ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.11.1
अथापरोऽदृश्यत वर्णवान्युवा स्त्रीवेषधारी समलंकृतो भृशम् ।
प्रवालचित्रे प्रविमुच्य कुण्डले उभे च कम्बू परिपातुके तथा ॥ ४.११.१ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਸਿਆ; ਚਮਕਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਜਵਾਨ, ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਵੇਸ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਮੂੰਗੇ ਰੰਗੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਕੁੰਡਲ, ਸ਼ੰਖ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁੱਟ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਉਸ ਨੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
4.11.2
कृष्णे च रक्ते च निबध्य वाससी शरीरवाञ्शुक्रबृहस्पतिप्रभः ।
बहूंश्च दीर्घांश्च विकीर्य मूर्धजान्महाभुजो मत्तगजेन्द्रविक्रमः ॥ ४.११.२ ॥
ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਵਸਤਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸਰੀਰਧਾਰੀ, ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਵਾਲ ਖਿਲਾਰੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮਦਮਸਤ ਮਹਾਗਜ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ।
4.11.3
क्लैब्येन वेषेण न भति भाति च ग्रहाभिपन्नो नभसीव चन्द्रमाः ।
गतेन चोर्वी परिकम्पयंस्तदा विराटमासाद्य सभासमीपतः ॥ ४.११.३ ॥
ਨਪੁੰਸਕ ਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੋਭਿਆ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ੋਭਿਆ; ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ। ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਪਾਉਂਦਾ ਉਹ ਉਦੋਂ ਵਿਰਾਟ ਕੋਲ, ਸਭਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
4.11.4
तं प्रेक्ष्य राजोपगतं सभातले व्याजाप्रतिच्छन्नममित्रमर्दनम् ।
विराजमानं सुरराजवर्चसं सुतं सुरेन्द्रस्य गजेन्द्रविक्रमम् ॥ ४.११.४ ॥
ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਏ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭਾ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਛਲ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਰਾਜ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ, ਮਹਾਗਜ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ।
4.11.5
सर्वानपृच्छच्च समीपचारिणः कुतोऽयमायाति न मे पुरा श्रुतः ।
न चैनमूचुर्विदितं नरास्तदा सविस्मयं वाक्यमिदं नृपोऽब्रवीत् ॥ ४.११.५ ॥
ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸਭ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।' ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ; ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.11.6
गजेन्द्रलीलो मृगराजगामी वृषेक्षणो देवसुतोग्रतेजाः ।
पीनांसबाहुः कनकावदातः कोऽयं नरो मे नगरं प्रविष्टः ॥ ४.११.६ ॥
ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਲੀਲ੍ਹਾ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀ ਚਾਲ, ਬਲਦ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ ਉਗਰ ਤੇਜ, ਭਰਵੇਂ ਮੋਢੇ ਤੇ ਬਾਹਾਂ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਹੈ?
4.11.7
किमेष देवेन्द्रसुतः किमेष ब्रह्मात्मजो वा किमयं स्वयंभूः ।
उमासुतो वैश्रवणात्मजो वा प्रेक्ष्यैनमासीदिति मे वितर्कः ॥ ४.११.७ ॥
ਕੀ ਇਹ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਵੈਭੂ ਹੈ? ਉਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜਾਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ (ਕੁਬੇਰ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ? ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਖ਼ਿਆਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।
4.11.8
सभामतिक्रम्य स वासवोपमो निरीक्षमाणो बहुभिः सभागतैः ।
स तत्र राजनममित्रहाऽब्रवीद्बृहन्नलाहं नरदेव नर्तकी ॥ ४.११.८ ॥
ਸਭਾ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਉਹ ਵੀਰ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਹੁਤਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਉੱਥੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: "ਹੇ ਨਰਦੇਵ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਨਰਤਕੀ ਹਾਂ।"
4.11.9
वेणीं प्रकुर्यां रुचिरे च कुण्डले ग्रथे स्रजः प्रावरणानि संहरे ।
स्नानं चरेयं विमृजे च दर्पणं विशेषकेष्वेव च कौशलं मम ॥ ४.११.९ ॥
ਸੋਹਣੀ ਵੇਣੀ ਗੁੰਦ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਹਾਰ ਪਰੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਵਸਤਰ ਸਜਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ; ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੇ ਟਿੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੇਰੀ ਨਿਪੁਣਤਾ ਹੈ।
4.11.10
क्लीबेषु बालेषु जनेषु नर्तने शिक्षाप्रदानेषु च योग्यता मम ।
करोमि वेणीषु च पुष्पपूरकं न मे स्त्रियः कर्मणि कौशलाधिकाः ॥ ४.११.१० ॥
ਕਲੀਬਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਚ ਸਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਯੋਗਤਾ ਹੈ। ਵੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਫੁੱਲ ਭਰਦੀ ਹਾਂ; ਇਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਨਿਪੁਣ ਨਹੀਂ ਹਨ।
4.11.11
इत्यर्जुनस्तं नरदेवमोजसा विज्ञाप्य तस्थौ विधिनाऽऽत्मनः क्रियाम् ।
तमब्रवीत्प्रांशुमुदीक्ष्य विस्मितो विराटराजोपसृतं महायशाः ॥ ४.११.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਨਰਦੇਵ ਨੂੰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਰਾਟ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਏ ਉੱਚੇ ਕੱਦ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
4.11.12
नार्हस्तु वेषोऽयमनूर्जितस्ते नापुंस्त्वमर्हं नरदेवसिंह ।
तवैव वेषः शुभवेषभूषणैर्विभूषितो भूतपतेरिव प्रभो ॥ ४.११.१२ ॥
ਇਹ ਵੇਸ਼ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਨਰਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ, ਤੇਰਾ ਨਪੁੰਸਕਪਣ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਵੇਸ਼ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤਰਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭੂਤਪਤੀ ਵਾਂਗ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
4.11.13
विभाति भानोरिव रश्मिमालिनो घनावरुद्धे गगने घनैरिव ।
धनुर्हि मन्ये तव शोभयेद्भुजौ तथाहि पीनावतिमात्रमायतौ ॥ ४.११.१३ ॥
ਕਿਰਨਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਧਨੁਸ਼ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇਵੇਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਬਹੁਤ ਮੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਹਨ।
4.11.14
प्रगृह्य चापं त्वनुरूपमात्मनो रक्षस्व देशं पुरमद्य सुस्थिरः ।
पुत्रेण तुल्यो भव मे बृहन्नले वृद्धोस्मि वित्तं प्रतिपादयामि ते ॥ ४.११.१४ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਅੱਜ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਨਗਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਨੱਲਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾ; ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਧਨ ਦੇਵਾਂਗਾ।
4.11.15
त्वं रक्ष मे सर्वमिदं पुरं प्रभो न षण्डतां कांचन लक्षयामि ते ।
प्रशाधि मत्स्यांस्तरसा विवर्धयन्ददामि राज्यं तव सत्यवागहम् ॥ ४.११.१५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੋਈ ਨਪੁੰਸਕਪਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਮਤਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ। ਮੈਂ ਸੱਚਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿਆਂਗਾ।
4.11.16
तस्याग्रतः स्वानि धनूंषि पार्थिवो बहूनि दीर्घाणि च वर्णवन्ति च ।
ददौ स सज्यानि बलान्वितानि जिज्ञासमानः किमयं करिष्यति ॥ ४.११.१६ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੰਬੇ, ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਤਾਰ ਚੜ੍ਹੇ, ਬਲਵਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖੇ, ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਕਰੇਗਾ।
4.11.17
ततोऽर्जुनः क्लीबतरं वचोऽब्रवीन्न मे धनुर्धारितमीदृशं विभो ।
न चापि दृष्टं धनुरीदृशं क्वचिन्न मादृशाः सन्ति धनुर्धरा भुवि ॥ ४.११.१७ ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੀਨ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਧਨੁਸ਼ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ; ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਧਨੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
4.11.18
नृत्याम गायामि च वादयाम्यहं प्रानर्तने कौशलनैपुणं मम ।
तदुत्तरायाः परिधत्स्व नर्तने भवामि देव्या नरदेव नर्तकी ॥ ४.११.१८ ॥
ਮੈਂ ਨੱਚਦਾ ਹਾਂ, ਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਮਹਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਨਰਦੇਵ, ਉੱਤਰਾ ਨੂੰ ਨਾਚ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਰਾਣੀ ਦੀ ਨਰਤਕੀ ਬਣਾਂਗਾ।
4.11.19
ददामि ते तं हि वरं बृहन्नले सुतां हि मे नर्तय याश्च तादृशीः ।
ततो विराटः स्वयमाह्वयत्सुतां नराधिपस्तां च सुमध्यसुन्दरीम् ॥ ४.११.१९ ॥
ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ, ਉਹ ਵਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਧੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਚ ਸਿਖਾ। ਫਿਰ ਨਰਾਧਿਪ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਉਸ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ।
4.11.20
उवाच चैनां मुदितेन चेतसा बृहन्नला नाम सखी भवत्वियम् ।
सुगात्रि संप्रीतिसुबद्धसौहृदा तवाङ्गने प्राणसमा च नित्यदा ॥ ४.११.२० ॥
ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਸੁਗਾਤਰੀ, ਇਹ ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਤੇਰੀ ਸਹੇਲੀ ਹੋਵੇ; ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਧੀ, ਹੇ ਅੰਗਨੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗੀ ਪਿਆਰੀ ਰਹੇ।"
4.11.21
प्रकामभक्ष्याभरणाम्बरा शुभा चरत्वियं सर्वजनेष्ववारिता ।
न दुष्कुलानामियमाकृतिर्भवेन्न वृत्तभेदी भवतीदृशो जनः ॥ ४.११.२१ ॥
ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ ਭੋਜਨ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਵਸਤਰ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਬੇਰੋਕ ਵਿਚਰੇ। ਇਸਦਾ ਰੂਪ ਨੀਵੇਂ ਕੁਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਆਚਾਰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
4.11.22
संमन्त्र्य राजा विविधैः स्वमन्त्रिभिः परीक्ष्य चैनं प्रमदाभिराशु वै ।
अपुंस्त्वमप्यस्य निशम्य च स्थिरं ततः कुमारीपुरमुत्ससर्ज तम् ॥ ४.११.२२ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਰਖਵਾ ਕੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਨਪੁੰਸਕਤਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪੱਕੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤਃਪੁਰ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
4.11.23
स शिक्षयामास च गीतवदनं सुतां विराटस्य धनंजयः प्रभुः ।
सखीश्च तस्याः परिचारिकास्तथा प्रियश्च तस्याः स बभूव पाण्डवः ॥ ४.११.२३ ॥
ਸਮਰੱਥ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਸਿਖਾਇਆ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਪਾਂਡਵ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।
4.11.24
तथा स तत्रैव धनंजयोऽवसत्प्रियाणि कुर्वन्त्सह ताभिरात्मवान् ।
तथा गतं तत्र न जझिरे जना बहिश्चरा वाऽप्यथवेतरे जनाः ॥ ४.११.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਧਨੰਜਯ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿਣਾ ਬਾਹਰ ਫਿਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਿਆ।