Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.11

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

4.11.1

अथापरोऽदृश्यत वर्णवान्युवा स्त्रीवेषधारी समलंकृतो भृशम् ।
प्रवालचित्रे प्रविमुच्य कुण्डले उभे च कम्बू परिपातुके तथा ॥ ४.११.१ ॥

ଏତେବେଳେ ଆଉ ଜଣେ ଦେଖାଗଲେ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବର୍ଣ୍ଣର ଯୁବକ, ସ୍ତ୍ରୀବେଶ ଧରି ଅତ୍ୟଧିକ ଅଳଙ୍କୃତ। ପ୍ରବାଳ ରଙ୍ଗର ଅଳଙ୍କାରଯୁକ୍ତ ଦୁଇଟି କୁଣ୍ଡଳ, ଶଙ୍ଖର ବଳା ଓ ହାତର ଅଳଙ୍କାର ସେ ଖୋଲି ରଖିଥିଲେ।

4.11.2

कृष्णे च रक्ते च निबध्य वाससी शरीरवाञ्शुक्रबृहस्पतिप्रभः ।
बहूंश्च दीर्घांश्च विकीर्य मूर्धजान्महाभुजो मत्तगजेन्द्रविक्रमः ॥ ४.११.२ ॥

କଳା ଓ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତ, ଶରୀରଧାରୀ, ଘନ ଓ ଦୀର୍ଘ କେଶ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ, ମହାବାହୁ, ମତ୍ତ ମହାଗଜ ପରି ପରାକ୍ରମୀ।

4.11.3

क्लैब्येन वेषेण न भति भाति च ग्रहाभिपन्नो नभसीव चन्द्रमाः ।
गतेन चोर्वी परिकम्पयंस्तदा विराटमासाद्य सभासमीपतः ॥ ४.११.३ ॥

ନପୁଂସକ ବେଶରେ ସେ ଶୋଭା ପାଇଲେ ନାହିଁ, ତଥାପି ଶୋଭା ପାଇଲେ; ଆକାଶରେ ଗ୍ରହଗ୍ରସ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି। ଚାଲିରେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇ ସେ ତେବେ ବିରାଟଙ୍କ ନିକଟକୁ, ସଭା ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

4.11.4

तं प्रेक्ष्य राजोपगतं सभातले व्याजाप्रतिच्छन्नममित्रमर्दनम् ।
विराजमानं सुरराजवर्चसं सुतं सुरेन्द्रस्य गजेन्द्रविक्रमम् ॥ ४.११.४ ॥

ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ସଭାତଳରେ ଦେଖି, ଛଳରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ନ ଥିବା, ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ, ଦେବରାଜଙ୍କ ତେଜରେ ଶୋଭିତ, ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି, ମହାଗଜ ପରି ପରାକ୍ରମୀ।

4.11.5

सर्वानपृच्छच्च समीपचारिणः कुतोऽयमायाति न मे पुरा श्रुतः ।
न चैनमूचुर्विदितं नरास्तदा सविस्मयं वाक्यमिदं नृपोऽब्रवीत् ॥ ४.११.५ ॥

ପାଖରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ପଚାରିଲେ: 'ଏ କେଉଁଠାରୁ ଆସୁଛି? ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଏହାର କଥା ଶୁଣି ନାହିଁ।' ସେଠାକାର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ରାଜା ବିସ୍ମୟ ସହ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

4.11.6

गजेन्द्रलीलो मृगराजगामी वृषेक्षणो देवसुतोग्रतेजाः ।
पीनांसबाहुः कनकावदातः कोऽयं नरो मे नगरं प्रविष्टः ॥ ४.११.६ ॥

ହସ୍ତୀର ଲୀଳା, ସିଂହର ଗତି, ବୃଷଭ ପରି ନୟନ, ଦେବପୁତ୍ରର ଉଗ୍ର ତେଜ, ସ୍ଥୂଳ ସ୍କନ୍ଧ ଓ ବାହୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏ ମନୁଷ୍ୟ କିଏ, ଯିଏ ମୋ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି?

4.11.7

किमेष देवेन्द्रसुतः किमेष ब्रह्मात्मजो वा किमयं स्वयंभूः ।
उमासुतो वैश्रवणात्मजो वा प्रेक्ष्यैनमासीदिति मे वितर्कः ॥ ४.११.७ ॥

ଏ କି ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ନା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ନା ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ? ଉମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ନା ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର)ଙ୍କ ପୁତ୍ର? ଏହାକୁ ଦେଖି ମୋ ମନରେ ଏହି ଅନୁମାନ ଉଠୁଛି।

4.11.8

सभामतिक्रम्य स वासवोपमो निरीक्षमाणो बहुभिः सभागतैः ।
स तत्र राजनममित्रहाऽब्रवीद्बृहन्नलाहं नरदेव नर्तकी ॥ ४.११.८ ॥

ସଭା ଅତିକ୍ରମ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ସେ ବୀର, ସଭାରେ ଆସିଥିବା ବହୁଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ନରଦେବ, ମୁଁ ବୃହନ୍ନଳା ନାମକ ଜଣେ ନର୍ତ୍ତକୀ।"

4.11.9

वेणीं प्रकुर्यां रुचिरे च कुण्डले ग्रथे स्रजः प्रावरणानि संहरे ।
स्नानं चरेयं विमृजे च दर्पणं विशेषकेष्वेव च कौशलं मम ॥ ४.११.९ ॥

ସୁନ୍ଦର ବେଣୀ ବାନ୍ଧିପାରେ, ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧାଇପାରେ, ମାଳା ଗୁନ୍ଥିପାରେ, ବସ୍ତ୍ର ସଜାଇପାରେ, ସ୍ନାନ କରାଇପାରେ, ଦର୍ପଣ ପୋଛିପାରେ; ଶୃଙ୍ଗାରର ତିଳକରେ ମଧ୍ୟ ମୋର ନୈପୁଣ୍ୟ ଅଛି।

4.11.10

क्लीबेषु बालेषु जनेषु नर्तने शिक्षाप्रदानेषु च योग्यता मम ।
करोमि वेणीषु च पुष्पपूरकं न मे स्त्रियः कर्मणि कौशलाधिकाः ॥ ४.११.१० ॥

କ୍ଲୀବ, ପିଲା ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ ଶିଖାଇବାରେ ଓ ଶିକ୍ଷା ଦେବାରେ ମୋର ଯୋଗ୍ୟତା ଅଛି। ବେଣୀରେ ମୁଁ ଫୁଲ ପୂରେଇ ଦିଏ; ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ନିପୁଣ ନୁହଁନ୍ତି।

4.11.11

इत्यर्जुनस्तं नरदेवमोजसा विज्ञाप्य तस्थौ विधिनाऽऽत्मनः क्रियाम् ।
तमब्रवीत्प्रांशुमुदीक्ष्य विस्मितो विराटराजोपसृतं महायशाः ॥ ४.११.११ ॥

ଏହିପରି ଅର୍ଜୁନ ସେହି ନରଦେବଙ୍କୁ ତେଜ ସହ ନିଜ ପରିଚୟ ଜଣାଇ ବିଧି ଅନୁସାରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରି ଠିଆ ହେଲେ। ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ସେହି ଲମ୍ବା ଶରୀର ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାଯଶସ୍ବୀ ରାଜା ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲେ।

4.11.12

नार्हस्तु वेषोऽयमनूर्जितस्ते नापुंस्त्वमर्हं नरदेवसिंह ।
तवैव वेषः शुभवेषभूषणैर्विभूषितो भूतपतेरिव प्रभो ॥ ४.११.१२ ॥

ଏହି ବେଶ ତୁମ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ ନୁହେଁ; ହେ ନରଦେବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ତୁମର ନପୁଂସକତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମର ଏହି ବେଶ ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂତପତିଙ୍କ ପରି ସଜ୍ଜିତ।

4.11.13

विभाति भानोरिव रश्मिमालिनो घनावरुद्धे गगने घनैरिव ।
धनुर्हि मन्ये तव शोभयेद्भुजौ तथाहि पीनावतिमात्रमायतौ ॥ ४.११.१३ ॥

ରଶ୍ମିମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ମେଘରେ ଆବୃତ ଆକାଶରେ ମେଘ ପରି ତୁମେ ଝଲସୁଛ। ମୁଁ ଭାବେ ଧନୁ ତୁମର ବାହୁକୁ ଶୋଭାଇବ; କାରଣ ତୁମର ବାହୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଷ୍ଟ ଓ ଲମ୍ବା।

4.11.14

प्रगृह्य चापं त्वनुरूपमात्मनो रक्षस्व देशं पुरमद्य सुस्थिरः ।
पुत्रेण तुल्यो भव मे बृहन्नले वृद्धोस्मि वित्तं प्रतिपादयामि ते ॥ ४.११.१४ ॥

ଧନୁ ଧରି, ତୁମ ଉପଯୋଗୀ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଆଜି ହିଁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଏହି ନଗର ଓ ଦେଶର ରକ୍ଷା କର। ହେ ବୃହନ୍ନଳା, ମୋ ପୁତ୍ର ସମାନ ହୁଅ; ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ତୁମକୁ ଧନ ଦେବି।

4.11.15

त्वं रक्ष मे सर्वमिदं पुरं प्रभो न षण्डतां कांचन लक्षयामि ते ।
प्रशाधि मत्स्यांस्तरसा विवर्धयन्ददामि राज्यं तव सत्यवागहम् ॥ ४.११.१५ ॥

ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ମୋ ଏହି ସମଗ୍ର ନଗରର ରକ୍ଷା କର; ତୁମଠାରେ ମୁଁ କୌଣସି ନପୁଂସକତା ଦେଖୁନାହିଁ। ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କର ଓ ବଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଢ଼ାଅ। ମୁଁ ସତ୍ୟବାଦୀ; ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବି।

4.11.16

तस्याग्रतः स्वानि धनूंषि पार्थिवो बहूनि दीर्घाणि च वर्णवन्ति च ।
ददौ स सज्यानि बलान्वितानि जिज्ञासमानः किमयं करिष्यति ॥ ४.११.१६ ॥

ରାଜା ତାଙ୍କ ସାମନାରେ ନିଜର ଅନେକ ଲମ୍ବା, ରଙ୍ଗୀନ, ଜ୍ୟା ଲଗାଯାଇଥିବା, ବଳବାନ ଧନୁ ରଖିଲେ, ଏ କ'ଣ କରିବ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି।

4.11.17

ततोऽर्जुनः क्लीबतरं वचोऽब्रवीन्न मे धनुर्धारितमीदृशं विभो ।
न चापि दृष्टं धनुरीदृशं क्वचिन्न मादृशाः सन्ति धनुर्धरा भुवि ॥ ४.११.१७ ॥

ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ଅତି ଦୀନ ବାକ୍ୟ କହିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୁଁ ଏପରି ଧନୁ କେବେ ଧରି ନାହିଁ; କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଏପରି ଧନୁ ଦେଖି ନାହିଁ; ପୃଥିବୀରେ ମୋ ପରି ଧନୁର୍ଧର ନାହାନ୍ତି।

4.11.18

नृत्याम गायामि च वादयाम्यहं प्रानर्तने कौशलनैपुणं मम ।
तदुत्तरायाः परिधत्स्व नर्तने भवामि देव्या नरदेव नर्तकी ॥ ४.११.१८ ॥

ମୁଁ ନାଚେ, ଗାଏ ଓ ବାଦ୍ୟ ବଜାଏ; ନୃତ୍ୟରେ ମୋର କୌଶଳ ଓ ନିପୁଣତା ଅଛି। ତେଣୁ ହେ ନରଦେବ, ଉତ୍ତରାକୁ ନୃତ୍ୟ ଶିଖାଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ରାଣୀଙ୍କ ନର୍ତ୍ତକୀ ହେବି।

4.11.19

ददामि ते तं हि वरं बृहन्नले सुतां हि मे नर्तय याश्च तादृशीः ।
ततो विराटः स्वयमाह्वयत्सुतां नराधिपस्तां च सुमध्यसुन्दरीम् ॥ ४.११.१९ ॥

ହେ ବୃହନ୍ନଳା, ସେହି ବର ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି; ମୋ କନ୍ୟା ଓ ସେପରି ଅନ୍ୟ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ ଶିଖାଅ। ତା'ପରେ ନରାଧିପ ବିରାଟ ନିଜେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଡାକିଲେ, ସେହି ସୁମଧ୍ୟମା ସୁନ୍ଦରୀକୁ।

4.11.20

उवाच चैनां मुदितेन चेतसा बृहन्नला नाम सखी भवत्वियम् ।
सुगात्रि संप्रीतिसुबद्धसौहृदा तवाङ्गने प्राणसमा च नित्यदा ॥ ४.११.२० ॥

ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ସୁଗାତ୍ରୀ, ଏହି ବୃହନ୍ନଳା ତୁମର ସଖୀ ହେଉ; ପାରସ୍ପରିକ ପ୍ରୀତି ଓ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟରେ ସୁଦୃଢ଼ ଭାବେ ବନ୍ଧା ହୋଇ, ହେ ଅଙ୍ଗନେ, ସେ ସଦା ତୁମ ପ୍ରାଣ ପରି ପ୍ରିୟ ହେଉ।"

4.11.21

प्रकामभक्ष्याभरणाम्बरा शुभा चरत्वियं सर्वजनेष्ववारिता ।
न दुष्कुलानामियमाकृतिर्भवेन्न वृत्तभेदी भवतीदृशो जनः ॥ ४.११.२१ ॥

ଏହି ଶୁଭ ନାରୀ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଜନ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ନେଇ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଧାହୀନ ଭାବେ ବିଚରଣ କରୁ। ଏହାର ଆକୃତି ନୀଚ କୁଳର ହୋଇ ନପାରେ; ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି ଆଚାର ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

4.11.22

संमन्त्र्य राजा विविधैः स्वमन्त्रिभिः परीक्ष्य चैनं प्रमदाभिराशु वै ।
अपुंस्त्वमप्यस्य निशम्य च स्थिरं ततः कुमारीपुरमुत्ससर्ज तम् ॥ ४.११.२२ ॥

ରାଜା ନିଜର ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଏହାକୁ ପରୀକ୍ଷା କରାଇ, ଏହାର ନପୁଂସକତ୍ୱ ନାହିଁ ବୋଲି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଶୁଣି, ତା'ପରେ ଏହାକୁ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପଠାଇଲେ।

4.11.23

स शिक्षयामास च गीतवदनं सुतां विराटस्य धनंजयः प्रभुः ।
सखीश्च तस्याः परिचारिकास्तथा प्रियश्च तस्याः स बभूव पाण्डवः ॥ ४.११.२३ ॥

ପ୍ରଭୁ ଧନଞ୍ଜୟ ବିରାଟଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ; ତାଙ୍କ ସଖୀ ଓ ପରିଚାରିକାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ସେ ପାଣ୍ଡବ ହୋଇଗଲେ।

4.11.24

तथा स तत्रैव धनंजयोऽवसत्प्रियाणि कुर्वन्त्सह ताभिरात्मवान् ।
तथा गतं तत्र न जझिरे जना बहिश्चरा वाऽप्यथवेतरे जनाः ॥ ४.११.२४ ॥

ଏହିପରି ସେ ଧନଞ୍ଜୟ ସେଠାରେ ରହିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ହୋଇ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଏହି ରହଣି ବାହାରେ ବୁଲୁଥିବା ଲୋକ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ।