มหาภารตะ · อัธยายะ 4.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.35.1
तमसाऽभिप्लुते लोके रजसा चैव भारत ।
व्यतिष्ठन्त मुहूर्तं ते व्यूढानीकाः प्रहारिणम् ॥ ४.३५.१ ॥
โอ้ภารตะ เมื่อโลกถูกความมืดและฝุ่นคลุมไว้ กองทัพที่จัดรูปขบวนแล้วก็หยุดนิ่งไปครู่หนึ่ง นักรบต่างเตรียมพร้อมจะโจมตี
4.35.2
ततोऽन्धकारं प्रणुदन्नुदतिष्ठन्निशाकरः ।
कुर्वाणो विमलां रात्रिं दर्शयन्क्षत्रियान्रणे ॥ ४.३५.२ ॥
ครั้นแล้วพระจันทร์ก็ขึ้น ขับไล่ความมืดให้สิ้นไป ทำให้ราตรีกระจ่างแจ่มใส และทำให้เห็นกษัตริย์ทั้งหลายบนสนามรบ
4.35.3
ततः प्रकाशमासाद्य पुनर्युद्धमवर्तत ।
घोररूपं तदा तेषामवेक्ष्य तु परस्परम् ॥ ४.३५.३ ॥
เมื่อได้แสงสว่างแล้ว การต่อสู้ก็เริ่มขึ้นอีกครั้ง และทั้งสองฝ่ายต่างก็เห็นรูปร่างอันน่าสะพรึงกลัวของกันและกัน
4.35.4
तथैव तेषां तुमुलानि तानि क्रुद्धानि चान्योन्यमभिद्रवन्ति ।
गदासिपट्टैश्च परश्वथैश्च प्रासैश्च तीक्ष्णाग्रसुधौतधारैः ॥ ४.३५.४ ॥
กองทหารของทั้งสองฝ่ายที่โกรธเกรี้ยวและอึกทึกก็พุ่งเข้าใส่กันเช่นเดียวกัน ด้วยกระบอง ดาบ ดาบยาว ขวาน และหอกที่มีปลายแหลมคมและคมที่ขัดเงาไว้อย่างดี
4.35.5
बलं तु मात्स्यस्य बलेन राजा सर्वं त्रिगर्ताधिपतिः सुशर्मा ।
प्रमथ्य जित्वा च निपीड्य मत्स्यान्विराटमोजस्विनमभ्यधावत् ॥ ४.३५.५ ॥
ส่วนพระเจ้าสุศรรมัน ผู้เป็นเจ้าแห่งตรีคตะ ได้ยกกองทัพทั้งหมดของมัตสยะไปสู้กับทัพของพระเจ้าทั้งหลาย ทำลายและปราบมัตสยะได้ แล้วก็พุ่งเข้าหาวิราฏะผู้ทรงพลัง
4.35.6
मत्ताविव वृषौ तौ तु गजाविव मदोद्धतौ ।
सिंहाविव गजग्राहौ शक्रवृत्राविवोद्धतौ ॥ ४.३५.६ ॥
ทั้งสองคนนั้นเหมือนวัวที่คลั่ง เหมือนช้างที่ฮึกเหิมด้วยความตกมัน เหมือนสิงโตสองตัวที่คาบช้าง และเหมือนพระอินทร์กับวฤตระที่ดุดันด้วยความโกรธ
4.35.7
उभौ तुल्यबलोत्साहावुभौ तुल्यपराक्रमौ ।
उभौ तुल्यास्रविक्षेपावुभौ युद्धविशारदौ ॥ ४.३५.७ ॥
ทั้งสองมีกำลังและความกระตือรือร้นเท่ากัน มีความกล้าหาญเท่ากัน มีความชำนาญในการขว้างอาวุธเท่ากัน และล้วนเชี่ยวชาญในการรบ
4.35.8
तौ निहत्य पृथग्धुर्यानुभयोः पार्ष्णिसारथी ।
आस्तां तुल्यधनुर्ग्राहौ कृष्णकंसाविवोद्धतौ ॥ ४.३५.८ ॥
เมื่อทั้งสองฆ่าม้าหน้าและสารถีท้ายของกันและกันได้แล้ว ทั้งคู่ก็ยังคงเป็นนักธนูที่สูสีกัน ดุดันเหมือนกฤษณะกับกังสะ
4.35.9
ततः सुशर्मा त्रैगर्तः सह भ्रात्रा सुवर्मणा ।
अभ्यद्रवन्मत्स्यराजं रथव्रातेन सर्वशः ॥ ४.३५.९ ॥
ครั้นแล้ว พระเจ้าสุศรรมันแห่งตรีคตะ พร้อมด้วยพี่ชายสุวรรมัน ก็พุ่งเข้าหาพระเจ้ามัตสยะจากทุกทิศด้วยกองรถศึกจำนวนมาก
4.35.10
ततो रथाभ्यां प्रस्कन्द्य भ्रातरौ क्षत्रियर्षभौ ।
गदापाणी सुसंरब्धौ समभ्यद्रवतां जवात् ॥ ४.३५.१० ॥
ครั้นแล้ว พี่น้องทั้งสองผู้เป็นวัวในหมู่กษัตริย์ กระโดดลงจากรถศึก ถือกระบองไว้ในมือ โกรธเกรี้ยวยิ่งนัก แล้วพุ่งเข้าหาด้วยความเร็ว
4.35.11
सुशर्मा परवीरघ्नो बलवान्वीर्यवान्गदी ।
विरथं मत्स्यराजानं जीवग्राहमथाग्रहीत् ॥ ४.३५.११ ॥
พระเจ้าสุศรรมัน ผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรู มีกำลังและความกล้าหาญ ถือกระบอง ได้จับพระเจ้ามัตสยะที่ไม่มีรถศึกไว้ทั้งเป็น
4.35.12
तमुन्मथ्य सुशर्मा तु युवतीमिव कामुकः ।
स्यन्दनं स्वं समारोप्य प्रययौ भीमविक्रमः ॥ ४.३५.१२ ॥
เหมือนชายผู้หลงใหลยกหญิงสาวขึ้น พระเจ้าสุศรรมันผู้มีความกล้าหาญน่าสะพรึงกลัว ก็จับและเหวี่ยงพระเจ้ามัตสยะขึ้นรถศึกของตน แล้วขับจากไป
4.35.13
तस्मिन्गृहीते विरथे विराटे बलवत्तरे ।
बलं सर्वं विभग्नं तन्निरुत्साहं निराशकम् ॥ ४.३५.१३ ॥
เมื่อวิราฏะผู้ทรงพลังยิ่งกว่าถูกจับได้โดยไม่มีรถศึก กองทัพทั้งหมดก็แตกกระจาย หมดกำลังใจและหมดความหวัง
4.35.14
प्राद्रवन्त भयान्मात्स्यास्त्रिगर्तैरर्दिता रणे ।
विदिक्षुः दिक्षु सर्वासु पलायन्ति च यान्ति च ॥ ४.३५.१४ ॥
ชาวมัตสยะถูกพวกตรีคตะรุกรานในการรบ จึงหนีด้วยความกลัว กระจัดกระจายไปทุกทิศทาง หนีไปและวิ่งต่อไป
4.35.15
तेषु विद्रांव्यमाणेषु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भिमसेनमरिन्दमम् ॥ ४.३५.१५ ॥
ขณะที่พวกเขากำลังถูกขับไล่ไป ยุธิษฐิระผู้เป็นบุตรของกุนตี ผู้มีจิตใจชอบธรรม ได้กล่าวกับภีมเสนผู้ปราบศัตรู
4.35.16
मात्स्यराजस्त्रिगर्तेन परामृष्टः सुशर्मणा ।
तं मोक्षय महाबाही मा गमद्द्विषतां वशम् ॥ ४.३५.१६ ॥
พระเจ้ามัตสยะถูกพระเจ้าสุศรรมันแห่งตรีคตะจับไว้ โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง จงช่วยปลดปล่อยพระองค์ อย่าให้ตกอยู่ในอำนาจของศัตรู
4.35.17
भीमसेनः महाबाहो गृहीतं तु सुशर्मणा ।
त्रायस्व मोचय क्षिप्रमस्मत्प्रीतिकरं नृपम् ॥ ४.३५.१७ ॥
โอ้ภีมเสนะ โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง พระราชาผู้เป็นที่รักของเราถูกพระสุศรรมันจับไปแล้ว จงคุ้มครองและปลดปล่อยพระองค์โดยเร็ว
4.35.18
उषिताः स्म सुखं सर्वे सर्वकामैः सुपूजिताः ।
भीमसेन त्वया कार्या तस्य वातस्य निष्कृतिः ॥ ४.३५.१८ ॥
พวกเราทุกคนได้อยู่อาศัยที่นี่อย่างมีความสุข และได้รับการเคารพบูชาอย่างดีตามทุกความปรารถนา โอ้ภีมเสนะ ท่านต้องทดแทนบุญคุณนั้น
4.35.19
तं तथावादिनं तत्र भीमसेनो महाबलः ।
अभ्यभाषत दुर्धर्षो रणमध्ये युधिष्ठिरम् ॥ ४.३५.१९ ॥
ภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลและยากจะต่อกรได้ ตอบยุธิษฐิระผู้ได้กล่าวเช่นนั้นอยู่ท่ามกลางสนามรบตรงนั้นเอง
4.35.20
अहमेनं परित्रास्ये शासनात्तव पार्थिव ।
पश्येदं सुमहत्कर्म युध्यतो मम शत्रुभिः ॥ ४.३५.२० ॥
โอ้พระราชา ตามพระบัญชาของพระองค์ ข้าพระองค์จะคุ้มครองพระองค์นั้นเอง จงดูการกระทำอันยิ่งใหญ่ของข้าพระองค์นี้ขณะที่ข้าพระองค์ต่อสู้กับศัตรูทั้งหลาย
4.35.21
स्वबाहुबलमाश्रित्य परेषामसमं रणे ।
एकान्तमाश्रितो राजंस्तिष्ठ त्वं भ्रातृभिः सह ॥ ४.३५.२१ ॥
ท่านพึ่งกำลังแขนของตนเอง ซึ่งไม่มีผู้ใดในศัตรูเทียบเท่าได้ในการรบ โอ พระราชา จงอยู่ต่างหากจากผู้อื่น พร้อมกับพี่น้องของท่าน
4.35.22
अयं वृक्षो महाशाखो गिरिमात्रो वनस्पतिः ।
अहमेनं समारुज्य पोथयिष्यामि शात्रवान् ॥ ४.३५.२२ ॥
ต้นไม้นี้มีกิ่งใหญ่ สูงเท่าภูเขา เป็นราชาแห่งป่า เราจะปีนขึ้นไปบนมัน แล้วจะบดขยี้ศัตรูให้แหลกลาญ
4.35.23
तं मत्तमिव मातङ्गं वीक्षमाणं वनस्पतिम् ।
अब्रवीद्भ्रातरं वीरं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ४.३५.२३ ॥
ธรรมราชายุธิษฐิระ พระอนุชาผู้กล้าหาญ เมื่อเห็นท่านมองต้นไม้นั้นเหมือนช้างตกมัน จึงตรัสกับพระอนุชาว่า
4.35.24
भीम मा साहसं कार्षीस्तिष्ठत्वेष वनस्पतिः ॥ ४.३५.२४ ॥
ภีมะ อย่าทำการอย่างหุนหัน ปล่อยให้ต้นไม้นี้ยืนอยู่ที่เดิมเถิด
4.35.25
मा त्वां वृक्षेण कर्माणि कुर्वन्तमतिमानुषम् ।
जनाः समवबुध्येरन्भीमोऽयमिति भारत ॥ ४.३५.२५ ॥
โอ โอรสแห่งภรตวงศ์ อย่าให้ผู้คนเห็นท่านทำการอันเหนือมนุษย์ด้วยต้นไม้นั้นแล้วรู้ได้ว่านี่คือภีมะ
4.35.26
मा ग्रहीस्त्वमिमं वृक्षं सिंहनादं च मा नद ।
कर्मणा सिंहनादेन विज्ञास्यन्ति जना ध्रुवम् ॥ ४.३५.२६ ॥
อย่าจับต้นไม้นี้ และอย่าคำรามเหมือนราชสีห์ ด้วยการกระทำและเสียงคำรามของราชสีห์ ผู้คนจะจำท่านได้อย่างแน่นอน
4.35.27
इमं वृक्षं गृहीत्वा त्वं नेमां सेनामभिद्रव ।
वृक्षं च त्वां रुजन्तं वै विज्ञास्यति जनो ध्रुवं ॥ ४.३५.२७ ॥
เมื่อท่านถือต้นไม้นี้ อย่าโจมตีกองทัพนี้ เมื่อผู้คนเห็นท่านทุบศัตรูด้วยต้นไม้นั้น เขาจะจำท่านได้อย่างแน่นอน
4.35.28
अन्यदेवायुधं गृह्य प्रतिपद्यस्व मानुषम् ।
चापं वा यदि वा शक्तिं निस्त्रिंशं वा परश्वथम् ॥ ४.३५.२८ ॥
จงถืออาวุธอื่นและแปลงตนเป็นมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นธนู หอก ดาบ หรือขวานรบ
4.35.29
यदेव मानुषं भीम भवेदन्यैरलक्षितम् ।
तदेवायुधमादाय मोचयाशु महीतिम् ॥ ४.३५.२९ ॥
โอ ภีมะ จงหยิบอาวุธของมนุษย์ชิ้นใดก็ได้ที่ผู้อื่นจะไม่สังเกตเห็น แล้วรีบหยุดการโจมตีของกองทัพนี้เสีย
4.35.30
यमौ च चक्ररक्षौ ते भवितारौ महाबलौ ।
व्यायच्छतस्ते समरे मत्स्यराजं परीप्स्रतः ॥ ४.३५.३० ॥
ฝาแฝดพี่น้องของท่าน ผู้มีกำลังมหาศาลทั้งสองจะเป็นผู้คุ้มกันล้อรถของท่าน ขณะที่ท่านพยายามต่อสู้ในการรบเพื่อปกป้องพระราชาแห่งมัตสยะ
4.35.31
भ्रातुर्वचनमादाय भीमो वृक्षं विसृज्य च ।
चापमादाय संप्राप्तो रथमास्थाय पाण्डवः ॥ ४.३५.३१ ॥
ภีมะรับฟังคำของพี่ชาย จึงปล่อยต้นไม้ หยิบธนูขึ้น แล้วขึ้นยืนบนรถศึก ปาณฑพผู้นั้นก็มาถึง
4.35.32
व्यमुञ्चच्छरवर्षाणि सतोय इव तोयदः ।
तं भीमो भीमकर्माणं शुशर्माणमथाऽऽद्रवत् ॥ ४.३५.३२ ॥
เขาระดมลูกศรลงมาดั่งเมฆที่เต็มไปด้วยน้ำ จากนั้นภีมะก็พุ่งเข้าหาสุศรรมัน ผู้กระทำการอันน่าสะพรึงกลัว
4.35.33
विराटमभिवीक्ष्यैनं तिष्ठितिष्ठेति चावदत् ॥ ४.३५.३३ ॥
เมื่อมองไปยังวิราฏะ เขาก็กล่าวว่า "หยุด หยุด!"
4.35.34
सुशर्मा चिन्तयामास कालान्तकयमोपमम् ।
तिष्ठतिष्ठेति भाषन्तं पृष्ठतो रथपुङ्गवः ॥ ४.३५.३४ ॥
สุศรรมันคิดว่า นี่คือยอดรถศึกผู้เปรียบดั่งกาลอันตกและพระยม กำลังร้องว่า "หยุด หยุด!" อยู่ข้างหลังเรา
4.35.35
पश्यतां सुमहत्कर्म महद्युद्धमुपस्थितम् ।
परावृत्तो धनुर्गृह्य सुशर्मा भ्रातृभिः सह ॥ ४.३५.३५ ॥
ขณะที่ทุกคนมองดู การกระทำอันยิ่งใหญ่และการรบอันใหญ่หลวงก็เข้ามาถึง สุศรรมันหยิบธนูขึ้นแล้วหันกลับไปพร้อมพี่น้องของตน
4.35.36
निमेषान्तरमात्रेण भीमसेनेन ते रथाः ।
रथानां च गजानां च वाजिनां च ससादिनां ॥ ४.३५.३६ ॥
ในเวลาเพียงชั่วกะพริบตา รถศึกเหล่านั้นของพวกเขา พร้อมทั้งรถศึก ช้าง และม้า กับผู้ขี่ทั้งหลาย ถูกภีมเสนปราบลง...
4.35.37
सहस्रशतसंघाताः शूराणामुग्रधन्विनाम् ।
पातिता भीमसेनेन विराटस्य समीपतः ॥ ४.३५.३७ ॥
ใกล้วิราฏะ ภีมเสนได้ล้มทหารกล้าหลายร้อยหลายพัน ซึ่งเป็นนักธนูผู้ดุร้าย ลงเป็นกอง
4.35.38
पत्तयो निहतास्तेषां गदां गृह्य महात्मना ॥ ४.३५.३८ ॥
ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ เมื่อหยิบกระบองขึ้นมา ก็สังหารพลเดินเท้าของพวกเขา
4.35.39
तद्दृष्ट्वा तादृशं युद्धं सुशर्मा युद्धदुर्मदः ।
चिन्तयामास मनसा किं शेषं हि बलस्य मे ॥ ४.३५.३९ ॥
เมื่อเห็นการรบเช่นนั้น สุศรรมันผู้เมามันด้วยความทะนงในการรบ จึงคิดในใจว่า เหลือกำลังพลของเราอยู่อีกเท่าใดกันเล่า
4.35.40
अपरो दृश्यते सैन्ये पुरा मग्नो महाबले ।
आकर्णपूर्णेन तदा धनुषा प्रत्यदृश्यत ॥ ४.३५.४० ॥
โอ ผู้มีกำลังมหาศาล ในกองทัพปรากฏอีกผู้หนึ่ง ซึ่งเคยจมหายไปก่อนหน้านี้ แล้วเขาก็ปรากฏขึ้นอีกครั้ง โดยดึงธนูจนสุดถึงใบหู
4.35.41
सुशर्मा सायकांस्तीक्ष्णान्क्षिपते च पुनःपुनः ॥ ४.३५.४१ ॥
สุศรรมันยิงลูกศรคมกล้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า
4.35.42
ततः समस्तास्ते सर्वे तुरगानभ्यचोदयन् ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणास्त्रिगर्तान्प्रत्यमर्षणाः ॥ ४.३५.४२ ॥
จากนั้นทั้งหมดนั้นทุกคนเร่งม้าของตน แสดงอาวุธทิพย์ และด้วยความเดือดดาลก็รุกเข้าหาตรีคารตะ
4.35.43
तान्निवृत्तरथान्दृष्ट्वा पाण्डवास्तां महाचमूम् ।
वैराटिः परमक्रुद्धो युयुधे परमाद्भुतम् ॥ ४.३५.४३ ॥
เมื่อเห็นรถศึกของพวกนั้นถอยกลับ ปาณฑพทั้งหลายก็สู้กับกองทัพใหญ่นั้น โอรสของวิราฏะโกรธจัดยิ่ง ได้ต่อสู้อย่างน่าอัศจรรย์ยิ่ง
4.35.44
त्रिगर्ताः समभिक्रम्य अयुध्यन्त जयैषिणः ।
तान्भीमसेनः संक्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
वैराटिः परमक्रुद्धो युयुधे परमाद्भुतम् ॥ ४.३५.४४ ॥
พวกตรีคารตะซึ่งปรารถนาชัยชนะก็รุมเข้าโจมตีและต่อสู้ ภีมเสนผู้เก่งที่สุดในบรรดาผู้ถืออาวุธทั้งปวง เกิดความโกรธแรงต่อพวกนั้น โอรสของวิราฏะโกรธจัดยิ่ง ได้ต่อสู้อย่างน่าอัศจรรย์ยิ่ง
4.35.45
सहस्रं प्राहिणीद्राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलश्चापि सप्तैव शतानि प्राहिणोच्छरैः ॥ ४.३५.४५ ॥
พระราชายุธิษฐิระ โอรสของกุนตี ส่งทหารไปหนึ่งพันนาย และนกุลก็ส่งไปเจ็ดร้อยนายพร้อมลูกศร
4.35.46
शतानि त्रीणि शूराणां सहदेवः प्रतापवान् ।
युधिष्ठिरसमादिष्टो निजघ्ने पुरुषर्षभः ॥ ४.३५.४६ ॥
สหเทพผู้ทรงอานุภาพ ตามคำสั่งของยุธิษฐิระ ได้สังหารนักรบสามร้อยนาย พระองค์เป็นวีรบุรุษในหมู่มนุษย์
4.35.47
प्रविश्य महतीं सेनां त्रिगर्तानां महाबलः ।
क्षोभयन्सर्वभूतानि सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ ४.३५.४७ ॥
ผู้ทรงพลังยิ่งนั้นเข้าไปในกองทัพใหญ่ของตรีคารตะ ทำให้สรรพสัตว์ทั้งปวงหวาดหวั่น ดั่งสิงโตที่ทำให้กวางตัวเล็กตื่นตกใจ
4.35.48
ततो युधिष्ठिरो राजा त्वरमाणो महाबलः ।
अभिद्रुत्य सुशर्माणं शरैरभ्यहनद्धृशम् ॥ ४.३५.४८ ॥
ครั้นแล้วพระราชายุธิษฐิระ ผู้ทรงพลังยิ่ง รีบเร่งเข้าไป พุ่งเข้าใส่สุศรรมัน และยิงลูกศรใส่อย่างรุนแรง
4.35.49
सुशर्माऽपि सुसंक्रुद्धस्त्वराणो युधिष्ठिरम् ।
अविध्यद्दशभिर्बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ४.३५.४९ ॥
สุศรรมันเองก็โกรธจัดและรีบเร่งเข้าหายุธิษฐิระ ยิงลูกศรสิบดอกใส่พระองค์ และยิงม้าทั้งสี่ตัวด้วยลูกศรสี่ดอก
4.35.50
ततो राजन्क्षिप्रकारी कुन्तीऽपुत्रो वृकोदरः ।
समासाद्य सुशर्माणमश्वांस्तस्य न्यपातयत् ॥ ४.३५.५० ॥
ครั้นแล้ว ข้าแต่พระราชา วฤโกทระ โอรสของกุนตี ผู้ว่องไวในการกระทำ เข้าประชิดสุศรรมันและทำให้ม้าของเขาล้มลง
4.35.51
पृष्ठगोषौ च तस्याथ हत्वा परमसायकैः ।
अथास्य सारथिं क्रुद्धो रथोपस्थादपतयत् ॥ ४.३५.५१ ॥
ต่อมา พระองค์ทรงสังหารผู้รักษาหลังทั้งสองของเขาด้วยลูกศรอันเยี่ยมยอด แล้วด้วยความโกรธ ได้เหวี่ยงสารถีของเขาตกลงจากแท่นรถศึก
4.35.52
चक्ररक्षस्तु शूरश्च शोणाश्वो नाम नामतः ।
स भयाद्विरथं दृष्ट्वा त्रैगर्तं व्याजहात्तदा ॥ ४.३५.५२ ॥
ส่วนผู้พิทักษ์ล้อรถผู้กล้าหาญชื่อโศณาศวะ เมื่อเห็นตรีคารตะไร้รถศึก ก็ร้องออกมาด้วยความหวาดกลัวในขณะนั้น
4.35.53
ततो विराटः प्रस्कन्द्य रथादथ सुशर्मणः ।
गदामस्य परामृश्य तमेवाभ्यहनद्बली ॥ ४.३५.५३ ॥
ครั้นแล้ววิราฏะกระโดดลงจากรถศึกของสุศรรมัน คว้าคทาของเขา แล้วฟาดเขาด้วยคทานั้นอย่างแรงกล้า
4.35.54
स चचार गदापाणिर्वृद्धोऽपि तरुणो यथा ॥ ४.३५.५४ ॥
พระองค์เคลื่อนไหวไปมาโดยถือคทาในมือ แม้จะชราแล้วก็ยังดูเหมือนหนุ่มแน่น
4.35.55
भीमस्तु भीमसंकाशो रथात्प्रस्कन्द्य वीर्यवान् ।
उत्प्लुत्य गत्वा वेगेन तद्रथे विनिपत्य च।
सुशर्मणः शिरोऽगुह्णात्पुनराश्वास्य युध्यतः ॥ ४.३५.५५ ॥
ฝ่ายภีมะ ผู้น่าสะพรึงกลัวดั่งภีมะเอง กระโดดลงจากรถศึกด้วยความกล้าหาญ พุ่งไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว กระโจนลงบนรถศึกของสุศรรมัน และเมื่อนักรบผู้ต่อสู้นั้นได้พักหายใจแล้ว ก็คว้าศีรษะของเขาไว้
4.35.56
अग्राद्गिरेर्विनिक्षिप्य सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ।
ऊर्ध्वमुत्प्लृत्य मार्जार आखोर्यद्वच्छिरो रुषा ॥ ४.३५.५६ ॥
ดั่งสิงโตเหวี่ยงกวางตัวเล็กลงจากยอดเขา หรือดั่งแมวกระโดดขึ้นและด้วยความโกรธคว้าหัวหนู
4.35.57
समुद्यम्य तु रोषात्तं निष्पिपेष महीतले ।
यदा मूर्ध्नि महाबाहुः प्राहरद्विलपिष्यतः ॥ ४.३५.५७ ॥
ด้วยความโกรธ ภีมะยกเขาขึ้นแล้วบดลงกับพื้นดิน ครั้นแล้ว ผู้มีแขนใหญ่ก็ฟาดศีรษะเขาในขณะที่เขากำลังจะคร่ำครวญ
4.35.58
तस्य जानु ददौ भीमो जघ्ने चैनमरत्निना ।
स मोहमगमद्राजा प्रहारवरपीडितः ॥ ४.३५.५८ ॥
ภีมะกระทุ้งเข่าของเขา และฟาดเขาด้วยแขนท่อนล่าง พระราชาผู้ถูกบีบคั้นด้วยการโจมตีอันเฉียบคมที่สุดนั้นจึงสลบไป
4.35.59
तस्मिन्वीरे गृहीते तु त्रिगर्तानां महारथे ।
अभज्यत बलं सर्वं त्रिगर्तानां भयातुरम् ॥ ४.३५.५९ ॥
เมื่อวีรบุรุษผู้เป็นมหารถีของตรีคารตะถูกจับกุม กองทัพทั้งหมดของตรีคารตะก็แตกกระจัดกระจาย ด้วยความหวาดกลัว
4.35.60
निवृत्य गास्ततः सर्वाः पाण्डुपुत्रा महारथाः ।
अवजित्य सुशर्माणं धनं चादाय सर्वशः ॥ ४.३५.६० ॥
ครั้นแล้ว มหารถีทั้งหลาย โอรสของปาณฑุ หันกลับไปนำฝูงวัวทั้งหมดกลับคืน ทำให้สุศรรมันพ่ายแพ้ และนำทรัพย์สมบัติทั้งหมดกลับมา
4.35.61
स्वबाहुबलसंपन्ना ह्रीनिषेवा यतव्रताः ।
विराटस्य महात्मानः परिक्लेशविनाशनाः।
स्थिताः समक्षं ते सर्वे त्वथ भीमोऽभ्यभाषत ॥ ४.३५.६१ ॥
ผู้ทรงพลังด้วยกำลังแขนของตน ถ่อมตน มั่นคงในวัตรปฏิบัติ บรรดามหาตมะผู้เป็นสหายของพระวิราฏ ผู้ขจัดความทุกข์ยาก ทั้งหมดยืนอยู่ต่อหน้าท่าน แล้วภีมะจึงกล่าวขึ้น
4.35.62
नायं पापसमाचारो मत्तो जीवितुमर्हति ।
किंनु शक्यं मया कर्तुं यद्राजा सततं घृणी ।
गले गृहीत्वा राजानमानीय विवशं वशम् ॥ ४.३५.६२ ॥
ผู้กระทำบาปนี้ไม่สมควรมีชีวิตอยู่ด้วยมือของข้า แต่พระราชาทรงมีพระทัยเมตตาอยู่เสมอ ข้าจะทำอย่างไรได้เล่า เมื่อข้าคว้าคอพระราชาไว้ และนำพระองค์ผู้ไร้ทางต่อสู้มาอยู่ในอำนาจ
4.35.63
तत एनं विचेष्टन्तं बद्ध्वा पार्थो वृकोदरः ।
रथमारोपयामास विसंज्ञं पांसुगुण्ठितम् ॥ ४.३५.६३ ॥
ครั้งนั้น บุตรของพฤถา คือวฤโกทร (ภีมะ) ผูกมัดบุรุษผู้ดิ้นรนนั้นไว้ แล้วให้วางไว้บนรถ ร่างเปรอะด้วยฝุ่นและหมดสติ
4.35.64
अभ्येत्य रणमध्यस्थमभ्यगच्छद्युधिष्ठिरम् ।
दर्शयामास भीमस्तु सुशर्माणं नराधिपम् ॥ ४.३५.६४ ॥
ภีมะเข้าไปหายุธิษฐิระผู้ยืนอยู่กลางสนามรบ แล้วแสดงให้เห็นสุศรรมันเจ้าแห่งมนุษย์
4.35.65
प्रोवाच पुरुषव्याघ्रो भीममाहवशोभिनम् ।
तं राजा प्राहसद्दृष्ट्वा मुच्यतां वै नराधमः ॥ ४.३५.६५ ॥
ปุรุษวยาฆระผู้เปรียบดั่งเสือในหมู่มนุษย์ กล่าวกับภีมะผู้รุ่งโรจน์ในการรบ พระราชาเมื่อทอดพระเนตรเห็นจึงทรงหัวเราะและตรัสว่า "จงปล่อยคนต่ำช้าผู้นี้เถิด"
4.35.66
एवमुक्तोऽब्रवीद्भीमः सुशर्माणं महाबलम् ।
जीवितुं चेच्छसे मूढ हेतुं मे गदतः शृणु ॥ ४.३५.६६ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น ภีมะจึงกล่าวกับสุศรรมันผู้มีกำลังมหาศาลว่า "เจ้าโง่เอ๋ย หากเจ้าปรารถนาจะมีชีวิตอยู่ จงฟังเหตุผลที่ข้าจะกล่าวให้เถิด"
4.35.67
दासोस्मीति त्वया वाच्यं संसत्सु च सभासु च ।
एवं ते जीवितं दद्यामेष युद्धजितो विधिः ॥ ४.३५.६७ ॥
เจ้าต้องกล่าวในที่ประชุมและในสภาทั้งหลายว่า 'ข้าคือทาส' เช่นนี้ข้าจะยกชีวิตให้แก่เจ้า นี่คือกฎของผู้ชนะในการรบ
4.35.68
तमुवाच ततो ज्येष्ठो भ्राता सप्रणयं वचः ।
मुञ्चमुञ्चाधमाचारं प्रमाणं यदि ते वयम् ॥ ४.३५.६८ ॥
ครั้งนั้น พี่ชายคนโตได้กล่าวกับภีมะด้วยถ้อยคำอ่อนโยนว่า "จงปล่อยเขาไปเถิด ปล่อยคนประพฤติชั่วผู้นี้ไปเถิด หากพวกเราเป็นผู้มีอำนาจเหนือเจ้า"
4.35.69
दासभावं गतो ह्येष विराटस्य महीपतेः ।
अदासो गच्छ मुक्तोसि मैवं कार्षीः कदाचन ॥ ४.३५.६९ ॥
บุรุษผู้นี้ได้ตกเป็นทาสของพระวิราฏ ผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินแล้ว เจ้าไม่ใช่ทาส จงไปเถิด เจ้าได้รับการปล่อยแล้ว อย่าได้ทำเช่นนี้อีกเลย
4.35.70
एवमुक्ते तु सव्रीडः सुशर्माऽसीदधोमुखः ।
स मुक्तोऽभ्येत्य राजानमभिवाद्य प्रतस्थिवान् ॥ ४.३५.७० ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น สุศรรมันก็ยืนอยู่ด้วยความละอาย ก้มหน้าลง เมื่อได้รับการปล่อยแล้ว เขาเข้าไปหาพระราชา ถวายความเคารพ แล้วจากไป
4.35.71
विसृज्य तु सुशर्माणं पाण्डवास्ते हतद्विषः ।
स्वबाहुबलसंपन्ना हीनिषेवा यतव्रताः ।
संग्रामशिरसो मध्ये तां रात्रिं सुखिनोऽवसन् ॥ ४.३५.७१ ॥
ปาณฑพทั้งหลายปล่อยสุศรรมันไปแล้ว ศัตรูของพวกเขาถูกสังหารหมดสิ้น ผู้ทรงพลังด้วยกำลังแขนของตน มิได้ตกอยู่ในการรับใช้อันต่ำช้า มั่นคงในวัตรปฏิบัติ ได้พักอยู่อย่างเป็นสุขตลอดราตรีนั้น ท่ามกลางสนามรบ