ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.30.1
ततो दुर्योधनो राजा श्रुत्वा तेषां वचस्तदा ।
चिरमन्तर्मना भूत्वा इदमाह सभासदः ॥ ४.३०.१ ॥
ਤਦ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਰ ਤੱਕ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
4.30.2
अशक्यं खलु कार्यस्य गतिं ज्ञातुं हि तत्वतः ।
तस्मात्सर्वे परीक्षध्वं क्वनु स्युः पाण्डवा गताः ॥ ४.३०.२ ॥
ਕੰਮ ਦੀ ਅਸਲ ਗਤੀ ਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਜਾਣਨਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਤਾ ਕਰੋ ਕਿ ਪਾਂਡਵ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਹੋਣਗੇ।
4.30.3
अल्पावशिष्टः कालस्तु गतो भूयिष्ठ एव च ।
तेषामज्ञातचर्यायामस्मिन्वर्षे त्रयोदशे ॥ ४.३०.३ ॥
ਅਗਿਆਤਵਾਸ ਦੇ ਇਸ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ।
4.30.4
अपि वर्षस्य शेषं ते ह्यतीयुरिह पाण्डवाः ।
निवृत्तसमयास्ते हि सत्यव्रतपरायणाः ॥ ४.३०.४ ॥
ਪਾਂਡਵ ਸਾਲ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਬਿਤਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਤਿਆਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
4.30.5
क्षरन्त इव नागेन्द्राः सर्वे ह्याशीविषोपमाः ।
दुःखाद्भवेयुः संरब्धाः कौरवान्प्रति ते ध्रुवम् ॥ ४.३०.५ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਦ ਚੋਂਦੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਦੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
4.30.6
विज्ञातव्या मनुष्येन्द्रास्तर्कया सुप्रणीतया ।
निपुणैश्चारपुरुषैः प्राज्ञैर्दक्षैः सुसंवृतैः ॥ ४.३०.६ ॥
ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਇੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਨਿਪੁਣ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ।
4.30.7
अज्ञातसमये ज्ञाताः कृच्छ्ररूपसमाश्रिताः ।
प्रविशेयुर्जितक्रोधास्तावदेव पुनर्वनम् ॥ ४.३०.७ ॥
ਅਣਜਾਣ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਛਾਤੇ ਗਏ, ਦੁੱਖ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ।
4.30.8
तस्मात्क्षिप्रं विचिन्वध्वं यथा चात्यन्तमव्ययम् ।
राज्यं निर्द्वन्द्वमव्यग्रं निःसपत्नं चिरं भवेत् ॥ ४.३०.८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਛੇਤੀ ਲੱਭੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜ ਸਦਾ ਲਈ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਦਵੰਦ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵੈਰੀ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹੇ।
4.30.9
दुर्योधनेनैवमुक्ते वचनेऽतीव दुःखिना ।
ततः कर्णोऽब्रवीद्वाक्यं सत्यधर्मार्थसंयुतम् ॥ ४.३०.९ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਉੱਤੇ, ਫਿਰ ਕਰਨ ਨੇ ਸੱਚ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੋਲ ਕਹੇ।
4.30.10
एते पुनर्न गच्छन्तु अन्ये गच्छन्तु भारत ।
शीघ्रवृत्ता नरा योग्या निपुणाश्छन्नचारिणः ॥ ४.३०.१० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਹ ਮੁੜ ਨਾ ਜਾਣ, ਹੋਰ ਜਾਣ। ਤੇਜ਼ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ, ਯੋਗ, ਨਿਪੁੰਨ, ਛੁਪ ਕੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਣ।
4.30.11
चरन्तु देशान्विविधान्स्फीताञ्जनपदाकुलान् ।
तत्र गोष्ठीषु रम्यासु सिद्धा ब्राह्मणरूपिणः ॥ ४.३०.११ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਜਨਪਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ। ਉੱਥੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਹੋਣ।
4.30.12
परिवाहेषु तीर्थेषु विविधेष्वाकरेषु च ।
अन्वेष्टव्या मनुष्येन्द्र पाण्डवाश्छन्नचारिणः ॥ ४.३०.१२ ॥
ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪ ਕੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ ਲੱਭੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
4.30.13
नदीकुञ्जेषु तीर्थेषु ग्रामेषु नगरेषु च ।
आश्रमेषु च रम्येषु पर्वतेषु गुहासु च ॥ ४.३०.१३ ॥
ਨਦੀ ਕੁੰਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਰਮਣੀਕ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਰਬਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
4.30.14
विज्ञातव्या मनुष्येन्द्र तर्कया सुविनूतया ।
विविधैस्तत्परैः सम्यङ्विपुणैस्तज्ज्ञसंमतैः ॥ ४.३०.१४ ॥
ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਸੋਹਣੇ ਸ਼ੁੱਧ ਤਰਕ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ, ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ।
4.30.15
अथाग्रजानन्तरजो भ्रातुः प्रियहिते रतः ।
ज्येष्ठं दुःशासनस्तत्र भ्राता भ्रातरमब्रवीत् ॥ ४.३०.१५ ॥
ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
4.30.16
येषु नः प्रत्ययो राजंश्चारेषु मनुजाधिप ।
ते यान्तु दत्तदेया वै भूयस्तान्परिमार्गितुम् ॥ ४.३०.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਾਸੂਸਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਉਹ ਹੀ ਜਾਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜਣ ਲਈ।
4.30.17
यदाह कर्णो राजेन्द्र सर्वमेतदवेक्ष्यताम् ।
यथोद्दिष्टं चराः सर्वे मृगयन्तु यतस्ततः ॥ ४.३०.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਕਰਨ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸਾਰਾ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ; ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜਾਸੂਸ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰੋਂ ਲੱਭਣ।
4.30.18
घ्राणैः पश्यन्ति पशवो वेदैरेव द्विजोत्तमाः ।
चारैः पश्यन्ति राजानश्चक्षुर्भ्यामितरे जनाः ॥ ४.३०.१८ ॥
ਪਸ਼ੂ ਸੁੰਘ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਹੀ (ਗਿਆਨ ਨਾਲ) ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਰਾਜੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ।
4.30.19
यथोक्ताश्चारपुरुषा मृगयन्तु पुनःपुनः ।
एते चान्ये च बहवो देशांश्च नगराणि च ॥ ४.३०.१९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਗੁਪਤਚਰ ਪੁਰਸ਼ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੋਜਣ। ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੋਜਣ।
4.30.20
न हि तेषां गतिर्वासः प्रवृत्तिर्वोपलभ्यते ।
अत्यन्तं वा निगूढास्ते पारं वोर्मिमतो गताः ॥ ४.३०.२० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਵਾਸ ਜਾਂ ਖ਼ਬਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।
4.30.21
व्यालैर्वाऽपि महारण्ये भक्षिताः शूरमानिनः ।
द्वीपं वा परमं प्राप्ता गिरिदुर्गवनेष्वपि ॥ ४.३०.२१ ॥
ਜਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸੂਰਮੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਮਹਾਂਵਣ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂੰਖ਼ਾਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਏ ਗਏ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਟਾਪੂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਪਹਾੜੀ ਦੁਰਗਮ ਬਨਾਂ ਵਿੱਚ (ਲੁਕ ਗਏ ਹੋਣ)।
4.30.22
हीनदर्पा निराशास्ते भक्षिता वाऽपि राक्षसैः ।
अथवा विषमं प्राप्य विनष्टाः शाश्वतीः समाः ॥ ४.३०.२२ ॥
ਹੰਕਾਰ ਗੁਆ ਕੇ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਏ ਗਏ ਹੋਣਗੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਔਖੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣਗੇ।
4.30.23
तस्मान्मानसमव्यग्रं कृत्वाऽऽत्मानं नियम्य च ।
कुरु कार्यं महोत्साहं मन्यसे यन्नराधिप ॥ ४.३०.२३ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੋ ਕੰਮ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਉਹ ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਰੋ।