः ।
उमासुतो वैश्रवणात्मजो वा प्रेक्ष्यैनमासीदिति मे वितर्कः ॥ ४.११.७ ॥
શું આ દેવેન્દ્રનો પુત્ર છે, બ્રહ્માનો પુત્ર છે, કે સ્વયંભૂ છે? ઉમાનો પુત્ર છે કે વૈશ્રવણ (કુબેર)નો પુત્ર છે? આને જોઈને મારા મનમાં આવો તર્ક થાય છે.
4.11.8
सभामतिक्रम्य स वासवोपमो निरीक्षमाणो बहुभिः सभागतैः ।
स तत्र राजनममित्रहाऽब्रवीद्बृहन्नलाहं नरदेव नर्तकी ॥ ४.११.८ ॥
સભાને પાર કરીને, ઇન્દ્ર સમાન એ વીર, સભામાં આવેલા ઘણાને જોતો, ત્યાં શત્રુહંતા રાજાને બોલ્યો: "હે નરદેવ, હું બૃહન્નલા નામની નર્તકી છું."
4.11.9
वेणीं प्रकुर्यां रुचिरे च कुण्डले ग्रथे स्रजः प्रावरणानि संहरे ।
स्नानं चरेयं विमृजे च दर्पणं विशेषकेष्वेव च कौशलं मम ॥ ४.११.९ ॥
સુંદર વેણી બાંધી શકું, સુંદર કુંડળ પહેરાવી શકું, હારમાળા ગૂંથી શકું, વસ્ત્રો ગોઠવી શકું, સ્નાન કરાવી શકું, અરીસો સાફ કરી શકું; શણગારના ચાંદલામાં પણ મારી નિપુણતા છે.
4.11.10
क्लीबेषु बालेषु जनेषु नर्तने शिक्षाप्रदानेषु च योग्यता मम ।
करोमि वेणीषु च पुष्पपूरकं न मे स्त्रियः कर्मणि कौशलाधिकाः ॥ ४.११.१० ॥
ક્લીબો, બાળકો અને અન્ય લોકોને નૃત્ય શીખવવામાં અને શિક્ષણ આપવામાં મારી યોગ્યતા છે. વેણીમાં હું ફૂલ ભરું છું; સ્ત્રીઓ પોતાના કામમાં મારા કરતાં વધુ કુશળ નથી.
4.11.11
इत्यर्जुनस्तं नरदेवमोजसा विज्ञाप्य तस्थौ विधिनाऽऽत्मनः क्रियाम् ।
तमब्रवीत्प्रांशुमुदीक्ष्य विस्मितो विराटराजोपसृतं महायशाः ॥ ४.११.११ ॥
આ રીતે અર્જુને તે નરદેવને તેજથી પોતાનો પરિચય આપી, વિધિ પ્રમાણે પોતાનું કાર્ય સ્વીકારીને ઊભા રહ્યા. વિરાટ રાજા પાસે આવેલા તે ઊંચા કદના પુરુષને જોઈને મહાયશસ્વી રાજા વિસ્મિત થઈને તેમની સાથે બોલ્યા.
4.11.12
नार्हस्तु वेषोऽयमनूर्जितस्ते नापुंस्त्वमर्हं नरदेवसिंह ।
तवैव वेषः शुभवेषभूषणैर्विभूषितो भूतपतेरिव प्रभो ॥ ४.११.१२ ॥
આ વેશ તમને અયોગ્ય નથી; હે નરદેવોમાં સિંહ, તમારું નપુંસકપણું પણ યોગ્ય નથી. હે પ્રભુ, તમારો આ વેશ શુભ વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી ભૂતપતિની જેમ શણગારાયેલો છે.
4.11.13
विभाति भानोरिव रश्मिमालिनो घनावरुद्धे गगने घनैरिव ।
धनुर्हि मन्ये तव शोभयेद्भुजौ तथाहि पीनावतिमात्रमायतौ ॥ ४.११.१३ ॥
કિરણમાળા ધારણ કરેલા સૂર્યની જેમ, વાદળોથી ઢંકાયેલા આકાશમાં વાદળોની જેમ તમે શોભો છો. ધનુષ્ય તમારા ભુજોને શોભાવશે એમ હું માનું છું; કારણ કે તમારા ભુજ અતિ પુષ્ટ અને લાંબા છે.
4.11.14
प्रगृह्य चापं त्वनुरूपमात्मनो रक्षस्व देशं पुरमद्य सुस्थिरः ।
पुत्रेण तुल्यो भव मे बृहन्नले वृद्धोस्मि वित्तं प्रतिपादयामि ते ॥ ४.११.१४ ॥
ધનુષ્ય ઉપાડીને, તમને અનુરૂપ શસ્ત્ર લઈને, આજે જ દૃઢ થઈ આ નગર અને દેશનું રક્ષણ કરો. હે બૃહન્નલા, મારા પુત્ર સમાન થાઓ; હું વૃદ્ધ છું, તમને ધન આપીશ.
4.11.15
त्वं रक्ष मे सर्वमिदं पुरं प्रभो न षण्डतां कांचन लक्षयामि ते ।
प्रशाधि मत्स्यांस्तरसा विवर्धयन्ददामि राज्यं तव सत्यवागहम् ॥ ४.११.१५ ॥
હે પ્રભુ, તમે મારા આ આખા નગરનું રક્ષણ કરો; તમારામાં હું કોઈ નપુંસકતા જોતો નથી. મત્સ્યોનું શાસન કરો અને બળથી તેમની વૃદ્ધિ કરો. હું સત્યવાદી છું; તમને રાજ્ય આપીશ.
4.11.16
तस्याग्रतः स्वानि धनूंषि पार्थिवो बहूनि दीर्घाणि च वर्णवन्ति च ।
ददौ स सज्यानि बलान्वितानि जिज्ञासमानः किमयं करिष्यति ॥ ४.११.१६ ॥
રાજાએ તેની સામે પોતાના ઘણા લાંબા, રંગીન, દોરી ચડાવેલા, બળવાન ધનુષ્ય મૂક્યા, આ શું કરશે તે જાણવાની ઇચ્છાથી.
4.11.17
ततोऽर्जुनः क्लीबतरं वचोऽब्रवीन्न मे धनुर्धारितमीदृशं विभो ।
न चापि दृष्टं धनुरीदृशं क्वचिन्न मादृशाः सन्ति धनुर्धरा भुवि ॥ ४.११.१७ ॥
ત્યારે અર્જુને અત્યંત દીન વચનો કહ્યાં: હે પ્રભુ, મેં આવું ધનુષ્ય કદી ધારણ કર્યું નથી; ક્યાંય આવું ધનુષ્ય જોયું નથી; પૃથ્વી પર મારા જેવા ધનુર્ધરો નથી.
4.11.18
नृत्याम गायामि च वादयाम्यहं प्रानर्तने कौशलनैपुणं मम ।
तदुत्तरायाः परिधत्स्व नर्तने भवामि देव्या नरदेव नर्तकी ॥ ४.११.१८ ॥
હું નૃત્ય કરું છું, ગાઉં છું અને વાદ્યો વગાડું છું; નૃત્યમાં મારી કુશળતા અને નિપુણતા છે. તેથી હે નરદેવ, ઉત્તરાને નૃત્ય શીખવવા હું રાણીની નર્તકી બનીશ.
4.11.19
ददामि ते तं हि वरं बृहन्नले सुतां हि मे नर्तय याश्च तादृशीः ।
ततो विराटः स्वयमाह्वयत्सुतां नराधिपस्तां च सुमध्यसुन्दरीम् ॥ ४.११.१९ ॥
બૃહન્નલા, તે વર હું તને આપું છું; મારી પુત્રીને અને એવી બીજી કન્યાઓને નૃત્ય શીખવ. પછી નરાધિપ વિરાટે પોતે પોતાની પુત્રીને બોલાવી, તે સુમધ્યમા સુંદરીને.
4.11.20
उवाच चैनां मुदितेन चेतसा बृहन्नला नाम सखी भवत्वियम् ।
सुगात्रि संप्रीतिसुबद्धसौहृदा तवाङ्गने प्राणसमा च नित्यदा ॥ ४.११.२० ॥
આનંદિત મનથી તેને કહ્યું: "સુગાત્રી, આ બૃહન્નલા તારી સખી બનો; પરસ્પર પ્રેમ અને સ્નેહથી સુબંધિત થઈને, હે અંગને, તે સદા તને પ્રાણ સમાન પ્રિય રહો."
4.11.21
प्रकामभक्ष्याभरणाम्बरा शुभा चरत्वियं सर्वजनेष्ववारिता ।
न दुष्कुलानामियमाकृतिर्भवेन्न वृत्तभेदी भवतीदृशो जनः ॥ ४.११.२१ ॥
આ શુભ સ્ત્રી ઇચ્છા પ્રમાણે ભોજન, આભૂષણ અને વસ્ત્ર લઈ સર્વ લોકોમાં અવરોધ વિના વિચરે. એનું રૂપ નીચ કુળનું ન હોઈ શકે; આવો માણસ આચાર તોડનાર હોતો નથી.
4.11.22
संमन्त्र्य राजा विविधैः स्वमन्त्रिभिः परीक्ष्य चैनं प्रमदाभिराशु वै ।
अपुंस्त्वमप्यस्य निशम्य च स्थिरं ततः कुमारीपुरमुत्ससर्ज तम् ॥ ४.११.२२ ॥
રાજાએ પોતાના વિવિધ મંત્રીઓ સાથે સલાહ કરી, સ્ત્રીઓ દ્વારા તેની જલદી કસોટી કરાવી, તેનામાં નપુંસકતા નથી એ દૃઢપણે સાંભળીને, પછી તેને કન્યાઓના અંતઃપુરમાં મોકલ્યો.
4.11.23
स शिक्षयामास च गीतवदनं सुतां विराटस्य धनंजयः प्रभुः ।
सखीश्च तस्याः परिचारिकास्तथा प्रियश्च तस्याः स बभूव पाण्डवः ॥ ४.११.२३ ॥
સમર્થ ધનંજયે વિરાટની પુત્રીને ગીત અને નૃત્ય શીખવ્યાં; તેની સખીઓ અને પરિચારિકાઓને પણ એ પાંડવ પ્રિય બન્યો.
4.11.24
तथा स तत्रैव धनंजयोऽवसत्प्रियाणि कुर्वन्त्सह ताभिरात्मवान् ।
तथा गतं तत्र न जझिरे जना बहिश्चरा वाऽप्यथवेतरे जनाः ॥ ४.११.२४ ॥
એ રીતે તે ધનંજય ત્યાં જ રહ્યો; તેમની સાથે પ્રિય કાર્યો કરતો, આત્મસંયમી થઈને. ત્યાં તેનું આ રીતે રહેવું બહાર ફરતા લોકોએ કે બીજાઓએ પણ જાણ્યું નહિ.