महाभारत · अध्याय 4.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.15.1
एवं विराटनगरे वसन्तः सत्यविक्रमाः ।
अत ऊर्ध्वं नरव्याघ्राः किमकुर्वत पाण्डवाः ॥ ४.१५.१ ॥
अशा प्रकारे विराटनगरात वास्तव्य करून सत्यपराक्रमी नरव्याघ्र पाण्डवांनी यानंतर काय केले?
4.15.2
एवं ते न्यवसंस्तत्र प्रच्छन्नाः कुरुनन्दनाः ।
आराधयन्तो राजानां यदकुर्वत तच्छृणु ॥ ४.१५.२ ॥
अशा प्रकारे कुरुवंशाचे आनंद तेथे गुप्तपणे राहिले. राजाला संतुष्ट करीत त्यांनी जे केले ते ऐक.
4.15.3
युधिष्ठिरः सभास्तारः सभ्यानामभवत्प्रियः ।
तथैव च विराटस्य सपुत्रस्य विशांपते ॥ ४.१५.३ ॥
युधिष्ठिर सभेचे अलंकार होऊन सभासदांचा प्रिय झाला. त्याचप्रमाणे पुत्रासह विराटाचाही प्रिय झाला, हे प्रजापते.
4.15.4
स ह्यक्षहृदयज्ञस्तान्क्रीडयामास पाण्डवः ।
अक्षबद्धान्यथाकामं सूत्रबद्धानिव द्विजान् ॥ ४.१५.४ ॥
फाशांचे हृदय जाणणारा तो पाण्डव त्यांना इच्छेनुसार खेळवत होता, धाग्याने बांधलेल्या पक्ष्यांप्रमाणे फाशांनी बद्ध झालेल्यांना.
4.15.5
अज्ञातं च विराटस्य विजित्य वसु धर्मराट् ।
भ्रातृभ्यः पुरुषव्याघ्रो यथेष्टं संप्रयच्छति ॥ ४.१५.५ ॥
विराटाचे अज्ञात धन जिंकून धर्मराज, पुरुषव्याघ्र, बंधूंना इच्छेनुसार देतो.
4.15.6
भीमसेनोपि मांसानि भक्ष्याणि विविधानि च ।
अतिसृष्टानि मत्स्येन विक्रीणन्निव भ्रातृषु ॥ ४.१५.६ ॥
भीमसेनही मत्स्यराजाने पाठवलेले विविध प्रकारचे मांस व खाद्यपदार्थ बंधूंमध्ये जणू विकत असल्यासारखे वाटतो.
4.15.7
वासांसि परिजीर्णानि लब्धान्यन्तःपुरेऽर्जुनः ।
विक्रीणन्निव सर्वेभ्यः पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥ ४.१५.७ ॥
अंतःपुरात मिळालेली जीर्ण झालेली वस्त्रे अर्जुन जणू विकत असल्यासारखी सर्व पांडवांना देतो.
4.15.8
नकुलोपि धनं लब्ध्वा कृते कर्मणि वाजिनाम् ।
तुष्टे तस्मिन्नरपतौ पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥ ४.१५.८ ॥
नकुलानेही घोड्यांच्या कामासाठी मिळालेले धन, त्या नरपतीने संतुष्ट झाल्यावर, पांडवांना दिले.
4.15.9
सहदेवोपि गोपानां वेषमास्थाय पाण्डवः ।
दधि क्षीरं घृतं चैव पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥ ४.१५.९ ॥
सहदेवही गवळ्याचा वेश धारण करून दही, दूध व तूप पांडवांना देतो.
4.15.10
कृष्णा तु सर्वान्भ्रातॄंस्तान्निरीक्षन्ती तपस्विनी ।
यथा पुनरविज्ञाता तथा चरति भामिनी ॥ ४.१५.१० ॥
पण कृष्णा, त्या सर्व बंधूंकडे पाहत, तपस्विनीप्रमाणे, पुन्हा ओळखली न जाता, ती भामिनी संचार करते.
4.15.11
एवं संभावयन्तस्ते तदाऽन्योन्यं महारथाः ।
विराटनगरे चेरुः पुनर्गर्भधृता इव ॥ ४.१५.११ ॥
अशा प्रकारे एकमेकांचा सन्मान करीत ते महारथी विराटनगरात संचार करीत राहिले, जणू पुन्हा गर्भात धारण केलेले असावेत.
4.15.12
साशङ्का धार्तराष्ट्रस्य भयात्पाण्डुसुतास्तदा ।
प्रेक्षमाणास्तदा कृष्णामूपुश्छन्ना नराधिप ॥ ४.१५.१२ ॥
हे नराधिपा, तेव्हा धृतराष्ट्रपुत्राच्या भयाने शंकित झालेले पांडुपुत्र लपून कृष्णेकडे पाहत तेथे राहिले.
4.15.13
अथ मासे चतुर्थे तु शङ्करस्य महोत्सवः ।
आसीत्समृद्धो मत्स्येषु पुरुषाणां सुसंमतः ॥ ४.१५.१३ ॥
नंतर चौथ्या महिन्यात मत्स्यदेशात शंकराचा महोत्सव झाला; तो समृद्ध होता आणि लोकांना अत्यंत प्रिय होता.
4.15.14
तत्र मल्लाः समापेतुर्दिग्भ्यो राजन्सहस्रशः ॥ ४.१५.१४ ॥
हे राजा, तेथे दिशादिशांतून हजारो मल्ल एकत्र आले.
4.15.15
महाकाया महावीर्याः कालकेया इवासुराः ।
वीर्योन्मत्ता बलोदग्रा राज्ञा समभिपूजिताः ॥ ४.१५.१५ ॥
ते विशालकाय आणि महापराक्रमी होते, कालकेय असुरांसारखे; बलाने उन्मत्त आणि शक्तीच्या गर्वाने उद्धट; राजाने त्यांचा सन्मान केला होता.
4.15.16
सिंहस्कन्धकटिग्रीवाः स्ववदाता मनस्विनः ।
असकृल्लब्धलक्षास्ते रङ्गे पार्थिवसन्निधौ ॥ ४.१५.१६ ॥
सिंहासारखे खांदे, कंबर आणि मान असलेले; स्वच्छ गोऱ्या वर्णाचे; मनस्वी; राजाच्या उपस्थितीत आखाड्यात वारंवार लक्ष्य साधलेले.
4.15.17
तेषामेको महानासीत्सर्वमल्लानथाह्वयत् ।
व्यावल्गमानो ददृशे गर्जितोद्गतिभिः स्थितः ॥ ४.१५.१७ ॥
त्यांच्यातील एक महान होता; त्याने सर्व मल्लांना आव्हान दिले. उड्या मारत, गर्जना करत उभा असलेला तो दिसला.
4.15.18
वित्रस्तमनसः सर्वे मल्लास्ते हतचेतसः ।
अवाङ्भुखाश्च भीताश्च मल्लाश्चान्ये विचेतसः ॥ ४.१५.१८ ॥
ते सर्व मल्ल भयभीत मनाचे व गोंधळलेल्या मनाचे झाले; मान खाली घालून भयभीत झाले. इतर मल्लही गोंधळून गेले.
4.15.19
व्यसुत्वमपरे चैव वाञ्छन्ति प्रतिविह्वलाः ।
गां प्रवेष्टुमथेच्छन्ति खं गन्तुमिव चोत्थिताः ॥ ४.१५.१९ ॥
इतर काही जण भयाने व्याकुळ होऊन मृत्यूची इच्छा करू लागले; काही जण पृथ्वीत प्रवेश करू इच्छू लागले; आणि काही उठून आकाशात जाण्यासाठी उभे राहिले.
4.15.20
त्रस्ताः शान्ता विषणाङ्गा निःशब्दं विह्वलेक्षणाः ।
विराटराजमल्लास्ते भग्नदर्पा हतप्रभाः ॥ ४.१५.२० ॥
भयभीत, शांत, शिथिल अंगांचे, व्याकुळ नेत्रांचे ते विराटराजाचे मल्ल निःशब्द झाले; त्यांचा दर्प मोडला आणि तेज लोप पावले.
4.15.21
मल्लेन्द्रनिहताः सर्वे न किंचित्प्रवदन्ति ते ।
मल्ल उद्वीक्ष्य तान्मल्लांस्रस्तान्वाक्यमुवाचह ॥ ४.१५.२१ ॥
मल्लेंद्राने पराजित केलेले ते सर्व काही बोलू शकले नाहीत. तेव्हा तो मल्ल भयभीत मल्लांकडे पाहून हे वचन बोलला.
4.15.22
आगतं मल्लराजं मां कृत्स्ने पृथिविमण्डले ।
सिंहव्याघ्रगणैः सार्धं क्रीडन्तं विद्धि भूपते ॥ ४.१५.२२ ॥
हे भूपते, संपूर्ण पृथ्वीमंडलावर आलेला मी मल्लराजा आहे हे जाण; सिंह आणि वाघांच्या समूहांसह क्रीडा करणारा मी आहे.
4.15.23
मल्लेन्द्रस्य वचः श्रुत्वा बलदर्पसमन्वितम् ।
विराटो वीक्ष्य तान्मल्लांस्त्रस्तान्वाक्यमुवाच ह ॥ ४.१५.२३ ॥
बलदर्पाने भरलेले मल्लेंद्राचे ते वचन ऐकून विराटाने भयभीत त्या मल्लांकडे पाहून हे वचन सांगितले.
4.15.24
अनेन सह मल्लेन को योद्धुं शक्तिमान्नरः ॥ ४.१५.२४ ॥
या मल्लाशी युद्ध करण्यास समर्थ असा कोणता मनुष्य आहे?
4.15.25
इत्युक्तास्ते विराटेन सर्वे मल्ला विशांपते ।
तूष्णीमासंस्ततो राजा क्रोधाविष्ट उवाच ह ॥ ४.१५.२५ ॥
हे प्रजापते, विराटाने असे सांगितल्यावर सर्व मल्ल गप्प राहिले. तेव्हा क्रोधाने भरलेला राजा बोलला.
4.15.26
ग्रामांश्च वेतनान्येपां मल्लानां हारयाम्यहम् ।
ततो युधिष्ठिरोऽवादीच्छ्रुत्वा मात्स्यपतेर्वचः ॥ ४.१५.२६ ॥
"या मल्लांची गावे आणि वेतने मी हिरावून घेईन" मत्स्यराजाचे हे शब्द ऐकून युधिष्ठिर बोलला.
4.15.27
अस्ति मल्लो महाराज मया दृष्टो युधिष्ठिरे ।
अनेन सह मल्लेन योद्धुं शक्नोति भूपते ॥ ४.१५.२७ ॥
"हे महाराजा, युधिष्ठिराच्या (नगरात) मी एक मल्ल पाहिला आहे. हे भूपते, या मल्लाशी लढण्यास तो समर्थ आहे."
4.15.28
योसौ मल्लो मया दृष्टः पूर्वं यौधिष्ठिरे पुरे ।
सोयं मल्लो वसत्येप राजंस्तव महानसे ॥ ४.१५.२८ ॥
"पूर्वी युधिष्ठिराच्या नगरात मी पाहिलेला तोच हा मल्ल आहे; हे राजा, तो तुमच्या स्वयंपाकघरात राहतो."
4.15.29
युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा व्यक्तमाहेति पार्थिवः ।
सोप्यथाहूयतां क्षिप्रं योद्धुं मल्लेन संप्रति ॥ ४.१५.२९ ॥
युधिष्ठिराचे शब्द ऐकून राजा स्पष्टपणे म्हणाला, "त्याला लवकर बोलवा, आत्ताच या मल्लाशी लढण्यासाठी."
4.15.30
भीमसेनो विराटेन आहूतश्चोदितस्तथा ।
योद्धुं ततोऽब्रवीद्वाक्यं योद्धुं शक्नोमि भूपते ॥ ४.१५.३० ॥
विराटाने बोलावले व प्रेरित केले असता भीमसेन तेव्हा म्हणाला, "हे भूपते, मी लढण्यास समर्थ आहे."
4.15.31
नरेन्द्र ते प्रभावेन श्रिया शक्त्या च शासनात् ।
अनेन सह मल्लेन योद्धुं राजेन्द्र शक्नुयाम् ॥ ४.१५.३१ ॥
हे नरेंद्रा, तुमच्या प्रभावाने, वैभवाने, शक्तीने आणि तुमच्या आज्ञेने, हे राजेंद्रा, या मल्लाशी युद्ध करण्यास मी समर्थ आहे.
4.15.32
युधिष्ठिरकृतं ज्ञात्वा श्रिया तव विशांपते ।
महादेवस्य भक्त्या च तं मल्लं पातयाम्यहम् ॥ ४.१५.३२ ॥
हे विशांपते, युधिष्ठिराने केलेले जाणून, तुमच्या वैभवाने आणि महादेवाच्या भक्तीने मी त्या मल्लाला पाडीन.
4.15.33
चोदितो भीमसेनस्तु मल्लमाहूय मण्डले ।
योद्धुं व्यवस्थितो वीरो रेणुं संमृज्य हस्तयोः।
मत्तो गज इवान्यं तु योद्धुं समुपचक्रमे ॥ ४.१५.३३ ॥
प्रेरित झालेला भीमसेन त्या मल्लाला बोलावून रंगणात युद्धासाठी उभा राहिला; वीराने हातांवरील धूळ पुसली आणि मत्त हत्तीप्रमाणे दुसऱ्याशी युद्ध सुरू केले.
4.15.34
अथ सूदेन तं मल्लं योधयामास मत्स्यराट्र ॥ ४.१५.३४ ॥
मग सूदाने (स्वयंपाक्याच्या वेशातील भीमाने) त्या मल्लाला मत्स्यराजासमोर युद्धास लावले.
4.15.35
नोद्यमानस्तदा भीमो दुःखेनेवाकरोन्मतिम् ।
न हि शक्नोम्यशक्तोपि प्रत्याख्यातुं नराधिपं ॥ ४.१५.३५ ॥
तेव्हा प्रेरित होऊनही भीम जणू दुःखाने मन घडवू लागला; कारण असमर्थ असलो तरी त्या नराधिपाला नकार देण्यास मी समर्थ नाही.
4.15.36
ततः स पुरुषव्याघ्रः शार्दूलशिथिलं चरन् ।
प्रविवेश महारङ्गं विराटमभिहर्षयन् ॥ ४.१५.३६ ॥
तेव्हा तो पुरुषव्याघ्र वाघासारख्या सैलपणे चालत, विराटाला आनंदित करीत त्या महारंगभूमीत शिरला.
4.15.37
बवन्ध कक्षां कौन्तेयस्ततः संहर्षयञ्जनम् ।
ततस्तु वृत्रसङ्काशं भीमो मल्लं समाह्वयत् ॥ ४.१५.३७ ॥
मग कुंतीपुत्राने कमरपट्टा बांधला आणि लोकांना हर्षित करीत वृत्रासारख्या त्या मल्लाला भीमाने आव्हान दिले.
4.15.38
जीमूतं नाम तं तत्र मल्लप्रख्यातविक्रमम् ।
कक्षे मल्लं गृहीत्वाऽथ ननाद बहु सिंहवत् ॥ ४.१५.३८ ॥
तेथे मल्लांमध्ये पराक्रमासाठी प्रसिद्ध असलेल्या जीमूत नावाच्या त्या मल्लाला कमरेत धरून त्याने सिंहासारखी मोठी गर्जना केली.
4.15.39
तावुभौ सुमहोत्साहावुभौ भीमपराक्रमौ ।
मत्ताविव महाकायौ वारणौ षष्ठिहायनौ ॥ ४.१५.३९ ॥
ते दोघेही अत्यंत उत्साही होते, दोघेही भीमासारखे पराक्रमी होते; मदांध, विशालकाय, साठ वर्षांच्या हत्तींसारखे ते होते.
4.15.40
ततस्तौ नरशार्दूलौ बाहुयुद्धं समीयतु ।
वीरौ परमसंहृष्टावन्योन्यजयकाङ्क्षिणौ ॥ ४.१५.४० ॥
मग ते दोन्ही नरव्याघ्र बाहुयुद्धात भिडले; ते वीर अत्यंत हर्षित होते आणि एकमेकांवर विजय मिळवू इच्छित होते.
4.15.41
उभौ परमसंहृष्टौ बलेनातिबलावुभौ ।
अन्योन्यस्यान्तरं प्रेप्सू परस्परजयैषिणौ ॥ ४.१५.४१ ॥
दोघेही अत्यंत हर्षित, बलात अतिबलवान, एकमेकांची उणीव (दुर्बलता) शोधणारे, परस्परांवर विजय इच्छिणारे होते.
4.15.42
कृतप्रतिकृतैश्चित्रैर्बाहुभिश्च सुसङ्कटैः ।
सन्निपातावधूतैश्च प्रमाथोन्मथनैस्तथा ॥ ४.१५.४२ ॥
विचित्र प्रत्युत्तरांनी, अत्यंत धोकादायक बाहूंनी, धडकेने झटकून आणि मंथन व उचलण्याने (ते लढले).
4.15.43
क्षेपणैर्मुष्टिभिश्चैव वराहोद्धूतनिस्स्वनैः ।
तलैर्वज्रनिपातैश्च प्रसृष्टाभिस्तथैव च ॥ ४.१५.४३ ॥
फेकण्यांनी, मुठींनी, डुक्कर उचलले जाताना होणाऱ्या गर्जनेच्या आवाजांनी, तळहाताच्या प्रहारांनी, वज्रपातासारख्या आघातांनी आणि पसरलेल्या प्रहारांनी — त्याचप्रमाणे.
4.15.44
शलाकानखपातैश्च पादोद्धूतैश्च दारुणैः ।
जानुभिश्चाश्मनिर्घोषैः शिरोभिश्चावघट्टनैः ॥ ४.१५.४४ ॥
टोकदार नखांच्या प्रहारांनी, पायांच्या भयंकर लाथांनी, गुडघ्यांनी, दगड आदळल्यासारख्या आवाजांनी आणि डोकी आपटण्याने.
4.15.45
तद्युद्धमभवद्धोरमशस्त्रं बाहुतेजसा ।
बलप्राणेन शूराणां समाजोत्सवसन्निधौ ॥ ४.१५.४५ ॥
ते युद्ध भयंकर झाले; शस्त्रांविना, बाहूंच्या तेजाने, वीरांच्या बल-प्राणाने, उत्सव-सभेच्या उपस्थितीत.
4.15.46
अरज्यत जनः सर्वः सोत्क्रुष्टनिनदोत्थितः ।
बलिनोः संयुगे राजन्वृत्रवासवयोरिव ॥ ४.१५.४६ ॥
सर्व लोक आनंदले; आरोळ्या व गर्जनांसह उठले; हे राजा, दोन बलवानांच्या युद्धात — वृत्र व वासव यांच्याप्रमाणे.
4.15.47
प्रकर्षणाकर्षणयोरभ्याकर्षविकर्षणैः ।
आकर्षतुरथान्योन्यं जानुभिश्चापि जन्घतुः ॥ ४.१५.४७ ॥
ओढणे व खेचणे या डावांनी, इकडे-तिकडे खेचत, दोघांनी एकमेकांना खेचले; गुडघ्यांनीही प्रहार केले.
4.15.48
ततः शब्देन महता भर्त्सयन्तौ परस्परम् ।
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ।
बाहुभिः समसज्जेतामायसैः परिघैरिव ॥ ४.१५.४८ ॥
मग मोठ्या आवाजात एकमेकांना धिक्कारत, रुंद छाती व लांब बाहू असलेले, मल्लयुद्धात कुशल दोघेही लोखंडी परिघांप्रमाणे बाहूंनी एकमेकांना बिलगले.
4.15.49
उत्पपाताथ वेगेन मल्लं कक्षे गृहीतवान् ।
पार्श्वं निगृह्य हस्तेन पातयामास मल्लकम् ॥ ४.१५.४९ ॥
मग वेगाने उडी मारून त्याने मल्लाला कमरेत धरले. हाताने त्याची कूस दाबून त्याला खाली पाडले.
4.15.50
चकर्ष दोर्भ्यामुत्पात्य भीमो मल्लममित्रहा ।
निनदं तमभिक्रोशञ्शार्दूल इव वारणम् ॥ ४.१५.५० ॥
शत्रुघातक भीमाने दोन्ही बाहूंनी मल्लाला उचलून ओढले. वाघ हत्तीला ओढतो तसे गर्जना करत त्याने त्याला ओढले.
4.15.51
समुद्यम्य महाबाहुर्भ्रामयामास वीर्यवान् ।
ततो मल्लाश्च मत्स्याश्च विस्मयं चक्रिरे परम् ॥ ४.१५.५१ ॥
महाबाहू आणि पराक्रमी भीमाने त्याला उचलून गरगरा फिरवले. तेव्हा मल्ल आणि मत्स्य अत्यंत आश्चर्यचकित झाले.
4.15.52
भ्रामयित्वा शतगुणं गतसत्वमचेतनम् ।
प्रत्यपिंषन्महाबाहुर्मल्लं भुवि वृकोदरः ॥ ४.१५.५२ ॥
शंभर वेळा गरगरा फिरवून निष्प्राण, बेशुद्ध मल्लाला महाबाहू वृकोदराने जमिनीवर आपटले.
4.15.53
तस्मिन्विनिहते वीरे जीमूते लोकविश्रुते ।
विराटः परमं हर्षमगच्छद्वान्धवैः सह ॥ ४.१५.५३ ॥
लोकविख्यात त्या वीर जीमूताचा वध झाल्यावर विराट आपल्या बांधवांसह अत्यंत हर्षित झाला.
4.15.54
प्रहर्षात्प्रददौ वित्तं बहु राज महामनाः ।
वललाय महारङ्गे यथा वैश्रवणस्तथा ॥ ४.१५.५४ ॥
आनंदाने महामनस्क राजाने पुष्कळ धन दिले. त्या महारंगात कुबेराप्रमाणे तो आनंदाने लोळू लागला.
4.15.55
एवं स सुबहून्मल्लान्पुरुषांश्च महाबलान् ।
विनिघ्नन्मत्स्यराजस्य प्रीतिमाहरदुत्तमाम् ॥ ४.१५.५५ ॥
अशा प्रकारे त्याने पुष्कळ मल्लांना आणि महाबलवान पुरुषांना ठार मारून मत्स्यराजाला अत्यंत आनंद दिला.
4.15.56
यदाऽस्य तुल्यः पुरुषो न कश्चितत्र विद्यते ।
ततो व्याघ्रैश्च सिंहैश्च द्विरदैश्चाप्ययोधयत् ॥ ४.१५.५६ ॥
तेथे त्याच्या बरोबरीचा पुरुष कोणीही नसल्यामुळे त्याने वाघ, सिंह आणि हत्ती यांच्याशीही युद्ध केले.
4.15.57
विराटेन प्रदत्तानि चित्राणि विविधानि च ।
स्थितेभ्यः पुरुषेभ्यश्च दत्त्वा द्रव्याणि जग्मिवान् ॥ ४.१५.५७ ॥
विराटाने दिलेल्या विविध आणि विचित्र वस्तू तेथे उभ्या असलेल्या पुरुषांना वाटून तो निघून गेला.
4.15.58
पुनरन्तःपुरगतः स्त्रीणां मध्ये वृकोदरः ।
योध्यते स विराटस्य गजैः सिंहैर्महाबलैः ॥ ४.१५.५८ ॥
पुन्हा अंतःपुरात स्त्रियांच्या मध्ये असलेला वृकोदर विराटाच्या महाबलवान हत्ती आणि सिंहांशी युद्ध करतो.
4.15.59
बीभत्सुरपि गीतेन नृत्तेनापि च पाण्डवः ।
विराटं तोषयामास सर्वाश्चान्तःपुरस्त्रियः ॥ ४.१५.५९ ॥
बीभत्सु अर्जुनानेही गीत आणि नृत्याने विराटाला आणि अंतःपुरातील सर्व स्त्रियांना संतुष्ट केले.
4.15.60
अश्वैर्विनीतैर्जवनैस्तत्रतत्र समागतः ।
तोपयामास राजानं नकुलो नृपसत्तमम्।
तस्मै प्रदेयं प्रायच्छत्प्रीतो राजा धनं बहु ॥ ४.१५.६० ॥
ठिकठिकाणी आलेल्या प्रशिक्षित वेगवान घोड्यांनी नकुलाने नृपश्रेष्ठ विराट राजाला संतुष्ट केले. प्रसन्न झालेल्या राजाने त्याला पुष्कळ धन दिले.
4.15.61
विनीतान्वृपभान्दृष्ट्वा सहदेवस्य चाभितः ।
धनं ददौ बहुविधं विराटः पुरुषर्षभः ॥ ४.१५.६१ ॥
सहदेवाभोवतीचे प्रशिक्षित वृषभ पाहून पुरुषश्रेष्ठ विराटाने त्याला अनेक प्रकारचे धन दिले.
4.15.62
द्रौपदी प्रेक्ष्य तान्सर्वान्क्लिश्यमानान्महारथान् ।
नातिप्रीतमना राजन्निश्वासपरमाऽभवत् ॥ ४.१५.६२ ॥
राजा, क्लेश भोगणाऱ्या त्या सर्व महारथींना पाहून द्रौपदी आनंदी मनाने न राहता दीर्घ निःश्वास टाकू लागली.
4.15.63
एवं ते न्यवसंस्तत्र प्रच्छन्नाः पुरुषर्षभाः ।
कर्माणि तस्य कुर्वाणा विराटनृपतेस्तदा ॥ ४.१५.६३ ॥
अशा प्रकारे ते पुरुषश्रेष्ठ तेथे गुप्त राहिले आणि तेव्हा राजा विराटाची कामे करत राहिले.