మహాభారతం · అధ్యాయం 4.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.20.1
एवं विलपमानायां पाञ्चाल्यां मत्स्यपुङ्गवः ।
अशक्तः कीचकं तत्र शासितुं बलदर्पितम् ।
विराटराजः मूतं तु सान्त्वेनैव न्यवारयत् ॥ ४.२०.१ ॥
ఈ విధంగా పాంచాలి విలపిస్తుండగా, మత్స్యులలో శ్రేష్ఠుడైన విరాటరాజు బలగర్వంతో ఉన్న కీచకుడిని అక్కడ శిక్షించలేక, కేవలం ఓదార్పు మాటలతోనే అతన్ని ఆపాడు.
4.20.2
कीचकं मत्स्यराजेन कृतागसमनिन्दिता ।
नापराधानुरूपेण दण्डेन प्रतिपादितम् ॥ ४.२०.२ ॥
కీచకుడు అపరాధం చేశాడు; కానీ నిర్దోషురాలైన (ద్రౌపది) కోసం మత్స్యరాజు అతనికి అపరాధానికి తగిన శిక్షను విధించలేదు.
4.20.3
पाञ्चालराजस्य सुता दृष्ट्वा सुरसुतोपमा ।
धर्मज्ञा व्यवहाराणां कीचके कृतकिल्बिषे ।
पुनः प्रोवाच राजानं स्मरन्ती धर्ममुत्तमम् ॥ ४.२०.३ ॥
పాంచాల రాజు కుమార్తె, దేవకన్యలా ఉన్నది, వ్యవహార ధర్మం తెలిసినది, కీచకుని పాపాన్ని చూసి, ఉత్తమ ధర్మాన్ని స్మరిస్తూ, మళ్ళీ రాజుతో మాట్లాడింది.
4.20.4
संप्रेक्ष्य च वरारोहा सर्वांस्तत्र सभासदः ।
राजानुवर्तनपरान्कीचकं च कृतागसम्।
विराटं चाह पाञ्चाली दुःखेनाविष्टचेतना ॥ ४.२०.४ ॥
ఆ అందమైన నడుము గల పాంచాలి అక్కడి సభికులందరినీ, రాజును సంతోషపెట్టడంలో నిమగ్నులైనవారిని, అపరాధి కీచకుని చూసి, దుఃఖంతో కలత చెందిన మనసుతో విరాటునితో మాట్లాడింది.
4.20.5
न राजन्राजवत्किंचित्समाचरसि कीचके ।
दस्यूनामिव ते धर्मो न सत्सु परिवर्तते ॥ ४.२०.५ ॥
ఓ రాజా! కీచకుని విషయంలో నీవు రాజుకు తగినదేమీ చేయడం లేదు. నీ ధర్మం సత్పురుషులలో నిలవడం లేదు; అది దొంగల ధర్మంలా ఉంది.
4.20.6
न कीचकः स्वधर्मस्थो न च मत्स्यः कथंचन ।
सभासदोऽप्यधर्मज्ञा य इमं पर्युपासते ॥ ४.२०.६ ॥
కీచకుడు తన ధర్మంలో నిలిచినవాడు కాడు; మత్స్యరాజూ ఏ విధంగానూ అలా కాడు. ఇతనిని సేవించే సభికులు కూడా ధర్మం తెలియనివారే.
4.20.7
न धर्मं कीचको वेत्ति राजभृत्यास्तथैव च ।
न राजा विनयं ब्रूते अमात्याश्च न जानते ॥ ४.२०.७ ॥
కీచకుడు ధర్మాన్ని ఎరుగడు; రాజ సేవకులు కూడా అలాగే. రాజు వినయాన్ని బోధించడు; మంత్రులు కూడా ఎరుగరు.
4.20.8
नोपालभे त्वां नृपते विराटं नृपसंसदि ।
नाहमेतेन युक्ता वै हन्तुं मात्स्य तवान्तिके ॥ ४.२०.८ ॥
ఓ రాజా, రాజుల సభలో నేను నిన్ను, విరాటుని నిందించను. ఓ మత్స్యుడా, నీ సమక్షంలో దీనిని చంపడానికి నేను తగను.
4.20.9
सभासदस्तु पश्यन्तु कीचकं धर्मलङ्घिनम् ।
विराटनृपते पश्य मामनाथामनागसम् ॥ ४.२०.९ ॥
సభికులు ధర్మాన్ని ఉల్లంఘించిన కీచకుని చూడాలి. ఓ విరాట రాజా, రక్షకులు లేని, నిర్దోషినైన నన్ను చూడు.
4.20.10
न साम फलते दुष्टे दुष्टे दण्डः प्रयुज्यते ॥ ४.२०.१० ॥
దుష్టుని పట్ల సామోపాయం ఫలించదు; దుష్టునిపైనే దండం ప్రయోగించబడుతుంది.
4.20.11
अदण्ड्यान्दण्डयन्राजा दण्ड्यांश्चैवाप्यदण्डयन् ।
स राजा न भवेल्लोके राजशब्दस्य भाजनम् ॥ ४.२०.११ ॥
దండించదగని వారిని దండించి, దండించదగిన వారిని దండించని రాజు, లోకంలో 'రాజు' అనే పదానికి పాత్రుడు కాడు.
4.20.12
दीनान्धकृपणाशक्तपङ्गुकुब्जजडादिकान् ।
अनाथबालवृद्धांश्च पुरुषान्वा स्त्रियोऽपि वा ।
दुष्टचोराभिभूतांश्च पालयेदवनीपतिः ॥ ४.२०.१२ ॥
దీనులు, అంధులు, నిస్సహాయ పేదలు, అశక్తులు, కుంటివారు, వంకరవారు, మందబుద్ధులు మొదలైనవారిని, అనాథ బాలురను, వృద్ధులను, పురుషులను లేదా స్త్రీలను, దుష్టులు మరియు దొంగలచే పీడించబడినవారిని రాజు రక్షించాలి.
4.20.13
अनाथानां च नाथः स्यादपितॄणां पिता नृपः ।
माता भवेदमातॄणामगुरूणां गुरुर्भवेत्।
अगतीनां गती राजा नृणां राजा परायणम् ॥ ४.२०.१३ ॥
అనాథులకు నాథుడుగా, తండ్రిలేనివారికి తండ్రిగా రాజు ఉండాలి. తల్లిలేనివారికి తల్లిగా, గురువులేనివారికి గురువుగా ఉండాలి. నిరాధారులకు ఆశ్రయంగా, మనుషులకు పరమ ఆధారంగా రాజు ఉండాలి.
4.20.14
विशेषतः परैर्दुष्टैः परामृष्टं नरोत्तमः ।
स्त्रियं साध्वीमनाथां च पालयेत्स्वसुतामिव ॥ ४.२०.१४ ॥
ముఖ్యంగా దుష్ట శత్రువులచే బాధింపబడిన, సాధ్వియైన, అనాథ స్త్రీని నరోత్తముడైన రాజు తన కూతురిలా రక్షించాలి.
4.20.15
त्वद्गृहावसतिं राजन्नेतावत्कालपर्ययम् ।
अधिकां त्वत्सुतायाश्च पश्य मां कीचकाहतां ॥ ४.२०.१५ ॥
ఓ రాజా, మీ ఇంట్లో ఇంతకాలం నివసించడాన్ని మించి, మీ కూతురివంటి, కీచకునిచే హింసింపబడిన నన్ను చూడండి.
4.20.16
परोक्षं नाभिजानामि विग्रहं युवयोरहम् ।
अर्थतत्त्वमविज्ञाय किं स्यादकुशलं मम ॥ ४.२०.१६ ॥
మీ ఇద్దరి మధ్య జరిగిన వివాదాన్ని నేను ప్రత్యక్షంగా ఎరుగను. యథార్థాన్ని తెలుసుకోకుండా నాకు ఏ హాని కలుగుతుంది?
4.20.17
येषां न वैरी स्वपिति पदा भूमिमुपस्पृशन् ।
तेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदाऽवधीत् ॥ ४.२०.१७ ॥
ఎవరికైతే శత్రువు కాలితో నేలను తాకుతూ కూడా నిద్రపోడో, వారి గౌరవనీయమైన భార్యనైన నన్ను సూతపుత్రుడు కాలితో తన్నాడు.
4.20.18
ये च दद्युर्न याचेयुर्ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ।
येषां दुन्दुभिनिर्घोषो ज्याघोषः श्रूयते भृशम्।
तेषां मां दयितां भार्यां सूतपुत्रः पदाऽवधीत् ॥ ४.२०.१८ ॥
దానమిచ్చేవారు, యాచించనివారు, బ్రాహ్మణులను గౌరవించేవారు, సత్యవాదులు, ఎవరి దుందుభి ధ్వని, ధనుష్టంకారం బిగ్గరగా వినిపిస్తాయో, వారి ప్రియ భార్యనైన నన్ను సూతపుత్రుడు కాలితో తన్నాడు.
4.20.19
तेजस्विनस्तथा क्षान्ता बलवन्तश्च मानिनः ।
महेष्वासा रणे शूरा गर्विता मानतत्पराः।
तेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदाऽवधीत् ॥ ४.२०.१९ ॥
వారు తేజస్వులు, సహనశీలురు, బలవంతులు, మానవంతులు; గొప్ప విలుకాండ్రు, రణంలో శూరులు, గౌరవప్రియులు, మానాన్ని కాపాడేవారు. వారి మానవతి భార్యనైన నన్ను సూతపుత్రుడు కాలితో తన్నాడు.
4.20.20
सर्वलोकमिमं हन्युर्यदि क्रुद्धा महाबलाः ।
तेषां मां दयितां भार्यां सूतपुत्रः पदाऽवधीत् ॥ ४.२०.२० ॥
వారు కోపిస్తే ఈ సర్వలోకాన్నీ నాశనం చేయగల మహాబలులు; వారి ప్రియ భార్యనైన నన్ను సూతపుత్రుడు కాలితో తన్నాడు.
4.20.21
येषां नास्ति समः कश्चिद्वीर्ये सत्ये बले दमे ।
तेषां मां दयितां भार्यां सूतपुत्रः पदाऽवधीत् ॥ ४.२०.२१ ॥
పరాక్రమంలో, సత్యంలో, బలంలో, దమంలో ఎవరూ వారికి సమానులు కారు; వారి ప్రియ భార్యనైన నన్ను సూతపుత్రుడు కాలితో తన్నాడు.
4.20.22
येषां न सदृशः कश्चिद्धनाद्यैर्भुवि मानवः ।
तेषां मां दयितां भार्यां सूतपुत्रः पदाऽवधीत् ॥ ४.२०.२२ ॥
భూమిపై ధనం మొదలైనవాటిలో వారితో సమానమైన మానవుడు ఎవడూ లేడు; వారి ప్రియ భార్యనైన నన్ను సూతపుత్రుడు కాలితో తన్నాడు.
4.20.23
तवाग्रतो विशेषेण प्रजानां च हितैषिणः ।
पश्यतो निहता राजंस्तेनेह जगतीपते ॥ ४.२०.२३ ॥
రాజా, మీ ముందే, ముఖ్యంగా ప్రజల హితాన్ని కోరేవారు చంపబడుతుండగా మీరు చూస్తూ ఉన్నారు; ఓ జగత్పతీ, అందుచేతనే ఇక్కడ ఇది జరిగింది.
4.20.24
शरणं ये प्रपन्नानां भवन्ति शरणार्थिनाम् ।
चरन्ति लोके प्रच्छन्नाः क्वनु तेऽद्य महाबलाः ॥ ४.२०.२४ ॥
శరణు కోరి వచ్చినవారికి, శరణార్థులకు ఎవరు శరణమో, ఆ మహాబలులు ఇప్పుడు ఎక్కడ దాగి సంచరిస్తున్నారు?
4.20.25
कथं ते सूतपुत्रेण वध्यमानां प्रियां सतीम् ।
मर्षयन्ति यथा क्लीबा बलवन्तोऽतितेजसः ॥ ४.२०.२५ ॥
సూతపుత్రుని చేత కొట్టబడుతున్న ప్రియురాలనూ, పతివ్రతనూ అయిన నన్ను వారు ఎలా సహిస్తున్నారు? నపుంసకుల వలె వారు సహిస్తున్నారు; వారు బలవంతులు, మహా తేజస్వులు.
4.20.26
क्वनु तेषाममर्षश्च वीर्यं तेषां च तद्बलम् ।
न परीप्सन्ति ये भार्यां वध्यमानां दुरात्माना ॥ ४.२०.२६ ॥
అయితే వారి ఆగ్రహం, వారి వీరత్వం, వారి ఆ బలం ఎక్కడ? భార్య కొట్టబడుతుండగా ఆమెను రక్షించడానికి ప్రయత్నించని ఆ దురాత్ములు ఎక్కడ?
4.20.27
मयाऽपि शक्यं किं कर्तुं विराटे धर्मदूषणे ।
मां मर्षंयति यः पश्यन्वध्यमानामनागसम् ॥ ४.२०.२७ ॥
ధర్మాన్ని దూషించే విరాటుని ఎదుట నేను కూడా ఏమి చేయగలను? నిర్దోషినైన నన్ను కొట్టబడుతుండగా చూస్తూ సహించేవాడు అతడు.
4.20.28
धर्मो विद्धो ह्यधर्मेण सभां यत्रोपतिष्ठति ।
न चेद्विशल्यः क्रियते सर्वे विद्धाः सभासदः ॥ ४.२०.२८ ॥
అధర్మంచే గాయపడిన ధర్మం ఏ సభకు వస్తుందో, దాని బాణాన్ని తీయకపోతే, సభలోని వారందరూ గాయపడినవారే.
4.20.29
यत्र धर्मो ह्यधर्मेम सत्यं यत्रानृतेन च ।
हन्यते प्रेक्षमाणानां हतास्तत्र सभासदः ॥ ४.२०.२९ ॥
ఎక్కడ ధర్మం అధర్మంచే, సత్యం అసత్యంచే హతమవుతుందో, సభ్యులు చూస్తుండగా అది జరుగుతుందో, అక్కడ సభ్యులే హతులయ్యారు.
4.20.30
तस्यास्तत्कृपणं श्रुत्वा सैरन्ध्र्याः परिदेवितम् ।
ततः सभ्यास्तु ते सर्वे भूयः कृष्णामपूजयन्।
साधुसाध्विति चाप्याहुः कीचकं चाप्यगर्हयन् ॥ ४.२०.३० ॥
సైరంధ్రి యొక్క ఆ దీనమైన విలాపాన్ని విని, అప్పుడు సభ్యులందరూ మళ్ళీ కృష్ణను గౌరవించారు; 'సాధు, సాధు' అని పలికారు, కీచకుని కూడా నిందించారు.
4.20.31
केचित्कृष्णां प्रशंसन्ति केचिन्निन्दन्ति कीचकम् ।
केचिन्निन्दन्ति राजानं केचिद्देवीं च तां नराः ॥ ४.२०.३१ ॥
కొందరు కృష్ణను ప్రశంసించారు, కొందరు కీచకుడిని నిందించారు, కొందరు రాజును నిందించారు, కొందరు ఆ రాణిని కూడా నిందించారు.
4.20.32
यस्येयं चारुसर्वाङ्गी भार्या स्यादायतेक्षणा ।
परो लाभश्च तस्य स्यान्न स शोचेत्कदाचन ॥ ४.२०.३२ ॥
ఈ సర్వాంగ సుందరి, విశాల నేత్రి భార్యగా ఎవరికి ఉంటుందో, వారికి గొప్ప లాభం కలుగుతుంది; వారు ఎప్పుడూ దుఃఖించరు.
4.20.33
यस्या गात्रं शुभं पीनं मुखं जयति पङ्कजम् ।
गतिर्हंसं स्मितं कुन्दं सौषा नार्हति पद्वधम् ॥ ४.२०.३३ ॥
అందమైన, నిండైన దేహం, తామరను జయించే ముఖం, హంసను జయించే నడక, కుందమల్లెను జయించే చిరునవ్వు కలిగిన ఈమె కాలితో వధించబడటానికి అర్హురాలు కాదు.
4.20.34
द्वात्रिंशद्दशना यस्याः श्वेता मांसनिबन्धनाः ।
स्निग्धाश्च मृदवः केशाः सैषा नार्हति पद्वधम् ॥ ४.२०.३४ ॥
ముప్పై రెండు తెల్లని దంతాలు మాంసంలో గట్టిగా అమరినవైన, నున్నని మృదువైన కేశాలు గల ఈమె కాలితో వధించబడటానికి అర్హురాలు కాదు.
4.20.35
पद्मं चक्रं ध्वजं शङ्खं प्रासादो मकरस्तथा ।
यस्याः पाणितले सन्ति सैषा नार्हति पद्वधम् ॥ ४.२०.३५ ॥
తామర, చక్రం, ధ్వజం, శంఖం, ప్రాసాదం, మకరం — ఇవి ఎవరి అరచేతిలో ఉన్నాయో, ఈమె కాలితో వధించబడటానికి అర్హురాలు కాదు.
4.20.36
आवर्ताः खलु चत्वारः सर्वे चैव प्रदक्षिणाः ।
समं गात्रं शुभं स्निग्धं यस्या नार्हति पद्वधम् ॥ ४.२०.३६ ॥
నాలుగు ఆవర్తాలు నిజంగానే అన్నీ ప్రదక్షిణంగా ఉన్నాయి; సమమైన, శుభమైన, నున్నని దేహం గల ఈమె కాలితో వధించబడటానికి అర్హురాలు కాదు.
4.20.37
अच्छिद्रहस्तपादा च अच्छिद्रदशना च या ।
कन्या कमलपत्राक्षी कथमर्हति पद्वधम् ॥ ४.२०.३७ ॥
చేతులు, కాళ్ళు, పళ్ళు లోపం లేనివీ, కమలదళాల వంటి కన్నులు గల ఈ కన్య పాదఘాతానికి ఎలా తగుతుంది?
4.20.38
सेयं लक्षणसंपन्ना पूर्णचन्द्रनिभानना ।
सुरूपिणी सुवदना नेयं योग्या पदा वधम् ॥ ४.२०.३८ ॥
శుభలక్షణాలు కలిగినది, పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖం గలది, సుందర రూపం, మనోహర వదనం కలది ఈమె పాదఘాతానికి తగదు.
4.20.39
देवदेवीव सुभगा शक्रदेवीव शोभना ।
अप्सरा इव सारूप्यान्नेयं योग्या पदा वधम् ॥ ४.२०.३९ ॥
దేవదేవి వలె సౌభాగ్యవతి, శక్రుని భార్య వలె శోభాయుక్తురాలు, అప్సరసవలె సమానమైన సౌందర్యం గలది ఈమె పాదఘాతానికి తగదు.
4.20.40
इति स्मापूजसंस्तत्र कृष्णां प्रेक्ष्य सभासदः ॥ ४.२०.४० ॥
ఇలా అని, అక్కడి సభికులు కృష్ణను చూసి ప్రశంసించారు.
4.20.41
सा विनिःश्वस्य सुश्रोणी भूमावन्तर्मुखी स्थिता ।
तूष्णीमासीत्तदा दृष्ट्वा विवक्षन्तं युधिष्ठिरम् ॥ ४.२०.४१ ॥
ఆ సుందరి నిట్టూర్చి, ముఖాన్ని లోనికి వంచి నేలపై నిలిచింది; యుధిష్ఠిరుడు మాట్లాడబోవడం చూసి అప్పుడు మౌనంగా ఉండిపోయింది.
4.20.42
युधिष्ठिरस्य कोपात्तु ललाटे स्वेद आस्रवत् ।
अब्रवीद्धर्मपुत्रोऽथ सैरन्ध्रीं महिषीं प्रियाम् ।
कृष्णां तत्र नृपाभ्याशे परिव्राजकरूपधृत् ॥ ४.२०.४२ ॥
యుధిష్ఠిరుని నుదుటిపై కోపంతో చెమట కారింది. అప్పుడు ధర్మపుత్రుడు రాజు సమీపంలో, పరివ్రాజకుని రూపం ధరించి ఉన్న సైరంధ్రి, ప్రియమైన మహిషి కృష్ణతో మాట్లాడాడు.
4.20.43
गच्छ सैरन्ध्रि मा भैस्त्वं सुदेष्णाया निवेशनम् ।
राजा ह्ययं धर्मशीलो विराटः परलोकभीः ।
यतस्त्वां न परित्राति सत्ये धर्मपथे स्थितः ॥ ४.२०.४३ ॥
వెళ్ళు సైరంధ్రీ, భయపడకు; సుదేష్ణ నివాసానికి వెళ్ళు. ఈ రాజు విరాటుడు ధర్మశీలుడు, పరలోకభీతుడు; సత్యధర్మమార్గంలో నిలిచినవాడు కనుక నిన్ను రక్షించకుండా ఉండడు.
4.20.44
भर्तारमनुरुन्धन्त्यः क्लिश्यन्ते वीरपत्नयः ।
शुश्रूषया क्लिश्यमानाः पतिलोकं जयन्त्युत ॥ ४.२०.४४ ॥
భర్తను అనుసరించే వీరపత్నులు క్లేశం అనుభవిస్తారు; సేవతో క్లేశపడుతూ వారు పతిలోకాన్ని జయిస్తారు.
4.20.45
मन्ये न कालः क्रोधस्य पश्यन्ति पतयस्तव ।
तेन त्वां नाभिधावन्ति गन्धर्वाः सूर्यवर्चसः ॥ ४.२०.४५ ॥
కోపానికి ఇది సమయం కాదని భావిస్తున్నాను; నీ పతులు చూస్తున్నారు; అందుకే సూర్యతేజస్కులైన గంధర్వులు నీ వైపు పరుగెత్తరు.
4.20.46
श्रूयन्तां ते सुकेशान्ते मोक्षधर्माश्रयाः कथाः ।
यथा धर्मः कुलस्त्रीणां दृष्टो धर्मानुरोधनात् ॥ ४.२०.४६ ॥
ఓ సుకేశీ, మోక్షధర్మాన్ని ఆశ్రయించిన ఆ కథలను విను; వాటిలో కులస్త్రీల ధర్మం ధర్మానుసారంగా చూపబడింది.
4.20.47
नास्ति यज्ञः स्त्रियाः कश्चिन्न श्राद्धं नाप्युपोषणम् ।
या तु भर्तारि शुश्रूषा सा स्वर्गायाभिजायते ॥ ४.२०.४७ ॥
స్త్రీకి ఏ యజ్ఞమూ లేదు, శ్రాద్ధమూ లేదు, ఉపవాసమూ లేదు; కానీ భర్తకు చేసే సేవే స్వర్గానికి దారితీస్తుంది.
4.20.48
पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने ।
पुत्रस्तु स्थाविरे भावे न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति ॥ ४.२०.४८ ॥
బాల్యంలో తండ్రి రక్షిస్తాడు, యౌవనంలో భర్త రక్షిస్తాడు, వృద్ధాప్యంలో కుమారుడు రక్షిస్తాడు; స్త్రీ స్వాతంత్ర్యానికి అర్హురాలు కాదు.
4.20.49
भीरु भर्तृभयात्पत्न्यो न क्रुध्यन्ति कदाचन ।
बहुभिश्च परिक्लेशैरवज्ञाताश्च शत्रुभिः ।
अनन्यभावाः शुद्धाश्च पुण्यलोकं जयन्त्युत ॥ ४.२०.४९ ॥
ఓ భీరూ, భర్త భయంవల్ల భార్యలు ఎప్పుడూ కోపించరు. అనేక కష్టాలచేతను, శత్రువులచేత అవమానింపబడినప్పటికీ, అనన్య భావం కలిగిన శుద్ధులైన స్త్రీలు పుణ్యలోకాన్ని జయిస్తారు.
4.20.50
न क्रोधकालं नियतं पश्यन्ति पतयस्तव ।
न क्रुद्धान्प्रतियायाद्वै पतींस्ते वृत्रहा अपि।
तेन त्वां नाभिधावन्ति गन्धर्वाः कामरूपिणः ॥ ४.२०.५० ॥
నీ భర్తలు కోపించే సమయాన్ని నిశ్చయంగా చూడరు. కోపంగా ఉన్న భర్తల దగ్గరకు వృత్రహంతకుడైన ఇంద్రుడు కూడా వెళ్ళడు. అందువలన ఇష్టరూపధారులైన గంధర్వులు నీ వైపు పరుగెత్తరు.
4.20.51
यदि ते समयः कश्चित्कृतो ह्यायतलोचने ।
तं स्मरस्व क्षमाशीले क्षमा धर्मो ह्यनुत्तमः ॥ ४.२०.५१ ॥
విశాల నేత్రీ, నీవు ఏదైనా ఒప్పందం చేసుకుంటే దానిని గుర్తుంచుకో. క్షమాశీలీ, క్షమయే అత్యుత్తమ ధర్మం.
4.20.52
क्षमा धर्मः क्षमा सत्यं क्षमा दानं क्षमा तपः ।
क्षमावतामयं लोकः परलोकः क्षमावतांम् ॥ ४.२०.५२ ॥
క్షమయే ధర్మం, క్షమయే సత్యం, క్షమయే దానం, క్షమయే తపస్సు. క్షమాశీలురకు ఈ లోకం, క్షమాశీలురకు పరలోకం.
4.20.53
द्व्यंशिनो द्वादशाङ्गस्य चतुर्विंशतिपर्वणः ।
कस्त्रिषष्ठिशतारस्य मासोनस्याक्षमी भवेत् ॥ ४.२०.५३ ॥
రెండు భాగాలు, పన్నెండు అంగాలు, ఇరవై నాలుగు పర్వాలు, మూడు వందల అరవై ఆకులు కలిగిన (కాలచక్రపు) ఒక నెల తక్కువ కాలాన్ని ఎవరు అసహనంగా గడుపుతారు?
4.20.54
गच्छ सैरन्ध्रि गन्धर्वाः करिष्यन्ति तव प्रियम् ।
व्यपनेष्यन्ति ते दुःखं येन ते विप्रियं कृतम् ॥ ४.२०.५४ ॥
వెళ్ళు, సైరంధ్రీ! గంధర్వులు నీకు ప్రియం చేస్తారు. నీకు అప్రియం చేసినవాడివల్ల కలిగిన దుఃఖాన్ని వారు తొలగిస్తారు.
4.20.55
इत्येवमुक्ते तिष्ठन्तीं पुनरेवाह धर्मराट् ।
विघ्नं करोषि वै भद्रे दीव्यतां राजसंसदि ॥ ४.२०.५५ ॥
ఇలా అనబడినప్పుడు నిలిచివున్న ఆమెతో ధర్మరాజు మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు: 'ఓ భద్రే, రాజసభలో జూదమాడుతున్నవారికి నీవు ఆటంకం కలిగిస్తున్నావు.'
4.20.56
तस्मात्त्वमपि सुश्रोणि शैलूषीव विभासि नः ।
एवमुक्ता तु सा भर्त्रा समुद्वीक्ष्याब्रवीदिदम् ॥ ४.२०.५६ ॥
కావున, ఓ సుందరకటీ, నీవు కూడా మాకు నర్తకిలా కనిపిస్తున్నావు.' ఇలా భర్తచే చెప్పబడిన ఆమె వారిని చూసి ఇలా అన్నది.
4.20.57
सत्यमुक्तं त्वया विद्वञ्शैलूषीं विद्धि मां पुनः ।
शैलूषकस्य तस्याहं येषां ज्येष्ठोऽक्षकोविदः ॥ ४.२०.५७ ॥
'ఓ విద్వాంసుడా, నీవు నిజమే చెప్పావు. అయినా నన్ను నటుని భార్యగా తెలుసుకో. నేను ఆ నటునిదానిని. వారిలో జ్యేష్ఠుడు పాచికలాటలో నిపుణుడు.'
4.20.58
एवमुक्त्वा वरारोहा परिमृज्याननं शुभम् ।
केशान्विमुक्तान्संयम्य रुधिरेण समुक्षितान् ॥ ४.२०.५८ ॥
ఇలా చెప్పి అందమైన నడుముగల ఆమె తన అందమైన ముఖాన్ని తుడుచుకొని, రక్తంతో తడిసి విడివడిన జుట్టును సరిచేసుకుంది.
4.20.59
पांसुकुण्ठितसर्वाङ्गी गजराजवधूरिव ।
प्रतस्थे नागनासोरूर्भर्तुराज्ञाय शासनम् ॥ ४.२०.५९ ॥
శరీరమంతా ధూళితో కప్పబడి, గజరాజుభార్యలా, ఏనుగు తొండంలాంటి తొడలున్న ఆమె భర్త ఆజ్ఞను తెలుసుకొని బయలుదేరింది.
4.20.60
विमुक्ता मृगशावाक्षी निरन्तरपयोधरा ।
प्रभा नक्षत्रराजस्य कालमेघैरिवावृता ॥ ४.२०.६० ॥
లేడిపిల్ల కన్నులున్న, దట్టమైన పయోధరాలున్న ఆమె విడివడినట్లు, నక్షత్రరాజు (చంద్రుని) కాంతి నల్లని మేఘాలతో కప్పబడినట్లు ఉంది.
4.20.61
यस्यार्थे पाण्डवेयास्तु त्यजेयुरपि जीवितम् ।
तां ते दृष्ट्वा तथा कृष्णां क्षमिणो धर्मचारिणः।
समयं नातिवर्तन्ते वेलामिव महोदधिः ॥ ४.२०.६१ ॥
ఎవరికోసం పాండవులు తమ ప్రాణాలనైనా త్యజించగలరో, ఆ కృష్ణను ఈ స్థితిలో చూసినా, ఓర్పుగల ధర్మచారులు తమ సమయాన్ని అతిక్రమించరు; మహాసముద్రం తన తీరాన్ని దాటనట్లు.
4.20.62
सा प्रविश्य प्रवेपन्ती सुदेष्णाया निवेशनम् ।
रुदन्ती चारुसर्वाङ्गी तस्यास्तस्थावथाग्रतः ॥ ४.२०.६२ ॥
వణుకుతూ సుదేష్ణ నివాసంలో ప్రవేశించి, ఏడుస్తూ, అందమైన అవయవాలతో ఆమె ముందు నిలిచింది.
4.20.63
तामुवाच विराटस्य महिषी शाठ्यमास्थिता ।
किमिदं पद्मसंकाशं सुदन्तोष्ठाक्षिनासिकम् ॥ ४.२०.६३ ॥
విరాటుని పట్టమహిషి మోసపూరితంగా ఆమెతో ఇలా అంది — పద్మంలా ఉన్నదానా, అందమైన దంతాలు, పెదవులు, కళ్ళు, ముక్కు కలదానా, ఇదేమిటి?
4.20.64
रुदन्त्या अवमृष्टास्रं पूर्णेन्दुसमवर्चसम् ।
बिम्बोष्ठं कृष्णताराभ्यामत्यन्तरुचिरप्रभम्।
नयनाभ्यामजिह्याभ्यां मुखं ते मुञ्चते जलम् ॥ ४.२०.६४ ॥
ఏడుస్తూ కన్నీళ్లు తుడుచుకుంటూ, పూర్ణచంద్రునిలా ప్రకాశించే, బింబఫలం వంటి పెదవులు, నల్లని కనుపాపలు, అతి సుందర కాంతి కలిగిన నీ ముఖం, నిశ్చల నేత్రాల నుండి నీరు కారుస్తోంది.
4.20.65
कस्त्वाऽवधीद्वरारोहे कस्माद्रोदिषि शोभने ।
को विप्रयुज्यते दारैः सपुत्रैः सहबान्धवैः ॥ ४.२०.६५ ॥
సుందరమైన నడుము కలదానా, నిన్ను ఎవరు కొట్టారు? శోభనా, ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు? భార్యలు, కొడుకులు, బంధువులతో ఎవరు వియోగానికి గురయ్యారు?
4.20.66
कस्याद्य राजा कुपितो वधमाज्ञापयिष्यति ।
ब्रूहि किं ते प्रियं कर्म कं त्यजे घातयामि वा ॥ ४.२०.६६ ॥
ఈ రోజు ఎవరిపై కోపించి రాజు వధకు ఆజ్ఞాపిస్తాడో? చెప్పు, నీకు ప్రియమైన పని ఏమిటి? ఎవరిని త్యజించాలి, లేదా ఎవరిని చంపించాలి?
4.20.67
तां निःश्वस्याब्रवीत्कृष्णा जानन्ती नाम पृच्छसि ।
भ्रातुस्त्वं मामनुप्रेष्य किमेवं हि विकत्थसे ॥ ४.२०.६७ ॥
ఆమె నిట్టూర్చి ఇలా అంది: "తెలిసినా అడుగుతున్నావా? నీ సోదరుని ఆజ్ఞతో నన్ను పంపి, ఇలా ఎందుకు గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నావు?"
4.20.68
कीचको माऽवधीत्तत्र सुराहारीमितोगताम् ।
सभायां पश्यतो राज्ञो यथा वै निर्जने वने ॥ ४.२०.६८ ॥
అక్కడ కీచకుడు నన్ను అవమానించాడు—మద్యం తాగేవారి మధ్యకు వచ్చిన నన్ను, రాజు చూస్తుండగా సభలోనే, నిర్జనమైన అడవిలో చేసినట్లు.
4.20.69
घातयामि सुदन्तोष्ठि कीचकं यदि मन्यसे ।
भ्राता यद्येष मे व्यक्तं योऽतीतो धर्मचारिणीम्।
यस्त्वां कामाभिभूतात्मा दुर्लभामवमन्यते ॥ ४.२०.६९ ॥
అందమైన దంతాలు, పెదాలు ఉన్నదానా! నీకు ఇష్టమైతే కీచకుడిని చంపిస్తాను. ధర్మచారిణి అయిన నిన్ను అతిక్రమించి, కామంతో మనసు వశమైన ఇతడు—దుర్లభమైన నిన్ను అవమానించేవాడు—నా సోదరుడైనా, స్పష్టంగా తప్పు చేసినవాడు.
4.20.70
अद्यैव तं हनिष्यन्ति येषामागस्करो हि सः ।
मन्येऽहमद्य वा श्वो वा परलोकं गमिष्यति ॥ ४.२०.७० ॥
ఈ రోజే అతనిని చంపుతారు—ఎవరికి అతను అపరాధో వారే. ఈ రోజో, రేపో అతడు పరలోకానికి వెళ్తాడని నేను భావిస్తున్నాను.
4.20.71
भ्रातुः प्रयच्छ त्वरिता जीवच्छ्राद्धं त्वमद्य वै ।
सुहृष्टं कुरु वै चैनं नासून्मन्ये धरिष्यति ॥ ४.२०.७१ ॥
నీ సోదరుని కోసం త్వరగా బ్రతికి ఉన్నవాడికి చేసే శ్రాద్ధాన్ని చేయి—ఈ రోజే. ఆనందంగా అతన్ని సిద్ధం చేయి; అతడు ఇక ప్రాణాలను నిలుపుకోలేడని నేను భావిస్తున్నాను.
4.20.72
तेषां हि मम भर्तॄणां पञ्चानां धर्मचारिणाम् ।
एको दुर्धषणोऽत्यर्थं बले चाप्रतिमो भुवि ॥ ४.२०.७२ ॥
నా ధర్మచారులైన ఆ ఐదుగురు భర్తల్లో ఒకడు—అత్యంత దుర్ధర్షుడు, భూమిపై బలంలో సాటిలేనివాడు.
4.20.73
निर्मनुष्यमिमं लोकं कुर्यात्क्रुद्धो निशामिमाम् ।
न स संक्रुध्यते तावद्गन्धर्वः कामरूपधृत् ॥ ४.२०.७३ ॥
కోపిస్తే అతడు ఈ రాత్రిలో ఈ లోకాన్ని మనుషులు లేకుండా చేయగలడు; కానీ కోరిన రూపం ధరించే ఆ గంధర్వుడు ఇప్పటివరకు కోపించలేదు.
4.20.74
नूनं ज्ञास्यति यावद्वै ममैतत्पादघातनम् ।
तत्क्षणात्कीचकः पापः सपुत्रभ्रातृबान्धवः।
विनशिष्यति दुष्टात्मा यथा दुष्कृतकर्मकृत् ॥ ४.२०.७४ ॥
ఖచ్చితంగా నా కాలి తన్నును అతడు తెలుసుకున్న వెంటనే, పాపి కీచకుడు కుమారులు సోదరులు బంధువులతో సహా ఆ క్షణమే నశిస్తాడు; దుష్టాత్ముడు, దుష్కర్మలు చేసినవాడు నశించినట్లు.
4.20.75
अपि चैतत्पुरा प्रोक्तं निपुणैर्मनुजोत्तमैः ।
एकस्तु कुरुते पापं कालपाशवशं गतः।
नीचेनात्मापराधेन कुलं तेन विनश्यति ॥ ४.२०.७५ ॥
పూర్వం నిపుణులైన శ్రేష్ఠ మానవులు ఇలా చెప్పారు: ఒక్కడే పాపం చేసి కాలపాశానికి లోబడినప్పుడు, నీచుడు తన స్వాపరాధం వల్ల తన కులాన్ని నాశనం చేస్తాడు.
4.20.76
सुदेष्णामेवमुक्त्वा तु सैरन्ध्री दुःखमोहिता ।
कीचकस्य वधार्थाय व्रतदीक्षामुपागमत् ॥ ४.२०.७६ ॥
సుదేష్ణతో ఇలా చెప్పి, దుఃఖంతో మోహితురాలైన సైరంధ్రి కీచకుని వధ కోసం వ్రత దీక్షను స్వీకరించింది.
4.20.77
अभ्यर्थिता च नारीभिर्मानिता च सुदेष्णया ।
न च स्नाति न चाश्नाति न पांसून्परिमार्जति।
रुधिरक्लिन्नवदना बभूव मृदितेक्षणा ॥ ४.२०.७७ ॥
స్త్రీలు ప్రార్థించినా, సుదేష్ణ గౌరవించినా, ఆమె స్నానం చేయలేదు, భోజనం చేయలేదు, ధూళి తుడుచుకోలేదు; రక్తంతో తడిసిన ముఖంతో, నలిగినట్లు కనిపించే కళ్లతో ఉంది.
4.20.78
तां तथा शोकसन्तप्तां दृष्ट्वा प्ररुदितां स्त्रियः ।
कीचकस्य वधं सर्वा मनोभिश्च शशंसिरे ॥ ४.२०.७८ ॥
ఆమె ఇలా శోకంతో తపించి ఏడుస్తుండడం చూసి, స్త్రీలందరూ మనసులో కీచకుని వధను కోరుకున్నారు.