ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.3.1
एवं निर्दिश्य चात्मानं निश्वसन्नुष्णमार्तिजम् ।
विमुञ्चन्नश्रु नेत्राभ्यां भीमसेनमुवाच ह ॥ ४.३.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਪਰਿਚੈ ਦੇ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
4.3.2
भीमसेन कथं कर्म मात्स्यराष्ट्रे करिष्यसि ।
हत्वा क्रोधवशांस्तत्र पर्वते गन्धमादने ॥ ४.३.२ ॥
ਹੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਮਤਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਂਗਾ? ਉੱਥੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
4.3.3
यक्षान्क्रोधाभिताम्राक्षान्राक्षसांश्चापि पौरुषात् ।
प्रादाः पाञ्चालकन्यायै पद्मानि सुबहून्यपि ॥ ४.३.३ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੌਰਖ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ; ਪਾਂਚਾਲ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਮਲ ਦਿੱਤੇ।
4.3.4
बकं राक्षसराजानं भीषणं पुरुषादकम् ।
जघ्निवानसि कौन्तेय ब्राह्मणार्थमरिन्दम।
क्षेमा चाभयसंवीता सैकचक्रा त्वया कृता ॥ ४.३.४ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਨਰਭੱਖੀ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਬਕ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਏਕਚਕ੍ਰਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਭੈਮੁਕਤ ਬਣਾਇਆ।
4.3.5
हिडिम्बं च महावीर्यं किर्मीरं चैव राक्षसम् ।
त्वया हत्वा महाबाहो वनं निष्कण्टकं कृतम् ॥ ४.३.५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਮਹਾਬਲੀ ਹਿੜਿੰਬ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ ਕਿਰਮੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਬਨ ਨੂੰ ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
4.3.6
आपदं चापि संप्राप्ता द्रौपदी चारुहासिनी ।
जटासुरवधं कृत्वा वयं च परिमोक्षिताः ॥ ४.३.६ ॥
ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਵੀ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਪਈ ਸੀ; ਜਟਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ।
4.3.7
मत्स्यराजांन्तिके तात वीर्यपूर्णोऽत्यमर्षणः ।
वृकोदर विराटस्य बलीयान्दुर्बलीयसः।
समीपे नगरे तस्य वत्स्यसे केन कर्मणा ॥ ४.३.७ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੱਤਸਿਆ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਅਤਿ ਗੁੱਸੈਲ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਨੂੰ ਦੁਰਬਲ ਵਾਂਗ, ਉਸਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਰਹੋਗੇ?
4.3.8
सूदोऽहं वललो नाम्ना सूपकारो नराधिप ।
उपस्थास्यामि राजानं विराटमिति रोचये ॥ ४.३.८ ॥
ਮੈਂ ਵੱਲਭ ਨਾਮ ਦਾ ਰਸੋਈਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
4.3.9
रसान्नानाविधांश्चापि स्वादूंश्च मधुरांस्तथा ।
सूपांश्चापि करिष्यामि कुशलोस्मि महानसे ॥ ४.३.९ ॥
ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰਸਦਾਰ ਅੰਨ, ਸੁਆਦਲੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਸੂਪ ਵੀ ਮੈਂ ਬਣਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹਾਂ।
4.3.10
कृतपूर्वाणि यान्यस्य व्यञ्जनानि सुशिक्षितैः ।
तान्यप्यभिभविष्यामि प्रीतिं संजनयन्नहम् ॥ ४.३.१० ॥
ਉਸਦੇ ਸੁਸਿਖਿਅਤ ਰਸੋਈਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ।
4.3.11
पूर्वमप्राशितांस्तेन कर्ता रसगुणान्वितान् ।
स्वादु व्यञ्जनमास्वाद्य मात्स्यः प्रीतो भविष्यति ॥ ४.३.११ ॥
ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਚੱਖੇ ਗਏ, ਰਸਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਆਦਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਚੱਖ ਕੇ ਮੱਤਸਿਆ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।
4.3.12
आहरिष्यामि दारूणां पाटितानां शतंशतम् ।
राजा कर्माणि मे दृष्ट्वा न मां परिभविष्यति ॥ ४.३.१२ ॥
ਚੀਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੈਂਕੜੇ-ਸੈਂਕੜੇ ਲੱਕੜਾਂ ਮੈਂ ਲਿਆਵਾਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
4.3.13
ये च तस्य महामल्लाः समरेष्वपराजिताः ।
कृतप्रतापा बहुशो राज्ञः प्रत्यायिता बले ॥ ४.३.१३ ॥
ਜੋ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹਨ — ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਮੱਲ —
4.3.14
रङ्गोपजीविनः सर्वे परेषां च भयावहाः ।
तानहं निहनिष्यामि रतिं राज्ञः प्रवर्तयन् ॥ ४.३.१४ ॥
ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਖਾੜੇ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
4.3.15
न च तान्युध्यमानोऽहं नयिष्ये यमसादनम् ।
तथा तान्निहनिष्यामि जीविष्यन्ति यथाऽऽतुराः ॥ ४.३.१५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਨਹੀਂ ਭੇਜਾਂਗਾ; ਰੋਗੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।
4.3.16
वृषो वा महिषो वापि नागो वा षाष्टिहायनः ।
सिंहो व्याघ्रो ग्रहीतव्यो भविष्यति न संशयः ॥ ४.३.१६ ॥
ਬਲਦ, ਮੱਝ, ਜਾਂ ਸੱਠ ਸਾਲ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਸ਼ੇਰ ਜਾਂ ਬਾਘ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
4.3.17
तान्सर्वान्दुर्ग्रहानन्यैराशीविषविषोपमान् ।
बलादहं ग्रहीष्यामि मत्स्यराजस्य पश्यतः ॥ ४.३.१७ ॥
ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਫੜਨਾ ਔਖੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਤਸਿਆ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਫੜਾਂਗਾ।
4.3.18
आरालिका वा सूदा वा येऽस्य युक्ता महानसे ।
तानहं प्रीणयिष्यामिं मनुष्यान्स्तेन कर्मणा ॥ ४.३.१८ ॥
ਉਸ ਦੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਆਰਾਲਿਕ ਜਾਂ ਸੂਦ ਜੋ ਵੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੋਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
4.3.19
आरालिको गोविकर्ता सूपकर्ता नियोधकः ।
आसं युधिष्ठिरस्याहमिति वक्ष्यामि मानवान् ॥ ४.३.१९ ॥
ਮੈਂ ਰਸੋਈਆ, ਮਾਸ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ, ਸੂਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਸੇਵਕ ਸੀ, ਇਹ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾਂਗਾ।
4.3.20
आत्मानमात्मना रक्षंश्चरिष्यामि विशांपते ।
इत्येवं च प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा।
विराटनगरे च्छन्नो विराटस्य समीपतः ॥ ४.३.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਆਪ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਵਿਚਰਾਂਗਾ; ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੁਕ ਕੇ ਮੈਂ ਵਿਚਰਾਂਗਾ।
4.3.21
अग्निर्ब्राह्मणरूपेण प्रच्छन्नोऽन्नमयाचत ।
महाशनं ब्राह्मणं मां प्रमुञ्चार्जुन खाण्डवे ॥ ४.३.२१ ॥
ਅਗਨੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਅੰਨ ਮੰਗਿਆ। ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਖਾਂਡਵ ਵਿੱਚ ਮਹਾਭੋਜੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਛੁਡਾ।
4.3.22
संशुश्रुवे च धर्मात्मा यस्तमर्थं चकार ह ।
तस्मै ब्राह्मणरूपाय हुताशाय महायशाः ।
विजित्यैकरथेनेन्द्रं हत्वा पन्नगराक्षसान् ॥ ४.३.२२ ॥
ਜਿਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਰੱਥ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਕੀਤਾ।
4.3.23
यस्तु देवान्मनुष्यांश्च सर्वानेकरथोऽजयत् ।
स भीमधन्वा श्वेताश्वः पाण्डवः किं करिष्यति ॥ ४.३.२३ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਰੱਥ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹ ਭੀਮਧਨਵਾ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪਾਂਡਵ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੇਗਾ?
4.3.24
आशीविषसमस्पर्शो नागानामिव वासुकिः ।
दृष्टीविष इवाहीनामग्निस्तेजस्विनामिव ॥ ४.३.२४ ॥
ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਕੀ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਦਾ ਛੋਹ ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਸਰਪ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿਵਿਸ਼ ਵਾਂਗ, ਤੇਜਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ।
4.3.25
समुद्र इव सिन्धूनां शैलानां हिमवानिव ।
महेन्द्र इव देवानां दानवानां बलिर्यथा ॥ ४.३.२५ ॥
ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਾਂਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੇਂਦਰ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਿ ਵਾਂਗ (ਤੂੰ ਹੈਂ)।
4.3.26
सुप्रतीको गजेन्द्राणां युग्यानां तुरगो यथा ।
कुबेर इव यक्षाणां मृगाणां केसरी यथा ॥ ४.३.२६ ॥
ਗਜਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਵਾਂਗ, ਸਵਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ (ਤੂੰ ਹੈਂ)।
4.3.27
राक्षसानां दशग्रीवो दैत्यानामिव शम्बरः ।
रुद्राणामिव कापाली विष्णुर्बलवतामिव ॥ ४.३.२७ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਵਾਂਗ, ਦੈਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਬਰ ਵਾਂਗ, ਰੁਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਪਾਲੀ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ (ਤੂੰ ਹੈਂ)।
4.3.28
रोषामर्षसमायुक्तो भुजङ्गानां च तक्षकः ।
वायुवेगबलोद्धृतो गरुडः पततामिव ॥ ४.३.२८ ॥
ਰੋਸ ਅਤੇ ਅਮਰਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤਕਸ਼ਕ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਾਯੂ-ਵੇਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉੱਡਿਆ ਗਰੁੜ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ (ਤੂੰ ਹੈਂ)।
4.3.29
तपतामिव चादित्यः प्रजानां ब्राह्मणो यथा ।
ह्रदानामिव पातालं पर्जन्यो नर्दतामिव ॥ ४.३.२९ ॥
ਤਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿਤਿਆ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਂਗ, ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਤਾਲ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਗਰਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਜੰਨਿਆ ਵਾਂਗ (ਤੂੰ ਹੈਂ)।
4.3.30
आयुधानां वरो वज्रः ककुद्मांश्च गवां वरः ।
धृतराष्ट्रश्च नागानां हस्तिष्वैरावतो यथा ॥ ४.३.३० ॥
ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਕੁਦਮਾਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਰਾਵਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ (ਤੂੰ ਹੈਂ)।
4.3.31
पुत्रः प्रियाणामधिको भार्या च सुहृदां वरा ।
गिरीणां प्रवरो मेरुर्देवानां मधुसूदनः।
ग्रहाणां प्रवरश्चन्द्रः सरसां मानसो यथा ॥ ४.३.३१ ॥
ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਅਧਿਕ ਹੈ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੇਰੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਧੁਸੂਦਨ। ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਚੰਦਰਮਾ, ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸ ਵਾਂਗ।
4.3.32
यथैतानि विशिष्टानि स्वस्यां जात्यां वृकोदर । ॥ ४.३.३२ ॥
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ।
4.3.33
सोयमिन्द्रादनवमो वासुदेवाच्च भारत ।
उषित्वा पञ्च वर्षाणि सहस्राक्षस्य वेश्मनि।
ब्रह्मचारी व्रते युक्तः सर्वशस्त्रभृतांवरः ॥ ४.३.३३ ॥
ਇਹ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਸਹਸ੍ਰਾਕਸ਼ ਇੰਦਰ ਦੇ ਘਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਇਆ।
4.3.34
अवाप चास्त्रमस्त्रज्ञः सर्वज्ञः सर्वसंमतः ।
क्षिप्रं चाणु विचित्रं च ध्रुवं च वदतां वरः ॥ ४.३.३४ ॥
ਉਸ ਨੇ ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਅਸਤਰ-ਗਿਆਤਾ, ਸਰਬਗਿਆਤਾ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਨਯੋਗ। ਤੇਜ਼, ਸੂਖਮ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ (ਅਸਤਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ); ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
4.3.35
अनुज्ञातः सुरेन्द्रेण पुनः प्रत्यागतो महीम् ।
धार्तराष्ट्रविनाशाय पाण्डवानां जयाय च ॥ ४.३.३५ ॥
ਸੁਰੇਂਦਰ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਰਤਿਆ; ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ।
4.3.36
यं मन्ये द्वादशं रुद्रमादित्यानां त्रयोदशम् ।
वसूनां नवमं मन्ये गिरीणामष्टमः स्मृतः ॥ ४.३.३६ ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਰੁਦਰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ (ਆਦਿੱਤਯ); ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
4.3.37
यस्य दीर्घौ समौ बाहू ज्याघातेन किणीकृतौ ।
दक्षिणश्चैव सव्यश्च बाहू अनडुहो यथा। ॥ ४.३.३७ ॥
ਜਿਸਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਬਾਹਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਸੱਜੀ ਅਤੇ ਖੱਬੀ ਦੋਵੇਂ, ਬਲਦ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਂਗ।
4.3.38
तलाङ्गुलित्राभ्युचितौ नागराजकरोपमौ ।
पीनौ परिघसङ्काशौ मृदुताम्रतलौ शुभौ ॥ ४.३.३८ ॥
ਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਚਮੜੇ ਦੇ ਦਸਤਾਨਿਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀਆਂ; ਗਜਰਾਜ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਰਗੀਆਂ; ਮੋਟੀਆਂ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਅਰਗਲਾ ਵਰਗੀਆਂ; ਕੋਮਲ ਤਾਂਬੇ ਰੰਗੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਸ਼ੁਭ।
4.3.39
श्यामो युवा गुडाकेशो दर्शनीयश्च पाण्डवः ।
गाण्डीवधन्वा श्वेताश्वः किरीटी वानरध्वजः ॥ ४.३.३९ ॥
ਸਾਂਵਲਾ, ਜਵਾਨ, ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਰਸ਼ਨੀ ਪਾਂਡਵ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਮੁਕਟਧਾਰੀ, ਵਾਨਰ ਧਵਜ।
4.3.40
किंरूपधारी किंकर्मा किंचेष्टः किंपरायणः ।
बीभत्सुर्भीमधन्वा च किं करिष्यति चार्जुनः ।
कुन्तीपुत्रो विराटस्य रमते केन कर्मणा ॥ ४.३.४० ॥
ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਕਿਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ, ਕਿਸ ਚੇਸ਼ਟਾ ਨਾਲ, ਕਿਸ ਦੇ ਆਸਰੇ? ਬੀਭਤਸੂ, ਭੀਮ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ ਅਰਜੁਨ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰਾਟ ਕੋਲ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਰਮਦਾ ਹੈ?
4.3.41
इमौ किणीकृतौ बाहू ज्याघाततलपीडनात् ।
नित्यं कञ्चुकसंछन्नौ नान्यथा गोप्तुमुत्सहे ॥ ४.३.४१ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਤਾਰ ਦੀ ਚੋਟ ਅਤੇ ਤਲੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਸਦਾ ਕੰਚੁਕੀ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
4.3.42
किं तु कार्यवशादेतदाचरिष्यामि कुत्सितम् ॥ ४.३.४२ ॥
ਪਰ ਕਾਰਜ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ।
4.3.43
बाहू मे भरतश्रेष्ठ महालाञ्छनलक्षितौ ।
ज्याघातेन महान्तौ मे गूहितुं नान्यथोत्सहे ॥ ४.३.४३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਵੱਡੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਹਨ; ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
4.3.44
उभौ कम्बू प्रतीमुच्य कुण्डले परिपातुके ।
वेणीकृतशिरा भूत्वा भविष्यामि बृहन्नला ॥ ४.३.४४ ॥
ਦੋਵੇਂ ਸੰਖ-ਕੰਗਣ ਪਾ ਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੇਣੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੈਂ ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਬਣਾਂਗਾ।
4.3.45
पठन्नाख्यायिकां नाम स्त्रीभावेन पुनः पुनः ।
प्रजानां समुदाचारं बहुनर्मकृतं वदन् ।
रमयिष्यामि राजानमन्यं चान्तःपुरे जनम् ॥ ४.३.४५ ॥
ਇਸਤਰੀ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ 'ਆਖਿਆਇਕਾ' ਨਾਮਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹਾਸੇ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅੰਤਃਪੁਰ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
4.3.46
नृत्तं गीतं च वादित्रं दिव्यं च विविधं तथा ।
शिक्षयिष्याम्यहं राजन्विराटनगरे स्त्रियः ॥ ४.३.४६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਾਚ, ਗੀਤ, ਵਾਜੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਕਲਾਵਾਂ ਮੈਂ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ।
4.3.47
स्त्रीभावसमुदाचारान्नृत्तगीतकथाश्रयैः ।
छादयिष्यामि राजेन्द्र माययाऽऽत्मानमात्मना ॥ ४.३.४७ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇਸਤਰੀ-ਭਾਵ ਦੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ, ਨਾਚ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢਕ ਲਵਾਂਗਾ।
4.3.48
युधिष्ठिरस्य गेहेऽस्मिन्द्रौपद्याः परिचारिका ।
उषिताऽस्मीति वक्ष्यामि धर्मराजस्य संमता ॥ ४.३.४८ ॥
'ਇਸ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ' — ਇਹ ਮੈਂ ਆਖਾਂਗਾ; ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।
4.3.49
उर्वश्याश्चापि शापेन प्राप्तोस्मि नृप षण्डताम् ।
शक्रप्रसादान्मुक्तोऽहं वर्षादूर्ध्वं त्रयोदशात्।
इत्येतन्मे प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.३.४९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਊਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਨਪੁੰਸਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਰਾਂਗਾ।
4.3.50
एतेन विधिना छन्नः कृतकेन यथा नलः ।
विहरिष्यामि राजेन्द्र विराटस्य पुरे सुखम् ॥ ४.३.५० ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਨਲ ਵਾਂਗ ਭੇਸ ਬਣਾ ਕੇ ਲੁਕ ਕੇ, ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗਾ।
4.3.51
वासुदेवसमो लोके यशसा विक्रमेण च ।
सोयं राज्ये विराटस्य भवने भरतर्षभः ॥ ४.३.५१ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇਹ ਭਰਤਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ।
4.3.52
मेरुः प्रच्छादित इव वसन्वज्रोण मुष्टिना ।
आख्याता षण्डकोस्मीति प्रतिज्ञातं हि पातकं ॥ ४.३.५२ ॥
ਵਜ੍ਰ ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਮੇਰੂ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਰਹੇਂਗਾ। 'ਮੈਂ ਨਪੁੰਸਕ ਹਾਂ' ਐਸਾ ਕਹਾਉਣਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਾਪ ਹੈ।