મહાભારત · અધ્યાય 4.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.35.1
तमसाऽभिप्लुते लोके रजसा चैव भारत ।
व्यतिष्ठन्त मुहूर्तं ते व्यूढानीकाः प्रहारिणम् ॥ ४.३५.१ ॥
હે ભારત! અંધકાર અને ધૂળથી જગત ઢંકાતાં, વ્યૂહમાં ગોઠવાયેલાં સૈન્યો એક ક્ષણ પ્રહાર કરનારાની જેમ થંભી ગયાં.
4.35.2
ततोऽन्धकारं प्रणुदन्नुदतिष्ठन्निशाकरः ।
कुर्वाणो विमलां रात्रिं दर्शयन्क्षत्रियान्रणे ॥ ४.३५.२ ॥
ત્યારે અંધકારને દૂર કરીને ચંદ્ર ઉદય પામ્યો; રાત્રિને નિર્મળ કરી, રણમાં ક્ષત્રિયોને દેખાડ્યા.
4.35.3
ततः प्रकाशमासाद्य पुनर्युद्धमवर्तत ।
घोररूपं तदा तेषामवेक्ष्य तु परस्परम् ॥ ४.३५.३ ॥
પછી પ્રકાશ મળતાં યુદ્ધ ફરી શરૂ થયું; ત્યારે તેમણે એકબીજાનું ભયંકર રૂપ જોયું.
4.35.4
तथैव तेषां तुमुलानि तानि क्रुद्धानि चान्योन्यमभिद्रवन्ति ।
गदासिपट्टैश्च परश्वथैश्च प्रासैश्च तीक्ष्णाग्रसुधौतधारैः ॥ ४.३५.४ ॥
એ જ રીતે તેમનાં ક્રોધિત અને કોલાહલી સૈન્યો એકબીજા પર તૂટી પડ્યાં — ગદા, તલવાર, પટ્ટિશ, કુહાડી અને તીક્ષ્ણ અણીવાળા તથા ચમકદાર ધારના ભાલાથી.
4.35.5
बलं तु मात्स्यस्य बलेन राजा सर्वं त्रिगर्ताधिपतिः सुशर्मा ।
प्रमथ्य जित्वा च निपीड्य मत्स्यान्विराटमोजस्विनमभ्यधावत् ॥ ४.३५.५ ॥
પરંતુ ત્રિગર્તોના અધિપતિ રાજા સુશર્મા પોતાના સૈન્યથી મત્સ્યોના સમગ્ર સૈન્યને કચડી, જીતી, મત્સ્યોને પીડીને પરાક્રમી વિરાટ પર ધસી ગયો.
4.35.6
मत्ताविव वृषौ तौ तु गजाविव मदोद्धतौ ।
सिंहाविव गजग्राहौ शक्रवृत्राविवोद्धतौ ॥ ४.३५.६ ॥
તે બંને જાણે મદમસ્ત બે આખલા, મદથી ઉદ્ધત બે હાથી, હાથીને પકડનારા બે સિંહ, અને ઇન્દ્ર તથા વૃત્ર જેવા ઉગ્ર હતા.
4.35.7
उभौ तुल्यबलोत्साहावुभौ तुल्यपराक्रमौ ।
उभौ तुल्यास्रविक्षेपावुभौ युद्धविशारदौ ॥ ४.३५.७ ॥
બંને બળ અને ઉત્સાહમાં સમાન હતા, બંને પરાક્રમમાં સમાન હતા, બંને અસ્ત્રપ્રક્ષેપમાં સમાન હતા, બંને યુદ્ધમાં નિપુણ હતા.
4.35.8
तौ निहत्य पृथग्धुर्यानुभयोः पार्ष्णिसारथी ।
आस्तां तुल्यधनुर्ग्राहौ कृष्णकंसाविवोद्धतौ ॥ ४.३५.८ ॥
તે બંનેએ બંનેના આગળના ઘોડા અલગ અલગ મારી નાખ્યા અને બંનેના પાછળના સારથિઓ પણ માર્યા; તેઓ સમાન ધનુર્ધર હતા, કૃષ્ણ અને કંસ જેવા ઉગ્ર.
4.35.9
ततः सुशर्मा त्रैगर्तः सह भ्रात्रा सुवर्मणा ।
अभ्यद्रवन्मत्स्यराजं रथव्रातेन सर्वशः ॥ ४.३५.९ ॥
ત્યારે ત્રિગર્તરાજ સુશર્મા પોતાના ભાઈ સુવર્મા સાથે રથોના સમૂહ સાથે ચારે બાજુથી મત્સ્યરાજ પર ધસી આવ્યો.
4.35.10
ततो रथाभ्यां प्रस्कन्द्य भ्रातरौ क्षत्रियर्षभौ ।
गदापाणी सुसंरब्धौ समभ्यद्रवतां जवात् ॥ ४.३५.१० ॥
ત્યારે ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ એ બંને ભાઈઓ પોતાના રથમાંથી કૂદી પડ્યા, હાથમાં ગદા લઈને, અતિશય ક્રોધથી વેગપૂર્વક ધસ્યા.
4.35.11
सुशर्मा परवीरघ्नो बलवान्वीर्यवान्गदी ।
विरथं मत्स्यराजानं जीवग्राहमथाग्रहीत् ॥ ४.३५.११ ॥
શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર, બળવાન, વીર્યવાન અને ગદાધારી સુશર્માએ રથવિહીન મત્સ્યરાજને જીવતો પકડી લીધો.
4.35.12
तमुन्मथ्य सुशर्मा तु युवतीमिव कामुकः ।
स्यन्दनं स्वं समारोप्य प्रययौ भीमविक्रमः ॥ ४.३५.१२ ॥
જેમ કામી માણસ યુવતીને ઉપાડી જાય, તેમ ભયંકર પરાક્રમી સુશર્માએ તેને ઉપાડી પોતાના રથમાં ચઢાવી ચાલ્યો ગયો.
4.35.13
तस्मिन्गृहीते विरथे विराटे बलवत्तरे ।
बलं सर्वं विभग्नं तन्निरुत्साहं निराशकम् ॥ ४.३५.१३ ॥
બળવાન વિરાટ રથ વિનાનો પકડાતાં તેની આખી સેના વિખેરાઈ ગઈ, ઉત્સાહ અને આશા ગુમાવી બેઠી.
4.35.14
प्राद्रवन्त भयान्मात्स्यास्त्रिगर्तैरर्दिता रणे ।
विदिक्षुः दिक्षु सर्वासु पलायन्ति च यान्ति च ॥ ४.३५.१४ ॥
યુદ્ધમાં ત્રિગર્તોથી પીડિત મત્સ્યો ભયથી ભાગ્યા; બધી દિશાઓમાં વિખરાઈ દોડતા રહ્યા.
4.35.15
तेषु विद्रांव्यमाणेषु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भिमसेनमरिन्दमम् ॥ ४.३५.१५ ॥
તેઓ ભગાડાતા હતા ત્યારે ધર્માત્મા કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે શત્રુદમન ભીમસેનને કહ્યું.
4.35.16
मात्स्यराजस्त्रिगर्तेन परामृष्टः सुशर्मणा ।
तं मोक्षय महाबाही मा गमद्द्विषतां वशम् ॥ ४.३५.१६ ॥
મત્સ્યરાજને ત્રિગર્ત સુશર્માએ પકડ્યો છે. હે મહાબાહો, તેને છોડાવ; શત્રુઓના વશમાં જવા ન દે.
4.35.17
भीमसेनः महाबाहो गृहीतं तु सुशर्मणा ।
त्रायस्व मोचय क्षिप्रमस्मत्प्रीतिकरं नृपम् ॥ ४.३५.१७ ॥
હે ભીમસેન, હે મહાબાહો! સુશર્માએ તેને પકડ્યો છે. જલદી તેની રક્ષા કરીને તેને છોડાવ; તે રાજા આપણને પ્રિય છે.
4.35.18
उषिताः स्म सुखं सर्वे सर्वकामैः सुपूजिताः ।
भीमसेन त्वया कार्या तस्य वातस्य निष्कृतिः ॥ ४.३५.१८ ॥
અમે બધા અહીં સુખેથી રહ્યા અને સર્વ ઇચ્છાઓથી સારી રીતે સન્માનિત થયા. હે ભીમસેન, તે ઋણનો બદલો તારે વાળવો પડશે.
4.35.19
तं तथावादिनं तत्र भीमसेनो महाबलः ।
अभ्यभाषत दुर्धर्षो रणमध्ये युधिष्ठिरम् ॥ ४.३५.१९ ॥
ત્યાં તેમ બોલનાર યુધિષ્ઠિરને મહાબળવાન, દુર્ધર્ષ ભીમસેને રણમધ્યે સંબોધ્યા.
4.35.20
अहमेनं परित्रास्ये शासनात्तव पार्थिव ।
पश्येदं सुमहत्कर्म युध्यतो मम शत्रुभिः ॥ ४.३५.२० ॥
હે રાજન, તમારા આદેશથી હું એમનું રક્ષણ કરીશ. શત્રુઓ સાથે યુદ્ધ કરતા મારું આ મહાન કર્મ જુઓ.
4.35.21
स्वबाहुबलमाश्रित्य परेषामसमं रणे ।
एकान्तमाश्रितो राजंस्तिष्ठ त्वं भ्रातृभिः सह ॥ ४.३५.२१ ॥
હે રાજન, પોતાના બાહુબળ પર આધાર રાખીને, યુદ્ધમાં શત્રુઓથી અસમાન બનીને, તમે ભાઈઓ સાથે એકાંતમાં રહો.
4.35.22
अयं वृक्षो महाशाखो गिरिमात्रो वनस्पतिः ।
अहमेनं समारुज्य पोथयिष्यामि शात्रवान् ॥ ४.३५.२२ ॥
આ વૃક્ષ, મોટી ડાળીઓવાળું, પર્વત જેવડું ઊંચું વનસ્પતિ છે. હું એના પર ચઢીને શત્રુઓને કચડી નાખીશ.
4.35.23
तं मत्तमिव मातङ्गं वीक्षमाणं वनस्पतिम् ।
अब्रवीद्भ्रातरं वीरं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ४.३५.२३ ॥
મદમસ્ત હાથીની જેમ એ વૃક્ષ તરફ જોઈ રહેલા વીર ભાઈને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે કહ્યું.
4.35.24
भीम मा साहसं कार्षीस्तिष्ठत्वेष वनस्पतिः ॥ ४.३५.२४ ॥
ભીમ, સાહસ ન કરીશ. આ વૃક્ષ ત્યાં જ ઊભું રહેવા દે.
4.35.25
मा त्वां वृक्षेण कर्माणि कुर्वन्तमतिमानुषम् ।
जनाः समवबुध्येरन्भीमोऽयमिति भारत ॥ ४.३५.२५ ॥
હે ભારત, વૃક્ષ વડે અતિમાનુષ કર્મો કરતા તને લોકો 'આ ભીમ છે' એમ ન ઓળખી લે.
4.35.26
मा ग्रहीस्त्वमिमं वृक्षं सिंहनादं च मा नद ।
कर्मणा सिंहनादेन विज्ञास्यन्ति जना ध्रुवम् ॥ ४.३५.२६ ॥
તું આ વૃક્ષને ન પકડ, સિંહનાદ પણ ન કર; કર્મ અને સિંહનાદથી લોકો ચોક્કસ ઓળખી લેશે.
4.35.27
इमं वृक्षं गृहीत्वा त्वं नेमां सेनामभिद्रव ।
वृक्षं च त्वां रुजन्तं वै विज्ञास्यति जनो ध्रुवं ॥ ४.३५.२७ ॥
આ વૃક્ષ લઈને તું આ સેના પર હુમલો ન કર; વૃક્ષથી તું શત્રુઓને કચડતો હોય ત્યારે લોક ચોક્કસ ઓળખી લેશે.
4.35.28
अन्यदेवायुधं गृह्य प्रतिपद्यस्व मानुषम् ।
चापं वा यदि वा शक्तिं निस्त्रिंशं वा परश्वथम् ॥ ४.३५.२८ ॥
બીજું કોઈ શસ્ત્ર લઈ માનવરૂપ ધારણ કર — ધનુષ્ય, કે શક્તિ, કે તલવાર, કે પરશુ.
4.35.29
यदेव मानुषं भीम भवेदन्यैरलक्षितम् ।
तदेवायुधमादाय मोचयाशु महीतिम् ॥ ४.३५.२९ ॥
હે ભીમ, બીજાઓથી અદૃશ્ય રહે એવું જે માનવ શસ્ત્ર હોય, તે જ લઈ આ સેનાનો હુમલો ઝડપથી રોક.
4.35.30
यमौ च चक्ररक्षौ ते भवितारौ महाबलौ ।
व्यायच्छतस्ते समरे मत्स्यराजं परीप्स्रतः ॥ ४.३५.३० ॥
તારા બે યમળ ભાઈઓ મહાબળવાન થઈ તારા ચક્રરક્ષક થશે, જ્યારે તું યુદ્ધમાં મત્સ્યરાજની રક્ષા માટે પ્રયત્ન કરીશ.
4.35.31
भ्रातुर्वचनमादाय भीमो वृक्षं विसृज्य च ।
चापमादाय संप्राप्तो रथमास्थाय पाण्डवः ॥ ४.३५.३१ ॥
ભાઈનું વચન સ્વીકારીને ભીમે વૃક્ષ છોડ્યું અને ધનુષ્ય લઈ રથ પર આરૂઢ થઈ પાંડવ આવી પહોંચ્યો.
4.35.32
व्यमुञ्चच्छरवर्षाणि सतोय इव तोयदः ।
तं भीमो भीमकर्माणं शुशर्माणमथाऽऽद्रवत् ॥ ४.३५.३२ ॥
જળથી ભરેલા મેઘની જેમ તેણે બાણોની વર્ષા કરી; ત્યારે ભીમ ભયંકર કર્મ કરનાર સુશર્મા તરફ દોડ્યો.
4.35.33
विराटमभिवीक्ष्यैनं तिष्ठितिष्ठेति चावदत् ॥ ४.३५.३३ ॥
વિરાટને જોઈને તેણે કહ્યું, 'ઊભો રહે, ઊભો રહે!'
4.35.34
सुशर्मा चिन्तयामास कालान्तकयमोपमम् ।
तिष्ठतिष्ठेति भाषन्तं पृष्ठतो रथपुङ्गवः ॥ ४.३५.३४ ॥
સુશર્માએ વિચાર્યું—કાળ અને યમ સમાન, પાછળથી 'ઊભો રહે, ઊભો રહે' કહેતો આ શ્રેષ્ઠ રથી.
4.35.35
पश्यतां सुमहत्कर्म महद्युद्धमुपस्थितम् ।
परावृत्तो धनुर्गृह्य सुशर्मा भ्रातृभिः सह ॥ ४.३५.३५ ॥
બધા જોતા હતા ત્યારે તે મહાન કાર્ય અને મહાયુદ્ધ ઉપસ્થિત થયું; સુશર્મા ધનુષ્ય લઈને ભાઈઓ સાથે પાછો ફર્યો.
4.35.36
निमेषान्तरमात्रेण भीमसेनेन ते रथाः ।
रथानां च गजानां च वाजिनां च ससादिनां ॥ ४.३५.३६ ॥
આંખના પલકારામાં ભીમસેને તેમના રથો, હાથીઓ અને ઘોડાઓ—સવારો સહિત—...
4.35.37
सहस्रशतसंघाताः शूराणामुग्रधन्विनाम् ।
पातिता भीमसेनेन विराटस्य समीपतः ॥ ४.३५.३७ ॥
વિરાટની સમીપે ભીમસેને ઉગ્ર ધનુર્ધર શૂરવીરોને સેંકડો-હજારોના સમૂહમાં પાડી દીધા.
4.35.38
पत्तयो निहतास्तेषां गदां गृह्य महात्मना ॥ ४.३५.३८ ॥
મહાત્માએ ગદા ઉપાડીને તેમના પાયદળ સૈનિકોને મારી નાખ્યા.
4.35.39
तद्दृष्ट्वा तादृशं युद्धं सुशर्मा युद्धदुर्मदः ।
चिन्तयामास मनसा किं शेषं हि बलस्य मे ॥ ४.३५.३९ ॥
એવું યુદ્ધ જોઈને યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત સુશર્માએ મનમાં વિચાર્યું, મારા સૈન્યમાં હવે શું બાકી રહ્યું છે?
4.35.40
अपरो दृश्यते सैन्ये पुरा मग्नो महाबले ।
आकर्णपूर्णेन तदा धनुषा प्रत्यदृश्यत ॥ ४.३५.४० ॥
હે મહાબળવાન, સૈન્યમાં પહેલાં ડૂબેલો બીજો એક દેખાયો; ત્યારે કાન સુધી ખેંચેલા ધનુષ સાથે તે ફરી દેખાયો.
4.35.41
सुशर्मा सायकांस्तीक्ष्णान्क्षिपते च पुनःपुनः ॥ ४.३५.४१ ॥
સુશર્મા તીક્ષ્ણ બાણો વારંવાર છોડતો હતો.
4.35.42
ततः समस्तास्ते सर्वे तुरगानभ्यचोदयन् ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणास्त्रिगर्तान्प्रत्यमर्षणाः ॥ ४.३५.४२ ॥
ત્યારે તે સૌએ એકસાથે ઘોડાઓને હાંક્યા; દિવ્ય અસ્ત્રો પ્રગટ કરતાં, રોષે ભરાઈને ત્રિગર્તો સામે ધસ્યા.
4.35.43
तान्निवृत्तरथान्दृष्ट्वा पाण्डवास्तां महाचमूम् ।
वैराटिः परमक्रुद्धो युयुधे परमाद्भुतम् ॥ ४.३५.४३ ॥
તેમના રથો પાછા ફરતા જોઈને પાંડવો તે મહાસેના સાથે લડ્યા. વિરાટપુત્ર અતિ ક્રોધિત થઈને અત્યંત અદ્ભુત યુદ્ધ કર્યું.
4.35.44
त्रिगर्ताः समभिक्रम्य अयुध्यन्त जयैषिणः ।
तान्भीमसेनः संक्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
वैराटिः परमक्रुद्धो युयुधे परमाद्भुतम् ॥ ४.३५.४४ ॥
વિજયની ઇચ્છાવાળા ત્રિગર્તો એકસાથે ધસી આવીને લડ્યા. સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ ભીમસેન તેમના પર અતિ ક્રોધિત થયા. વિરાટપુત્ર અતિ ક્રોધિત થઈને અત્યંત અદ્ભુત યુદ્ધ કર્યું.
4.35.45
सहस्रं प्राहिणीद्राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलश्चापि सप्तैव शतानि प्राहिणोच्छरैः ॥ ४.३५.४५ ॥
કુંતીપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરે એક હજાર યોદ્ધાઓ મોકલ્યા. નકુલે પણ સાતસો યોદ્ધાઓ બાણો સાથે મોકલ્યા.
4.35.46
शतानि त्रीणि शूराणां सहदेवः प्रतापवान् ।
युधिष्ठिरसमादिष्टो निजघ्ने पुरुषर्षभः ॥ ४.३५.४६ ॥
યુધિષ્ઠિરની આજ્ઞાથી પ્રતાપી સહદેવે ત્રણસો શૂરવીરો સાથે (શત્રુઓનો) સંહાર કર્યો. તે પુરુષોમાં ઋષભ સમાન હતો.
4.35.47
प्रविश्य महतीं सेनां त्रिगर्तानां महाबलः ।
क्षोभयन्सर्वभूतानि सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ ४.३५.४७ ॥
મહાબળવાન (ભીમ) ત્રિગર્તોની વિશાળ સેનામાં પ્રવેશીને, સિંહ નાનાં હરણોને ભયભીત કરે તેમ સર્વ પ્રાણીઓને ક્ષોભ પમાડવા લાગ્યો.
4.35.48
ततो युधिष्ठिरो राजा त्वरमाणो महाबलः ।
अभिद्रुत्य सुशर्माणं शरैरभ्यहनद्धृशम् ॥ ४.३५.४८ ॥
પછી મહાબળવાન રાજા યુધિષ્ઠિરે ઉતાવળે આગળ વધીને સુશર્મા પર હુમલો કરી બાણોથી તેને અતિશય ઘાયલ કર્યો.
4.35.49
सुशर्माऽपि सुसंक्रुद्धस्त्वराणो युधिष्ठिरम् ।
अविध्यद्दशभिर्बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ४.३५.४९ ॥
સુશર્મા પણ અતિ ક્રોધે ભરાઈને ઝડપથી યુધિષ્ઠિર તરફ ધસ્યો; દસ બાણોથી તેને અને ચાર બાણોથી ચાર ઘોડાને વીંધ્યા.
4.35.50
ततो राजन्क्षिप्रकारी कुन्तीऽपुत्रो वृकोदरः ।
समासाद्य सुशर्माणमश्वांस्तस्य न्यपातयत् ॥ ४.३५.५० ॥
ત્યારે, હે રાજન, ઝડપી કાર્ય કરનાર કુંતીપુત્ર વૃકોદર (ભીમ) સુશર્મા પાસે પહોંચ્યો અને તેના ઘોડાઓને પાડી નાખ્યા.
4.35.51
पृष्ठगोषौ च तस्याथ हत्वा परमसायकैः ।
अथास्य सारथिं क्रुद्धो रथोपस्थादपतयत् ॥ ४.३५.५१ ॥
પછી તેના પાછળના બે રક્ષકોને ઉત્તમ બાણોથી મારીને, ક્રોધે ભરાઈને તેના સારથિને રથના આસન પરથી પાડી નાખ્યો.
4.35.52
चक्ररक्षस्तु शूरश्च शोणाश्वो नाम नामतः ।
स भयाद्विरथं दृष्ट्वा त्रैगर्तं व्याजहात्तदा ॥ ४.३५.५२ ॥
પરંતુ ચક્રરક્ષક શોણાશ્વ નામનો શૂરવીર રથવિહોણા ત્રૈગર્ત (સુશર્મા)ને જોઈને ભયથી ત્યારે બૂમ પાડી ઊઠ્યો.
4.35.53
ततो विराटः प्रस्कन्द्य रथादथ सुशर्मणः ।
गदामस्य परामृश्य तमेवाभ्यहनद्बली ॥ ४.३५.५३ ॥
ત્યારે વિરાટ રથમાંથી કૂદીને સુશર્માની ગદા પકડી બળપૂર્વક તેને જ પ્રહાર કર્યો.
4.35.54
स चचार गदापाणिर्वृद्धोऽपि तरुणो यथा ॥ ४.३५.५४ ॥
તે હાથમાં ગદા લઈને ફરતો રહ્યો, વૃદ્ધ હોવા છતાં યુવાન જેવો.
4.35.55
भीमस्तु भीमसंकाशो रथात्प्रस्कन्द्य वीर्यवान् ।
उत्प्लुत्य गत्वा वेगेन तद्रथे विनिपत्य च।
सुशर्मणः शिरोऽगुह्णात्पुनराश्वास्य युध्यतः ॥ ४.३५.५५ ॥
ભીમ જેવો ભયંકર, પરાક્રમી ભીમ પોતાના રથથી કૂદીને વેગથી ઉછળી તેના રથ પર પડ્યો અને લડતા સુશર્માનું માથું ફરી શ્વાસ લીધા પછી પકડ્યું.
4.35.56
अग्राद्गिरेर्विनिक्षिप्य सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ।
ऊर्ध्वमुत्प्लृत्य मार्जार आखोर्यद्वच्छिरो रुषा ॥ ४.३५.५६ ॥
સિંહ પર્વતના શિખરથી નાના હરણને ફેંકે તેમ, અથવા બિલાડી ઉપર કૂદીને ક્રોધથી ઉંદરનું માથું પકડે તેમ.
4.35.57
समुद्यम्य तु रोषात्तं निष्पिपेष महीतले ।
यदा मूर्ध्नि महाबाहुः प्राहरद्विलपिष्यतः ॥ ४.३५.५७ ॥
ક્રોધથી તેને ઉઠાવીને જમીન પર કચડી નાખ્યો; અને રડવા જઈ રહેલા તેના માથા પર તે મહાબાહુએ પ્રહાર કર્યો.
4.35.58
तस्य जानु ददौ भीमो जघ्ने चैनमरत्निना ।
स मोहमगमद्राजा प्रहारवरपीडितः ॥ ४.३५.५८ ॥
ભીમે તેના ઘૂંટણ પર પ્રહાર કર્યો અને કોણીથી તેને માર્યો; શ્રેષ્ઠ પ્રહારોથી પીડિત થયેલો તે રાજા મૂર્છિત થઈ ગયો.
4.35.59
तस्मिन्वीरे गृहीते तु त्रिगर्तानां महारथे ।
अभज्यत बलं सर्वं त्रिगर्तानां भयातुरम् ॥ ४.३५.५९ ॥
ત્રિગર્તોના તે મહારથી વીરને પકડવામાં આવ્યો ત્યારે ત્રિગર્તોની આખી સેના ભયથી આતુર થઈ વિખેરાઈ ગઈ.
4.35.60
निवृत्य गास्ततः सर्वाः पाण्डुपुत्रा महारथाः ।
अवजित्य सुशर्माणं धनं चादाय सर्वशः ॥ ४.३५.६० ॥
પછી પાંડુના મહારથી પુત્રોએ બધી ગાયોને પાછી વાળી, સુશર્માને જીતીને અને સમસ્ત ધન લઈને પાછા ફર્યા.
4.35.61
स्वबाहुबलसंपन्ना ह्रीनिषेवा यतव्रताः ।
विराटस्य महात्मानः परिक्लेशविनाशनाः।
स्थिताः समक्षं ते सर्वे त्वथ भीमोऽभ्यभाषत ॥ ४.३५.६१ ॥
પોતાના બાહુબળથી સંપન્ન, લજ્જાશીલ, વ્રતનિષ્ઠ, વિરાટના મહાત્માઓ, દુઃખનો નાશ કરનારા તેઓ સર્વે સામે ઊભા રહ્યા; ત્યારે ભીમે કહ્યું.
4.35.62
नायं पापसमाचारो मत्तो जीवितुमर्हति ।
किंनु शक्यं मया कर्तुं यद्राजा सततं घृणी ।
गले गृहीत्वा राजानमानीय विवशं वशम् ॥ ४.३५.६२ ॥
આ પાપાચારી મારી પાસેથી જીવવાને યોગ્ય નથી. રાજા સદા દયાળુ છે, તો હું શું કરી શકું? ગળું પકડીને, લાચાર બનેલા રાજાને વશ કરીને —
4.35.63
तत एनं विचेष्टन्तं बद्ध्वा पार्थो वृकोदरः ।
रथमारोपयामास विसंज्ञं पांसुगुण्ठितम् ॥ ४.३५.६३ ॥
ત્યારે તરફડતા તેને બાંધીને, પૃથાનો પુત્ર વૃકોદર (ભીમ) ધૂળથી ઢંકાયેલા, બેભાન તેને રથ પર ચડાવ્યો.
4.35.64
अभ्येत्य रणमध्यस्थमभ्यगच्छद्युधिष्ठिरम् ।
दर्शयामास भीमस्तु सुशर्माणं नराधिपम् ॥ ४.३५.६४ ॥
યુદ્ધની મધ્યમાં ઊભેલા યુધિષ્ઠિર પાસે જઈને ભીમે નરાધિપ સુશર્માને તેમને બતાવ્યો.
4.35.65
प्रोवाच पुरुषव्याघ्रो भीममाहवशोभिनम् ।
तं राजा प्राहसद्दृष्ट्वा मुच्यतां वै नराधमः ॥ ४.३५.६५ ॥
પુરુષવ્યાઘ્ર (યુધિષ્ઠિર) યુદ્ધશોભિત ભીમને બોલ્યા. રાજાએ તેને જોઈને હસીને કહ્યું, "આ નીચ માણસને છોડી દે."
4.35.66
एवमुक्तोऽब्रवीद्भीमः सुशर्माणं महाबलम् ।
जीवितुं चेच्छसे मूढ हेतुं मे गदतः शृणु ॥ ४.३५.६६ ॥
આમ કહેવાતા ભીમે મહાબલી સુશર્માને કહ્યું — "હે મૂર્ખ, જો તારે જીવવું હોય, તો હું કહું છું તે કારણ સાંભળ."
4.35.67
दासोस्मीति त्वया वाच्यं संसत्सु च सभासु च ।
एवं ते जीवितं दद्यामेष युद्धजितो विधिः ॥ ४.३५.६७ ॥
'હું દાસ છું' એમ તારે સભાઓમાં અને પરિષદોમાં કહેવું પડશે. આ રીતે હું તને જીવન આપીશ; આ જ યુદ્ધજિતનો વિધિ છે.
4.35.68
तमुवाच ततो ज्येष्ठो भ्राता सप्रणयं वचः ।
मुञ्चमुञ्चाधमाचारं प्रमाणं यदि ते वयम् ॥ ४.३५.६८ ॥
ત્યારે મોટા ભાઈએ તેને સ્નેહભર્યા વચનો કહ્યાં: 'છોડ, છોડ આ અધમ આચારવાળાને, જો અમે તારા પ્રમાણ છીએ.'
4.35.69
दासभावं गतो ह्येष विराटस्य महीपतेः ।
अदासो गच्छ मुक्तोसि मैवं कार्षीः कदाचन ॥ ४.३५.६९ ॥
આ તો મહારાજા વિરાટનો દાસભાવ પામ્યો છે. તું દાસ નથી, જા, તું મુક્ત છે; ફરી ક્યારેય આવું ન કરીશ.
4.35.70
एवमुक्ते तु सव्रीडः सुशर्माऽसीदधोमुखः ।
स मुक्तोऽभ्येत्य राजानमभिवाद्य प्रतस्थिवान् ॥ ४.३५.७० ॥
આમ કહેવાતાં સુશર્મા લજ્જિત થઈ નીચું મોઢું કરીને ઊભો રહ્યો. મુક્ત થઈ તે રાજા પાસે જઈ પ્રણામ કરીને ચાલ્યો ગયો.
4.35.71
विसृज्य तु सुशर्माणं पाण्डवास्ते हतद्विषः ।
स्वबाहुबलसंपन्ना हीनिषेवा यतव्रताः ।
संग्रामशिरसो मध्ये तां रात्रिं सुखिनोऽवसन् ॥ ४.३५.७१ ॥
સુશર્માને મુક્ત કરીને શત્રુઓને હણી નાખનારા પાંડવો, પોતાના ભુજબળથી સંપન્ન, નીચ સેવાથી દૂર, વ્રતોમાં દૃઢ, યુદ્ધભૂમિની વચ્ચે એ રાત સુખે રહ્યા.