มหาภารตะ · อัธยายะ 4.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.3.1
एवं निर्दिश्य चात्मानं निश्वसन्नुष्णमार्तिजम् ।
विमुञ्चन्नश्रु नेत्राभ्यां भीमसेनमुवाच ह ॥ ४.३.१ ॥
ครั้นแสดงตนแล้วดังนี้ ทรงถอนลมหายใจร้อนอันเกิดจากความทุกข์ น้ำตาไหลออกจากพระเนตรทั้งสอง จึงตรัสแก่ภีมเสน
4.3.2
भीमसेन कथं कर्म मात्स्यराष्ट्रे करिष्यसि ।
हत्वा क्रोधवशांस्तत्र पर्वते गन्धमादने ॥ ४.३.२ ॥
ภีมเสนเอ๋ย เจ้าจะกระทำกรรมใดในแคว้นมัตสยะ เมื่อได้สังหารบรรดาผู้ถูกความโกรธครอบงำ ณ ภูเขาคันธมาทนะที่นั่น
4.3.3
यक्षान्क्रोधाभिताम्राक्षान्राक्षसांश्चापि पौरुषात् ।
प्रादाः पाञ्चालकन्यायै पद्मानि सुबहून्यपि ॥ ४.३.३ ॥
เจ้าได้ปราบพวกยักษ์ที่มีดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ และพวกรากษสด้วย ด้วยพละกำลังของชาย และได้มอบดอกบัวจำนวนมากให้แก่ธิดาแห่งปาญจาละ
4.3.4
बकं राक्षसराजानं भीषणं पुरुषादकम् ।
जघ्निवानसि कौन्तेय ब्राह्मणार्थमरिन्दम।
क्षेमा चाभयसंवीता सैकचक्रा त्वया कृता ॥ ४.३.४ ॥
โอ้ บุตรแห่งกุนตี ผู้ปราบศัตรู เพื่อประโยชน์แก่พราหมณ์ เจ้าได้สังหารพกะ ราชารากษสผู้น่ากลัว ผู้กินมนุษย์ และเจ้าได้ทำให้เอกจักราปลอดภัยและเต็มไปด้วยความไม่หวาดกลัว
4.3.5
हिडिम्बं च महावीर्यं किर्मीरं चैव राक्षसम् ।
त्वया हत्वा महाबाहो वनं निष्कण्टकं कृतम् ॥ ४.३.५ ॥
โอ้ผู้มีแขนอันทรงพลัง เจ้าได้สังหารหิฑิมพะผู้มีพลานุภาพยิ่งใหญ่ และรากษสกีรมีระด้วย ทำให้ป่านี้ปราศจากหนามแล้ว
4.3.6
आपदं चापि संप्राप्ता द्रौपदी चारुहासिनी ।
जटासुरवधं कृत्वा वयं च परिमोक्षिताः ॥ ४.३.६ ॥
และเมื่อเทราปทีผู้มีรอยยิ้มงดงามประสบภยันตราย เจ้าได้สังหารชฏาสูร แล้วปลดปล่อยพวกเราให้พ้นภัย
4.3.7
मत्स्यराजांन्तिके तात वीर्यपूर्णोऽत्यमर्षणः ।
वृकोदर विराटस्य बलीयान्दुर्बलीयसः।
समीपे नगरे तस्य वत्स्यसे केन कर्मणा ॥ ४.३.७ ॥
ลูกรัก วฤโกทระ เจ้าผู้เปี่ยมด้วยวีรภาพและหุนหันต่อความโกรธ เจ้าจะอาศัยอยู่ใกล้พระราชาแห่งมัตสยะ ในนครของพระองค์ เจ้าผู้แข็งแรงกว่าวิราฏ แต่ดูอ่อนแอกว่าเขา จะดำรงชีวิตด้วยอาชีพใด
4.3.8
सूदोऽहं वललो नाम्ना सूपकारो नराधिप ।
उपस्थास्यामि राजानं विराटमिति रोचये ॥ ४.३.८ ॥
ข้าพระองค์ชื่อวัลลภ เป็นพ่อครัว โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ข้าพระองค์เห็นว่าเหมาะที่จะรับใช้พระราชาวิราฏ
4.3.9
रसान्नानाविधांश्चापि स्वादूंश्च मधुरांस्तथा ।
सूपांश्चापि करिष्यामि कुशलोस्मि महानसे ॥ ४.३.९ ॥
ข้าพระองค์จะปรุงอาหารหลากรสชาติ ทั้งของหวานและของอร่อย และแกงต่าง ๆ ด้วย ข้าพระองค์มีความชำนาญในครัว
4.3.10
कृतपूर्वाणि यान्यस्य व्यञ्जनानि सुशिक्षितैः ।
तान्यप्यभिभविष्यामि प्रीतिं संजनयन्नहम् ॥ ४.३.१० ॥
ข้าพระองค์จะทำให้ดียิ่งกว่าอาหารที่พ่อครัวผู้ฝึกฝนมาอย่างดีของพระองค์เคยทำมาก่อน และจะทำให้พระองค์เกิดความพอพระทัย
4.3.11
पूर्वमप्राशितांस्तेन कर्ता रसगुणान्वितान् ।
स्वादु व्यञ्जनमास्वाद्य मात्स्यः प्रीतो भविष्यति ॥ ४.३.११ ॥
เมื่อพระราชาแห่งมัตสยะได้ลิ้มรสอาหารอันโอชะที่มีรสชาติเข้มข้น ซึ่งไม่เคยมีผู้ใดได้ลิ้มชิมมาก่อน ที่ข้าพระองค์ปรุงขึ้น พระองค์ก็จะทรงพอพระทัย
4.3.12
आहरिष्यामि दारूणां पाटितानां शतंशतम् ।
राजा कर्माणि मे दृष्ट्वा न मां परिभविष्यति ॥ ४.३.१२ ॥
ข้าพระองค์จะนำฟืนที่ผ่าแล้วมาเป็นร้อยเป็นพันท่อน เมื่อพระราชาทอดพระเนตรการกระทำของข้าพระองค์ พระองค์จะไม่ดูหมิ่นข้าพระองค์
4.3.13
ये च तस्य महामल्लाः समरेष्वपराजिताः ।
कृतप्रतापा बहुशो राज्ञः प्रत्यायिता बले ॥ ४.३.१३ ॥
ส่วนนักมวยปล้ำผู้ยิ่งใหญ่ของพระองค์ ซึ่งไม่เคยพ่ายแพ้ในการรบ ผู้แสดงความกล้าหาญหลายครั้ง และเป็นที่ไว้วางพระทัยในกองทัพของพระราชา
4.3.14
रङ्गोपजीविनः सर्वे परेषां च भयावहाः ।
तानहं निहनिष्यामि रतिं राज्ञः प्रवर्तयन् ॥ ४.३.१४ ॥
ผู้ดำรงชีพด้วยการแสดงในสนามประลองทั้งหมด และเป็นที่หวาดกลัวของศัตรู ข้าพระองค์จะสังหารเหล่านั้นทั้งหมด ให้พระราชาทรงเกิดความยินดี
4.3.15
न च तान्युध्यमानोऽहं नयिष्ये यमसादनम् ।
तथा तान्निहनिष्यामि जीविष्यन्ति यथाऽऽतुराः ॥ ४.३.१५ ॥
ข้าพระองค์จะไม่ส่งพวกเขาไปสู่ที่อยู่ของยมะเมื่อต่อสู้กับพวกเขา ข้าพระองค์จะทำให้พวกเขาล้มลง แต่ยังคงมีชีวิตอยู่เหมือนผู้ที่ได้รับบาดเจ็บ
4.3.16
वृषो वा महिषो वापि नागो वा षाष्टिहायनः ।
सिंहो व्याघ्रो ग्रहीतव्यो भविष्यति न संशयः ॥ ४.३.१६ ॥
วัวตัวผู้ หรือควาย หรือช้างอายุหกสิบปี หรือสิงโต หรือเสือ จะต้องถูกจับได้แน่ ไม่ต้องสงสัยเลย
4.3.17
तान्सर्वान्दुर्ग्रहानन्यैराशीविषविषोपमान् ।
बलादहं ग्रहीष्यामि मत्स्यराजस्य पश्यतः ॥ ४.३.१७ ॥
สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดที่ผู้อื่นจับได้ยาก ดุจพิษของงูพิษ ข้าพระองค์จะจับได้ด้วยกำลัง ต่อหน้าพระเนตรของพระราชาแห่งมัตสยะ
4.3.18
आरालिका वा सूदा वा येऽस्य युक्ता महानसे ।
तानहं प्रीणयिष्यामिं मनुष्यान्स्तेन कर्मणा ॥ ४.३.१८ ॥
บรรดาคนปรุงอาหารและลูกมือครัวที่ทำงานอยู่ในครัวของพระองค์ ข้าพระองค์จะทำให้พวกเขาพอใจด้วยการกระทำแบบโจร
4.3.19
आरालिको गोविकर्ता सूपकर्ता नियोधकः ।
आसं युधिष्ठिरस्याहमिति वक्ष्यामि मानवान् ॥ ४.३.१९ ॥
ข้าพระองค์เป็นพ่อครัว ผู้ตัดเนื้อ ผู้ทำแกง และนักมวยปล้ำ ข้าพระองค์จะบอกผู้คนว่า ข้าพระองค์เคยเป็นข้ารับใช้ของยุธิษฐิระ
4.3.20
आत्मानमात्मना रक्षंश्चरिष्यामि विशांपते ।
इत्येवं च प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा।
विराटनगरे च्छन्नो विराटस्य समीपतः ॥ ४.३.२० ॥
โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ข้าพระองค์จะเคลื่อนไหวไปโดยคุ้มครองตนเอง ข้าพระองค์ได้ให้คำมั่นไว้ดังนี้ ข้าพระองค์จะเร่ร่อนอย่างปกปิดตัวในนครของวิราฏ ใกล้ชิดพระวิราฏเอง
4.3.21
अग्निर्ब्राह्मणरूपेण प्रच्छन्नोऽन्नमयाचत ।
महाशनं ब्राह्मणं मां प्रमुञ्चार्जुन खाण्डवे ॥ ४.३.२१ ॥
พระอัคนีในรูปพราหมณ์ ทรงปลอมพระองค์มาขออาหาร ข้าแต่อรชุน ขอท่านปล่อยข้าพเจ้า พราหมณ์ผู้กินจุมหาศาลนี้ไว้ที่ขาณฑวะเถิด
4.3.22
संशुश्रुवे च धर्मात्मा यस्तमर्थं चकार ह ।
तस्मै ब्राह्मणरूपाय हुताशाय महायशाः ।
विजित्यैकरथेनेन्द्रं हत्वा पन्नगराक्षसान् ॥ ४.३.२२ ॥
ได้ยินว่าผู้มีจิตใจชอบธรรม ผู้ได้กระทำกิจนั้น ผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ ได้กระทำเพื่อพระหุตาศนะในรูปพราหมณ์ หลังจากชนะพระอินทร์ด้วยรถศึกคันเดียว และสังหารนาคและรากษสทั้งหลาย
4.3.23
यस्तु देवान्मनुष्यांश्च सर्वानेकरथोऽजयत् ।
स भीमधन्वा श्वेताश्वः पाण्डवः किं करिष्यति ॥ ४.३.२३ ॥
ผู้ที่เพียงลำพังด้วยรถศึกคันเดียวได้ชนะเทพและมนุษย์ทั้งปวง ปาณฑพผู้มีธนูน่าครั่นคร้าม ม้าขาว นั้น บัดนี้จะทำอะไรเล่า
4.3.24
आशीविषसमस्पर्शो नागानामिव वासुकिः ।
दृष्टीविष इवाहीनामग्निस्तेजस्विनामिव ॥ ४.३.२४ ॥
ผู้ที่การสัมผัสดุจงูพิษ ดุจพระวาสุกีในหมู่นาค ดุจงูที่มีสายตาพิษในหมู่งู ดุจไฟในหมู่ผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์
4.3.25
समुद्र इव सिन्धूनां शैलानां हिमवानिव ।
महेन्द्र इव देवानां दानवानां बलिर्यथा ॥ ४.३.२५ ॥
ดุจมหาสมุทรในหมู่แม่น้ำ ดุจหิมวันต์ในหมู่ภูเขา ดุจพระมเหนทร์ในหมู่เทพ และดุจพระพลีในหมู่ทานพ
4.3.26
सुप्रतीको गजेन्द्राणां युग्यानां तुरगो यथा ।
कुबेर इव यक्षाणां मृगाणां केसरी यथा ॥ ४.३.२६ ॥
ดุจสุปรตีกะในหมู่ช้างใหญ่ ดุจม้าในหมู่สัตว์ที่ใช้ลาก ดุจกุเวรในหมู่ยักษ์ และดุจราชสีห์ในหมู่สัตว์ป่า
4.3.27
राक्षसानां दशग्रीवो दैत्यानामिव शम्बरः ।
रुद्राणामिव कापाली विष्णुर्बलवतामिव ॥ ४.३.२७ ॥
ดุจทศครีพในหมู่รากษส ดุจศัมพรในหมู่ไทตยะ ดุจกาปาลีในหมู่รุทร และดุจพระวิษณุในหมู่ผู้มีพลัง
4.3.28
रोषामर्षसमायुक्तो भुजङ्गानां च तक्षकः ।
वायुवेगबलोद्धृतो गरुडः पततामिव ॥ ४.३.२८ ॥
ตักษกผู้เต็มไปด้วยความโกรธและความไม่อดทน ในหมู่งู และครุฑผู้ถูกยกขึ้นด้วยแรงและความเร็วของลม ในหมู่นก
4.3.29
तपतामिव चादित्यः प्रजानां ब्राह्मणो यथा ।
ह्रदानामिव पातालं पर्जन्यो नर्दतामिव ॥ ४.३.२९ ॥
ดุจพระอาทิตย์ในหมู่ผู้ที่ส่องแสง ดุจพราหมณ์ในหมู่ประชาชน ดุจบาดาลในหมู่ทะเลสาบ และดุจเมฆฝนในหมู่สิ่งที่คำรามดัง
4.3.30
आयुधानां वरो वज्रः ककुद्मांश्च गवां वरः ।
धृतराष्ट्रश्च नागानां हस्तिष्वैरावतो यथा ॥ ४.३.३० ॥
ดุจวัชระเป็นเลิศในหมู่อาวุธ โคหนุ่มมีโหนกเป็นเลิศในหมู่โค ธฤตราษฎร์ในหมู่นาค และไอราวัตในหมู่ช้าง
4.3.31
पुत्रः प्रियाणामधिको भार्या च सुहृदां वरा ।
गिरीणां प्रवरो मेरुर्देवानां मधुसूदनः।
ग्रहाणां प्रवरश्चन्द्रः सरसां मानसो यथा ॥ ४.३.३१ ॥
บุตรเป็นที่รักยิ่งกว่าสิ่งที่รักทั้งปวง ภริยาเป็นเลิศในหมู่มิตรสหาย ในหมู่ภูเขาเมรุเป็นเลิศ ในหมู่เทพมธุสูทนะเป็นเลิศ ในหมู่ดาวเคราะห์พระจันทร์เป็นเลิศ ดุจมานสะในหมู่ทะเลสาบ
4.3.32
यथैतानि विशिष्टानि स्वस्यां जात्यां वृकोदर । ॥ ४.३.३२ ॥
ดุจที่สิ่งเหล่านี้ล้วนโดดเด่นในชั้นประเภทของตน ข้าแต่วฤโกทร
4.3.33
सोयमिन्द्रादनवमो वासुदेवाच्च भारत ।
उषित्वा पञ्च वर्षाणि सहस्राक्षस्य वेश्मनि।
ब्रह्मचारी व्रते युक्तः सर्वशस्त्रभृतांवरः ॥ ४.३.३३ ॥
ผู้นั้นมิได้ด้อยกว่าแม้พระอินทร์หรือวาสุเทพ ข้าแต่ภารตะ เมื่อได้พำนักในวิมานของพระสหัสรากษ ห้าปี ผู้ประพฤติพรหมจรรย์ มั่นอยู่ในพรต ได้เป็นผู้เป็นเลิศในหมู่ผู้ถืออาวุธทั้งปวง
4.3.34
अवाप चास्त्रमस्त्रज्ञः सर्वज्ञः सर्वसंमतः ।
क्षिप्रं चाणु विचित्रं च ध्रुवं च वदतां वरः ॥ ४.३.३४ ॥
ได้รับอาวุธ ผู้รู้อาวุธ ผู้รอบรู้ เป็นที่ยอมรับของทุกคน รวดเร็ว ละเอียดอ่อน อัศจรรย์ และแน่นอนในการปล่อยอาวุธ เป็นเลิศในหมู่ผู้พูด
4.3.35
अनुज्ञातः सुरेन्द्रेण पुनः प्रत्यागतो महीम् ।
धार्तराष्ट्रविनाशाय पाण्डवानां जयाय च ॥ ४.३.३५ ॥
ได้รับอนุญาตจากจอมเทพ จึงกลับมายังแผ่นดินอีกครั้ง เพื่อทำลายบุตรของธฤตราษฎร์ และเพื่อชัยชนะของปาณฑพ
4.3.36
यं मन्ये द्वादशं रुद्रमादित्यानां त्रयोदशम् ।
वसूनां नवमं मन्ये गिरीणामष्टमः स्मृतः ॥ ४.३.३६ ॥
ผู้ซึ่งข้าพเจ้าถือว่าเป็นรุทรองค์ที่สิบสองในหมู่อาทิตย์ และองค์ที่สิบสามคืออาทิตย์ ข้าพเจ้าถือว่าเป็นองค์ที่เก้าในหมู่วสุ และถูกกล่าวว่าเป็นองค์ที่แปดในหมู่ภูเขา
4.3.37
यस्य दीर्घौ समौ बाहू ज्याघातेन किणीकृतौ ।
दक्षिणश्चैव सव्यश्च बाहू अनडुहो यथा। ॥ ४.३.३७ ॥
แขนทั้งสองยาวและเสมอกัน ทั้งขวาและซ้าย ถูกทำให้ด้านด้วยการกระทบของสายธนู ดุจแขนของวัว
4.3.38
तलाङ्गुलित्राभ्युचितौ नागराजकरोपमौ ।
पीनौ परिघसङ्काशौ मृदुताम्रतलौ शुभौ ॥ ४.३.३८ ॥
มีฝ่ามือและนิ้วที่สมส่วนและมีรอยจากเครื่องป้องกันหนัง ดุจงวงของราชาแห่งช้าง อวบอิ่ม เปรียบได้กับลูกกรงเหล็ก มีฝ่ามือนุ่มสีแดงอ่อน เป็นมงคล
4.3.39
श्यामो युवा गुडाकेशो दर्शनीयश्च पाण्डवः ।
गाण्डीवधन्वा श्वेताश्वः किरीटी वानरध्वजः ॥ ४.३.३९ ॥
ผิวคล้ำ หนุ่ม ผมหยิก น่าชม ปาณฑพผู้ถือธนูคาณฑีวะ มีม้าสีขาว สวมมงกุฎ มีธงลิงเป็นเครื่องหมาย
4.3.40
किंरूपधारी किंकर्मा किंचेष्टः किंपरायणः ।
बीभत्सुर्भीमधन्वा च किं करिष्यति चार्जुनः ।
कुन्तीपुत्रो विराटस्य रमते केन कर्मणा ॥ ४.३.४० ॥
ในรูปลักษณ์ใด ในการกระทำใด ในความประพฤติใด มุ่งหมายสิ่งใด พีภัตสุผู้มีธนูน่าครั่นคร้าม อรชุนจะทำอะไร และด้วยกิจอะไรบุตรของกุนตีจึงยินดีในการรับใช้วิราฏ
4.3.41
इमौ किणीकृतौ बाहू ज्याघाततलपीडनात् ।
नित्यं कञ्चुकसंछन्नौ नान्यथा गोप्तुमुत्सहे ॥ ४.३.४१ ॥
แขนทั้งสองนี้แข็งกระด้างด้วยการถูกดีดของสายธนูและการกดฝ่ามือ ข้าพเจ้าสวมเสื้อแขนยาวปิดไว้เสมอ เพราะมิฉะนั้นข้าพเจ้าจะปิดบังมันไว้ไม่ได้
4.3.42
किं तु कार्यवशादेतदाचरिष्यामि कुत्सितम् ॥ ४.३.४२ ॥
แต่เพราะความจำเป็นของกิจการ ข้าพเจ้าจะกระทำการอันต่ำช้านี้
4.3.43
बाहू मे भरतश्रेष्ठ महालाञ्छनलक्षितौ ।
ज्याघातेन महान्तौ मे गूहितुं नान्यथोत्सहे ॥ ४.३.४३ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ แขนทั้งสองของข้าพเจ้ามีรอยแผลใหญ่ประทับอยู่ เกิดจากการถูกดีดของสายธนูจนใหญ่โต ข้าพเจ้าไม่อาจปิดบังไว้เป็นอย่างอื่นได้
4.3.44
उभौ कम्बू प्रतीमुच्य कुण्डले परिपातुके ।
वेणीकृतशिरा भूत्वा भविष्यामि बृहन्नला ॥ ४.३.४४ ॥
ข้าพเจ้าจะสวมกำไลสังข์ทั้งสองข้าง และสวมตุ้มหูที่เปล่งประกาย มวยผมถักเป็นเปีย แล้วข้าพเจ้าจะกลายเป็นพฤหันนลา
4.3.45
पठन्नाख्यायिकां नाम स्त्रीभावेन पुनः पुनः ।
प्रजानां समुदाचारं बहुनर्मकृतं वदन् ।
रमयिष्यामि राजानमन्यं चान्तःपुरे जनम् ॥ ४.३.४५ ॥
ข้าพเจ้าจะอ่านเรื่องเล่าที่เรียกว่าอาขยายิกาซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วยกิริยาอย่างสตรี พูดถึงจารีตประเพณีของผู้คนและการเล่าเรื่องขบขันมากมาย ข้าพเจ้าจะทำให้พระราชาและผู้อื่นในภายในพระราชฐานชื่นบาน
4.3.46
नृत्तं गीतं च वादित्रं दिव्यं च विविधं तथा ।
शिक्षयिष्याम्यहं राजन्विराटनगरे स्त्रियः ॥ ४.३.४६ ॥
โอ้พระราชา ข้าพเจ้าจะสอนการฟ้อนรำ การขับร้อง การดนตรี และศิลปะทิพย์ต่าง ๆ แก่สตรีในนครของวิราฏ
4.3.47
स्त्रीभावसमुदाचारान्नृत्तगीतकथाश्रयैः ।
छादयिष्यामि राजेन्द्र माययाऽऽत्मानमात्मना ॥ ४.३.४७ ॥
โอ้จอมกษัตริย์ ด้วยกิริยาอย่างสตรี และด้วยการฟ้อนรำ การขับร้อง และการเล่าเรื่อง ข้าพเจ้าจะปกปิดตนเองด้วยมายาของตนเอง
4.3.48
युधिष्ठिरस्य गेहेऽस्मिन्द्रौपद्याः परिचारिका ।
उषिताऽस्मीति वक्ष्यामि धर्मराजस्य संमता ॥ ४.३.४८ ॥
ข้าพเจ้าจะกล่าวว่า ‘ข้าพเจ้าเคยพำนักในเรือนของยุธิษฐิระนี้ในฐานะผู้รับใช้ของเทราปที’ ผู้นั้นแม้แต่พระธรรมราชาก็จะทรงยอมรับ
4.3.49
उर्वश्याश्चापि शापेन प्राप्तोस्मि नृप षण्डताम् ।
शक्रप्रसादान्मुक्तोऽहं वर्षादूर्ध्वं त्रयोदशात्।
इत्येतन्मे प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.३.४९ ॥
โอ้พระราชา ข้าพเจ้าได้ตกอยู่ในสภาพของขันทีด้วยคำสาปของอุรวศี เมื่อพ้นสิบสามปีแล้ว ข้าพเจ้าจะพ้นจากสภาพนั้นด้วยพระกรุณาของพระอินทร์ นี่คือคำปฏิญาณที่ข้าพเจ้าได้ให้ไว้ ข้าพเจ้าจะท่องเที่ยวไปดังนี้
4.3.50
एतेन विधिना छन्नः कृतकेन यथा नलः ।
विहरिष्यामि राजेन्द्र विराटस्य पुरे सुखम् ॥ ४.३.५० ॥
โอ้จอมกษัตริย์ ดังที่นละท่องไปโดยปลอมตัวอำพราง ข้าพเจ้าก็จะอยู่อย่างซ่อนเร้นด้วยวิธีนี้ และจะอาศัยอยู่ในนครของวิราฏอย่างเป็นสุข
4.3.51
वासुदेवसमो लोके यशसा विक्रमेण च ।
सोयं राज्ये विराटस्य भवने भरतर्षभः ॥ ४.३.५१ ॥
ผู้ที่เสมอด้วยวาสุเทพในโลกทั้งด้านเกียรติยศและความกล้าหาญ ผู้นั้น คือวีรบุรุษแห่งภรตะนี้ จะพำนักอยู่ในแผ่นดินและในพระราชวังของวิราฏ
4.3.52
मेरुः प्रच्छादित इव वसन्वज्रोण मुष्टिना ।
आख्याता षण्डकोस्मीति प्रतिज्ञातं हि पातकं ॥ ४.३.५२ ॥
เหมือนเขาพระสุเมรุที่ถูกปิดบังด้วยกำมือที่ถือสายฟ้า ท่านจะพำนักอยู่ ที่จะถูกเรียกว่า ‘ข้าเป็นขันที’ นั้น แท้จริงคือคำปฏิญาณที่เป็นบาป