महाभारत · अध्याय 4.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.26.1
तथा भद्रे करिष्यामि यथा त्वं भीरु भाषसे ।
अदृश्यमानस्तस्याहं तमिस्रायां सकुण्डलम् ॥ ४.२६.१ ॥
हे भद्रे, हे भीरु, तू म्हणतेस तसेच मी करीन. अंधारात अदृश्य राहून मी त्याला कुंडलांसह (पकडीन).
4.26.2
नागो बिल्वमिवाक्रम्य पोथयिष्यामि तच्छिरः ।
अलभ्यामिच्छतस्तस्य कीचकस्य दुरात्मनः ॥ ४.२६.२ ॥
हत्ती बेलाच्या झाडाला तुडवून चिरडतो, तसेच मी त्याचे डोके चिरडीन. जे मिळवता येत नाही ते इच्छिणाऱ्या त्या दुरात्मा कीचकाचे डोके (चिरडीन).
4.26.3
मया यदुक्तं पाञ्चालि धर्मराजसुतं प्रति ।
कोपादृते किमन्यत्तु नानुवर्तेत को नृपम् ॥ ४.२६.३ ॥
हे पांचाली, धर्मराजाच्या पुत्राबद्दल मी जे म्हटले ते क्रोधाशिवाय दुसरे काय? राजाचे कोण अनुसरण करणार नाही?
4.26.4
एवमुक्तवा महाबाहुस्तत्र पाण्डवनन्दनः ।
अर्धरात्रे तदोत्थाय सत्ववान्भीमविक्रमः ॥ ४.२६.४ ॥
असे बोलून, तेथे महाबाहू, पांडवांचा आनंद, सत्त्ववान, भीमासारखा पराक्रमी (भीम) मध्यरात्री उठला.
4.26.5
अवदातेन मृदुना पटेनाच्छादितस्तथा ।
द्रौपदीं पृष्ठतः कृत्वा यत्रासीन्नर्तनालयः ॥ ४.२६.५ ॥
पांढऱ्या मऊ वस्त्राने झाकलेला, अशा प्रकारे द्रौपदीला मागे ठेवून (भीम) नृत्यगृह जिथे होते तिथे गेला.
4.26.6
स भीमः प्रथमं गत्वा तमिस्रायामुपाविशत् ।
मृगं सिंह इवादृश्यः प्रत्याकाङ्क्षत्स कीचकम् ॥ ४.२६.६ ॥
तो भीम प्रथम जाऊन अंधारात बसला; हरिणाची वाट पाहणाऱ्या सिंहासारखा अदृश्य राहून त्याने कीचकाची प्रतीक्षा केली.
4.26.7
कीचकस्तु शिरःस्नातो निशायां समलंकृतः ।
सङ्केतमगमत्तूर्णं शून्यागारमपावृतम् ॥ ४.२६.७ ॥
कीचक मात्र डोके स्नान करून, रात्री चांगला सजून, लवकर त्या रिकाम्या, उघड्या घराकडे, ठरलेल्या ठिकाणी गेला.
4.26.8
तदेव नर्तनागारं पाञ्चाली यदभाषत ।
तां मन्यमानः संकेते सैरन्ध्रीं काममोहितः ॥ ४.२६.८ ॥
नर्तनागार — पांचाली जिथे बोलली होती तेच. काममोहित झालेला, ठरलेल्या ठिकाणी तिला सैरंध्री समजून.
4.26.9
प्रविश्य नर्तनागारं ततस्तं पुरुषर्षभम् ।
पूर्वागतं भीमसेनं दृप्तमप्रतिमजसम् ॥ ४.२६.९ ॥
नर्तनागारात प्रवेश करून, आधीच आलेल्या त्या पुरुषश्रेष्ठाला — गर्विष्ठ आणि अतुल्य बलाढ्य भीमसेनाला.
4.26.10
शयानं शयने तत्र मृत्युं मूढः परामृशत् ।
जाज्वल्यमानं कोपेन कृष्णाधर्षणजेन च ॥ ४.२६.१० ॥
तिथे शय्येवर पडलेल्या मृत्यूला — क्रोधाने आणि कृष्णेच्या अपमानातून जन्मलेल्या रोषाने पेटलेल्याला — मूर्ख कीचकाने स्पर्श केला.
4.26.11
एकान्ते भीममासाद्य कीचकः कालचोदितः ।
हर्षोन्मथितचित्तात्मा स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥ ४.२६.११ ॥
एकांतात भीमाजवळ जाऊन, कालप्रेरित कीचक — हर्षाने मन व आत्मा ढवळलेला — हसत बोलला.
4.26.12
प्रहितं ते मया भद्रे बहुवित्तं शुचिस्मिते ।
त्वयि तिष्ठतु तत्सर्वं यथाऽसि स्वयमागता ॥ ४.२६.१२ ॥
"हे भद्रे! हे शुचिस्मिते! माझ्याकडून पाठवलेली ही पुष्कळ संपत्ती तुझीच आहे. तू स्वतः आलीस म्हणून ते सर्व तुझ्याच जवळ राहू दे."
4.26.13
अकस्मान्मां प्रशंसन्ति सदा गृहगताः स्त्रियः ।
बलवान्दर्शनीयश्च नान्यस्ते सदृशः पुमान् ॥ ४.२६.१३ ॥
कारणाशिवाय घरात असलेल्या स्त्रिया नेहमी माझी प्रशंसा करतात. बलवान आणि दर्शनीय असा माझ्यासारखा दुसरा पुरुष तुझ्यासाठी नाही.
4.26.14
अहं रूपेण संपन्नः स्नातो गुरुविभूषितः ।
नित्यमेव प्रियः स्त्रीणां सौभाग्यात्प्रियदर्शनः ।
रूपस्य तन्मया प्राप्तं फलं कमललोचने ॥ ४.२६.१४ ॥
मी रूपसंपन्न, स्नान केलेला आणि भारी अलंकारांनी सजलेला आहे. सौभाग्यामुळे मी नेहमी स्त्रियांचा प्रिय आणि पाहण्यास सुंदर आहे. हे कमलनयने, माझ्या रूपाचे ते फळ मला मिळाले आहे.
4.26.15
दिष्ट्या त्वं दर्शनीयोसि दिष्ट्याऽऽत्मानं प्रशंससि ॥ ४.२६.१५ ॥
सुदैवाने तू पाहण्यास सुंदर आहेस; सुदैवाने तू स्वतःचीच प्रशंसा करतोस.
4.26.16
त्वयाऽपीदृग्गुणा नारी रूपशीलसमन्विता ।
अदृष्टपूर्वा पश्य त्वं यतो जानासि सूतज।
द्रक्ष्यसि त्वं मुहूर्तेन यथेयं स्त्री गुणान्विता ॥ ४.२६.१६ ॥
तुझ्याकडूनही असे गुण, रूप आणि शील असलेली स्त्री पूर्वी पाहिली गेली नाही. पाहा, सूतपुत्रा, कारण तुला माहीत आहे; ही स्त्री किती गुणवती आहे ते तू क्षणार्धात पाहशील.
4.26.17
उपरंस्यसि कामाच्च शीघ्रं त्वं स्प्रष्टुमर्हसि ।
ईदृशस्तु त्वया स्पर्शः स्पृष्टपूर्वो न कर्हिचित् ॥ ४.२६.१७ ॥
कामामुळे तू लवकरच थांबशील, आणि तिला स्पर्श करण्यास तू योग्य आहेस. असा स्पर्श तू यापूर्वी कधीच केला नाहीस.
4.26.18
स्पर्शं वेत्सि विदग्धस्त्वं कामधर्मविचक्षणः ।
स्त्रीणां प्रीतिकरो नान्यस्त्वत्समः पुरुषस्त्विह ॥ ४.२६.१८ ॥
स्पर्श तू जाणतोस; तू चतुर आहेस, कामधर्मात निपुण आहेस. येथे स्त्रियांना आनंद देणारा तुझ्यासारखा दुसरा पुरुष नाही.
4.26.19
इत्युक्त्वा तं महाबाहुर्भीमो भीमपराक्रमः ।
सहसोत्पत्य कौन्तेयः प्रहस्येदमुवाच ह ॥ ४.२६.१९ ॥
असे बोलून महाबाहू, भयंकर पराक्रमी भीम अचानक उठले आणि कौंतेय हसत म्हणाले.
4.26.20
अद्य त्वां भगिनी पापं कृष्यमाणं मया भुवि ।
द्रक्ष्यतेऽद्रिप्रतीकाशं सिंहेनेव महागजम् ॥ ४.२६.२० ॥
आज माझ्याकडून जमिनीवर ओढला जाणारा, पर्वतासारखा तो पापी, बहिणी, सिंहाने ओढलेल्या महाकाय हत्तीप्रमाणे लोक पाहतील.
4.26.21
निराबाधा त्वयि हते सैरन्ध्री विचरिष्यति ।
सुखमेव चरिष्यन्ति सैरन्ध्र्याः पतयः सदा ॥ ४.२६.२१ ॥
तू मारला गेलास की सैरंध्री निर्बाध संचार करेल; सैरंध्रीचे पतीही सदैव सुखाने वावरतील.
4.26.22
ततो जग्राह केशेषु माल्यवत्सु सुगन्धिषु ॥ ४.२६.२२ ॥
मग त्याने सुगंधी, माळा घातलेले केस पकडले.
4.26.23
गृहीत्वा कीचकं भीमो विरराज महाबलः ।
गृहीत्वा ग्रासकामस्तु सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ४.२६.२३ ॥
कीचकाला धरून महाबलवान भीम शोभू लागला, जसा भक्षण करण्याच्या इच्छेने सिंह लहान हरणाला धरतो.
4.26.24
स केशेषु परामृष्टो बलेन बलिनां वरः ।
आक्षिप्य केशान्वेगेन बाह्वोर्जग्राह पाण्डवम् ॥ ४.२६.२४ ॥
केस धरले गेलेल्या त्या बलवानांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्याने वेगाने केस ओढून पांडवाला बाहूंमध्ये पकडले.
4.26.25
बाहुयुद्धं तयोरासीत्क्रुद्धयोर्नरसिंहयोः ।
वसन्ते वासिताहेतोर्बलिनोर्नागयोरिव ॥ ४.२६.२५ ॥
क्रुद्ध झालेल्या त्या दोन नरसिंहांमध्ये बाहुयुद्ध झाले; वसंतात हत्तिणीसाठी लढणाऱ्या दोन बलवान हत्तींप्रमाणे.
4.26.26
कीचकानां तु मुख्यस्य नराणामुत्तमस्य च ।
वालिसुग्रीवयोर्भ्रात्रोः पुरेव कपिसिंहयोः ॥ ४.२६.२६ ॥
कीचकांचा प्रमुख आणि मनुष्यांत उत्तम असलेल्या त्याचे युद्ध, पूर्वी वाली आणि सुग्रीव या वानरसिंह बंधूंच्या युद्धासारखे होते.
4.26.27
शार्दूलाविव गर्जन्तौ तार्क्ष्यनागाविवोद्यतौ ।
समयत्नौ समक्रोधौ पतितौ भीमकीचकौ ॥ ४.२६.२७ ॥
गर्जणाऱ्या दोन वाघांसारखे, उगारलेल्या गरुड आणि नागांसारखे, समान प्रयत्न आणि समान क्रोध असलेले भीम आणि कीचक पडले.
4.26.28
गजाविव मदोन्मत्तौ नदन्तौ पतितौ क्षितौ ।
वृषभाविव वल्मीकं मृद्गन्तौ समविक्रमौ ॥ ४.२६.२८ ॥
मदोन्मत्त दोन हत्तींप्रमाणे गर्जना करीत ते जमिनीवर पडले; वारुळ तुडवणाऱ्या दोन बैलांप्रमाणे, समान पराक्रमी.
4.26.29
ईषदागलितं चापि क्रोधाच्चावाङ्मुखं स्थितम् ।
कीचको बलवान्भीमं जानुभ्यां पातयद्भुवि ॥ ४.२६.२९ ॥
भीम थोडा घसरला आणि रागाने तोंड खाली करून उभा होता; तेव्हा बलवान कीचकाने भीमाला गुडघ्यांवर जमिनीवर पाडले.
4.26.30
पातितो भीमसेनस्तु कीचकेन बलीयसा ।
उत्पपाताथ वेगेन दण्डाहत इवोरगः ॥ ४.२६.३० ॥
बलवान कीचकाने पाडलेला भीमसेन दंडाने प्रहार झालेल्या सापाप्रमाणे वेगाने उसळून उठला.
4.26.31
स्पर्धया च बलोन्मत्तौ तावुभौ भीमकीचकौ ।
निश्शब्दं पर्यकर्षेतामन्योन्यस्य विनिर्जये ॥ ४.२६.३१ ॥
स्पर्धेने आणि बलाच्या मदाने उन्मत्त झालेले ते दोघे, भीम आणि कीचक, एकमेकांना जिंकण्यासाठी शांतपणे ओढाताण करू लागले.
4.26.32
ततस्तद्भवनश्रेष्ठं प्राकम्पत तदा भृशम् ।
तौ क्रोधवशमापन्नावन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ ४.२६.३२ ॥
तेव्हा त्या श्रेष्ठ भवनाला जोराने कंप सुटला; क्रोधाच्या आहारी गेलेले ते दोघे एकमेकांवर प्रहार करू लागले.
4.26.33
तलाभ्यां भीमसेनेन वक्षस्यभिहतो बली ।
कीचको रोषरक्ताक्षो न चचाल पदात्पदम् ॥ ४.२६.३३ ॥
भीमसेनाने तळव्यांनी छातीवर प्रहार केला; पण बलवान कीचक, रागाने लालबुंद डोळ्यांनी, एक पावलही हलला नाही.
4.26.34
मुहूर्तमशकत्सोढुं वेगं तस्य महात्मनः ।
कीचको भीमसेनेन पश्चात्पश्चादहीयत ॥ ४.२६.३४ ॥
क्षणभर त्या महात्म्याचा वेग कीचकाने सहन केला; पण भीमसेनासमोर कीचक पाऊल-पाऊल मागे हटू लागला.
4.26.35
तं हीयमानं विज्ञाय भीमसेनो महाबलः ।
वक्षस्यानीय वेगेन प्रममाथ विचेतसम् ॥ ४.२६.३५ ॥
तो मागे हटत असल्याचे पाहून महाबली भीमसेनाने वेगाने त्याला छातीशी धरून बेशुद्ध होईपर्यंत चिरडले.
4.26.36
क्रोधाविष्टो विनिश्चस्य पुनश्चैनं वृकोदरः ।
जग्राह जयतांश्रेष्ठः केशेष्वेव भृशं तदा ॥ ४.२६.३६ ॥
क्रोधाने भरलेल्या वृकोदराने दीर्घ श्वास घेतला आणि विजेत्यांत श्रेष्ठ असलेल्या त्याने त्या वेळी त्याला पुन्हा केसांनी घट्ट धरले.
4.26.37
गृहीत्वा कीचकं भीमो विरराज महाबलः ।
आमिषार्थे गृहीत्वैव शार्दूलो मृगयूथपम् ॥ ४.२६.३७ ॥
कीचकाला धरून महाबली भीम तेजाने झळकला; मांसासाठी वाघाने मृगांच्या कळपाच्या स्वामीला धरावे तसा.
4.26.38
पुनश्चातिबलस्तत्र कीचको बलदर्पितः ।
व्यायच्छन्नेव दुर्धर्षः पाण्डवेन तरस्विना ॥ ४.२६.३८ ॥
तेथे बलाच्या गर्वाने भरलेला अतिबली कीचक पुन्हा, दुर्धर्ष होऊन, वेगवान पांडव भीमाशी झुंजला.
4.26.39
मुष्टिना भीमसेनेन शिरस्यभिहतो भृशम् ।
कीचको वृत्तरक्ताक्षो गतासुरपतद्भुवि ॥ ४.२६.३९ ॥
भीमसेनाच्या मुठीच्या तडाख्याने डोक्यावर जोराने आघात झालेला कीचक, लाल डोळे फिरवत, प्राणहीन होऊन भूमीवर कोसळला.
4.26.40
आस्ये पाणी च पादौ च शिरोग्रीवां सकुण्डलाम् ।
काये प्रवेशयामास मृदित्वाऽङ्गानि सर्वशः ॥ ४.२६.४० ॥
कुंडलांसह मुख, हात, पाय, डोके व मान हे सर्व अवयव पूर्णपणे चिरडून त्याने शरीरात कोंबले.
4.26.41
स तं मथितसर्वाङ्गं मांसपिण्डमथाकरोत् ॥ ४.२६.४१ ॥
सर्व अवयव चिरडलेल्या त्याला त्याने मांसाच्या गोळ्यासारखे केले.
4.26.42
तत्राग्निं स्वयमुज्ज्वाल्य पाणिसंघर्षजं बली ।
कष्णायै दर्शयामास भीमसेनो महाबलः ॥ ४.२६.४२ ॥
तेथे हातांच्या घर्षणातून उत्पन्न झालेला अग्नी स्वतः प्रज्वलित करून बलवान महाबली भीमसेनाने कृष्णेला दाखवला.
4.26.43
उवाच च महातेजा द्रौपदीं योषितां वराम् ।
त्वयि कामुकमत्यन्तं पापिनं पारदारिकम्।
पश्यैनमेहि पाञ्चालि कामुकोऽयं मया हतः ॥ ४.२६.४३ ॥
महातेजस्वी भीम स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या द्रौपदीला म्हणाला: "पांचाली, ये, हे पाहा; तुझ्यावर अत्यंत कामातुर, पापी आणि परस्त्रीगामी असलेल्या या कामुकाला मी ठार मारले आहे."
4.26.44
प्रार्थयन्ते सुकेशान्ते ये त्वां शीलसमन्विताम् ।
एवं स्वपन्ति ते भीरु शेतेऽयं कीचको यथा।
यस्त्वामभ्यहनद्भद्रे पदा भूमौ निपात्य च ॥ ४.२६.४४ ॥
"सुंदर केशांच्या सुंदरी, जे तुझी इच्छा करतात ते असेच झोपतात; हे भीरू, शीलवती अशा तुला पायाने लाथ मारून भूमीवर पाडणारा हा कीचक असा पडला आहे, हे भद्रे."
4.26.45
एवमुक्त्वा महाबाहुर्गन्धर्वेण हतं तदा ।
विज्ञापनार्थमन्येषां विरराम महाहवम् ॥ ४.२६.४५ ॥
असे बोलून तो महाबाहू, गंधर्वाने मारलेल्याची माहिती इतरांना देण्यासाठी त्या महायुद्धातून थांबला.
4.26.46
तथा स कीचकं हत्वा गत्वा रोषस्य निष्कृतिम् ।
आमन्त्र्य द्रौपदीं पश्चात्क्षिप्रमायान्महानसम् ॥ ४.२६.४६ ॥
अशा प्रकारे कीचकाला मारून, रागाचे निवारण करून, द्रौपदीचा निरोप घेऊन, नंतर तो लगेच स्वयंपाकघराकडे गेला.
4.26.47
स्नात्वाऽनुलेपनं कृत्वा व्यापूर्य च मनोरथम् ।
सुखोपविष्टः शयने भीमो भीमपराक्रमः ॥ ४.२६.४७ ॥
स्नान करून, अंगाला लेप लावून, आपली इच्छा पूर्ण करून, भयंकर पराक्रमी भीम शय्येवर सुखाने बसला.
4.26.48
ततः कृष्णा यदा मेने गतं भीमं महानसम् ।
कीचकं घातयित्वा च द्रौपदी योषितां वरा।
प्रहृष्टा गतसंत्रासा सभापालानुवाच ह ॥ ४.२६.४८ ॥
नंतर कृष्णा (द्रौपदी) भीम स्वयंपाकघरात गेला आणि कीचकाला मारवून आला असे समजल्यावर, स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ असलेली द्रौपदी आनंदित होऊन, भय सोडून सभापालांना म्हणाली.
4.26.49
कीचको निहतः शेते गन्धर्वैः पतिभिर्मम ।
परस्त्रीकामसंतप्तं समागच्छन्त पश्यत ॥ ४.२६.४९ ॥
माझ्या गंधर्व पतींनी मारलेला कीचक पडलेला आहे; परस्त्रीच्या कामनेने होरपळलेला. या, पाहा.
4.26.50
तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्या नर्तनागाररक्षिणः ।
सहसैव समुत्तस्थुरुल्कामादाय सर्वशः ॥ ४.२६.५० ॥
तिचे ते बोलणे ऐकून नृत्यगृहाचे रक्षक अचानक उठले आणि सर्वजण मशाली घेऊन (निघाले).
4.26.51
तस्यास्तं निहतं श्रुत्वा कीचकस्य सहोदराः ।
ततो गत्वा तु तद्वेश्म कीचकं विनिपातितम्।
गतासुं ददृशुर्भूमौ रुधिरेण समुक्षितम् ॥ ४.२६.५१ ॥
तिच्या बोलण्यावरून कीचक मारला गेला हे ऐकून कीचकाचे भाऊ त्या घरी जाऊन, पाडलेला, प्राणहीन, रक्ताने माखलेला कीचक जमिनीवर पडलेला पाहते झाले.
4.26.52
पार्ष्णिपामिशिरोहीनं दृष्ट्वा ते विस्मिताऽभवन् ॥ ४.२६.५२ ॥
टाच, हात आणि डोके नसलेला (कीचक) पाहून ते चकित झाले.
4.26.53
क्वास्य ग्रीवा क्व चरमौ क्व पामी क्व शिरः क्व दृक् ।
इति स्म ते परीक्षन्ते गन्धर्वेण हतं तदा ॥ ४.२६.५३ ॥
'याची मान कुठे? पाय कुठे? हात कुठे? डोके कुठे? डोळे कुठे?' असे ते शोधत राहिले; तेव्हा (तो) गंधर्वाकडून मारला गेला होता.
4.26.54
अमानुषं कृतं कर्म तं दृष्ट्वा विनिपातितम् ।
निरीक्षन्ते ततः सर्वे परं विस्मयमागताः ॥ ४.२६.५४ ॥
हे अमानुष कर्म घडले आहे; त्याला पडलेले पाहून सर्वजण मोठ्या विस्मयाने त्याकडे पाहू लागले.