महाभारत · अध्याय 4.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.25.1
तथा भद्रे करिष्यामि यथा त्वं भीरु भाषसे ।
अद्यैनं सूदयिष्यामि कीचकं सह बान्धवैः ॥ ४.२५.१ ॥
हे कल्याणी, हे भीरु, तू म्हणतेस तसेच मी करीन. आजच मी याला त्याच्या बांधवांसह ठार मारीन.
4.25.2
अस्याः प्रदोषे शर्वर्याः कुरुष्वानेन संविदम् ।
दुःखं शोकं च निर्धूय याज्ञसेनि शुचिस्मिते ॥ ४.२५.२ ॥
हे यज्ञसेनकन्ये, हे शुचिस्मिते, दुःख आणि शोक झटकून टाकून या रात्रीच्या प्रारंभी याच्याशी संकेत ठरव.
4.25.3
यैषा नर्तनशालेह मत्स्यराजेन कारिता ।
दिवात्र कन्या नृत्यन्ति रात्रौ यान्ति तथा गृहं ॥ ४.२५.३ ॥
मत्स्यराजाने येथे बांधलेल्या या नृत्यशाळेत दिवसा कन्या नृत्य करतात; रात्री त्या आपल्या घरी जातात.
4.25.4
तत्रास्ति शयनं भीरु दृढाङ्गं सुप्रतिष्ठितम् ।
तत्रैनं दर्शयिष्यामि पूर्वप्रेतान्पितामहान् ।
त्वद्दर्शनसमुत्थेन कामेनाकुलितेन्द्रियम् ॥ ४.२५.४ ॥
तेथे दृढ अवयवांची, व्यवस्थित ठेवलेली एक शय्या आहे. तुला पाहिल्याने उठलेल्या कामाने ज्याची इंद्रिये व्याकुळ झाली आहेत, त्याला मी तेथेच पूर्वजांचे प्रेत दाखवीन.
4.25.5
संकेतं सूतपुत्रस्य कारयस्व शुभानने ।
यथा परे न पश्येयुः कुर्वन्तीं तेन संविदम् ॥ ४.२५.५ ॥
हे शुभानने, सूतपुत्राशी एक संकेत ठरव, म्हणजे इतर कोणी तू त्याच्याशी संधान करताना पाहू नये.
4.25.6
तथा कुरुष्व कल्याणि यथा सन्निहितो भवेत् ।
तथा कुर्याश्च संकेतं सूतपुत्रस्य संवृतम् ॥ ४.२५.६ ॥
हे कल्याणी, असे कर की तो येथे उपस्थित राहील; आणि सूतपुत्राशी गुप्त संकेत ठरव.
4.25.7
आवयोः संगमं भीरु यथा मार्त्यो न बुध्यति ।
कीचकस्य विनाशाय तथा कुरु नृपात्मजे ॥ ४.२५.७ ॥
हे भित्रे, आपली भेट असी व्हावी की कोणत्याही माणसाला ती कळू नये; आणि हे राजकन्ये, कीचकाच्या नाशासाठी तसेच कर.
4.25.8
तत्र तौ कथयित्वा तु बाष्पमुत्सृज्य दुःखितौ ।
रात्रिशेषं तमत्युग्रं धारयामासतुर्हृदि ॥ ४.२५.८ ॥
तेथे ते दोघे बोलून, अश्रू ढाळत, दुःखी होऊन, रात्रीचा उरलेला भाग त्या अत्यंत भयंकर योजनेला मनात धरून व्यतीत करते झाले.
4.25.9
भीमेन च प्रतिज्ञाते कीचकस्य वधे तदा ।
द्रौपदी च सुदेष्णायाः प्रविवेश पुनर्गृहम् ॥ ४.२५.९ ॥
भीमाने कीचकाच्या वधाची प्रतिज्ञा केल्यावर, द्रौपदी पुन्हा सुदेष्णेच्या घरात प्रवेशली.
4.25.10
तस्यां रजन्यां व्युष्टायां प्रातरुत्थाय कीचकः ।
गत्वा राजकुलायैव द्रौपदीमिदमब्रवीत् ॥ ४.२५.१० ॥
त्या रात्रीचे प्रभात झाल्यावर, सकाळी उठून कीचक राजवाड्यात जाऊन द्रौपदीला असे म्हणाला.
4.25.11
यत्त्वाऽहं पश्यतो राज्ञः पातयित्वा पदाऽहनम् ।
न कंचिल्लभसे नाथमभिपन्ना बलीयसा ॥ ४.२५.११ ॥
राजाच्या डोळ्यादेखत तुला पाडून मी पायाने प्रहार केला; आता तुला कोणीही रक्षक मिळत नाही, बलवानाच्या हाती तू सापडली आहेस.
4.25.12
प्रवादेन तु मात्स्यानामयं राजेति चोच्यते ।
अहमेव हि राजा वै मात्स्यानां वाहिनीपतिः ॥ ४.२५.१२ ॥
लोकापवादानेच हा मत्स्यांचा राजा म्हटला जातो; खरोखर मीच मत्स्यांचा राजा आणि त्यांच्या सेनेचा सेनापती आहे.
4.25.13
सा सुखं प्रतिपद्यस्व दासो भीरु भवामि ते ।
न ह्यहं त्वामृते भीरु चिरं जीवितुमुत्सहे ॥ ४.२५.१३ ॥
ती, सुख मिळव; हे भीरु, मी तुझा दास होईन. हे भीरु, तुझ्यावाचून मी दीर्घकाल जगण्याचे धाडस करत नाही.
4.25.14
अहन्यहनि सुश्रोणि शतनिष्कं ददामि ते ।
दासीशतं च ते दद्यां दासानामपि चापरम् ॥ ४.२५.१४ ॥
हे सुश्रोणी, दररोज तुला शंभर निष्क सोने देईन. तुला शंभर दासी आणि इतर दासही देईन.
4.25.15
रथांश्चाश्वतरीयुक्तानस्तु नौ भीरु संगमः ।
सुदासानां सहस्रं च महिषाणां सहस्रकम् ॥ ४.२५.१५ ॥
हे भीरु, आपले मीलन होवो; खेचरांनी जोडलेले रथही. हजार उत्तम दास आणि हजार म्हशी.
4.25.16
अन्तःपुरसहस्रं च हेमकूटसहस्रकम् ।
तुभ्यं दास्यामि सर्वाणि राजार्हाण्यम्बराणि च ॥ ४.२५.१६ ॥
अंतःपुरातील हजार स्त्रिया आणि हजार सोन्याच्या शिखर अलंकार तुला देईन; राजाला योग्य सर्व वस्त्रेही.
4.25.17
एतन्मे वचनं सत्यं प्रतिपद्यस्व कीचक ।
न ते सखा वा भ्राता वा जानीयात्संगमं मया ॥ ४.२५.१७ ॥
हे कीचका, माझे हे सत्य वचन स्वीकार; माझ्याबरोबरचा तुझा समागम तुझा मित्र किंवा भाऊ जाणू नये.
4.25.18
अनुप्रवादाद्भीताऽस्मि गन्धर्वाणां यशस्विनाम् ।
अनुबोधाद्गनर्थः स्यादयशश्च महद्भवेत।
एतन्मे प्रतिजानीहि ततोऽहं वशगा तव ॥ ४.२५.१८ ॥
यशस्वी गंधर्वांच्या अफवेने मी भयभीत आहे. ते कळले तर मोठा अनर्थ आणि मोठी अपकीर्ती होईल. याची मला प्रतिज्ञा दे; मग मी तुझ्या वशात येईन.
4.25.19
एवमेतत्करिष्यामि यथा सुश्रोणि भाषसे ।
एकोऽहमागमिष्यामि शून्यमावसथं तव ॥ ४.२५.१९ ॥
हे सुश्रोणी, तू सांगशील तसेच मी करीन. मी एकटाच तुझ्या रिकाम्या निवासस्थानी येईन.
4.25.20
समागमार्थं रम्भोरु त्वया मदनदर्पितः ।
यथा त्वां नैव पश्येयुर्गन्धर्वाः सूर्यवर्चसः ॥ ४.२५.२० ॥
हे रंभोरू, तुझ्याशी समागमासाठी, मदनाने मत्त होऊन, सूर्यतेजस्वी गंधर्व तुला पाहू नयेत अशा रीतीने मी येईन.
4.25.21
यदेतन्नर्तनागारं मात्स्यराजेन कारितम् ।
दिवात्र कन्या नृत्यन्ति रात्रौ यान्ति स्वकं गृहं ॥ ४.२५.२१ ॥
मत्स्यराजाने बांधलेल्या या नृत्यगृहात दिवसा कन्या नाचतात आणि रात्री आपापल्या घरी जातात.
4.25.22
निशायां तत्र गच्छेथा गन्धर्वास्तन्न जानते ।
तत्र दोषः परिहृतो भविष्यति न संशयः ॥ ४.२५.२२ ॥
रात्री तू तिथे जा; गंधर्वांना ते माहीत नाही. तिथे दोष दूर होईल, यात शंका नाही.
4.25.23
एकस्त्वं नर्तनागारं रात्रौ संकेतमाव्रज ।
तत्राहं भविता तुभ्यं वशगा नात्र संशयः ॥ ४.२५.२३ ॥
तू एकटाच रात्री नृत्यगृहातील संकेतस्थळी जा; तिथे मी तुझ्या स्वाधीन असेन, यात शंका नाही.
4.25.24
तथा भद्रे करिष्यामि यथा त्वं भीरु वक्ष्यसि ।
एकः सन्नर्तनागारमागमिष्यामि भामिनि।
समागमार्थं सुश्रोणि शपे च सुकृतेन मे ॥ ४.२५.२४ ॥
ठीक आहे भद्रे, तू सांगशील तसे मी करीन, हे भीरू. मी एकटाच नृत्यगृहात येईन. हे भामिनी, हे सुश्रोणी, समागमासाठी मी माझ्या पुण्याची शपथ घेतो.
4.25.25
यथा त्वां नावबुध्यन्ति गन्धर्वा वरवर्णिनि ।
सत्यं ते प्रतिजानामि गन्धर्वेभ्यो न ते भयम्।
अलंकरिष्याम्यद्याहं त्वत्समागमनाय वै ॥ ४.२५.२५ ॥
हे सुंदर वर्णाच्या स्त्री, गंधर्वांना तुला ओळखता येऊ नये म्हणून—खरोखर मी तुला वचन देतो; गंधर्वांपासून तुला भीती नाही. तुला भेटण्यासाठी मी आजच स्वतःला सजवीन.
4.25.26
वासांसि च विचित्राणि मनोज्ञानि तवापि च ।
यथा मां न त्यजेथास्त्वं तथ रंस्ये त्वया सह ॥ ४.२५.२६ ॥
तुलाही विचित्र आणि मनोहर वस्त्रे देईन; तू मला सोडू नयेस म्हणून, अशा प्रकारे मी तुझ्यासह रमेन.
4.25.27
तथा चेदप्यहं सूत दर्शयिष्यामि ते सुखम् ।
यन्नानुभूतं भवता जन्मप्रभृति कीचक ॥ ४.२५.२७ ॥
तसे असेल तर, हे सूता, जन्मापासून तू जे सुख कधी अनुभवले नाहीस, ते मी तुला दाखवीन, हे कीचका.
4.25.28
तमर्थमपि जल्पन्त्या द्रौपद्याः कीचकस्य ह ।
क्षणमात्रं तदभवन्मासेनैव समं नृप ॥ ४.२५.२८ ॥
हे नृपा, द्रौपदी आणि कीचक त्या विषयावर बोलत असताना तो क्षणमात्र एका महिन्याइतका झाला.
4.25.29
कीचकोऽथ गृहं गत्वा भृशं हर्षपरिप्लुतः ।
सैरन्ध्रीरूपिणीं मूढो मृत्युं तां नावबुद्धवान् ॥ ४.२५.२९ ॥
नंतर कीचक घरी जाऊन अत्यंत हर्षाने भरून गेला; सैरन्ध्रीच्या रूपातील त्या मृत्यूला तो मूढ ओळखू शकला नाही.
4.25.30
गन्धाभरणमाल्येषु व्यासक्तः स विशेषतः ।
अलंचक्रे तदाऽऽत्मानं सत्वरः काममोहितः ॥ ४.२५.३० ॥
सुगंध, अलंकार आणि माळा यांत विशेष आसक्त होऊन, कामाने मोहित झालेला तो घाईने स्वतःला सजवू लागला.
4.25.31
तस्य तत्कुर्वतः कर्म कालो दीर्घ इवाभवत् ।
अनुचिन्तयतश्चापि तामेवायतलोचनाम् ॥ ४.२५.३१ ॥
तो ते कर्म करत असताना काळ जणू दीर्घ झाला; विशाल नेत्रांच्या तिचाच विचार करत असतानाही तसेच झाले.
4.25.32
आसीदभ्यधिका चापि श्रीः श्रियं प्रमुमुक्षतः ।
निर्वाणकाले दीपस्य वर्तीमिव दिधक्षतः ॥ ४.२५.३२ ॥
श्री सोडू इच्छिणाऱ्याची शोभा अधिकच झाली; दीप विझण्याच्या वेळी वात जाळू पाहणाऱ्या ज्योतीसारखी.
4.25.33
कृतसंप्रत्ययस्तस्याः कीचकः काममोहितः ।
नाजानात्पतनं स्वस्य चिन्तयंस्तां शुभाननाम् ॥ ४.२५.३३ ॥
तिच्याविषयी खात्री झालेला कीचक कामाने मोहित होता; शुभमुखीचा विचार करताना आपले पतन त्याला कळले नाही.
4.25.34
ततस्तु द्रौपदी गत्वा भीमसेनं महानसे ।
उपातिष्ठत कल्याणी कौरव्यं पतिमन्तिकात् ॥ ४.२५.३४ ॥
मग कल्याणी द्रौपदी स्वयंपाकघरात भीमसेनाजवळ जाऊन कौरव्य पतीजवळ उभी राहिली.
4.25.35
तमुवाच सुकेशान्ता कीचकस्य कृतो मया ।
सङ्गमो नर्तनागारे यथाऽवोचः परन्तप ॥ ४.२५.३५ ॥
सुंदर केसांची ती त्याला म्हणाली: हे परंतप, तू सांगितल्याप्रमाणे मी नर्तनागारात कीचकाशी भेट घडवून आणली आहे.
4.25.36
कालेन नियतं बद्धः कामेन च बलात्कृतः ।
शून्यं स नर्तनागारमागमिष्यति कीचकः।
एको निशि महाबाहो कीचकं तं निषूदय ॥ ४.२५.३६ ॥
कालाने निश्चितपणे बांधलेला आणि कामाने बलपूर्वक ओढला गेलेला कीचक रिकाम्या नर्तनागारात येईल. हे महाबाहो, रात्री एकटाच त्या कीचकाचा वध कर.
4.25.37
तं मूतपुत्रं कौन्तेय कीचकं मददर्पितम् ।
गत्वा त्वं नर्तनागारं निर्जीवं कुरु पाण्डव ॥ ४.२५.३७ ॥
हे कौन्तेया, मदाने गर्विष्ठ झालेल्या त्या सूतपुत्र कीचकाला नृत्यागारात जाऊन, हे पाण्डवा, निर्जीव कर.
4.25.38
गर्वितः मूतपुत्रोऽसौ गन्धर्वानवमन्यते ।
स त्वं प्रहरतांश्रेष्ठ नालं नाग इवोद्धर ॥ ४.२५.३८ ॥
तो गर्विष्ठ सूतपुत्र गंधर्वांचाही अपमान करतो. हे प्रहारकांमधील श्रेष्ठा, हत्तीला जसे उचलता येत नाही तसे तू त्याला उचलू शकणार नाहीस.
4.25.39
अस्रं दुःखाभिभूताया मम मार्जस्व भारत ।
बाहुवीर्यानुरूपं च दर्शयाद्य पराक्रमम्।
आत्मनश्चैव भद्रं ते कुरु मानं कुलस्य च ॥ ४.२५.३९ ॥
हे भारता, दुःखाने व्याकुळ झालेले माझे अश्रू पुसून टाक. आज तुझ्या बाहुबलास साजेसा पराक्रम दाखव. तुझे कल्याण होवो; स्वतःचा व कुळाचा मान राख.
4.25.40
स्वागतं ते वरारोहे यन्मां वेदयसे प्रियम् ।
नह्यस्य कंचिदिच्छामि सहायं वरवर्णिनि ॥ ४.२५.४० ॥
हे सुंदर कमरेच्या स्त्रिये, माझ्यासाठी हे प्रिय वृत्त सांगत आहेस म्हणून तुझे स्वागत. हे वरवर्णिनी, त्याचा कोणताही सहाय्यक मला नको.
4.25.41
सा मे प्रीतिस्त्वयाऽऽख्याता कीचकस्य समागमे ।
हत्वा हिडिम्बं या प्रीतिर्ममासीत्सा शुचिस्मिते ॥ ४.२५.४१ ॥
कीचकाच्या भेटीबद्दल तू सांगितलेला माझा आनंद, हे शुचिस्मिते, हिडिंबाला मारून मला जो आनंद झाला होता तोच आहे.
4.25.42
सत्यं भ्रातॄंश्च पुत्रांश्च पुरस्कृत्य शपामि ते ।
कीचकं निहनिष्यामि वृत्रं देवपतिर्यथा ॥ ४.२५.४२ ॥
खरोखर, बंधूंना व पुत्रांना पुढे करून मी तुझी शपथ घेतो; देवपती इंद्राने वृत्राला मारले तसे मी कीचकाला मारीन.
4.25.43
प्रसह्य निहनिष्यामि केशवः केशिनं यथा ।
रहस्यं वा प्रकाशं वा सूदयिष्यामि कीचकम् ॥ ४.२५.४३ ॥
केशवाने केशीला मारले तसे मी बलपूर्वक त्याला ठार मारीन. गुप्तपणे असो वा उघडपणे, मी कीचकाचा नाश करीन.
4.25.44
अहं भद्रे हनिष्यामि कीचकं मदनान्वितम् ।
यस्त्वां कामाभिभूतात्मा दुर्लभामभिमन्यते ॥ ४.२५.४४ ॥
हे भद्रे, कामाने भरलेल्या कीचकाला मी ठार मारीन. कामाने व्याकूळ मनाने तो तुला मिळवू पाहतो, जी अप्राप्य आहेस.
4.25.45
अथ चेदवबुध्यन्ति सूतपुत्रं मया हतम् ।
निर्मनुष्यं करिष्यामि मत्स्यानामिदमालयम् ॥ ४.२५.४५ ॥
सूतपुत्र माझ्याकडून मारला गेला हे त्यांना कळले, तर मी मत्स्यांचे हे निवासस्थान मनुष्यरहित करीन.
4.25.46
मया हतांश्चेन्मात्स्यांस्तु धार्तराष्ट्रो विबुध्यति ।
दुर्योधनं ततो हत्वा सानुबन्धं सबान्धवम्।
कुरुणामखिलं राज्यं प्रतिपत्स्यामि भामिनि ॥ ४.२५.४६ ॥
माझ्याकडून मत्स्य मारले गेले तर धृतराष्ट्राचा पुत्र जागा होईल; तेव्हा दुर्योधनाला त्याच्या अनुयायी व बांधवांसह ठार मारून, हे भामिनी, मी कुरूंचे संपूर्ण राज्य मिळवीन.
4.25.47
नाहं शक्तोऽनुनयितुं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
कामं सत्यमुपासीत कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
काममन्ये ह्युपासन्तु विनीता धर्मचारिणः ॥ ४.२५.४७ ॥
कुंतीपुत्र युधिष्ठिराला मी समजावू शकत नाही. कुंतीपुत्र युधिष्ठिर इच्छेनुसार सत्याची उपासना करो; धर्माचरण करणारे विनम्र इतरही इच्छेनुसार उपासना करोत.
4.25.48
त्वां तु दुःखमिदं प्राप्तां नाहं शक्नोम्युपेक्षितुम् ।
निर्वृता भव पाञ्चालि कीचकस्य वधात्पुनः ॥ ४.२५.४८ ॥
तुला हे दुःख प्राप्त झाले आहे, ते मी दुर्लक्षित करू शकत नाही. हे पांचाली, कीचकाच्या वधाने तू पुन्हा शांत हो.
4.25.49
कीचकस्य वधं भीम यदि जानन्ति नागराः ।
त्वया कृतं महाबाहो नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ४.२५.४९ ॥
हे भीमा, कीचकाचा वध तू केला आहेस हे नागरिकांना कळले, तर हे महाबाहो, मी जगण्याचे धाडस करणार नाही.
4.25.50
कथं सत्याच्च नापेयाद्राजाऽयं मत्कृते प्रभो ।
निशि गूढं तथा भीम कीचकं तं निपातय ॥ ४.२५.५० ॥
हे प्रभो, माझ्यामुळे हा राजा सत्यापासून कसा ढळेल? म्हणून हे भीमा, रात्री गुप्तपणे त्या कीचकाला पाडा.
4.25.51
अनुबुद्धे हि कौन्तेयो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
पुनर्वनं व्रजेद्धीमाननुजैः परिवारितः ॥ ४.२५.५१ ॥
कौंतेय धर्मराज युधिष्ठिराला हे कळले, तर तो भावांनी वेढलेला पुन्हा वनात जाईल.
4.25.52
कश्च धर्मपरं ज्येष्ठमतिवर्तेत भारत ।
भीम भीताऽस्मि संबोधात्साधु मा चापलं कृथाः ॥ ४.२५.५२ ॥
हे भारता, धर्मपरायण ज्येष्ठाचे उल्लंघन कोण करील? हे भीमा, मी भयभीत आहे; म्हणून नीट विचार करून घाई करू नकोस.
4.25.53
यथा न कश्चिञ्जानीते सूतपुत्रं त्वया हतम् ।
तथा कुरुष्व कौरव्य बलवन्नरिमर्दन ।
अदृश्यमानस्त्वंतस्य भिन्धि प्राणानरिन्दम ॥ ४.२५.५३ ॥
सूतपुत्राला तू मारलेस हे कोणालाही कळणार नाही असे कर, हे कौरव्या, हे बलवान शत्रुमर्दना. अदृश्य राहून, हे अरिंदमा, त्याचे प्राण हर.