महाभारत · अध्याय 4.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.27.1
तत्काले तु समागम्य सर्वे तत्रास्य बान्धवाः ।
रुरुदुः कीचकं दृष्ट्वा परिवार्योपतस्थिरे ॥ ४.२७.१ ॥
त्याच क्षणी त्याचे सर्व बांधव तेथे जमले, कीचकाला पाहून रडू लागले आणि त्याला वेढून उभे राहिले.
4.27.2
सर्वे संहृष्टरोमाणः संत्रस्ताः प्रेक्ष्य कीचकम् ।
तथा संभुग्नसर्वाङ्गं कूर्मं स्थल इवोद्धृतम् ॥ ४.२७.२ ॥
सर्वजण रोमांचित व भयभीत झाले; कीचकाचे सर्व अवयव चिरडलेले होते, जणू जमिनीवर उचललेला कासव.
4.27.3
पोथितं भीमसेनेन महेन्द्रेणेव दानवम् ।
कीचकं बलसंमत्तं दुर्धर्षं येन केन चित् ॥ ४.२७.३ ॥
इंद्राने दानवाला चिरडावे तसे भीमसेनाने चिरडलेला कीचक; बलाच्या मदाने उन्मत्त, ज्याला कोणीही हरवू शकत नसे.
4.27.4
गन्धर्वेण हतं श्रुत्वा कीचकं पुरुषर्षभम् ।
संस्कारयितुमिच्छन्तो बहिर्नेतुं प्रचक्रमुः ॥ ४.२७.४ ॥
गंधर्वाने मारलेल्या पुरुषश्रेष्ठ कीचकाचे वृत्त ऐकून, त्याचे अंत्यसंस्कार करण्याच्या इच्छेने ते त्याला बाहेर नेऊ लागले.
4.27.5
अपश्यन्नथ ते कृष्णां मूतपुत्राः समागताः ।
अदूरादनवद्याङ्गीं स्तम्भमालिङ्ग्य तिष्ठतीम् ॥ ४.२७.५ ॥
तेव्हा तेथे जमलेल्या सूतपुत्रांनी जवळूनच निर्दोष अवयवांची कृष्णा एका खांबाला बिलगून उभी असलेली पाहिली.
4.27.6
समागतेषु सूतेषु तानुवाचोपकीचकः ।
हसन्निव पदाऽमर्षान्निर्दहन्निव चक्षुषा ॥ ४.२७.६ ॥
सूत जमले तेव्हा उपकीचक त्यांना म्हणाला—जणू हसत, रागाने, डोळ्यांनी जाळत असल्यासारखा.
4.27.7
हन्यतां शीघ्रमसती यत्कृते कीचको हतः ।
अथवा नैव हन्तव्या दह्यतां कामिना सह ॥ ४.२७.७ ॥
कीचक ज्याच्यामुळे मारला गेला, त्या दुष्ट स्त्रीला लवकर मारा. किंवा तिला मारू नका, कामीसह तिला जाळून टाका.
4.27.8
मृतस्यापि प्रियं कार्यं सूतपुत्रस्य सर्वथा ।
इयं हि दुष्टचरिता मम भ्रातुरमित्रिणी ॥ ४.२७.८ ॥
मृत झालेल्यासाठीही प्रिय कार्य सर्वथा करावे, सूतपुत्रासाठी. ही दुष्ट आचरणाची स्त्री माझ्या भावाची शत्रू आहे.
4.27.9
यत्कृते मरणं प्राप्तो नेयं जीवितुमर्हति ।
सहेयं दह्यतां सूता आमन्त्र्य च जनाधिपम् ।
हतस्यापि हि गन्धर्वैः कीचकस्य प्रियं भवेत् ॥ ४.२७.९ ॥
जिच्यामुळे मरण पावला, ती जगण्यास योग्य नाही. हे सूतांनो, राजाला विचारून तिला जाळून टाका; गंधर्वांनी मारलेल्या कीचकालाही हे प्रिय होईल.
4.27.10
ततो विराटमासाद्य सूताः प्राञ्जलयोऽब्रुवन् ।
कीचकोऽयं हतः शेते गन्धर्वैः कामरूपिभिः ॥ ४.२७.१० ॥
मग सूतांनी विराटाजवळ जाऊन हात जोडून म्हटले — "हा कीचक कामरूपी गंधर्वांनी मारला गेलेला येथे पडला आहे."
4.27.11
सैरन्ध्र्या घातितो रात्रौ तं दहेम सहानया ।
मानिताः स्मस्त्वया वीर तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ ४.२७.११ ॥
सैरंध्रीने रात्री याला मारले. आम्ही याला हिच्यासह जाळू. हे वीरा, तू आमचा सन्मान केला आहेस; तर याला अनुमती द्यावी.
4.27.12
पराक्रमं तु सूतानां ज्ञात्वा राजाऽन्वमन्यत ।
सैरन्ध्र्याः सूतपुत्रेण सह दाहं नराधिपः ॥ ४.२७.१२ ॥
सूतांचा पराक्रम जाणून राजाने सैरंध्रीला सूतपुत्राबरोबर जाळण्यास संमती दिली.
4.27.13
ततस्ते समनुज्ञाताः सर्वे तत्रास्य बान्धवाः ।
रुरुदुः कीचकं दृष्ट्वा परिवार्याभितः स्थिताः ॥ ४.२७.१३ ॥
नंतर परवानगी मिळालेले तेथील कीचकाचे सर्व बांधव कीचकाला पाहून रडू लागले आणि सभोवती घेरून उभे राहिले.
4.27.14
आरोप्य कृष्णां सह कीचकेन निबध्य केशेषु च पादयोश्च ।
ते चापि सूता वचनैरवोचन्नुद्दिश्य चैनामभिवीक्ष्य कृष्णाम् ॥ ४.२७.१४ ॥
कृष्णेला कीचकासह ठेवून, केसांनी व पायांनी बांधून; ते सूतही तिच्याकडे पाहून तिला उद्देशून हे शब्द बोलले.
4.27.15
यस्याः कृते।़यं निहतो महात्मा तस्माद्धि सा कीचकमार्गमेतु ।
अवार्यसत्वेन च कीचकेन गतासुना सुन्दरी स्वर्गलोकम् ॥ ४.२७.१५ ॥
ज्याच्यासाठी हा महात्मा मारला गेला, म्हणून तिने कीचकाच्या मार्गानेच जावे; अनिवार्य पराक्रमी कीचकासह प्राणहीन होऊन ती सुंदरी स्वर्गलोकाला जावो.
4.27.16
सा तेन कृष्णा शयने निबद्धा यशस्विनी चैव मनस्विनी च ।
अनार्यसत्त्वेन महार्यसत्त्वा गतासुना सा प्ररुरोद कृष्णा ।
विलम्बमाना विवशा हि दुष्टैस्तत्रैव पर्यङ्कवरे शुभाङ्गी ॥ ४.२७.१६ ॥
त्याने कृष्णेला पलंगावर बांधून ठेवले होते. यशस्विनी आणि मनस्विनी असलेली ती, अनार्य स्वभावाच्या, प्राणहीन त्याच्यापेक्षा महान आर्य स्वभावाची होती; कृष्णा रडू लागली; दुष्टांच्या तावडीत असहाय होऊन, त्याच उत्तम पलंगावर विलाप करणारी ती सुंदर अंगांची.
4.27.17
ह्रियमाणाऽथ सुश्रोणी सूतपुत्रैरनिन्दिता ।
प्राक्रोशन्नाथमिच्छन्ती कृष्णा नाथवती सती ॥ ४.२७.१७ ॥
तेव्हा सूतपुत्रांनी नेली जात असलेली सुंदर नितंबांची, निर्दोष, सती कृष्णा, रक्षणकर्ता इच्छित होऊन मोठ्याने आक्रोश करू लागली।
4.27.18
मृतेन सह बद्धाङ्गी निराशा जीविते तदा ।
श्मशानाभिमुखं नीता करेणुरिव रौति सा ॥ ४.२७.१८ ॥
मृतासोबत बांधलेल्या अवयवांनी, तेव्हा जीवनाविषयी निराश होऊन, स्मशानाकडे नेली जाऊन, ती हत्तिणीसारखी ओरडली.
4.27.19
जयो जयेशो विजयो जयत्सेनो जयद्बलः ।
त मे वाचं विजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम् ॥ ४.२७.१९ ॥
जय, जयेश, विजय, जयत्सेन, जयद्बल — त्यांनी माझा आवाज ओळखावा; सूतपुत्र मला नेत आहेत.
4.27.20
येषां दुन्दुभिनिर्घोषो ज्याघोषः श्रूयते महान् ।
ते मे वाचं विजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम् ॥ ४.२७.२० ॥
ज्यांच्या दुंदुभीचा गर्जना आणि धनुष्याचा टणत्कार मोठा ऐकू येतो — त्यांनी माझा आवाज ओळखावा; सूतपुत्र मला नेत आहेत.
4.27.21
येषां ज्यातलनिर्घोषो विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
अश्रूयत महान्युद्धे भीमघोपस्तरस्विनाम् ॥ ४.२७.२१ ॥
ज्यांच्या धनुष्याच्या दोरीच्या आघाताचा गर्जना विजेच्या कडकडाटासारखा युद्धात मोठा आणि भयंकर ऐकू आला — त्या वेगवान वीरांचा.
4.27.22
रथघोपश्च बलवान्गन्धर्वाणां तरस्विनाम् ।
ते मे वाचं बिजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम् ॥ ४.२७.२२ ॥
आणि गंधर्वांच्या वेगवान रथांचा बलवान घोष — त्यांनी माझा आवाज ओळखावा; सूतपुत्र मला नेत आहेत.
4.27.23
येषां वीर्यमतुल्यं तु शक्रस्येव बलं यशः ।
राजसिंहा इवाग्र्यास्ते मां जानन्तु सुदुःखितां ॥ ४.२७.२३ ॥
ज्यांचे पराक्रम अतुलनीय आहे, इंद्रासारखे बल आणि यश आहे — ते श्रेष्ठ राजसिंह अत्यंत दुःखी अशा मला ओळखोत.
4.27.24
इत्यस्याः कृपणा वाचः कृष्णायाः परिदेविताः ।
श्रुत्वैवाभ्युत्थितो भीमः शयनादविचारयन् ॥ ४.२७.२४ ॥
कृष्णेचे (द्रौपदीचे) हे दीन शब्द आणि विलाप ऐकताच भीम विचार न करता शय्येवरून उठला.
4.27.25
अहं सैरन्ध्रि ते वाचः शृणोमि तव भाषिताः ।
तस्मात्ते सूतपुत्रेभ्यो न भयं जातु विद्यते ॥ ४.२७.२५ ॥
हे सैरंध्री, तुझे हे बोल मी ऐकत आहे. म्हणून सूतपुत्रांपासून तुला कधीही भय नाही.
4.27.26
इत्युक्त्वा स महाबाहुर्विजजृम्भे जिघांसया ॥ ४.२७.२६ ॥
असे बोलून तो महाबाहू वध करण्याच्या इच्छेने आपले शरीर ताणून विस्तारला.
4.27.27
ततः स व्यायतं बद्ध्वा वस्त्रं विपरिवेष्ट्य च ।
अद्वारेणाभ्यवस्कन्द्य निर्जगाम बहिस्तदा ॥ ४.२७.२७ ॥
मग त्याने एक लांब वस्त्र बांधून स्वतःभोवती गुंडाळले आणि दारातून नव्हे तर उडी मारून तो बाहेर पडला.
4.27.28
स लङ्घयित्वा प्राकारमारुह्य तरसा द्रुमम् ।
श्मशानाभिमुखः प्रायाद्यत्र ते कीचका गताः ॥ ४.२७.२८ ॥
तो तटबंद ओलांडून वेगाने एका झाडावर चढला आणि कीचक गेले होते त्या स्मशानाकडे गेला.
4.27.29
स लङ्घयित्वा प्राकारं निःसृत्य च पुरोत्तमात् ।
जवेनोत्पतितो भीमः सूतानामग्रतस्तदा ॥ ४.२७.२९ ॥
तो तटबंद ओलांडून उत्तम नगराबाहेर पडला, आणि तेव्हा भीम वेगाने उडी मारून सूतांच्या समोर प्रकट झाला.
4.27.30
चितासमीपं गत्वा स तत्रापश्यन्महाबलः ।
तालमात्रं महास्कन्धमूर्ध्वशुष्कं वनस्पतिम् ॥ ४.२७.३० ॥
चितेजवळ जाऊन त्या महाबलाने तेथे ताडाएवढा उंच, विशाल खोड असलेला, वरून सुकलेला एक वृक्ष पाहिला.
4.27.31
तं नागवदुपक्रम्य बाहुभ्यां परिरभ्य च ।
वृक्षमुत्पाटयामास भीमो भीमपराक्रमः ॥ ४.२७.३१ ॥
हत्तीप्रमाणे जवळ जाऊन, दोन्ही बाहूंनी त्याला मिठी मारून भयंकर पराक्रमी भीमाने तो वृक्ष उपटून काढला.
4.27.32
ततो वृक्षं दशव्यामं निष्पत्रमकरोत्तदा ॥ ४.२७.३२ ॥
मग त्याने दहा व्याम लांब त्या वृक्षाची पाने काढून तो पानरहित केला.
4.27.33
तं महाकायमुद्यम्य भ्रामयित्वा च वेगितः ।
प्रगृह्याभ्यपतत्सूतान्दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ४.२७.३३ ॥
त्या विशालकाय वृक्षाला उचलून, फिरवून, वेगाने धरून दंडधारी यमासारखा तो सारथींवर धावून गेला.
4.27.34
ऊरुवेगेन तस्याथ न्यग्रोधाश्वत्थकिंशुकाः ।
भूमौ निपतिता वृक्षाः संभग्नास्तत्र शेरते ॥ ४.२७.३४ ॥
त्याच्या मांड्यांच्या वेगाने वड, पिंपळ आणि पळसाचे वृक्ष जमिनीवर कोसळून मोडून तेथे पडले आहेत.
4.27.35
तं सिंहमिव संक्रुद्धं दृष्ट्वा गन्धर्वमागतम् ।
वित्रेसुश्च तदा सूता विपादभयपीडिताः ॥ ४.२७.३५ ॥
क्रुद्ध सिंहासारखा आलेला तो गंधर्व पाहून सारथी विषाद आणि भयाने पीडित होऊन थरथरले.
4.27.36
तमन्तकमिव क्रुद्धं गन्धर्वभयशङ्किताः ।
दिधक्षन्तस्तथा ज्येष्ठं भ्रातरं चोपकीचकाः।
परस्परमथोचुस्ते विषादभयमोहिताः ॥ ४.२७.३६ ॥
यमासारखा क्रुद्ध झालेल्या त्याला पाहून, गंधर्वाच्या भयाने शंकित झालेले उपकीचक, ज्येष्ठ बंधूला जाळू इच्छित, विषाद आणि भयाने मोहित होऊन एकमेकांना म्हणाले.
4.27.37
गन्धर्वो बलवानेति क्रुद्ध उद्यम्य पादपम् ।
प्रबुद्धाः सुमहाभागा गन्धर्वाः सूर्यवर्चसः।
सैरन्ध्री मुच्यतां शीघ्रं भयं नो महदागतम् ॥ ४.२७.३७ ॥
बलवान गंधर्व क्रोधाने एक वृक्ष उचलून उभा आहे. सूर्यासारखे तेजस्वी, महाभाग्यवान गंधर्व जागे झाले आहेत. सैरंध्रीला त्वरित सोडा, आमच्यावर मोठे भय आले आहे.
4.27.38
ते दृष्ट्वाऽथ समाविद्धं भीमसेनेन पादपम् ।
विमुच्य द्रौपदीं त्रस्ताः प्राद्रवन्नगरं प्रति ॥ ४.२७.३८ ॥
भीमसेनाने फिरवलेला वृक्ष पाहून ते घाबरले आणि द्रौपदीला सोडून नगराच्या दिशेने पळाले.
4.27.39
द्रवतस्तांश्च संप्रेक्ष्य स वज्री दानवानिव ।
अथ भीमः समुत्पत्य द्रवतां पुरतोऽभवत् ॥ ४.२७.३९ ॥
पळणाऱ्यांना पाहून, दानवांकडे पाहणाऱ्या वज्रधारी इंद्राप्रमाणे भीम उडी घेऊन पळणाऱ्यांच्या समोर उभा राहिला.
4.27.40
ते तं दृष्ट्वा भयोद्विग्ना निश्चेष्टाः समवस्थिताः ॥ ४.२७.४० ॥
त्याला पाहून भयाने व्याकूळ झालेले ते निश्चल उभे राहिले.
4.27.41
दृष्ट्वा ताञ्शतसङ्ख्यकान्स वज्री दानवानिव ।
एकेनैव प्रहारेण दश सप्त च विंशतिम्।
अष्टादश च पञ्चाशञ्जघान स वृकोदरः ॥ ४.२७.४१ ॥
शेकडो लोकांना पाहून, दानवांकडे पाहणाऱ्या वज्रधारी इंद्राप्रमाणे, त्या वृकोदराने एकाच प्रहाराने दहा, सात, वीस, अठरा आणि पन्नास जणांना ठार केले.
4.27.42
शतं पञ्चाधिकं भीमः प्राहिणोद्यमसादनम् ।
वृक्षेणैकेन राजेन्द्र प्रभञ्जनसुतो बली।
वायुवेगसमः श्रीमान्सर्वान्सूतानशेषतः ॥ ४.२७.४२ ॥
हे राजेन्द्रा! वायुपुत्र बलवान भीमाने एकाच वृक्षाने शंभर पाच जणांना यमसदनाला पाठवले. वायुवेगासमान तेजस्वी त्याने सर्व सारथींना निःशेष मारले.
4.27.43
तान्निहत्य महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः ।
आश्वासयत्तदा कृष्णां प्रतिमुच्य च बन्धनात् ॥ ४.२७.४३ ॥
त्यांना मारून महाबाहू, महाबली भीमसेनाने तेव्हा कृष्णेला बंधनातून सोडवून तिला धीर दिला.
4.27.44
उवाच श्लक्ष्णया वाचा पाञ्चालीं भरतर्षभः ।
अश्रुपूर्णमुखीं भीतामुद्धरन्स वृकोदरः ॥ ४.२७.४४ ॥
भरतश्रेष्ठ वृकोदर अश्रूंनी भरलेल्या मुखाच्या भयभीत पांचालीला उठवून मृदू वाणीने म्हणाला.
4.27.45
मा खिदस्त्वं याज्ञसेनि पातिव्रत्यव्रते स्थिता ।
पातिव्रत्ये स्थिता नारी व्रतं रक्षेत्सदाऽत्मनः ॥ ४.२७.४५ ॥
हे याज्ञसेनी! खिन्न होऊ नकोस, तू पातिव्रत्यव्रतात स्थिर आहेस. पातिव्रत्यात स्थिर असलेल्या स्त्रीने नेहमी आपले व्रत जपले पाहिजे.
4.27.46
पुरा स्त्री देवरातस्य पतिप्रीता शिरोमणिः ।
कदाचिद्भर्तृरूपेण रक्षसाऽपहृता सती ॥ ४.२७.४६ ॥
पूर्वी देवरातची एक स्त्री, पतीवर प्रेम करणारी आणि स्त्रियांमधील शिरोमणी, एकदा पतीचे रूप धारण केलेल्या राक्षसाने पळवून नेली होती.
4.27.47
कस्यचित्सरसस्तीरे तां निवेश्य स राक्षसः ।
तद्भर्तृरूपं संत्यज्य रक्षो भूत्वा सुदारुणम् ॥ ४.२७.४७ ॥
कोणत्या तरी सरोवराच्या काठी तिला बसवून त्या राक्षसाने पतीचे ते रूप सोडले आणि अत्यंत भयंकर राक्षस होऊन प्रकट झाला.
4.27.48
साम्ना दानेन भेदेन सा यदा नान्वमन्यत ।
तदा तां पातयित्वा स मैथुनायोपचक्रमे ॥ ४.२७.४८ ॥
साम, दान आणि भेद या उपायांनीही ती संमत होत नाही असे पाहून, त्याने तिला पाडून मैथुनाचा प्रारंभ केला.
4.27.49
ततः सा धैर्यमास्थाय विवरं त ददौ तदा ।
ततः स खङ्गमुत्कृष्य भीषयामास तां सतीम् ॥ ४.२७.४९ ॥
तेव्हा तिने धैर्य धरून त्या वेळी एक संधी दिली. मग त्याने तलवार उपसून त्या सतीला भीती दाखवली.
4.27.50
साऽपि त्यक्तभया साध्वी प्राणत्यागे सुनिश्चिता ।
प्रतिज्ञामकरोत्कृष्णे पातिव्रत्यपरायणा ॥ ४.२७.५० ॥
तीही भय सोडून, प्राणत्यागाचा दृढ निश्चय करून, पातिव्रत्यपरायण त्या साध्वीने कृष्णाला उद्देशून प्रतिज्ञा केली.
4.27.51
आराधितो यदि मया भर्ता मे दैवतं महत् ।
कर्मणा मनसा वाचा गुरवस्तोषिता मया।
तेन सत्येन योनिर्मे भवत्वद्य शिला दृढा ॥ ४.२७.५१ ॥
माझ्या पतीची मी महान दैवत म्हणून आराधना केली असेल, कर्माने, मनाने आणि वाणीने वडीलधाऱ्यांना मी संतुष्ट केले असेल, तर त्या सत्याच्या बळाने आज माझी योनी दृढ शिळा होवो.
4.27.52
एवं तया प्रतिज्ञाते तद्योनिः सा शिलाऽभवत् ।
अन्तरा नाभिजान्वोर्यत्तत्सर्वं च शिलाऽभवत् ॥ ४.२७.५२ ॥
अशा प्रकारे तिने प्रतिज्ञा करताच तिची योनी शिळा झाली. नाभी आणि गुडघ्यांच्या मध्ये जे होते ते सर्व शिळा झाले.
4.27.53
ततः स खङ्गमुद्धृत्य वेगेनास्याः शिरोऽहरत् ॥ ४.२७.५३ ॥
मग त्याने तलवार उचलून वेगाने तिचे मस्तक तोडले.
4.27.54
जया नाम सखी साऽभूत्पार्वत्या नखमांसवत् ।
तस्मात्पतिव्रतायाश्च दुःखमल्पं सुखं बहु ॥ ॥ ४.२७.५४ ॥
जया नावाची ती पार्वतीची सखी होती, नख आणि मांसाप्रमाणे. म्हणून पतिव्रतेला दुःख थोडे आणि सुख पुष्कळ असते.
4.27.55
एवं ते भीरु वध्यन्ते ये त्वां हिंसन्ति मानवाः ।
गच्छ त्वं नगरं कृष्णे न भयं विद्यते तव ॥ ४.२७.५५ ॥
हे भित्रे, जे मानव तुला त्रास देतात ते अशाच प्रकारे मारले जातात. हे कृष्णे, नगरात जा; तुला भीती नाही.
4.27.56
अन्येन त्वं पथा शीघ्रं सुदेष्णाया निवेशनम् ।
अन्येनाहं गमिष्यामि विराटस्य महानसम् ।
यथा नौ नावबुध्येरन्रात्रावेवं व्यवस्थितौ ॥ ४.२७.५६ ॥
तू लवकर दुसऱ्या मार्गाने सुदेष्णेच्या निवासस्थानी जा, आणि मी दुसऱ्या मार्गाने विराटाच्या स्वयंपाकघरात जाईन, म्हणजे रात्री आपल्या दोघांना कोणी ओळखणार नाही. असे आपण स्वतःची व्यवस्था करू.
4.27.57
साऽगच्छन्नगरं कृष्णा भीमेनाश्वासिता सती ।
कृतकृत्या सुदेष्णाया भवनं शुभलक्षणा । ॥ ४.२७.५७ ॥
भीमाने धीर दिलेली ती पतिव्रता कृष्णा नगरात गेली. आपले कार्य पूर्ण करून शुभलक्षणी ती सुदेष्णेच्या निवासस्थानी गेली.
4.27.58
शचीव नहुषे शप्ते प्रविवेश त्रिविष्टपम् ।
भीमोऽप्यमितवीर्यस्तु बलवानरिमर्दनः। ॥ ४.२७.५८ ॥
नहुष शापित झाल्यावर शची स्वर्गात प्रवेशली, त्याप्रमाणे अमित पराक्रमी, बलवान, शत्रुमर्दन भीमही (गेला).
4.27.59
सर्वांस्तान्कीचकांस्तत्र हत्वा धर्मात्मजानुजः ।
निःशेषं कीचकान्हत्वा रामो रात्रिचरानिव। ॥ ४.२७.५९ ॥
तेथे धर्मात्म्याच्या पुत्राच्या धाकट्या भावाने त्या सर्व कीचकांना मारले. कीचकांना पूर्णपणे ठार करून, जसा रामाने रात्रिचरांना (राक्षसांना) मारले.
4.27.60
जितशत्रुरदीनात्मा प्रविवेश पुरं ततः ।
पञ्चाधिकं शतं तत्र निहतं तेन भारत। ॥ ४.२७.६० ॥
शत्रूंना जिंकलेला, दीनत्वरहित मनाचा तो मग नगरात प्रवेशला. हे भरतवंशजा, तेथे त्याच्याकडून एकशे पाच जण मारले गेले होते.
4.27.61
महावनमिव छिन्नं शिश्ये विगलितद्रुमम् ।
एवं ते निहता राजञ्शतं पञ्चोपकीचकाः। ॥ ४.२७.६१ ॥
तोडलेल्या आणि उन्मळलेल्या वृक्षांनी भरलेल्या महाअरण्याप्रमाणे ते पडून राहिले. हे राजा, अशा प्रकारे कीचकाचे एकशे पाच अनुयायी मारले गेले.
4.27.62
स च सेनापतिः सूत इत्येतत्सूतषट्शतम् ।
न गन्धर्वभयाकिंचिद्वक्तुं कीचकबान्धवाः । ॥ ४.२७.६२ ॥
तो सेनापती, सूत; हा सहाशे सारथ्यांचा समूह आहे. गंधर्वाच्या भीतीमुळे कीचकाचे बांधव काहीही बोलू शकले नाहीत.
4.27.63
अशक्नुवन्तस्तां तत्र भयादप्यभिवीक्षितुम् ।
विराटनगरे चापि सर्वे मात्स्याः समागताः । ॥ ४.२७.६३ ॥
भीतीमुळे तिच्याकडे पाहण्याचेही धैर्य न होऊन, विराटनगरात सर्व मत्स्य एकत्र जमले.
4.27.64
काल्यं पञ्चशतं चैतानपश्यन्सारथीन्हतान् ।
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं नरा नार्यश्च नागराः। ॥ ४.२७.६४ ॥
सकाळी त्यांनी या पाचशे सारथ्यांना मारलेले पाहिले. ते महान आश्चर्य पाहून पुरुष, स्त्रिया आणि नागरिक (चकित झाले).
4.27.65
विस्मयं परमं गत्वा नोचुः किंचन भारत ॥ ४.२७.६५ ॥
अत्यंत आश्चर्यचकित होऊन त्यांनी काहीही म्हटले नाही. हे भरतवंशजा!