મહાભારત · અધ્યાય 4.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.26.1
तथा भद्रे करिष्यामि यथा त्वं भीरु भाषसे ।
अदृश्यमानस्तस्याहं तमिस्रायां सकुण्डलम् ॥ ४.२६.१ ॥
હે ભદ્રે, હે ભીરુ, તું કહે છે તેમ જ હું કરીશ. અંધારામાં અદૃશ્ય રહીને હું તેને કુંડળો સહિત (પકડીશ).
4.26.2
नागो बिल्वमिवाक्रम्य पोथयिष्यामि तच्छिरः ।
अलभ्यामिच्छतस्तस्य कीचकस्य दुरात्मनः ॥ ४.२६.२ ॥
હાથી બીલી વૃક્ષને કચડી નાખે તેમ હું તેનું માથું કચડી નાખીશ. જે મળી શકે નહીં તેની ઇચ્છા કરનાર દુરાત્મા કીચકનું માથું (કચડીશ).
4.26.3
मया यदुक्तं पाञ्चालि धर्मराजसुतं प्रति ।
कोपादृते किमन्यत्तु नानुवर्तेत को नृपम् ॥ ४.२६.३ ॥
હે પાંચાલી, ધર્મરાજના પુત્ર વિશે મેં જે કહ્યું તે ક્રોધ વિના બીજું શું? રાજાનું કોણ અનુસરણ નહીં કરે?
4.26.4
एवमुक्तवा महाबाहुस्तत्र पाण्डवनन्दनः ।
अर्धरात्रे तदोत्थाय सत्ववान्भीमविक्रमः ॥ ४.२६.४ ॥
આમ કહીને, ત્યાં મહાબાહુ, પાંડવોના આનંદ, સત્ત્વવાન, ભીમ જેવા પરાક્રમી (ભીમ) મધ્યરાત્રે ઊભા થયા.
4.26.5
अवदातेन मृदुना पटेनाच्छादितस्तथा ।
द्रौपदीं पृष्ठतः कृत्वा यत्रासीन्नर्तनालयः ॥ ४.२६.५ ॥
સફેદ કોમળ વસ્ત્રથી ઢંકાઈને, આ રીતે દ્રૌપદીને પાછળ રાખીને (ભીમ) જ્યાં નૃત્યગૃહ હતું ત્યાં ગયા.
4.26.6
स भीमः प्रथमं गत्वा तमिस्रायामुपाविशत् ।
मृगं सिंह इवादृश्यः प्रत्याकाङ्क्षत्स कीचकम् ॥ ४.२६.६ ॥
તે ભીમ પહેલાં જઈને અંધારામાં બેઠા; મૃગની રાહ જોતા સિંહની જેમ અદૃશ્ય રહીને તેમણે કીચકની પ્રતીક્ષા કરી.
4.26.7
कीचकस्तु शिरःस्नातो निशायां समलंकृतः ।
सङ्केतमगमत्तूर्णं शून्यागारमपावृतम् ॥ ४.२६.७ ॥
કીચક તો માથું સ્નાન કરીને, રાત્રે સારી રીતે શણગારીને, ઝડપથી તે ખાલી, ખુલ્લા ઘર તરફ, સંકેતસ્થાને ગયો.
4.26.8
तदेव नर्तनागारं पाञ्चाली यदभाषत ।
तां मन्यमानः संकेते सैरन्ध्रीं काममोहितः ॥ ४.२६.८ ॥
નર્તનાગાર — પાંચાલી જ્યાં બોલી હતી તે જ. કામથી મોહિત થઈને, સંકેતસ્થાને તેને સૈરંધ્રી માનીને.
4.26.9
प्रविश्य नर्तनागारं ततस्तं पुरुषर्षभम् ।
पूर्वागतं भीमसेनं दृप्तमप्रतिमजसम् ॥ ४.२६.९ ॥
નર્તનાગારમાં પ્રવેશીને, પહેલેથી આવી ગયેલા તે પુરુષશ્રેષ્ઠને — ગર્વિત અને અપ્રતિમ બળવાન ભીમસેનને.
4.26.10
शयानं शयने तत्र मृत्युं मूढः परामृशत् ।
जाज्वल्यमानं कोपेन कृष्णाधर्षणजेन च ॥ ४.२६.१० ॥
ત્યાં પથારીમાં સૂતેલા મૃત્યુને — ક્રોધથી અને દ્રૌપદીના અપમાનથી જન્મેલા રોષથી સળગતા તેને — મૂર્ખ કીચકે સ્પર્શ કર્યો.
4.26.11
एकान्ते भीममासाद्य कीचकः कालचोदितः ।
हर्षोन्मथितचित्तात्मा स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥ ४.२६.११ ॥
એકાંતમાં ભીમ પાસે પહોંચીને, કાળથી પ્રેરાયેલો કીચક — હર્ષથી ચિત્ત અને આત્મા મથાયેલા — હસતાં બોલ્યો.
4.26.12
प्रहितं ते मया भद्रे बहुवित्तं शुचिस्मिते ।
त्वयि तिष्ठतु तत्सर्वं यथाऽसि स्वयमागता ॥ ४.२६.१२ ॥
"હે ભદ્રે! હે શુચિસ્મિતે! મેં મોકલેલું આ ઘણું ધન તારું છે. તું પોતે આવી છે, તેથી તે બધું તારી પાસે જ રહેવા દે."
4.26.13
अकस्मान्मां प्रशंसन्ति सदा गृहगताः स्त्रियः ।
बलवान्दर्शनीयश्च नान्यस्ते सदृशः पुमान् ॥ ४.२६.१३ ॥
કારણ વગર ઘરમાં રહેતી સ્ત્રીઓ હંમેશાં મારી પ્રશંસા કરે છે. બળવાન અને દર્શનીય એવો મારા જેવો બીજો પુરુષ તારા માટે નથી.
4.26.14
अहं रूपेण संपन्नः स्नातो गुरुविभूषितः ।
नित्यमेव प्रियः स्त्रीणां सौभाग्यात्प्रियदर्शनः ।
रूपस्य तन्मया प्राप्तं फलं कमललोचने ॥ ४.२६.१४ ॥
હું રૂપસંપન્ન, સ્નાન કરેલો અને ભારે આભૂષણોથી શણગારેલો છું. સૌભાગ્યથી હું હંમેશાં સ્ત્રીઓનો પ્રિય અને જોવામાં સુંદર છું. હે કમલનયની, મારા રૂપનું તે ફળ મને મળ્યું છે.
4.26.15
दिष्ट्या त्वं दर्शनीयोसि दिष्ट्याऽऽत्मानं प्रशंससि ॥ ४.२६.१५ ॥
સદ્ભાગ્યે તું દર્શનીય છે; સદ્ભાગ્યે તું પોતાની જ પ્રશંસા કરે છે.
4.26.16
त्वयाऽपीदृग्गुणा नारी रूपशीलसमन्विता ।
अदृष्टपूर्वा पश्य त्वं यतो जानासि सूतज।
द्रक्ष्यसि त्वं मुहूर्तेन यथेयं स्त्री गुणान्विता ॥ ४.२६.१६ ॥
આવા ગુણો, રૂપ અને શીલથી યુક્ત સ્ત્રી તેં પહેલાં ક્યારેય જોઈ નથી. જો, હે સૂતપુત્ર, તું જાણે છે; આ સ્ત્રી કેટલી ગુણવતી છે તે તું ક્ષણવારમાં જોઈશ.
4.26.17
उपरंस्यसि कामाच्च शीघ्रं त्वं स्प्रष्टुमर्हसि ।
ईदृशस्तु त्वया स्पर्शः स्पृष्टपूर्वो न कर्हिचित् ॥ ४.२६.१७ ॥
કામથી તું જલદી અટકી જઈશ, અને તેને સ્પર્શ કરવા તું યોગ્ય છે. આવો સ્પર્શ તેં પહેલાં ક્યારેય કર્યો નથી.
4.26.18
स्पर्शं वेत्सि विदग्धस्त्वं कामधर्मविचक्षणः ।
स्त्रीणां प्रीतिकरो नान्यस्त्वत्समः पुरुषस्त्विह ॥ ४.२६.१८ ॥
સ્પર્શને તું જાણે છે; તું ચતુર છે, કામધર્મમાં નિપુણ છે. અહીં સ્ત્રીઓને આનંદ આપનાર તારા જેવો બીજો પુરુષ નથી.
4.26.19
इत्युक्त्वा तं महाबाहुर्भीमो भीमपराक्रमः ।
सहसोत्पत्य कौन्तेयः प्रहस्येदमुवाच ह ॥ ४.२६.१९ ॥
આમ કહીને મહાબાહુ, ભયંકર પરાક્રમી ભીમ અચાનક ઊઠ્યા અને કૌન્તેય હસીને આ બોલ્યા.
4.26.20
अद्य त्वां भगिनी पापं कृष्यमाणं मया भुवि ।
द्रक्ष्यतेऽद्रिप्रतीकाशं सिंहेनेव महागजम् ॥ ४.२६.२० ॥
આજે મારા વડે ભૂમિ પર ખેંચાતો, પર્વત સમાન તે પાપીને, બહેન, લોકો સિંહ વડે ખેંચાતા મહાગજની જેમ જોશે.
4.26.21
निराबाधा त्वयि हते सैरन्ध्री विचरिष्यति ।
सुखमेव चरिष्यन्ति सैरन्ध्र्याः पतयः सदा ॥ ४.२६.२१ ॥
તું હણાયા પછી સૈરન્ધ્રી નિર્બાધ વિચરશે; સૈરન્ધ્રીના પતિઓ પણ સદા સુખપૂર્વક વિચરશે.
4.26.22
ततो जग्राह केशेषु माल्यवत्सु सुगन्धिषु ॥ ४.२६.२२ ॥
પછી તેણે સુગંધિત, માળા પહેરેલા વાળ પકડ્યા.
4.26.23
गृहीत्वा कीचकं भीमो विरराज महाबलः ।
गृहीत्वा ग्रासकामस्तु सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ४.२६.२३ ॥
કીચકને પકડીને મહાબળવાન ભીમ શોભી ઊઠ્યો, જેમ ખાવાની ઇચ્છાવાળો સિંહ નાના મૃગને પકડે.
4.26.24
स केशेषु परामृष्टो बलेन बलिनां वरः ।
आक्षिप्य केशान्वेगेन बाह्वोर्जग्राह पाण्डवम् ॥ ४.२६.२४ ॥
વાળ પકડાયેલો એ બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ, વેગથી વાળ ખેંચીને પાંડવને બાહુઓમાં પકડી લીધો.
4.26.25
बाहुयुद्धं तयोरासीत्क्रुद्धयोर्नरसिंहयोः ।
वसन्ते वासिताहेतोर्बलिनोर्नागयोरिव ॥ ४.२६.२५ ॥
ક્રોધે ભરાયેલા તે બે નરસિંહો વચ્ચે બાહુયુદ્ધ થયું; વસંતમાં માદા હાથી માટે લડતા બે બળવાન હાથીઓની જેમ.
4.26.26
कीचकानां तु मुख्यस्य नराणामुत्तमस्य च ।
वालिसुग्रीवयोर्भ्रात्रोः पुरेव कपिसिंहयोः ॥ ४.२६.२६ ॥
કીચકોના મુખ્ય અને માણસોમાં ઉત્તમ એવા તેનું યુદ્ધ, પહેલાં વાલી અને સુગ્રીવ એ વાનરસિંહ ભાઈઓના યુદ્ધ જેવું હતું.
4.26.27
शार्दूलाविव गर्जन्तौ तार्क्ष्यनागाविवोद्यतौ ।
समयत्नौ समक्रोधौ पतितौ भीमकीचकौ ॥ ४.२६.२७ ॥
ગર્જતા બે વાઘોની જેમ, ઉગામેલા ગરુડ અને નાગની જેમ, સમાન પ્રયત્ન અને સમાન ક્રોધવાળા ભીમ અને કીચક પડ્યા.
4.26.28
गजाविव मदोन्मत्तौ नदन्तौ पतितौ क्षितौ ।
वृषभाविव वल्मीकं मृद्गन्तौ समविक्रमौ ॥ ४.२६.२८ ॥
મદથી ઉન્મત્ત બે હાથીઓની જેમ ગર્જીને ધરતી પર પડ્યા; રાફડો કચડતા બે બળદોની જેમ, સમાન પરાક્રમી.
4.26.29
ईषदागलितं चापि क्रोधाच्चावाङ्मुखं स्थितम् ।
कीचको बलवान्भीमं जानुभ्यां पातयद्भुवि ॥ ४.२६.२९ ॥
ભીમ થોડો લપસ્યો અને ક્રોધથી મોં નીચું કરીને ઊભો હતો; ત્યારે બળવાન કીચકે ભીમને ઘૂંટણ પર ભૂમિ પર પાડી દીધો.
4.26.30
पातितो भीमसेनस्तु कीचकेन बलीयसा ।
उत्पपाताथ वेगेन दण्डाहत इवोरगः ॥ ४.२६.३० ॥
બળવાન કીચક દ્વારા પાડી દેવાયેલો ભીમસેન, લાકડીથી ઘાયલ થયેલા સાપની જેમ વેગથી ઊછળીને ઊભો થયો.
4.26.31
स्पर्धया च बलोन्मत्तौ तावुभौ भीमकीचकौ ।
निश्शब्दं पर्यकर्षेतामन्योन्यस्य विनिर्जये ॥ ४.२६.३१ ॥
સ્પર્ધાથી અને બળના મદથી ઉન્મત્ત એ બંને, ભીમ અને કીચક, એકબીજાને જીતવા માટે મૌનપણે ખેંચતાણ કરવા લાગ્યા.
4.26.32
ततस्तद्भवनश्रेष्ठं प्राकम्पत तदा भृशम् ।
तौ क्रोधवशमापन्नावन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ ४.२६.३२ ॥
ત્યારે એ શ્રેષ્ઠ ભવન અત્યંત ધ્રૂજ્યું; ક્રોધને વશ થયેલા એ બંને એકબીજા પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
4.26.33
तलाभ्यां भीमसेनेन वक्षस्यभिहतो बली ।
कीचको रोषरक्ताक्षो न चचाल पदात्पदम् ॥ ४.२६.३३ ॥
ભીમસેને હથેળીઓ વડે છાતી પર પ્રહાર કર્યો; પણ બળવાન કીચક, ક્રોધથી લાલ આંખો સાથે, એક ડગલું પણ હલ્યો નહીં.
4.26.34
मुहूर्तमशकत्सोढुं वेगं तस्य महात्मनः ।
कीचको भीमसेनेन पश्चात्पश्चादहीयत ॥ ४.२६.३४ ॥
ક્ષણભર એ મહાત્માનો વેગ કીચક સહી શક્યો; પણ ભીમસેનની સામે કીચક પગલે-પગલે પાછો હટવા લાગ્યો.
4.26.35
तं हीयमानं विज्ञाय भीमसेनो महाबलः ।
वक्षस्यानीय वेगेन प्रममाथ विचेतसम् ॥ ४.२६.३५ ॥
એને પાછો હટતો જોઈને મહાબળવાન ભીમસેને વેગપૂર્વક તેને છાતી સાથે પકડી બેભાન થાય ત્યાં સુધી મસળી નાખ્યો.
4.26.36
क्रोधाविष्टो विनिश्चस्य पुनश्चैनं वृकोदरः ।
जग्राह जयतांश्रेष्ठः केशेष्वेव भृशं तदा ॥ ४.२६.३६ ॥
ક્રોધથી ભરેલા વૃકોદરે લાંબો શ્વાસ લીધો અને જયવંતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેણે તે વેળાએ તેને ફરી વાળથી કસીને પકડ્યો.
4.26.37
गृहीत्वा कीचकं भीमो विरराज महाबलः ।
आमिषार्थे गृहीत्वैव शार्दूलो मृगयूथपम् ॥ ४.२६.३७ ॥
કીચકને પકડીને મહાબલી ભીમ શોભી ઊઠ્યો; માંસ માટે વાઘ મૃગોના ટોળાના સ્વામીને પકડે તેમ.
4.26.38
पुनश्चातिबलस्तत्र कीचको बलदर्पितः ।
व्यायच्छन्नेव दुर्धर्षः पाण्डवेन तरस्विना ॥ ४.२६.३८ ॥
ત્યાં બળના ગર્વથી ભરેલો અતિબળવાન કીચક ફરી, અજેય બનીને, વેગવાન પાંડવ ભીમ સામે લડ્યો.
4.26.39
मुष्टिना भीमसेनेन शिरस्यभिहतो भृशम् ।
कीचको वृत्तरक्ताक्षो गतासुरपतद्भुवि ॥ ४.२६.३९ ॥
ભીમસેનના મુઠ્ઠીના પ્રહારથી માથા પર ભારે ઘા થતાં, લાલ આંખો ફેરવીને કીચક પ્રાણહીન થઈ ધરતી પર પડ્યો.
4.26.40
आस्ये पाणी च पादौ च शिरोग्रीवां सकुण्डलाम् ।
काये प्रवेशयामास मृदित्वाऽङ्गानि सर्वशः ॥ ४.२६.४० ॥
કુંડળ સહિત મુખ, હાથ, પગ, માથું અને ગરદન, બધાં અંગોને સંપૂર્ણ કચડીને તેણે શરીરમાં ઠુંસી દીધાં.
4.26.41
स तं मथितसर्वाङ्गं मांसपिण्डमथाकरोत् ॥ ४.२६.४१ ॥
સર્વ અંગો મસળાયેલા તેને તેણે માંસના પિંડ જેવો બનાવી દીધો.
4.26.42
तत्राग्निं स्वयमुज्ज्वाल्य पाणिसंघर्षजं बली ।
कष्णायै दर्शयामास भीमसेनो महाबलः ॥ ४.२६.४२ ॥
ત્યાં હાથના ઘર્ષણથી ઉત્પન્ન થયેલો અગ્નિ પોતે પ્રજ્વલિત કરીને બળવાન મહાબલી ભીમસેને કૃષ્ણાને બતાવ્યો.
4.26.43
उवाच च महातेजा द्रौपदीं योषितां वराम् ।
त्वयि कामुकमत्यन्तं पापिनं पारदारिकम्।
पश्यैनमेहि पाञ्चालि कामुकोऽयं मया हतः ॥ ४.२६.४३ ॥
મહાતેજસ્વી ભીમે સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રૌપદીને કહ્યું: "પાંચાલી, આવ, આ જો; તારા પ્રત્યે અત્યંત કામાતુર, પાપી અને પરસ્ત્રીગામી આ કામુકને મેં માર્યો છે."
4.26.44
प्रार्थयन्ते सुकेशान्ते ये त्वां शीलसमन्विताम् ।
एवं स्वपन्ति ते भीरु शेतेऽयं कीचको यथा।
यस्त्वामभ्यहनद्भद्रे पदा भूमौ निपात्य च ॥ ४.२६.४४ ॥
"સુંદર કેશવાળી, જેઓ તારી ઇચ્છા કરે છે તેઓ આ રીતે સૂએ છે; હે ભીરુ, શીલવતી એવી તને પગથી મારીને ભૂમિ પર પાડનાર આ કીચક આ રીતે સૂતો છે, હે ભદ્રે."
4.26.45
एवमुक्त्वा महाबाहुर्गन्धर्वेण हतं तदा ।
विज्ञापनार्थमन्येषां विरराम महाहवम् ॥ ४.२६.४५ ॥
આમ કહીને તે મહાબાહુ, ગાંધર્વ દ્વારા માર્યા ગયેલાની જાણ બીજાઓને કરવા માટે તે મહાયુદ્ધ અટકાવી દીધું.
4.26.46
तथा स कीचकं हत्वा गत्वा रोषस्य निष्कृतिम् ।
आमन्त्र्य द्रौपदीं पश्चात्क्षिप्रमायान्महानसम् ॥ ४.२६.४६ ॥
આ રીતે કીચકને મારીને, ક્રોધમાંથી મુક્તિ મેળવીને, દ્રૌપદીની વિદાય લઈને પછી ઝડપથી રસોડામાં ગયો.
4.26.47
स्नात्वाऽनुलेपनं कृत्वा व्यापूर्य च मनोरथम् ।
सुखोपविष्टः शयने भीमो भीमपराक्रमः ॥ ४.२६.४७ ॥
સ્નાન કરીને, શરીરે લેપ લગાવીને, પોતાની ઇચ્છા પૂર્ણ કરીને, ભયંકર પરાક્રમી ભીમ શય્યા પર સુખેથી બેઠો.
4.26.48
ततः कृष्णा यदा मेने गतं भीमं महानसम् ।
कीचकं घातयित्वा च द्रौपदी योषितां वरा।
प्रहृष्टा गतसंत्रासा सभापालानुवाच ह ॥ ४.२६.४८ ॥
પછી કૃષ્ણા જ્યારે માનતી થઈ કે ભીમ રસોડામાં ગયો છે અને કીચકને મરાવી નાખ્યો છે, ત્યારે સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રૌપદી પ્રસન્ન થઈ, ભય વગર સભાપાલકોને બોલી.
4.26.49
कीचको निहतः शेते गन्धर्वैः पतिभिर्मम ।
परस्त्रीकामसंतप्तं समागच्छन्त पश्यत ॥ ४.२६.४९ ॥
મારા ગંધર્વ પતિઓથી માર્યો ગયેલો કીચક પડ્યો છે; પરસ્ત્રીની કામનાથી બળેલો. આવો, જુઓ.
4.26.50
तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्या नर्तनागाररक्षिणः ।
सहसैव समुत्तस्थुरुल्कामादाय सर्वशः ॥ ४.२६.५० ॥
તેના એ વચન સાંભળીને નૃત્યાગારના રક્ષકો તરત જ ઊભા થયા અને બધા મશાલો લઈને (ચાલ્યા).
4.26.51
तस्यास्तं निहतं श्रुत्वा कीचकस्य सहोदराः ।
ततो गत्वा तु तद्वेश्म कीचकं विनिपातितम्।
गतासुं ददृशुर्भूमौ रुधिरेण समुक्षितम् ॥ ४.२६.५१ ॥
તેના વચનથી કીચક માર્યો ગયો એ સાંભળીને કીચકના ભાઈઓ તે ઘરે ગયા અને પાડી નાખેલો, પ્રાણહીન, લોહીથી લથબથ કીચકને જમીન પર પડેલો જોયો.
4.26.52
पार्ष्णिपामिशिरोहीनं दृष्ट्वा ते विस्मिताऽभवन् ॥ ४.२६.५२ ॥
એડી, હાથ અને માથા વિનાના (કીચક) ને જોઈને તેઓ વિસ્મિત થયા.
4.26.53
क्वास्य ग्रीवा क्व चरमौ क्व पामी क्व शिरः क्व दृक् ।
इति स्म ते परीक्षन्ते गन्धर्वेण हतं तदा ॥ ४.२६.५३ ॥
'આની ગરદન ક્યાં? પગ ક્યાં? હાથ ક્યાં? માથું ક્યાં? આંખો ક્યાં?' એમ તેઓ તપાસતા રહ્યા; ત્યારે (તે) ગંધર્વથી માર્યો ગયો હતો.
4.26.54
अमानुषं कृतं कर्म तं दृष्ट्वा विनिपातितम् ।
निरीक्षन्ते ततः सर्वे परं विस्मयमागताः ॥ ४.२६.५४ ॥
આ અમાનુષી કર્મ થયું છે; તેને પડેલો જોઈને સૌ મોટા વિસ્મયથી તેની તરફ જોવા લાગ્યા.