మహాభారతం · అధ్యాయం 4.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.15.1
एवं विराटनगरे वसन्तः सत्यविक्रमाः ।
अत ऊर्ध्वं नरव्याघ्राः किमकुर्वत पाण्डवाः ॥ ४.१५.१ ॥
ఇలా విరాట నగరంలో నివసించిన, సత్య పరాక్రమ శాలురైన ఆ నరవ్యాఘ్ర పాండవులు ఆ తర్వాత ఏమి చేశారు?
4.15.2
एवं ते न्यवसंस्तत्र प्रच्छन्नाः कुरुनन्दनाः ।
आराधयन्तो राजानां यदकुर्वत तच्छृणु ॥ ४.१५.२ ॥
ఇలా కురువంశ ఆనందులు అక్కడ రహస్యంగా నివసించారు. రాజును సంతోషపెడుతూ వారు చేసినది విను.
4.15.3
युधिष्ठिरः सभास्तारः सभ्यानामभवत्प्रियः ।
तथैव च विराटस्य सपुत्रस्य विशांपते ॥ ४.१५.३ ॥
యుధిష్ఠిరుడు సభకు అలంకారమై సభ్యులకు ప్రియుడయ్యాడు. అలాగే కుమారునితో కూడిన విరాటునికీ ప్రియుడయ్యాడు, ఓ ప్రజాపతీ.
4.15.4
स ह्यक्षहृदयज्ञस्तान्क्रीडयामास पाण्डवः ।
अक्षबद्धान्यथाकामं सूत्रबद्धानिव द्विजान् ॥ ४.१५.४ ॥
పాసల హృదయం తెలిసిన ఆ పాండవుడు వారిని తన ఇష్టానుసారం ఆడించాడు, దారంతో కట్టిన పక్షులవలె పాసలచే బంధింపబడిన వారిని.
4.15.5
अज्ञातं च विराटस्य विजित्य वसु धर्मराट् ।
भ्रातृभ्यः पुरुषव्याघ्रो यथेष्टं संप्रयच्छति ॥ ४.१५.५ ॥
విరాటుని తెలియని ధనాన్ని గెలిచి ధర్మరాజు, పురుషవ్యాఘ్రుడు, తన సోదరులకు ఇష్టానుసారం ఇస్తాడు.
4.15.6
भीमसेनोपि मांसानि भक्ष्याणि विविधानि च ।
अतिसृष्टानि मत्स्येन विक्रीणन्निव भ्रातृषु ॥ ४.१५.६ ॥
భీమసేనుడు కూడా మత్స్యరాజు పంపిన వివిధ మాంసాలను, తినదగిన పదార్థాలను సోదరుల మధ్య అమ్ముతున్నట్లు పంచుతాడు.
4.15.7
वासांसि परिजीर्णानि लब्धान्यन्तःपुरेऽर्जुनः ।
विक्रीणन्निव सर्वेभ्यः पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥ ४.१५.७ ॥
అంతఃపురంలో లభించిన పాత, జీర్ణమైన వస్త్రాలను అర్జునుడు అమ్ముతున్నట్లుగా పాండవులందరికీ ఇచ్చాడు.
4.15.8
नकुलोपि धनं लब्ध्वा कृते कर्मणि वाजिनाम् ।
तुष्टे तस्मिन्नरपतौ पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥ ४.१५.८ ॥
నకులుడు కూడా గుర్రాల పనిని పూర్తిచేసినందుకు లభించిన ధనాన్ని, ఆ రాజు సంతోషించగా, పాండవులకు ఇచ్చాడు.
4.15.9
सहदेवोपि गोपानां वेषमास्थाय पाण्डवः ।
दधि क्षीरं घृतं चैव पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥ ४.१५.९ ॥
సహదేవుడు కూడా గొల్లవాడి వేషం ధరించి పెరుగు, పాలు, నెయ్యి పాండవులకు ఇస్తాడు.
4.15.10
कृष्णा तु सर्वान्भ्रातॄंस्तान्निरीक्षन्ती तपस्विनी ।
यथा पुनरविज्ञाता तथा चरति भामिनी ॥ ४.१५.१० ॥
కానీ కృష్ణ, ఆ సోదరులందరినీ చూస్తూ, తపస్విని వలె, మళ్లీ గుర్తుపట్టబడకుండా, ఆ భామిని సంచరిస్తుంది.
4.15.11
एवं संभावयन्तस्ते तदाऽन्योन्यं महारथाः ।
विराटनगरे चेरुः पुनर्गर्भधृता इव ॥ ४.१५.११ ॥
ఇలా ఒకరినొకరు గౌరవిస్తూ ఆ మహారథులు విరాట నగరంలో సంచరించారు, మళ్లీ గర్భంలో ధరించబడినవారివలె.
4.15.12
साशङ्का धार्तराष्ट्रस्य भयात्पाण्डुसुतास्तदा ।
प्रेक्षमाणास्तदा कृष्णामूपुश्छन्ना नराधिप ॥ ४.१५.१२ ॥
ఓ నరాధిపా, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని భయంతో శంకితులైన పాండుపుత్రులు, దాగి, కృష్ణను చూస్తూ అక్కడ నివసించారు.
4.15.13
अथ मासे चतुर्थे तु शङ्करस्य महोत्सवः ।
आसीत्समृद्धो मत्स्येषु पुरुषाणां सुसंमतः ॥ ४.१५.१३ ॥
అప్పుడు నాలుగవ మాసంలో మత్స్యదేశంలో శంకరుని మహోత్సవం జరిగింది; అది సంపన్నమైనది, ప్రజలకు ఎంతో ప్రియమైనది.
4.15.14
तत्र मल्लाः समापेतुर्दिग्भ्यो राजन्सहस्रशः ॥ ४.१५.१४ ॥
ఓ రాజా, అక్కడ దిక్కులనుండి వేలాది మల్లులు సమావేశమయ్యారు.
4.15.15
महाकाया महावीर्याः कालकेया इवासुराः ।
वीर्योन्मत्ता बलोदग्रा राज्ञा समभिपूजिताः ॥ ४.१५.१५ ॥
వారు విశాలకాయులు, మహాపరాక్రమశాలులు; కాలకేయ అసురుల వంటివారు; బలోన్మత్తులు, శక్తి గర్వంతో ఉప్పొంగినవారు; రాజుచేత గౌరవింపబడినవారు.
4.15.16
सिंहस्कन्धकटिग्रीवाः स्ववदाता मनस्विनः ।
असकृल्लब्धलक्षास्ते रङ्गे पार्थिवसन्निधौ ॥ ४.१५.१६ ॥
సింహపు భుజాలు, నడుము, మెడ కలవారు; మంచి తెల్లని వర్ణం కలవారు; మనస్వులు; రాజు సమక్షంలో రంగంలో పలుమార్లు లక్ష్యాన్ని సాధించినవారు.
4.15.17
तेषामेको महानासीत्सर्वमल्लानथाह्वयत् ।
व्यावल्गमानो ददृशे गर्जितोद्गतिभिः स्थितः ॥ ४.१५.१७ ॥
వారిలో ఒకడు మహాబలుడు; అతడు మల్లులందరినీ సవాలు చేశాడు. గర్జిస్తూ, దూకుతూ నిలబడి కనిపించాడు.
4.15.18
वित्रस्तमनसः सर्वे मल्लास्ते हतचेतसः ।
अवाङ्भुखाश्च भीताश्च मल्लाश्चान्ये विचेतसः ॥ ४.१५.१८ ॥
ఆ మల్లులందరూ భయంతో మనసు చెదిరి, స్పృహ కోల్పోయినవారై; తలలు వంచి భయపడ్డారు. ఇతర మల్లులూ కలతచెంది విభ్రాంతులయ్యారు.
4.15.19
व्यसुत्वमपरे चैव वाञ्छन्ति प्रतिविह्वलाः ।
गां प्रवेष्टुमथेच्छन्ति खं गन्तुमिव चोत्थिताः ॥ ४.१५.१९ ॥
మరికొందరు భయంతో కలవరపడి మరణాన్ని కోరారు; కొందరు భూమిలోకి ప్రవేశించాలని కోరారు; కొందరు లేచి ఆకాశంలోకి వెళ్లబోయినట్లు నిలిచారు.
4.15.20
त्रस्ताः शान्ता विषणाङ्गा निःशब्दं विह्वलेक्षणाः ।
विराटराजमल्लास्ते भग्नदर्पा हतप्रभाः ॥ ४.१५.२० ॥
భయభ్రాంతులై, శాంతించి, అవయవాలు వాడి, కలవరపడిన కళ్లతో, మౌనంగా నిలిచిన ఆ విరాట రాజు మల్లులు తమ గర్వం భంగమై, కాంతి కోల్పోయారు.
4.15.21
मल्लेन्द्रनिहताः सर्वे न किंचित्प्रवदन्ति ते ।
मल्ल उद्वीक्ष्य तान्मल्लांस्रस्तान्वाक्यमुवाचह ॥ ४.१५.२१ ॥
మల్లరాజు చేత హతులైన వారందరూ ఏమీ మాట్లాడలేదు. అప్పుడు ఆ మల్లుడు భయపడిన ఆ మల్లులను చూసి ఈ మాట అన్నాడు.
4.15.22
आगतं मल्लराजं मां कृत्स्ने पृथिविमण्डले ।
सिंहव्याघ्रगणैः सार्धं क्रीडन्तं विद्धि भूपते ॥ ४.१५.२२ ॥
ఓ రాజా, భూమండలమంతటికీ వచ్చిన నన్ను మల్లరాజుగా తెలుసుకో; సింహాలు, పులుల గుంపులతో ఆడుతున్నవాడిని నేను.
4.15.23
मल्लेन्द्रस्य वचः श्रुत्वा बलदर्पसमन्वितम् ।
विराटो वीक्ष्य तान्मल्लांस्त्रस्तान्वाक्यमुवाच ह ॥ ४.१५.२३ ॥
బలదర్పంతో నిండిన మల్లేంద్రుని ఆ మాటలు విని, భయపడిన ఆ మల్లులను చూసి విరాటుడు ఈ మాట అన్నాడు.
4.15.24
अनेन सह मल्लेन को योद्धुं शक्तिमान्नरः ॥ ४.१५.२४ ॥
ఈ మల్లునితో యుద్ధం చేయగల శక్తిమంతుడు ఏ మనిషి?
4.15.25
इत्युक्तास्ते विराटेन सर्वे मल्ला विशांपते ।
तूष्णीमासंस्ततो राजा क्रोधाविष्ट उवाच ह ॥ ४.१५.२५ ॥
ఓ ప్రజాధిపతీ, విరాటుడు ఇలా చెప్పగా మల్లులందరూ మౌనంగా ఉండిపోయారు. అప్పుడు కోపంతో నిండిన రాజు మాట్లాడాడు.
4.15.26
ग्रामांश्च वेतनान्येपां मल्लानां हारयाम्यहम् ।
ततो युधिष्ठिरोऽवादीच्छ्रुत्वा मात्स्यपतेर्वचः ॥ ४.१५.२६ ॥
"ఈ మల్లుల గ్రామాలను, జీతాలను నేను లాగేసుకుంటాను" అన్న మత్స్యరాజు మాటలు విని యుధిష్ఠిరుడు మాట్లాడాడు.
4.15.27
अस्ति मल्लो महाराज मया दृष्टो युधिष्ठिरे ।
अनेन सह मल्लेन योद्धुं शक्नोति भूपते ॥ ४.१५.२७ ॥
"మహారాజా, యుధిష్ఠిరుని (నగరంలో) నేను ఒక మల్లుడిని చూశాను. ఈ మల్లునితో పోరాడగల సమర్థుడు అతడు, భూపతీ."
4.15.28
योसौ मल्लो मया दृष्टः पूर्वं यौधिष्ठिरे पुरे ।
सोयं मल्लो वसत्येप राजंस्तव महानसे ॥ ४.१५.२८ ॥
"పూర్వం యుధిష్ఠిరుని నగరంలో నేను చూసిన ఆ మల్లుడే ఇతడు; రాజా, ఇతను మీ వంటశాలలో ఉంటున్నాడు."
4.15.29
युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा व्यक्तमाहेति पार्थिवः ।
सोप्यथाहूयतां क्षिप्रं योद्धुं मल्लेन संप्रति ॥ ४.१५.२९ ॥
యుధిష్ఠిరుని మాటలు విని రాజు స్పష్టంగా, "అతడిని వెంటనే పిలవండి, ఇప్పుడే ఈ మల్లునితో పోరాడటానికి" అన్నాడు.
4.15.30
भीमसेनो विराटेन आहूतश्चोदितस्तथा ।
योद्धुं ततोऽब्रवीद्वाक्यं योद्धुं शक्नोमि भूपते ॥ ४.१५.३० ॥
విరాటునిచే పిలవబడి, అలాగే ప్రేరేపించబడిన భీమసేనుడు అప్పుడు ఇలా అన్నాడు: "భూపతీ, నేను పోరాడగలను."
4.15.31
नरेन्द्र ते प्रभावेन श्रिया शक्त्या च शासनात् ।
अनेन सह मल्लेन योद्धुं राजेन्द्र शक्नुयाम् ॥ ४.१५.३१ ॥
నరేంద్రా, నీ ప్రభావం, సంపద, బలం, నీ ఆజ్ఞ వలన, రాజేంద్రా, ఈ మల్లునితో పోరాడగలను.
4.15.32
युधिष्ठिरकृतं ज्ञात्वा श्रिया तव विशांपते ।
महादेवस्य भक्त्या च तं मल्लं पातयाम्यहम् ॥ ४.१५.३२ ॥
విశాంపతీ, ధర్మరాజు చేసినది తెలిసి, నీ సంపద వలన, మహాదేవుని భక్తి వలన, ఆ మల్లుని నేను పడగొడతాను.
4.15.33
चोदितो भीमसेनस्तु मल्लमाहूय मण्डले ।
योद्धुं व्यवस्थितो वीरो रेणुं संमृज्य हस्तयोः।
मत्तो गज इवान्यं तु योद्धुं समुपचक्रमे ॥ ४.१५.३३ ॥
ప్రేరితుడైన భీమసేనుడు ఆ మల్లుని పిలిచి రంగంలో పోరాటానికి నిలిచాడు; వీరుడు చేతుల ధూళిని దులిపి, మదించిన ఏనుగులా ఇతరునితో పోరాడ మొదలుపెట్టాడు.
4.15.34
अथ सूदेन तं मल्लं योधयामास मत्स्यराट्र ॥ ४.१५.३४ ॥
అప్పుడు సూదుడు (వంటవాడిగా వేషం వేసిన భీముడు) ఆ మల్లుని మత్స్యరాజు ముందు పోరాడించాడు.
4.15.35
नोद्यमानस्तदा भीमो दुःखेनेवाकरोन्मतिम् ।
न हि शक्नोम्यशक्तोपि प्रत्याख्यातुं नराधिपं ॥ ४.१५.३५ ॥
అప్పుడు ప్రేరేపించబడినా భీముడు దుఃఖంతో ఒక నిర్ణయం చేసుకున్నట్లు ఉన్నాడు; ఎందుకంటే అసమర్థుడైనా ఆ నరాధిపుని నిరాకరించలేను.
4.15.36
ततः स पुरुषव्याघ्रः शार्दूलशिथिलं चरन् ।
प्रविवेश महारङ्गं विराटमभिहर्षयन् ॥ ४.१५.३६ ॥
అప్పుడు ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, పులిలా మెల్లని నడకతో నడిచి, విరాటుని సంతోషపెడుతూ ఆ మహారంగంలో ప్రవేశించాడు.
4.15.37
बवन्ध कक्षां कौन्तेयस्ततः संहर्षयञ्जनम् ।
ततस्तु वृत्रसङ्काशं भीमो मल्लं समाह्वयत् ॥ ४.१५.३७ ॥
అప్పుడు కుంతీపుత్రుడు నడుముకట్టు బిగించి, ప్రజలను ఉత్సాహపరుస్తూ, వృత్రునిలా ఉన్న ఆ మల్లుడిని భీముడు సవాలు చేశాడు.
4.15.38
जीमूतं नाम तं तत्र मल्लप्रख्यातविक्रमम् ।
कक्षे मल्लं गृहीत्वाऽथ ननाद बहु सिंहवत् ॥ ४.१५.३८ ॥
అక్కడ మల్లులలో పరాక్రమానికి ప్రసిద్ధుడైన జీమూతుడు అనే ఆ మల్లుడిని నడుముపై పట్టుకొని, సింహంలా గొప్పగా గర్జించాడు.
4.15.39
तावुभौ सुमहोत्साहावुभौ भीमपराक्रमौ ।
मत्ताविव महाकायौ वारणौ षष्ठिहायनौ ॥ ४.१५.३९ ॥
ఆ ఇద్దరూ మహోత్సాహంతో ఉన్నారు; ఇద్దరూ భీముని పరాక్రమం కలవారు; మదించిన, పెద్ద శరీరంతో, అరవై ఏళ్ల ఏనుగుల్లా ఉన్నారు.
4.15.40
ततस्तौ नरशार्दूलौ बाहुयुद्धं समीयतु ।
वीरौ परमसंहृष्टावन्योन्यजयकाङ्क्षिणौ ॥ ४.१५.४० ॥
అప్పుడు ఆ ఇద్దరు నరశార్దూలులు బాహుయుద్ధంలో తలపడ్డారు; ఆ వీరులు అత్యంత సంతోషంతో, ఒకరిపై ఒకరు విజయం కోరుతూ ఉన్నారు.
4.15.41
उभौ परमसंहृष्टौ बलेनातिबलावुभौ ।
अन्योन्यस्यान्तरं प्रेप्सू परस्परजयैषिणौ ॥ ४.१५.४१ ॥
ఇద్దరూ అత్యంత సంతోషంతో, బలంలో మహాబలులుగా, ఒకరి అంతరాన్ని (బలహీనతను) వెతుకుతూ, పరస్పర విజయం కోరుతూ ఉన్నారు.
4.15.42
कृतप्रतिकृतैश्चित्रैर्बाहुभिश्च सुसङ्कटैः ।
सन्निपातावधूतैश्च प्रमाथोन्मथनैस्तथा ॥ ४.१५.४२ ॥
విచిత్ర ప్రతిదాడులతో, అత్యంత కఠినమైన బాహువులతో, ఢీకొట్టి విదిలించుటలతో, అలాగే మథించుటలు, ఎత్తివేయుటలతో (పోరాడారు).
4.15.43
क्षेपणैर्मुष्टिभिश्चैव वराहोद्धूतनिस्स्वनैः ।
तलैर्वज्रनिपातैश्च प्रसृष्टाभिस्तथैव च ॥ ४.१५.४३ ॥
విసరడాలతో, పిడికిళ్లతో, పంది ఎత్తబడినప్పటి గర్జన ధ్వనులతో, అరచేతి దెబ్బలతో, వజ్రపాతాల్లాంటి ఘాతాలతో, చాచిన దెబ్బలతో — అలాగే.
4.15.44
शलाकानखपातैश्च पादोद्धूतैश्च दारुणैः ।
जानुभिश्चाश्मनिर्घोषैः शिरोभिश्चावघट्टनैः ॥ ४.१५.४४ ॥
కొనదేలిన గోళ్ల గీతలతో, కాళ్ల భయంకర తన్నులతో, మోకాళ్లతో, రాళ్లు ఢీకొన్నట్టు శబ్దాలతో, తలలను ఢీకొట్టడంతో.
4.15.45
तद्युद्धमभवद्धोरमशस्त्रं बाहुतेजसा ।
बलप्राणेन शूराणां समाजोत्सवसन्निधौ ॥ ४.१५.४५ ॥
ఆ యుద్ధం భయంకరంగా జరిగింది; ఆయుధాలు లేకుండా, బాహువుల తేజస్సుతో, వీరుల బల-ప్రాణంతో, ఉత్సవ సభ సమక్షంలో.
4.15.46
अरज्यत जनः सर्वः सोत्क्रुष्टनिनदोत्थितः ।
बलिनोः संयुगे राजन्वृत्रवासवयोरिव ॥ ४.१५.४६ ॥
ప్రజలందరూ ఆనందించారు; కేకలు, గర్జనలతో లేచారు; రాజా, ఇద్దరు బలవంతుల పోరులో — వృత్రుడు, వాసవుడు పోరాడినట్టు.
4.15.47
प्रकर्षणाकर्षणयोरभ्याकर्षविकर्षणैः ।
आकर्षतुरथान्योन्यं जानुभिश्चापि जन्घतुः ॥ ४.१५.४७ ॥
లాగడం, ఈడ్చడం అనే ఎత్తుగడలతో, అటూ ఇటూ లాగుతూ, వారిద్దరూ ఒకరినొకరు లాగారు; మోకాళ్లతోనూ కొట్టారు.
4.15.48
ततः शब्देन महता भर्त्सयन्तौ परस्परम् ।
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ।
बाहुभिः समसज्जेतामायसैः परिघैरिव ॥ ४.१५.४८ ॥
అప్పుడు పెద్ద శబ్దంతో ఒకరినొకరు నిందిస్తూ, విశాల వక్షులు, పొడవాటి బాహువులు కలిగి, మల్లయుద్ధంలో నేర్పరులైన వారిద్దరూ ఇనుప గదల్లా చేతులతో ఒకరినొకరు పట్టుకున్నారు.
4.15.49
उत्पपाताथ वेगेन मल्लं कक्षे गृहीतवान् ।
पार्श्वं निगृह्य हस्तेन पातयामास मल्लकम् ॥ ४.१५.४९ ॥
అప్పుడు వేగంగా దూకి మల్లుడిని నడుము వద్ద పట్టుకున్నాడు. చేతితో అతని పక్కటెముకను నొక్కి మల్లుడిని కింద పడవేశాడు.
4.15.50
चकर्ष दोर्भ्यामुत्पात्य भीमो मल्लममित्रहा ।
निनदं तमभिक्रोशञ्शार्दूल इव वारणम् ॥ ४.१५.५० ॥
శత్రునాశకుడైన భీముడు మల్లుడిని రెండు చేతులతో ఎత్తి లాగాడు. పులి ఏనుగును లాగినట్లు గర్జిస్తూ అతడిని ఈడ్చాడు.
4.15.51
समुद्यम्य महाबाहुर्भ्रामयामास वीर्यवान् ।
ततो मल्लाश्च मत्स्याश्च विस्मयं चक्रिरे परम् ॥ ४.१५.५१ ॥
మహాబాహువు, పరాక్రమవంతుడైన భీముడు అతడిని పైకెత్తి తిప్పాడు. అప్పుడు మల్లులు, మత్స్యులు అత్యంత ఆశ్చర్యపోయారు.
4.15.52
भ्रामयित्वा शतगुणं गतसत्वमचेतनम् ।
प्रत्यपिंषन्महाबाहुर्मल्लं भुवि वृकोदरः ॥ ४.१५.५२ ॥
వందసార్లు తిప్పి, ప్రాణంలేని అచేతనుడైన మల్లుడిని మహాబాహువైన వృకోదరుడు నేలపై కొట్టి పడవేశాడు.
4.15.53
तस्मिन्विनिहते वीरे जीमूते लोकविश्रुते ।
विराटः परमं हर्षमगच्छद्वान्धवैः सह ॥ ४.१५.५३ ॥
లోకప్రసిద్ధుడైన ఆ వీరుడు జీమూతుడు చంపబడగా, విరాటుడు బంధువులతో కలిసి అత్యంత సంతోషాన్ని పొందాడు.
4.15.54
प्रहर्षात्प्रददौ वित्तं बहु राज महामनाः ।
वललाय महारङ्गे यथा वैश्रवणस्तथा ॥ ४.१५.५४ ॥
ఆనందంతో మహామనస్కుడైన రాజు చాలా ధనాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ మహారంగంలో కుబేరుడిలా అతడు ఆనందంగా తిరిగాడు.
4.15.55
एवं स सुबहून्मल्लान्पुरुषांश्च महाबलान् ।
विनिघ्नन्मत्स्यराजस्य प्रीतिमाहरदुत्तमाम् ॥ ४.१५.५५ ॥
ఈ విధంగా అతడు ఎందరో మల్లులను, మహాబలురైన పురుషులను చంపి మత్స్యరాజుకు అత్యుత్తమ ఆనందాన్ని కలిగించాడు.
4.15.56
यदाऽस्य तुल्यः पुरुषो न कश्चितत्र विद्यते ।
ततो व्याघ्रैश्च सिंहैश्च द्विरदैश्चाप्ययोधयत् ॥ ४.१५.५६ ॥
అక్కడ అతనితో సమానమైన పురుషుడు ఎవరూ లేనప్పుడు, అతడు పులులతో, సింహాలతో, ఏనుగులతో కూడా పోరాడాడు.
4.15.57
विराटेन प्रदत्तानि चित्राणि विविधानि च ।
स्थितेभ्यः पुरुषेभ्यश्च दत्त्वा द्रव्याणि जग्मिवान् ॥ ४.१५.५७ ॥
విరాటుడు ఇచ్చిన వివిధ విచిత్ర కానుకలను అక్కడ నిలిచి ఉన్న పురుషులకు ఇచ్చి అతడు వెళ్ళిపోయాడు.
4.15.58
पुनरन्तःपुरगतः स्त्रीणां मध्ये वृकोदरः ।
योध्यते स विराटस्य गजैः सिंहैर्महाबलैः ॥ ४.१५.५८ ॥
మళ్ళీ అంతఃపురంలో స్త్రీల మధ్య ఉన్న వృకోదరుడు విరాటుని మహాబలురైన ఏనుగులతో, సింహాలతో పోరాడాడు.
4.15.59
बीभत्सुरपि गीतेन नृत्तेनापि च पाण्डवः ।
विराटं तोषयामास सर्वाश्चान्तःपुरस्त्रियः ॥ ४.१५.५९ ॥
బీభత్సుడైన అర్జునుడు కూడా పాటతో, నృత్యంతో విరాటుని, అంతఃపురంలోని స్త్రీలందరినీ సంతోషపెట్టాడు.
4.15.60
अश्वैर्विनीतैर्जवनैस्तत्रतत्र समागतः ।
तोपयामास राजानं नकुलो नृपसत्तमम्।
तस्मै प्रदेयं प्रायच्छत्प्रीतो राजा धनं बहु ॥ ४.१५.६० ॥
అక్కడక్కడ వచ్చిన శిక్షణ పొందిన వేగవంతమైన గుర్రాలతో నకులుడు రాజులలో ఉత్తముడైన విరాటుని సంతోషపెట్టాడు. ప్రసన్నుడైన రాజు అతనికి ఎంతో ధనాన్ని ఇచ్చాడు.
4.15.61
विनीतान्वृपभान्दृष्ट्वा सहदेवस्य चाभितः ।
धनं ददौ बहुविधं विराटः पुरुषर्षभः ॥ ४.१५.६१ ॥
సహదేవుని చుట్టూ ఉన్న శిక్షణ పొందిన ఎద్దులను చూసి, పురుషశ్రేష్ఠుడైన విరాటుడు అతనికి అనేక విధాల ధనం ఇచ్చాడు.
4.15.62
द्रौपदी प्रेक्ष्य तान्सर्वान्क्लिश्यमानान्महारथान् ।
नातिप्रीतमना राजन्निश्वासपरमाऽभवत् ॥ ४.१५.६२ ॥
రాజా, బాధపడుతున్న ఆ మహారథులందరినీ చూసి ద్రౌపది సంతోషం లేని మనసుతో నిట్టూర్పులు విడిచింది.
4.15.63
एवं ते न्यवसंस्तत्र प्रच्छन्नाः पुरुषर्षभाः ।
कर्माणि तस्य कुर्वाणा विराटनृपतेस्तदा ॥ ४.१५.६३ ॥
ఈ విధంగా ఆ పురుషశ్రేష్ఠులు అక్కడ రహస్యంగా నివసించారు; అప్పుడు విరాట రాజు పనులను చేస్తూ ఉన్నారు.