ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.3.1
एवं निर्दिश्य चात्मानं निश्वसन्नुष्णमार्तिजम् ।
विमुञ्चन्नश्रु नेत्राभ्यां भीमसेनमुवाच ह ॥ ४.३.१ ॥
ଏହିପରି ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇ, ଦୁଃଖରୁ ଜାତ ଉଷ୍ଣ ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରାଇ ସେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.3.2
भीमसेन कथं कर्म मात्स्यराष्ट्रे करिष्यसि ।
हत्वा क्रोधवशांस्तत्र पर्वते गन्धमादने ॥ ४.३.२ ॥
ହେ ଭୀମସେନ, ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ତୁମେ କିପରି କର୍ମ କରିବ? ସେଠାରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ କ୍ରୋଧବଶ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ତୁମେ ବଧ କରିଥିଲ।
4.3.3
यक्षान्क्रोधाभिताम्राक्षान्राक्षसांश्चापि पौरुषात् ।
प्रादाः पाञ्चालकन्यायै पद्मानि सुबहून्यपि ॥ ४.३.३ ॥
କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିର ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନିଜ ପୌରୁଷରେ ଜୟ କଲ; ପାଞ୍ଚାଳ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବହୁ ପଦ୍ମ ଦେଲ।
4.3.4
बकं राक्षसराजानं भीषणं पुरुषादकम् ।
जघ्निवानसि कौन्तेय ब्राह्मणार्थमरिन्दम।
क्षेमा चाभयसंवीता सैकचक्रा त्वया कृता ॥ ४.३.४ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ନରଭକ୍ଷକ ରାକ୍ଷସରାଜ ବକଙ୍କୁ ତୁମେ ବଧ କଲ; ଏକଚକ୍ରାକୁ ନିରାପଦ ଓ ଭୟମୁକ୍ତ କଲ।
4.3.5
हिडिम्बं च महावीर्यं किर्मीरं चैव राक्षसम् ।
त्वया हत्वा महाबाहो वनं निष्कण्टकं कृतम् ॥ ४.३.५ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ହିଡିମ୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସ କିର୍ମୀରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବଧ କରି ବନକୁ କଣ୍ଟକଶୂନ୍ୟ କଲ।
4.3.6
आपदं चापि संप्राप्ता द्रौपदी चारुहासिनी ।
जटासुरवधं कृत्वा वयं च परिमोक्षिताः ॥ ४.३.६ ॥
ସୁନ୍ଦର ହସୁଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିଲେ; ଜଟାସୁରକୁ ବଧ କରି ତୁମେ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କଲ।
4.3.7
मत्स्यराजांन्तिके तात वीर्यपूर्णोऽत्यमर्षणः ।
वृकोदर विराटस्य बलीयान्दुर्बलीयसः।
समीपे नगरे तस्य वत्स्यसे केन कर्मणा ॥ ४.३.७ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ସମୀପେ, ବୀର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧୀ ବୃକୋଦର, ବିରାଟର ବଳବାନ୍କୁ ଦୁର୍ବଳ ପରି, ତାଙ୍କ ନଗରରେ କେଉଁ କର୍ମରେ ରହିବ?
4.3.8
सूदोऽहं वललो नाम्ना सूपकारो नराधिप ।
उपस्थास्यामि राजानं विराटमिति रोचये ॥ ४.३.८ ॥
ମୁଁ ବଲ୍ଲଭ ନାମକ ସୂପକାର, ହେ ନରାଧିପ। ରାଜା ବିରାଟଙ୍କ ସେବା କରିବା ମୋତେ ଉଚିତ ମନେ ହୁଏ।
4.3.9
रसान्नानाविधांश्चापि स्वादूंश्च मधुरांस्तथा ।
सूपांश्चापि करिष्यामि कुशलोस्मि महानसे ॥ ४.३.९ ॥
ବହୁବିଧ ରସଯୁକ୍ତ ଅନ୍ନ, ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଓ ମଧୁର ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ସୂପ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବି; ମୁଁ ରୋଷେଇଘରରେ ନିପୁଣ।
4.3.10
कृतपूर्वाणि यान्यस्य व्यञ्जनानि सुशिक्षितैः ।
तान्यप्यभिभविष्यामि प्रीतिं संजनयन्नहम् ॥ ४.३.१० ॥
ତାଙ୍କ ସୁଶିକ୍ଷିତ ରୋଷୁଆମାନେ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ବ୍ୟଞ୍ଜନକୁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଜନାଇ ମୁଁ ଅତିକ୍ରମ କରିବି।
4.3.11
पूर्वमप्राशितांस्तेन कर्ता रसगुणान्वितान् ।
स्वादु व्यञ्जनमास्वाद्य मात्स्यः प्रीतो भविष्यति ॥ ४.३.११ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ କଦାପି ଆସ୍ୱାଦିତ ହୋଇନଥିବା, ରସଗୁଣଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଚାଖି ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ।
4.3.12
आहरिष्यामि दारूणां पाटितानां शतंशतम् ।
राजा कर्माणि मे दृष्ट्वा न मां परिभविष्यति ॥ ४.३.१२ ॥
ଫାଡ଼ିଥିବା ଶହ ଶହ କାଠ ମୁଁ ଆଣିବି; ମୋର କର୍ମ ଦେଖି ରାଜା ମୋତେ ଅପମାନ କରିବେ ନାହିଁ।
4.3.13
ये च तस्य महामल्लाः समरेष्वपराजिताः ।
कृतप्रतापा बहुशो राज्ञः प्रत्यायिता बले ॥ ४.३.१३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ, ବହୁବାର ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇଥିବା, ରାଜାଙ୍କ ସୈନ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଯେଉଁ ତାଙ୍କର ମହାମଲ୍ଲମାନେ —
4.3.14
रङ्गोपजीविनः सर्वे परेषां च भयावहाः ।
तानहं निहनिष्यामि रतिं राज्ञः प्रवर्तयन् ॥ ४.३.१४ ॥
ଯେଉଁମାନେ ରଙ୍ଗଭୂମିରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ — ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବି।
4.3.15
न च तान्युध्यमानोऽहं नयिष्ये यमसादनम् ।
तथा तान्निहनिष्यामि जीविष्यन्ति यथाऽऽतुराः ॥ ४.३.१५ ॥
ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲାବେଳେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇବି ନାହିଁ; ରୋଗୀମାନଙ୍କ ପରି ବଞ୍ଚିଥିବାଭଳି ସେମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବି।
4.3.16
वृषो वा महिषो वापि नागो वा षाष्टिहायनः ।
सिंहो व्याघ्रो ग्रहीतव्यो भविष्यति न संशयः ॥ ४.३.१६ ॥
ବଳଦ, ମଇଁଷି, କିମ୍ବା ଷାଠିଏ ବର୍ଷ ବୟସର ହାତୀ, ସିଂହ ବା ବାଘ — ଏମାନଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ହିଁ ପଡ଼ିବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
4.3.17
तान्सर्वान्दुर्ग्रहानन्यैराशीविषविषोपमान् ।
बलादहं ग्रहीष्यामि मत्स्यराजस्य पश्यतः ॥ ४.३.१७ ॥
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧରିବା କଷ୍ଟକର, ବିଷଧର ସାପର ବିଷ ପରି ସେହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବଳରେ ମୁଁ ଧରିବି।
4.3.18
आरालिका वा सूदा वा येऽस्य युक्ता महानसे ।
तानहं प्रीणयिष्यामिं मनुष्यान्स्तेन कर्मणा ॥ ४.३.१८ ॥
ତାଙ୍କ ରୋଷଘରରେ ନିଯୁକ୍ତ ଆରାଳିକ ବା ସୂଦ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେହି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଚୋରର କର୍ମରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି।
4.3.19
आरालिको गोविकर्ता सूपकर्ता नियोधकः ।
आसं युधिष्ठिरस्याहमिति वक्ष्यामि मानवान् ॥ ४.३.१९ ॥
ମୁଁ ରାନ୍ଧଣା, ମାଂସ କାଟିବା ଲୋକ, ରସ ପ୍ରସ୍ତୁତକାରୀ ଓ ମଲ୍ଲ; ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେବକ ଥିଲି ବୋଲି ମୁଁ ଲୋକଙ୍କୁ କହିବି।
4.3.20
आत्मानमात्मना रक्षंश्चरिष्यामि विशांपते ।
इत्येवं च प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा।
विराटनगरे च्छन्नो विराटस्य समीपतः ॥ ४.३.२० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ନିଜକୁ ନିଜେ ରକ୍ଷା କରି ବିଚରଣ କରିବି; ଏହିପରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରାଯାଇଛି; ବିରାଟଙ୍କ ନଗରରେ, ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଗୁପ୍ତରେ ମୁଁ ବିଚରଣ କରିବି।
4.3.21
अग्निर्ब्राह्मणरूपेण प्रच्छन्नोऽन्नमयाचत ।
महाशनं ब्राह्मणं मां प्रमुञ्चार्जुन खाण्डवे ॥ ४.३.२१ ॥
ଅଗ୍ନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ ଗୁପ୍ତରେ ଅନ୍ନ ଯାଚିଲେ। ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଖାଣ୍ଡବରେ ମହାଭୋଜୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର।
4.3.22
संशुश्रुवे च धर्मात्मा यस्तमर्थं चकार ह ।
तस्मै ब्राह्मणरूपाय हुताशाय महायशाः ।
विजित्यैकरथेनेन्द्रं हत्वा पन्नगराक्षसान् ॥ ४.३.२२ ॥
ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଶୁଣାଯାଇଛି। ସେହି ମହାଯଶସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପୀ ହୁତାଶନ ପାଇଁ, ଏକ ରଥରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିଣି, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ତାହା କରିଥିଲେ।
4.3.23
यस्तु देवान्मनुष्यांश्च सर्वानेकरथोऽजयत् ।
स भीमधन्वा श्वेताश्वः पाण्डवः किं करिष्यति ॥ ४.३.२३ ॥
ଯିଏ ଏକ ରଥରେ ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଜିଣିଲେ, ସେ ଭୀମଧନ୍ବା, ଶ୍ବେତାଶ୍ବ ପାଣ୍ଡବ ଏବେ କ'ଣ କରିବେ?
4.3.24
आशीविषसमस्पर्शो नागानामिव वासुकिः ।
दृष्टीविष इवाहीनामग्निस्तेजस्विनामिव ॥ ४.३.२४ ॥
ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକି ପରି, ଯାହାର ସ୍ପର୍ଶ ବିଷଧର ସାପ ପରି; ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଷ୍ଟିବିଷ ପରି, ତେଜସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି।
4.3.25
समुद्र इव सिन्धूनां शैलानां हिमवानिव ।
महेन्द्र इव देवानां दानवानां बलिर्यथा ॥ ४.३.२५ ॥
ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିମବାନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳି ପରି (ତୁମେ)।
4.3.26
सुप्रतीको गजेन्द्राणां युग्यानां तुरगो यथा ।
कुबेर इव यक्षाणां मृगाणां केसरी यथा ॥ ४.३.२६ ॥
ଗଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁପ୍ରତୀକ, ବାହନ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୋଡ଼ା, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁବେର ଏବଂ ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପରି (ତୁମେ)।
4.3.27
राक्षसानां दशग्रीवो दैत्यानामिव शम्बरः ।
रुद्राणामिव कापाली विष्णुर्बलवतामिव ॥ ४.३.२७ ॥
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଶଗ୍ରୀବ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶମ୍ବର, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାପାଳୀ ଏବଂ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ପରି (ତୁମେ)।
4.3.28
रोषामर्षसमायुक्तो भुजङ्गानां च तक्षकः ।
वायुवेगबलोद्धृतो गरुडः पततामिव ॥ ४.३.२८ ॥
କ୍ରୋଧ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତକ୍ଷକ ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ବାୟୁବେଗର ବଳରେ ଉଡ଼ିଥିବା ଗରୁଡ଼ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ତୁମେ)।
4.3.29
तपतामिव चादित्यः प्रजानां ब्राह्मणो यथा ।
ह्रदानामिव पातालं पर्जन्यो नर्दतामिव ॥ ४.३.२९ ॥
ତାପ ଦେଉଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦିତ୍ୟ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହ୍ରଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାତାଳ ଏବଂ ଗର୍ଜନକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପର୍ଜନ୍ୟ ପରି (ତୁମେ)।
4.3.30
आयुधानां वरो वज्रः ककुद्मांश्च गवां वरः ।
धृतराष्ट्रश्च नागानां हस्तिष्वैरावतो यथा ॥ ४.३.३० ॥
ଆୟୁଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଜ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କକୁଦ୍ମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଐରାବତ ପରି (ତୁମେ)।
4.3.31
पुत्रः प्रियाणामधिको भार्या च सुहृदां वरा ।
गिरीणां प्रवरो मेरुर्देवानां मधुसूदनः।
ग्रहाणां प्रवरश्चन्द्रः सरसां मानसो यथा ॥ ४.३.३१ ॥
ପ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁତ୍ର ଅଧିକ; ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠା। ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମେରୁ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁସୂଦନ। ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚନ୍ଦ୍ର; ସରୋବରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାନସ ପରି।
4.3.32
यथैतानि विशिष्टानि स्वस्यां जात्यां वृकोदर । ॥ ४.३.३२ ॥
ଯେପରି ଏଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ନିଜ ଜାତିରେ ବିଶିଷ୍ଟ, ହେ ବୃକୋଦର।
4.3.33
सोयमिन्द्रादनवमो वासुदेवाच्च भारत ।
उषित्वा पञ्च वर्षाणि सहस्राक्षस्य वेश्मनि।
ब्रह्मचारी व्रते युक्तः सर्वशस्त्रभृतांवरः ॥ ४.३.३३ ॥
ଏ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କଠାରୁ ଉଣା ନୁହଁନ୍ତି, ହେ ଭାରତ। ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ରହି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରତରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ।
4.3.34
अवाप चास्त्रमस्त्रज्ञः सर्वज्ञः सर्वसंमतः ।
क्षिप्रं चाणु विचित्रं च ध्रुवं च वदतां वरः ॥ ४.३.३४ ॥
ସେ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ; ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମାନିତ। ଶୀଘ୍ର, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ବିଚିତ୍ର ଓ ନିଶ୍ଚିତ (ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପରେ); ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
4.3.35
अनुज्ञातः सुरेन्द्रेण पुनः प्रत्यागतो महीम् ।
धार्तराष्ट्रविनाशाय पाण्डवानां जयाय च ॥ ४.३.३५ ॥
ସୁରେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଲେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଜୟ ପାଇଁ।
4.3.36
यं मन्ये द्वादशं रुद्रमादित्यानां त्रयोदशम् ।
वसूनां नवमं मन्ये गिरीणामष्टमः स्मृतः ॥ ४.३.३६ ॥
ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱାଦଶ ରୁଦ୍ର ବୋଲି ମୁଁ ଯାହାକୁ ମାନେ, ତ୍ରୟୋଦଶ (ଆଦିତ୍ୟ); ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନବମ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
4.3.37
यस्य दीर्घौ समौ बाहू ज्याघातेन किणीकृतौ ।
दक्षिणश्चैव सव्यश्च बाहू अनडुहो यथा। ॥ ४.३.३७ ॥
ଯାହାର ଦୀର୍ଘ ଓ ସମାନ ଦୁଇ ବାହୁ ଧନୁର ଦଉଡ଼ି ଆଘାତରେ କଠିନ ହୋଇଯାଇଛି, ଡାହାଣ ଓ ବାଆଁ ଉଭୟ, ବଳଦର ବାହୁ ପରି।
4.3.38
तलाङ्गुलित्राभ्युचितौ नागराजकरोपमौ ।
पीनौ परिघसङ्काशौ मृदुताम्रतलौ शुभौ ॥ ४.३.३८ ॥
ତାଳୁ ଓ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚମଡ଼ା ଆବରଣର ଚିହ୍ନରେ ସୁଗଠିତ; ଗଜରାଜର ଶୁଣ୍ଡ ପରି; ପୁଷ୍ଟ, ଲୌହ ଅର୍ଗଳା ସଦୃଶ; କୋମଳ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ତଳୁଥିବା, ଶୁଭ।
4.3.39
श्यामो युवा गुडाकेशो दर्शनीयश्च पाण्डवः ।
गाण्डीवधन्वा श्वेताश्वः किरीटी वानरध्वजः ॥ ४.३.३९ ॥
ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଯୁବକ, କୁଞ୍ଚିତ କେଶ, ଦର୍ଶନୀୟ ପାଣ୍ଡବ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଧାରୀ, ଶ୍ୱେତ ଅଶ୍ୱ, ମୁକୁଟଧାରୀ, ବାନରଧ୍ୱଜ।
4.3.40
किंरूपधारी किंकर्मा किंचेष्टः किंपरायणः ।
बीभत्सुर्भीमधन्वा च किं करिष्यति चार्जुनः ।
कुन्तीपुत्रो विराटस्य रमते केन कर्मणा ॥ ४.३.४० ॥
କେଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କେଉଁ କର୍ମରେ, କେଉଁ ଚେଷ୍ଟାରେ, କାହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି? ବୀଭତ୍ସୁ, ଭୀମଧନୁ ଅର୍ଜୁନ କ'ଣ କରିବ? କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ବିରାଟଙ୍କ ପାଖରେ କେଉଁ କର୍ମରେ ରମଣ କରୁଛି?
4.3.41
इमौ किणीकृतौ बाहू ज्याघाततलपीडनात् ।
नित्यं कञ्चुकसंछन्नौ नान्यथा गोप्तुमुत्सहे ॥ ४.३.४१ ॥
ଏହି ଦୁଇ ବାହୁ ଦଉଡ଼ି ଆଘାତ ଓ ତଳୁଆ ଚାପରେ କଠିନ ହୋଇଯାଇଛି; ସର୍ବଦା କଞ୍ଚୁକରେ ଢାଙ୍କିଥାଏ; ନଚେତ୍ ଏହାକୁ ଲୁଚାଇପାରିବି ନାହିଁ।
4.3.42
किं तु कार्यवशादेतदाचरिष्यामि कुत्सितम् ॥ ४.३.४२ ॥
କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟର ବାଧ୍ୟତାରୁ ମୁଁ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ କର୍ମ କରିବି।
4.3.43
बाहू मे भरतश्रेष्ठ महालाञ्छनलक्षितौ ।
ज्याघातेन महान्तौ मे गूहितुं नान्यथोत्सहे ॥ ४.३.४३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ଦୁଇ ବାହୁ ବଡ଼ ଚିହ୍ନରେ ଅଙ୍କିତ; ଧନୁର ଦଉଡ଼ି ଆଘାତରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ହୋଇଛି। ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଲୁଚାଇବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
4.3.44
उभौ कम्बू प्रतीमुच्य कुण्डले परिपातुके ।
वेणीकृतशिरा भूत्वा भविष्यामि बृहन्नला ॥ ४.३.४४ ॥
ଦୁଇ ଶଙ୍ଖ-କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୁଣ୍ଡଳ ଧରି, ମୁଣ୍ଡରେ ବେଣୀ ବାନ୍ଧି ମୁଁ ବୃହନ୍ନଳା ହେବି।
4.3.45
पठन्नाख्यायिकां नाम स्त्रीभावेन पुनः पुनः ।
प्रजानां समुदाचारं बहुनर्मकृतं वदन् ।
रमयिष्यामि राजानमन्यं चान्तःपुरे जनम् ॥ ४.३.४५ ॥
ସ୍ତ୍ରୀଭାବରେ 'ଆଖ୍ୟାୟିକା' ନାମକ କଥା ବାରମ୍ବାର ପଢ଼ି, ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଚାର ଓ ବହୁ ପରିହାସର କଥା କହି ମୁଁ ରାଜା ଓ ଅନ୍ତଃପୁରର ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିବି।
4.3.46
नृत्तं गीतं च वादित्रं दिव्यं च विविधं तथा ।
शिक्षयिष्याम्यहं राजन्विराटनगरे स्त्रियः ॥ ४.३.४६ ॥
ହେ ରାଜନ, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ବିବିଧ ଦିବ୍ୟ କଳା ମୁଁ ବିରାଟ ନଗରରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଶିଖାଇବି।
4.3.47
स्त्रीभावसमुदाचारान्नृत्तगीतकथाश्रयैः ।
छादयिष्यामि राजेन्द्र माययाऽऽत्मानमात्मना ॥ ४.३.४७ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସ୍ତ୍ରୀଭାବର ଆଚରଣ, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ କଥାର ଆଶ୍ରୟରେ ମୁଁ ନିଜକୁ ନିଜ ମାୟାରେ ଆବୃତ କରିବି।
4.3.48
युधिष्ठिरस्य गेहेऽस्मिन्द्रौपद्याः परिचारिका ।
उषिताऽस्मीति वक्ष्यामि धर्मराजस्य संमता ॥ ४.३.४८ ॥
'ଏହି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଘରେ ମୁଁ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପରିଚାରିକା ହୋଇ ରହୁଥିଲି' ବୋଲି ମୁଁ କହିବି; ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ସମ୍ମତ ହେବ।
4.3.49
उर्वश्याश्चापि शापेन प्राप्तोस्मि नृप षण्डताम् ।
शक्रप्रसादान्मुक्तोऽहं वर्षादूर्ध्वं त्रयोदशात्।
इत्येतन्मे प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.३.४९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଶାପରୁ ମୁଁ ନପୁଂସକତ୍ୱ ପାଇଛି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତେର ବର୍ଷ ପରେ ମୁଁ ତାହାଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି। ଏହା ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା; ଏବେ ମୁଁ ସେହିପରି ବିଚରଣ କରିବି।
4.3.50
एतेन विधिना छन्नः कृतकेन यथा नलः ।
विहरिष्यामि राजेन्द्र विराटस्य पुरे सुखम् ॥ ४.३.५० ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ନଳଙ୍କ ପରି ଛଦ୍ମବେଶ ଧରି ଲୁଚି, ଏହି ପ୍ରକାରେ ମୁଁ ବିରାଟଙ୍କ ନଗରରେ ସୁଖରେ ରହିବି।
4.3.51
वासुदेवसमो लोके यशसा विक्रमेण च ।
सोयं राज्ये विराटस्य भवने भरतर्षभः ॥ ४.३.५१ ॥
ଜଗତରେ ଯଶ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସମାନ ଏହି ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିରାଟଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ, ତାଙ୍କ ଭବନରେ ରହିବେ।
4.3.52
मेरुः प्रच्छादित इव वसन्वज्रोण मुष्टिना ।
आख्याता षण्डकोस्मीति प्रतिज्ञातं हि पातकं ॥ ४.३.५२ ॥
ବଜ୍ରମୁଷ୍ଟିରେ ଆବୃତ ମେରୁ ପରି ତୁମେ ରହିବ। 'ମୁଁ ଷଣ୍ଢ' ବୋଲି କୁହାଯିବା, ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପ୍ରକୃତରେ ପାପ।