มหาภารตะ · อัธยายะ 4.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.11.1
अथापरोऽदृश्यत वर्णवान्युवा स्त्रीवेषधारी समलंकृतो भृशम् ।
प्रवालचित्रे प्रविमुच्य कुण्डले उभे च कम्बू परिपातुके तथा ॥ ४.११.१ ॥
จากนั้นอีกผู้หนึ่งปรากฏขึ้น เป็นชายหนุ่มรูปงาม แต่งกายเป็นหญิงและประดับประดาอย่างวิจิตร เขาได้ถอดต่างหูสีปะการังทั้งสองข้าง กำไลสังข์ และเครื่องประดับข้อมือออกเสียแล้ว
4.11.2
कृष्णे च रक्ते च निबध्य वाससी शरीरवाञ्शुक्रबृहस्पतिप्रभः ।
बहूंश्च दीर्घांश्च विकीर्य मूर्धजान्महाभुजो मत्तगजेन्द्रविक्रमः ॥ ४.११.२ ॥
สวมผ้าสีดำและสีแดง รุ่งโรจน์ดุจพระศุกระและพระพฤหัสบดี มีร่างกายงดงาม ปล่อยผมยาวจำนวนมากสยายลงมา มีแขนใหญ่แข็งแรง และมีความกล้าหาญดุจช้างตกมันตัวเยี่ยม
4.11.3
क्लैब्येन वेषेण न भति भाति च ग्रहाभिपन्नो नभसीव चन्द्रमाः ।
गतेन चोर्वी परिकम्पयंस्तदा विराटमासाद्य सभासमीपतः ॥ ४.११.३ ॥
ในชุดของขันทีเขาไม่ดูงาม แต่กลับงดงามยิ่ง ดุจพระจันทร์ที่ถูกดาวเคราะห์จับไว้บนท้องฟา เมื่อเดินไปเขาทำให้พื้นแผ่นดินสั่นสะเทือน แล้วเข้าไปใกล้พระวิราฏที่อยู่ใกล้ท้องพระโรงสภา
4.11.4
तं प्रेक्ष्य राजोपगतं सभातले व्याजाप्रतिच्छन्नममित्रमर्दनम् ।
विराजमानं सुरराजवर्चसं सुतं सुरेन्द्रस्य गजेन्द्रविक्रमम् ॥ ४.११.४ ॥
พระราชาทอดพระเนตรเห็นเขาเข้ามาใกล้บนพื้นท้องพระโรง เป็นผู้ทำลายข้าศึกโดยไม่มีอุบายใดปกปิดไว้ รุ่งโรจน์ดุจความงามของพระอินทร์ผู้เป็นราชาแห่งเทพ ดุจพระโอรสของพระอินทร์ มีความกล้าหาญดุจช้างใหญ่
4.11.5
सर्वानपृच्छच्च समीपचारिणः कुतोऽयमायाति न मे पुरा श्रुतः ।
न चैनमूचुर्विदितं नरास्तदा सविस्मयं वाक्यमिदं नृपोऽब्रवीत् ॥ ४.११.५ ॥
พระองค์ตรัสถามผู้ที่อยู่ใกล้ทั้งหมดว่า "ผู้นี้มาจากที่ใด เราไม่เคยได้ยินมาก่อนเลย" บรรดาชายที่อยู่ที่นั้นแม้รู้จักเขาก็มิได้กล่าวอะไร พระราชาจึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้ด้วยความพิศวง
4.11.6
गजेन्द्रलीलो मृगराजगामी वृषेक्षणो देवसुतोग्रतेजाः ।
पीनांसबाहुः कनकावदातः कोऽयं नरो मे नगरं प्रविष्टः ॥ ४.११.६ ॥
มีท่าเดินอย่างช้างสาร มีลีลาอย่างราชสีห์ มีดวงตาดุจโคผู้ มีเดชานุภาพรุนแรงดุจโอรสของเทพ มีไหล่และแขนใหญ่ เปล่งปลั่งดุจทองคำ ผู้นี้คือบุรุษผู้ใดที่เข้ามาในนครของเรา
4.11.7
किमेष देवेन्द्रसुतः किमेष ब्रह्मात्मजो वा किमयं स्वयंभूः ।
उमासुतो वैश्रवणात्मजो वा प्रेक्ष्यैनमासीदिति मे वितर्कः ॥ ४.११.७ ॥
นี่คือโอรสของพระอินทร์ราชาแห่งเทพ หรือเป็นโอรสของพระพรหม หรือผู้นี้คือพระสยมภู หรือเป็นโอรสของพระอุมา หรือโอรสของท้าวไวศรพณ์ เมื่อเห็นเขาแล้ว นี่คือการคาดคะเนของเรา
4.11.8
सभामतिक्रम्य स वासवोपमो निरीक्षमाणो बहुभिः सभागतैः ।
स तत्र राजनममित्रहाऽब्रवीद्बृहन्नलाहं नरदेव नर्तकी ॥ ४.११.८ ॥
เขาผู้ดุจพระอินทร์ เดินผ่านท้องพระโรงสภา มองดูผู้มาประชุมในสภาจำนวนมาก แล้วทูลพระราชาผู้ทำลายข้าศึกที่นั่นว่า "ข้าแต่พระราชาแห่งมนุษย์ ข้าพระองค์คือพฤหันนลา เป็นนางรำ"
4.11.9
वेणीं प्रकुर्यां रुचिरे च कुण्डले ग्रथे स्रजः प्रावरणानि संहरे ।
स्नानं चरेयं विमृजे च दर्पणं विशेषकेष्वेव च कौशलं मम ॥ ४.११.९ ॥
ข้าพระองค์สามารถจัดเกล้าผมให้งดงาม สวมต่างหูอันสวยงาม ร้อยพวงมาลัย จัดผ้านุ่งห่ม ทำการอาบน้ำ ขัดกระจก และความชำนาญของข้าพระองค์อยู่ที่การแต่งเครื่องหมายบนใบหน้าด้วย
4.11.10
क्लीबेषु बालेषु जनेषु नर्तने शिक्षाप्रदानेषु च योग्यता मम ।
करोमि वेणीषु च पुष्पपूरकं न मे स्त्रियः कर्मणि कौशलाधिकाः ॥ ४.११.१० ॥
ข้าพระองค์มีความสามารถในการรำ และการสอนแก่ขันที เด็ก และผู้คนอื่น ๆ ข้าพระองค์ใส่ดอกไม้ลงในเกล้าผม สตรีทั้งหลายก็ไม่ชำนาญในงานของตนยิ่งกว่าข้าพระองค์
4.11.11
इत्यर्जुनस्तं नरदेवमोजसा विज्ञाप्य तस्थौ विधिनाऽऽत्मनः क्रियाम् ।
तमब्रवीत्प्रांशुमुदीक्ष्य विस्मितो विराटराजोपसृतं महायशाः ॥ ४.११.११ ॥
ดังนี้ อรชุนได้แจ้งตนแก่พระราชาแห่งมนุษย์ด้วยพลังของตน และได้รับหน้าที่ตามธรรมเนียมแล้วยืนอยู่ที่นั่น พระราชาผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ เมื่อทอดพระเนตรผู้สูงสง่าที่เข้ามาใกล้ ด้วยความพิศวง จึงตรัสกับเขา
4.11.12
नार्हस्तु वेषोऽयमनूर्जितस्ते नापुंस्त्वमर्हं नरदेवसिंह ।
तवैव वेषः शुभवेषभूषणैर्विभूषितो भूतपतेरिव प्रभो ॥ ४.११.१२ ॥
เครื่องแต่งกายนี้ของเจ้าไม่ไม่เหมาะกับเจ้าเลย และความเป็นขันทีของเจ้าก็ไม่เหมาะสม ข้าแต่ราชสีห์แห่งบรรดาราชา เครื่องแต่งกายของเจ้าเองประดับด้วยเครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับอันงดงาม ดุจเครื่องแต่งกายของเจ้าแห่งภูตทั้งหลาย ข้าแต่ผู้ทรงอำนาจ
4.11.13
विभाति भानोरिव रश्मिमालिनो घनावरुद्धे गगने घनैरिव ।
धनुर्हि मन्ये तव शोभयेद्भुजौ तथाहि पीनावतिमात्रमायतौ ॥ ४.११.१३ ॥
เจ้างามดุจดวงอาทิตย์ที่มีรัศมีเป็นมาลัย หรือดุจเมฆทั้งหลายในท้องฟ้าที่ถูกเมฆปกคลุม เราเห็นว่าคันธนูจะทำให้แขนทั้งสองของเจ้างามยิ่งขึ้น เพราะแขนของเจ้านั้นใหญ่และยาวมาก
4.11.14
प्रगृह्य चापं त्वनुरूपमात्मनो रक्षस्व देशं पुरमद्य सुस्थिरः ।
पुत्रेण तुल्यो भव मे बृहन्नले वृद्धोस्मि वित्तं प्रतिपादयामि ते ॥ ४.११.१४ ॥
จงถือคันธนูที่เหมาะกับตน และจงรักษาแคว้นและนครนี้ไว้วันนี้ด้วยความมั่นคง พฤหันนลาเอ๋ย จงเป็นดุจบุตรของเรา เราชราแล้ว และเราจะมอบทรัพย์สมบัติให้แก่เจ้า
4.11.15
त्वं रक्ष मे सर्वमिदं पुरं प्रभो न षण्डतां कांचन लक्षयामि ते ।
प्रशाधि मत्स्यांस्तरसा विवर्धयन्ददामि राज्यं तव सत्यवागहम् ॥ ४.११.१५ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ ขอเจ้าจงรักษานครของเราทั้งหมดนี้ เราไม่เห็นความเป็นขันทีในตัวเจ้าเลยแม้สักน้อย จงปกครองชาวมัตสยะและทำให้เขาเจริญขึ้นด้วยกำลัง เราเป็นผู้พูดความจริง เราจะมอบราชอาณาจักรให้แก่เจ้า
4.11.16
तस्याग्रतः स्वानि धनूंषि पार्थिवो बहूनि दीर्घाणि च वर्णवन्ति च ।
ददौ स सज्यानि बलान्वितानि जिज्ञासमानः किमयं करिष्यति ॥ ४.११.१६ ॥
ต่อหน้าเขา พระราชาทรงวางคันธนูของพระองค์ไว้หลายคัน ทั้งยาวและประดับสีสันงดงาม ที่มีสายพร้อมและแข็งแรง ทรงประสงค์จะทราบว่าเขาจะทำอะไร
4.11.17
ततोऽर्जुनः क्लीबतरं वचोऽब्रवीन्न मे धनुर्धारितमीदृशं विभो ।
न चापि दृष्टं धनुरीदृशं क्वचिन्न मादृशाः सन्ति धनुर्धरा भुवि ॥ ४.११.१७ ॥
ลำดับนั้น อรชุนกล่าวถ้อยคำที่ถ่อมตนอย่างยิ่งว่า "ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ ข้าพระองค์ไม่เคยถือคันธนูเช่นนี้มาก่อน และไม่เคยเห็นคันธนูเช่นนี้ที่ใดเลย บนแผ่นดินนี้ไม่มีนักยิงธนูที่เหมือนข้าพระองค์"
4.11.18
नृत्याम गायामि च वादयाम्यहं प्रानर्तने कौशलनैपुणं मम ।
तदुत्तरायाः परिधत्स्व नर्तने भवामि देव्या नरदेव नर्तकी ॥ ४.११.१८ ॥
ข้าพระองค์รำ ขับร้อง และบรรเลงดนตรี ข้าพระองค์มีความชำนาญและฝีมือในการรำ ข้าแต่พระราชาแห่งมนุษย์ ขอให้ข้าพระองค์ได้รับหน้าที่สอนการรำแก่พระนางอุตตรา และข้าพระองค์จะเป็นนางรำของพระมเหสี
4.11.19
ददामि ते तं हि वरं बृहन्नले सुतां हि मे नर्तय याश्च तादृशीः ।
ततो विराटः स्वयमाह्वयत्सुतां नराधिपस्तां च सुमध्यसुन्दरीम् ॥ ४.११.१९ ॥
เราจะให้พรนั้นแก่เจ้า พฤหันนลาเอ๋ย จงสอนการรำแก่ธิดาของเราและแก่ผู้อื่นเช่นนั้น ลำดับนั้น พระวิราฏ ผู้เป็นพระราชาแห่งมนุษย์ ทรงเรียกธิดาของพระองค์มาด้วยพระองค์เอง พร้อมด้วยหญิงงามที่มีเอวบางนั้น
4.11.20
उवाच चैनां मुदितेन चेतसा बृहन्नला नाम सखी भवत्वियम् ।
सुगात्रि संप्रीतिसुबद्धसौहृदा तवाङ्गने प्राणसमा च नित्यदा ॥ ४.११.२० ॥
ด้วยพระทัยปีติยินดี พระองค์ตรัสกับนางว่า "ให้พฤหันนลาผู้นี้เป็นสหายของเจ้าเถิด ลูกหญิงผู้มีรูปร่างงดงาม ความรักใคร่และความปรารถนาดีได้ผูกพันกันไว้มั่นคง นางจะเป็นดุจลมหายใจของเจ้าเสมอไป"
4.11.21
प्रकामभक्ष्याभरणाम्बरा शुभा चरत्वियं सर्वजनेष्ववारिता ।
न दुष्कुलानामियमाकृतिर्भवेन्न वृत्तभेदी भवतीदृशो जनः ॥ ४.११.२१ ॥
ให้นางงามผู้นี้เดินไปได้อย่างอิสระท่ามกลางผู้คนทั้งปวง พร้อมอาหาร เครื่องประดับ และเครื่องนุ่งห่มตามที่นางปรารถนา รูปกายและกิริยาของนางไม่อาจเป็นของผู้มีตระกูลต่ำ บุคคลเช่นนี้ย่อมไม่ทำลายจารีต
4.11.22
संमन्त्र्य राजा विविधैः स्वमन्त्रिभिः परीक्ष्य चैनं प्रमदाभिराशु वै ।
अपुंस्त्वमप्यस्य निशम्य च स्थिरं ततः कुमारीपुरमुत्ससर्ज तम् ॥ ४.११.२२ ॥
พระราชาทรงปรึกษากับเหล่ามนตรีของพระองค์เป็นหลายฝ่าย และให้เหล่าสตรีทดสอบเขาอย่างรวดเร็ว เมื่อทรงได้ฟังมั่นคงแล้วว่าเขามิได้เป็นขันที จึงทรงส่งเขาไปยังที่พำนักของเหล่าสาวพรหมจารี
4.11.23
स शिक्षयामास च गीतवदनं सुतां विराटस्य धनंजयः प्रभुः ।
सखीश्च तस्याः परिचारिकास्तथा प्रियश्च तस्याः स बभूव पाण्डवः ॥ ४.११.२३ ॥
ธนัญชัยผู้ทรงอำนาจได้สอนการขับร้องและการฟ้อนรำแก่พระธิดาของท้าววิราฏ และปาณฑพองค์นั้นก็เป็นที่รักของบริวารและสหายของนางด้วย
4.11.24
तथा स तत्रैव धनंजयोऽवसत्प्रियाणि कुर्वन्त्सह ताभिरात्मवान् ।
तथा गतं तत्र न जझिरे जना बहिश्चरा वाऽप्यथवेतरे जनाः ॥ ४.११.२४ ॥
ธนัญชัยจึงพำนักอยู่ที่นั่น ทำสิ่งที่นางพอพระทัยร่วมกับเหล่าสตรีเหล่านั้น ผู้สำรวมตน และการที่เขาอยู่ที่นั่นเช่นนั้นไม่มีใครรู้ ทั้งผู้คนที่เดินเข้าออกภายนอก และผู้คนอื่นๆ