ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.35.1
तमसाऽभिप्लुते लोके रजसा चैव भारत ।
व्यतिष्ठन्त मुहूर्तं ते व्यूढानीकाः प्रहारिणम् ॥ ४.३५.१ ॥
ହେ ଭରତ! ଅନ୍ଧକାର ଓ ଧୂଳିରେ ଜଗତ ଆଚ୍ଛନ୍ନ ହେବାବେଳେ, ବ୍ୟୂହରେ ସଜ୍ଜିତ ସୈନ୍ୟମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଅଟକି ରହିଲେ।
4.35.2
ततोऽन्धकारं प्रणुदन्नुदतिष्ठन्निशाकरः ।
कुर्वाणो विमलां रात्रिं दर्शयन्क्षत्रियान्रणे ॥ ४.३५.२ ॥
ତେବେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେଲେ; ରାତ୍ରିକୁ ନିର୍ମଳ କରି, ରଣରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
4.35.3
ततः प्रकाशमासाद्य पुनर्युद्धमवर्तत ।
घोररूपं तदा तेषामवेक्ष्य तु परस्परम् ॥ ४.३५.३ ॥
ତା'ପରେ ଆଲୋକ ପାଇ ଯୁଦ୍ଧ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖିଲେ।
4.35.4
तथैव तेषां तुमुलानि तानि क्रुद्धानि चान्योन्यमभिद्रवन्ति ।
गदासिपट्टैश्च परश्वथैश्च प्रासैश्च तीक्ष्णाग्रसुधौतधारैः ॥ ४.३५.४ ॥
ସେହିପରି ସେମାନଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ଓ କୋଳାହଳ ସେନା ପରସ୍ପର ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲେ — ଗଦା, ଖଡ୍ଗ, ପଟ୍ଟିଶ, କୁଠାର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ର ଏବଂ ଚିକ୍କଣ ଧାରର ବର୍ଚ୍ଛା ସହିତ।
4.35.5
बलं तु मात्स्यस्य बलेन राजा सर्वं त्रिगर्ताधिपतिः सुशर्मा ।
प्रमथ्य जित्वा च निपीड्य मत्स्यान्विराटमोजस्विनमभ्यधावत् ॥ ४.३५.५ ॥
କିନ୍ତୁ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ରାଜା ସୁଶର୍ମା ନିଜ ସୈନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମତ୍ସ୍ୟଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଦଳି, ଜିତି, ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରି ବଳବାନ ବିରାଟଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
4.35.6
मत्ताविव वृषौ तौ तु गजाविव मदोद्धतौ ।
सिंहाविव गजग्राहौ शक्रवृत्राविवोद्धतौ ॥ ४.३५.६ ॥
ସେ ଦୁହେଁ ମଦମତ୍ତ ଦୁଇ ଷଣ୍ଢ ପରି, ମଦରେ ଉଦ୍ଧତ ଦୁଇ ହାତୀ ପରି, ହାତୀ ଧରିବା ଦୁଇ ସିଂହ ପରି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବୃତ୍ର ପରି ଉଗ୍ର ଥିଲେ।
4.35.7
उभौ तुल्यबलोत्साहावुभौ तुल्यपराक्रमौ ।
उभौ तुल्यास्रविक्षेपावुभौ युद्धविशारदौ ॥ ४.३५.७ ॥
ଦୁଇଜଣ ବଳ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ସମାନ ଥିଲେ; ଦୁଇଜଣ ପରାକ୍ରମରେ ସମାନ ଥିଲେ; ଦୁଇଜଣ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପରେ ସମାନ ଥିଲେ; ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ।
4.35.8
तौ निहत्य पृथग्धुर्यानुभयोः पार्ष्णिसारथी ।
आस्तां तुल्यधनुर्ग्राहौ कृष्णकंसाविवोद्धतौ ॥ ४.३५.८ ॥
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଉଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଅଶ୍ୱ ଓ ପଛ ସାରଥିମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ବଧ କଲେ; ସେମାନେ ସମାନ ଧନୁର୍ଧର, କୃଷ୍ଣ ଓ କଂସଙ୍କ ପରି ଉଗ୍ର ଥିଲେ।
4.35.9
ततः सुशर्मा त्रैगर्तः सह भ्रात्रा सुवर्मणा ।
अभ्यद्रवन्मत्स्यराजं रथव्रातेन सर्वशः ॥ ४.३५.९ ॥
ଏତେବେଳେ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତରାଜ ସୁଶର୍ମା ନିଜ ଭାଇ ସୁବର୍ମା ସହ ରଥ ସମୂହରେ ସବୁ ଦିଗରୁ ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲା।
4.35.10
ततो रथाभ्यां प्रस्कन्द्य भ्रातरौ क्षत्रियर्षभौ ।
गदापाणी सुसंरब्धौ समभ्यद्रवतां जवात् ॥ ४.३५.१० ॥
ଏତେବେଳେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ ରଥରୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ି, ହାତରେ ଗଦା ଧରି, ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧରେ ବେଗରେ ଧାଇଁଲେ।
4.35.11
सुशर्मा परवीरघ्नो बलवान्वीर्यवान्गदी ।
विरथं मत्स्यराजानं जीवग्राहमथाग्रहीत् ॥ ४.३५.११ ॥
ଶତ୍ରୁ ବୀରଙ୍କ ସଂହାରକ, ବଳବାନ, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଓ ଗଦାଧାରୀ ସୁଶର୍ମା ରଥହୀନ ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ଧରିଲେ।
4.35.12
तमुन्मथ्य सुशर्मा तु युवतीमिव कामुकः ।
स्यन्दनं स्वं समारोप्य प्रययौ भीमविक्रमः ॥ ४.३५.१२ ॥
କାମୁକ ଯେପରି ଯୁବତୀକୁ ଉଠାଇ ନିଏ, ସେପରି ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ସୁଶର୍ମା ତାଙ୍କୁ ଧରି ଉଠାଇ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ ଚାଲିଗଲା।
4.35.13
तस्मिन्गृहीते विरथे विराटे बलवत्तरे ।
बलं सर्वं विभग्नं तन्निरुत्साहं निराशकम् ॥ ४.३५.१३ ॥
ବଳବାନ ବିରାଟ ରଥହୀନ ହୋଇ ଧୃତ ହେବାରୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ଉତ୍ସାହ ଓ ଆଶା ହରାଇଲା।
4.35.14
प्राद्रवन्त भयान्मात्स्यास्त्रिगर्तैरर्दिता रणे ।
विदिक्षुः दिक्षु सर्वासु पलायन्ति च यान्ति च ॥ ४.३५.१४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ମତ୍ସ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ; ସବୁ ଦିଗକୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଲେ।
4.35.15
तेषु विद्रांव्यमाणेषु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भिमसेनमरिन्दमम् ॥ ४.३५.१५ ॥
ସେମାନେ ତଡ଼ାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଧର୍ମାତ୍ମା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶତ୍ରୁଦମନ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.35.16
मात्स्यराजस्त्रिगर्तेन परामृष्टः सुशर्मणा ।
तं मोक्षय महाबाही मा गमद्द्विषतां वशम् ॥ ४.३५.१६ ॥
ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ସୁଶର୍ମା ଧରିଛନ୍ତି। ହେ ମହାବାହୁ, ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର; ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବଶରେ ଯିବାକୁ ଦିଅ ନାହିଁ।
4.35.17
भीमसेनः महाबाहो गृहीतं तु सुशर्मणा ।
त्रायस्व मोचय क्षिप्रमस्मत्प्रीतिकरं नृपम् ॥ ४.३५.१७ ॥
ହେ ଭୀମସେନ, ହେ ମହାବାହୁ! ସୁଶର୍ମା ତାଙ୍କୁ ଧରିଛନ୍ତି। ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ମୁକ୍ତ କର; ସେ ରାଜା ଆମର ପ୍ରିୟ।
4.35.18
उषिताः स्म सुखं सर्वे सर्वकामैः सुपूजिताः ।
भीमसेन त्वया कार्या तस्य वातस्य निष्कृतिः ॥ ४.३५.१८ ॥
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ସୁଖରେ ରହିଲୁ ଓ ସବୁ ଇଚ୍ଛାରେ ଭଲ ସମ୍ମାନିତ ହେଲୁ। ହେ ଭୀମସେନ, ସେହି ଋଣର ପ୍ରତିଦାନ ତୁମକୁ କରିବାକୁ ହେବ।
4.35.19
तं तथावादिनं तत्र भीमसेनो महाबलः ।
अभ्यभाषत दुर्धर्षो रणमध्ये युधिष्ठिरम् ॥ ४.३५.१९ ॥
ସେଠାରେ ସେପରି କହୁଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ମହାବଳୀ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭୀମସେନ ରଣମଧ୍ୟରେ ହିଁ କହିଲେ।
4.35.20
अहमेनं परित्रास्ये शासनात्तव पार्थिव ।
पश्येदं सुमहत्कर्म युध्यतो मम शत्रुभिः ॥ ४.३५.२० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ ମୋର ଏହି ମହାନ କର୍ମ ଦେଖ।
4.35.21
स्वबाहुबलमाश्रित्य परेषामसमं रणे ।
एकान्तमाश्रितो राजंस्तिष्ठ त्वं भ्रातृभिः सह ॥ ४.३५.२१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ନିଜ ବାହୁବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ରଣରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅତୁଳନୀୟ ହୋଇ, ତୁମେ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକାନ୍ତରେ ରୁହ।
4.35.22
अयं वृक्षो महाशाखो गिरिमात्रो वनस्पतिः ।
अहमेनं समारुज्य पोथयिष्यामि शात्रवान् ॥ ४.३५.२२ ॥
ଏହି ଗଛ, ବଡ଼ ଡାଳବିଶିଷ୍ଟ, ପର୍ବତ ପରି ଉଚ୍ଚ ବନସ୍ପତି। ମୁଁ ଏଥିରେ ଚଢ଼ି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପିଷି ଦେବି।
4.35.23
तं मत्तमिव मातङ्गं वीक्षमाणं वनस्पतिम् ।
अब्रवीद्भ्रातरं वीरं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ४.३५.२३ ॥
ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି ସେହି ଗଛକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସେହି ବୀର ଭାଇଙ୍କୁ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ।
4.35.24
भीम मा साहसं कार्षीस्तिष्ठत्वेष वनस्पतिः ॥ ४.३५.२४ ॥
ଭୀମ, ସାହସ କର ନାହିଁ। ଏହି ଗଛ ସେଠାରେ ହିଁ ଠିଆ ହେଉ।
4.35.25
मा त्वां वृक्षेण कर्माणि कुर्वन्तमतिमानुषम् ।
जनाः समवबुध्येरन्भीमोऽयमिति भारत ॥ ४.३५.२५ ॥
ହେ ଭାରତ, ବୃକ୍ଷ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅତିମାନୁଷ କର୍ମ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ଲୋକେ 'ଏ ଭୀମ' ବୋଲି ଚିହ୍ନି ନ ପାରନ୍ତୁ।
4.35.26
मा ग्रहीस्त्वमिमं वृक्षं सिंहनादं च मा नद ।
कर्मणा सिंहनादेन विज्ञास्यन्ति जना ध्रुवम् ॥ ४.३५.२६ ॥
ତୁମେ ଏ ବୃକ୍ଷ ଧର ନାହିଁ, ସିଂହନାଦ ମଧ୍ୟ କର ନାହିଁ; କର୍ମ ଓ ସିଂହନାଦରେ ଲୋକେ ନିଶ୍ଚୟ ଚିହ୍ନିବେ।
4.35.27
इमं वृक्षं गृहीत्वा त्वं नेमां सेनामभिद्रव ।
वृक्षं च त्वां रुजन्तं वै विज्ञास्यति जनो ध्रुवं ॥ ४.३५.२७ ॥
ଏ ବୃକ୍ଷ ଧରି ତୁମେ ଏ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କର ନାହିଁ; ବୃକ୍ଷରେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବାର ଦେଖି ଲୋକେ ନିଶ୍ଚୟ ଚିହ୍ନିବେ।
4.35.28
अन्यदेवायुधं गृह्य प्रतिपद्यस्व मानुषम् ।
चापं वा यदि वा शक्तिं निस्त्रिंशं वा परश्वथम् ॥ ४.३५.२८ ॥
ଅନ୍ୟ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କର — ଧନୁ, କିମ୍ବା ଶକ୍ତି, କିମ୍ବା ଖଡ୍ଗ, କିମ୍ବା ପରଶୁ।
4.35.29
यदेव मानुषं भीम भवेदन्यैरलक्षितम् ।
तदेवायुधमादाय मोचयाशु महीतिम् ॥ ४.३५.२९ ॥
ହେ ଭୀମ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଦୃଶ୍ୟ ଯେଉଁ ମାନବ ଅସ୍ତ୍ର ହେବ, ସେଇଥିକୁ ଧରି ଶୀଘ୍ର ଏ ସେନାର ଆକ୍ରମଣ ରୋକ।
4.35.30
यमौ च चक्ररक्षौ ते भवितारौ महाबलौ ।
व्यायच्छतस्ते समरे मत्स्यराजं परीप्स्रतः ॥ ४.३५.३० ॥
ତୁମର ଯମଜ ଭାଇ ଦୁଇଜଣ ମହାବଳୀ ହୋଇ ତୁମର ଚକ୍ରରକ୍ଷକ ହେବେ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ।
4.35.31
भ्रातुर्वचनमादाय भीमो वृक्षं विसृज्य च ।
चापमादाय संप्राप्तो रथमास्थाय पाण्डवः ॥ ४.३५.३१ ॥
ଭାଇଙ୍କ ବଚନ ଗ୍ରହଣ କରି ଭୀମ ବୃକ୍ଷ ଛାଡ଼ି ଧନୁ ନେଇ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି ପାଣ୍ଡବ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
4.35.32
व्यमुञ्चच्छरवर्षाणि सतोय इव तोयदः ।
तं भीमो भीमकर्माणं शुशर्माणमथाऽऽद्रवत् ॥ ४.३५.३२ ॥
ଜଳଭରା ମେଘ ପରି ସେ ଶର ବର୍ଷା କଲା; ସେତେବେଳେ ଭୀମ ଭୟଙ୍କର କର୍ମା ସୁଶର୍ମା ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
4.35.33
विराटमभिवीक्ष्यैनं तिष्ठितिष्ठेति चावदत् ॥ ४.३५.३३ ॥
ବିରାଟଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କହିଲେ, 'ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ!'
4.35.34
सुशर्मा चिन्तयामास कालान्तकयमोपमम् ।
तिष्ठतिष्ठेति भाषन्तं पृष्ठतो रथपुङ्गवः ॥ ४.३५.३४ ॥
ସୁଶର୍ମା ଭାବିଲେ—କାଳ ଓ ଯମ ସଦୃଶ, ପଛରୁ 'ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ' କହୁଥିବା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ।
4.35.35
पश्यतां सुमहत्कर्म महद्युद्धमुपस्थितम् ।
परावृत्तो धनुर्गृह्य सुशर्मा भ्रातृभिः सह ॥ ४.३५.३५ ॥
ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେଇ ମହା କର୍ମ ଓ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ସୁଶର୍ମା ଧନୁ ନେଇ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ପଛକୁ ଫେରିଲେ।
4.35.36
निमेषान्तरमात्रेण भीमसेनेन ते रथाः ।
रथानां च गजानां च वाजिनां च ससादिनां ॥ ४.३५.३६ ॥
ପଲକ ଝାଙ୍କିବା ସମୟରେ ଭୀମସେନ ସେମାନଙ୍କ ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା—ସାରଥୀ ସହିତ—...
4.35.37
सहस्रशतसंघाताः शूराणामुग्रधन्विनाम् ।
पातिता भीमसेनेन विराटस्य समीपतः ॥ ४.३५.३७ ॥
ବିରାଟଙ୍କ ନିକଟରେ ଭୀମସେନ ଉଗ୍ରଧନୁର୍ଧର ଶୂରମାନଙ୍କୁ ଶହ ଶହ ହଜାର ହଜାର ଦଳରେ ପାତିତ କଲେ।
4.35.38
पत्तयो निहतास्तेषां गदां गृह्य महात्मना ॥ ४.३५.३८ ॥
ମହାତ୍ମା ଗଦା ଧରି ସେମାନଙ୍କ ପଦାତିକମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
4.35.39
तद्दृष्ट्वा तादृशं युद्धं सुशर्मा युद्धदुर्मदः ।
चिन्तयामास मनसा किं शेषं हि बलस्य मे ॥ ४.३५.३९ ॥
ଏପରି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ସୁଶର୍ମା ମନେ ମନେ ଭାବିଲେ, ମୋ ସୈନ୍ୟବଳରୁ ଆଉ କଣ ବାକି ଅଛି?
4.35.40
अपरो दृश्यते सैन्ये पुरा मग्नो महाबले ।
आकर्णपूर्णेन तदा धनुषा प्रत्यदृश्यत ॥ ४.३५.४० ॥
ହେ ମହାବଳୀ, ସୈନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବରୁ ନିମଜ୍ଜିତ ଆଉ ଜଣେ ଦେଖାଗଲା; ସେତେବେଳେ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟଣା ଧନୁ ସହିତ ସେ ପୁଣି ଦେଖାଗଲା।
4.35.41
सुशर्मा सायकांस्तीक्ष्णान्क्षिपते च पुनःपुनः ॥ ४.३५.४१ ॥
ସୁଶର୍ମା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ବାରମ୍ବାର ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିଲେ।
4.35.42
ततः समस्तास्ते सर्वे तुरगानभ्यचोदयन् ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणास्त्रिगर्तान्प्रत्यमर्षणाः ॥ ४.३५.४२ ॥
ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଚଳାଇଲେ; ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରକାଶ କରି, କ୍ରୋଧରେ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
4.35.43
तान्निवृत्तरथान्दृष्ट्वा पाण्डवास्तां महाचमूम् ।
वैराटिः परमक्रुद्धो युयुधे परमाद्भुतम् ॥ ४.३५.४३ ॥
ସେମାନଙ୍କ ରଥ ଫେରିଯିବାର ଦେଖି ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେହି ମହାସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ବିରାଟପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
4.35.44
त्रिगर्ताः समभिक्रम्य अयुध्यन्त जयैषिणः ।
तान्भीमसेनः संक्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
वैराटिः परमक्रुद्धो युयुधे परमाद्भुतम् ॥ ४.३५.४४ ॥
ବିଜୟାକାଙ୍କ୍ଷୀ ତ୍ରିଗର୍ତମାନେ ଏକତ୍ର ଆକ୍ରମଣ କରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମସେନ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ବିରାଟପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
4.35.45
सहस्रं प्राहिणीद्राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलश्चापि सप्तैव शतानि प्राहिणोच्छरैः ॥ ४.३५.४५ ॥
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହଜାରେ ଯୋଦ୍ଧା ପଠାଇଲେ। ନକୁଳ ମଧ୍ୟ ବାଣ ସହ ସାତଶହ ଯୋଦ୍ଧା ପଠାଇଲେ।
4.35.46
शतानि त्रीणि शूराणां सहदेवः प्रतापवान् ।
युधिष्ठिरसमादिष्टो निजघ्ने पुरुषर्षभः ॥ ४.३५.४६ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପ୍ରତାପୀ ସହଦେବ ତିନିଶହ ଶୂରଙ୍କ ସହ (ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ) ସଂହାର କଲେ। ସେ ପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷଭ ଥିଲେ।
4.35.47
प्रविश्य महतीं सेनां त्रिगर्तानां महाबलः ।
क्षोभयन्सर्वभूतानि सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ ४.३५.४७ ॥
ମହାବଳ (ଭୀମ) ତ୍ରିଗର୍ତଙ୍କ ବିଶାଳ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସିଂହ ଯେପରି ସାନ ହରିଣଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କଂପାଇଲେ।
4.35.48
ततो युधिष्ठिरो राजा त्वरमाणो महाबलः ।
अभिद्रुत्य सुशर्माणं शरैरभ्यहनद्धृशम् ॥ ४.३५.४८ ॥
ତା'ପରେ ମହାବଳ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ସୁଶର୍ମାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆହତ କଲେ।
4.35.49
सुशर्माऽपि सुसंक्रुद्धस्त्वराणो युधिष्ठिरम् ।
अविध्यद्दशभिर्बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ४.३५.४९ ॥
ସୁଶର୍ମା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପ୍ରତି ଧାଇଁଲା; ଦଶ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଚାରି ବାଣରେ ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ବିଦ୍ଧ କଲା।
4.35.50
ततो राजन्क्षिप्रकारी कुन्तीऽपुत्रो वृकोदरः ।
समासाद्य सुशर्माणमश्वांस्तस्य न्यपातयत् ॥ ४.३५.५० ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ବୃକୋଦର (ଭୀମ) ସୁଶର୍ମାଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ପାଡ଼ି ଦେଲେ।
4.35.51
पृष्ठगोषौ च तस्याथ हत्वा परमसायकैः ।
अथास्य सारथिं क्रुद्धो रथोपस्थादपतयत् ॥ ४.३५.५१ ॥
ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ପଛର ଦୁଇ ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣରେ ବଧ କରି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ରଥ ଆସନରୁ ପକାଇ ଦେଲେ।
4.35.52
चक्ररक्षस्तु शूरश्च शोणाश्वो नाम नामतः ।
स भयाद्विरथं दृष्ट्वा त्रैगर्तं व्याजहात्तदा ॥ ४.३५.५२ ॥
କିନ୍ତୁ ଚକ୍ରରକ୍ଷକ ଶୂର ଶୋଣାଶ୍ଵ ନାମକ ଯୋଦ୍ଧା ରଥହୀନ ତ୍ରୈଗର୍ତ (ସୁଶର୍ମା)ଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ସେତେବେଳେ ଡାକି ଉଠିଲା।
4.35.53
ततो विराटः प्रस्कन्द्य रथादथ सुशर्मणः ।
गदामस्य परामृश्य तमेवाभ्यहनद्बली ॥ ४.३५.५३ ॥
ତା'ପରେ ବିରାଟ ରଥରୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ି, ସୁଶର୍ମାଙ୍କର ଗଦା ଧରି ବଳରେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ପ୍ରହାର କଲେ।
4.35.54
स चचार गदापाणिर्वृद्धोऽपि तरुणो यथा ॥ ४.३५.५४ ॥
ସେ ହାତରେ ଗଦା ଧରି ବୁଲିଲେ, ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯୁବକ ପରି।
4.35.55
भीमस्तु भीमसंकाशो रथात्प्रस्कन्द्य वीर्यवान् ।
उत्प्लुत्य गत्वा वेगेन तद्रथे विनिपत्य च।
सुशर्मणः शिरोऽगुह्णात्पुनराश्वास्य युध्यतः ॥ ४.३५.५५ ॥
ଭୀମ ପରି ଭୟଙ୍କର ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ଭୀମ ନିଜ ରଥରୁ ଡେଇଁ, ବେଗରେ ଉପରକୁ ଡେଇଁ ତାହାର ରଥ ଉପରେ ପଡ଼ି, ଯୁଦ୍ଧରତ ସୁଶର୍ମାର ମସ୍ତକ ପୁନଃ ଶ୍ୱାସ ନେବା ପରେ ଧରିଲେ।
4.35.56
अग्राद्गिरेर्विनिक्षिप्य सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ।
ऊर्ध्वमुत्प्लृत्य मार्जार आखोर्यद्वच्छिरो रुषा ॥ ४.३५.५६ ॥
ସିଂହ ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ସାନ ହରିଣକୁ ଫିଙ୍ଗିବା ପରି, କିମ୍ବା ବିଲେଇ ଉପରକୁ ଡେଇଁ କ୍ରୋଧରେ ମୂଷାର ମସ୍ତକ ଧରିବା ପରି।
4.35.57
समुद्यम्य तु रोषात्तं निष्पिपेष महीतले ।
यदा मूर्ध्नि महाबाहुः प्राहरद्विलपिष्यतः ॥ ४.३५.५७ ॥
କ୍ରୋଧରେ ତାହାକୁ ଉଠାଇ ଭୂମିରେ ପିଷି ଦେଲେ; ଏବଂ ବିଳାପ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ତାହାର ମସ୍ତକରେ ସେ ମହାବାହୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
4.35.58
तस्य जानु ददौ भीमो जघ्ने चैनमरत्निना ।
स मोहमगमद्राजा प्रहारवरपीडितः ॥ ४.३५.५८ ॥
ଭୀମ ତାହାର ଆଣ୍ଠୁରେ ପ୍ରହାର କଲେ ଏବଂ କହୁଣୀରେ ତାହାକୁ ମାରିଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରହାରରେ ପୀଡିତ ସେ ରାଜା ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲେ।
4.35.59
तस्मिन्वीरे गृहीते तु त्रिगर्तानां महारथे ।
अभज्यत बलं सर्वं त्रिगर्तानां भयातुरम् ॥ ४.३५.५९ ॥
ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନଙ୍କର ସେ ମହାରଥୀ ବୀର ଧରାପଡ଼ିବା ପରେ, ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା।
4.35.60
निवृत्य गास्ततः सर्वाः पाण्डुपुत्रा महारथाः ।
अवजित्य सुशर्माणं धनं चादाय सर्वशः ॥ ४.३५.६० ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ମହାରଥୀ ପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତ ଗାଈ ଫେରାଇ, ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ଜିଣି ଓ ସମସ୍ତ ଧନ ନେଇ ଫେରିଲେ।
4.35.61
स्वबाहुबलसंपन्ना ह्रीनिषेवा यतव्रताः ।
विराटस्य महात्मानः परिक्लेशविनाशनाः।
स्थिताः समक्षं ते सर्वे त्वथ भीमोऽभ्यभाषत ॥ ४.३५.६१ ॥
ନିଜ ବାହୁବଳରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ବ୍ରତନିଷ୍ଠ, ବିରାଟଙ୍କ ମହାତ୍ମା, ଦୁଃଖ ନାଶକ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହେଲେ; ତା'ପରେ ଭୀମ କହିଲେ।
4.35.62
नायं पापसमाचारो मत्तो जीवितुमर्हति ।
किंनु शक्यं मया कर्तुं यद्राजा सततं घृणी ।
गले गृहीत्वा राजानमानीय विवशं वशम् ॥ ४.३५.६२ ॥
ଏହି ପାପାଚାରୀ ମୋ ଠାରୁ ବଞ୍ଚିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ରାଜା ସର୍ବଦା ଦୟାଳୁ, ତେବେ ମୁଁ କ'ଣ କରିପାରିବି? ଗଳା ଧରି, ଅସହାୟ ରାଜାଙ୍କୁ ବଶରେ ଆଣି —
4.35.63
तत एनं विचेष्टन्तं बद्ध्वा पार्थो वृकोदरः ।
रथमारोपयामास विसंज्ञं पांसुगुण्ठितम् ॥ ४.३५.६३ ॥
ତା'ପରେ ଛଟପଟ ହେଉଥିବା ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ପୃଥାପୁତ୍ର ବୃକୋଦର (ଭୀମ) ଧୂଳିରେ ଘୋଡ଼ାଇ ହୋଇ ଅଚେତ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇଲେ।
4.35.64
अभ्येत्य रणमध्यस्थमभ्यगच्छद्युधिष्ठिरम् ।
दर्शयामास भीमस्तु सुशर्माणं नराधिपम् ॥ ४.३५.६४ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଭୀମ ନରାଧିପ ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
4.35.65
प्रोवाच पुरुषव्याघ्रो भीममाहवशोभिनम् ।
तं राजा प्राहसद्दृष्ट्वा मुच्यतां वै नराधमः ॥ ४.३५.६५ ॥
ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର (ଯୁଧିଷ୍ଠିର) ଯୁଦ୍ଧଶୋଭିତ ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହସି କହିଲେ, "ଏହି ନୀଚକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।"
4.35.66
एवमुक्तोऽब्रवीद्भीमः सुशर्माणं महाबलम् ।
जीवितुं चेच्छसे मूढ हेतुं मे गदतः शृणु ॥ ४.३५.६६ ॥
ଏହିପରି କହିବା ପରେ ଭୀମ ମହାବଳୀ ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ — "ହେ ମୂର୍ଖ, ଯଦି ତୁମେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ମୋ କଥିତ କାରଣ ଶୁଣ।"
4.35.67
दासोस्मीति त्वया वाच्यं संसत्सु च सभासु च ।
एवं ते जीवितं दद्यामेष युद्धजितो विधिः ॥ ४.३५.६७ ॥
'ମୁଁ ଦାସ' ଏହା ତୁମେ ସଭା ଓ ପରିଷଦରେ କହିବାକୁ ହେବ। ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଜୀବନ ଦେବି; ଏହା ଯୁଦ୍ଧଜୟୀଙ୍କ ବିଧି।
4.35.68
तमुवाच ततो ज्येष्ठो भ्राता सप्रणयं वचः ।
मुञ्चमुञ्चाधमाचारं प्रमाणं यदि ते वयम् ॥ ४.३५.६८ ॥
ସେତେବେଳେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ତାକୁ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ: 'ଛାଡ଼, ଛାଡ଼ ଏହି ଅଧମାଚାରୀକୁ, ଯଦି ଆମେ ତୁମର ପ୍ରମାଣ।'
4.35.69
दासभावं गतो ह्येष विराटस्य महीपतेः ।
अदासो गच्छ मुक्तोसि मैवं कार्षीः कदाचन ॥ ४.३५.६९ ॥
ଏ ତ ମହାରାଜ ବିରାଟଙ୍କର ଦାସଭାବ ପାଇଛି। ତୁମେ ଦାସ ନୁହଁ, ଯାଅ, ତୁମେ ମୁକ୍ତ; ଆଉ କେବେ ଏପରି କରନାହିଁ।
4.35.70
एवमुक्ते तु सव्रीडः सुशर्माऽसीदधोमुखः ।
स मुक्तोऽभ्येत्य राजानमभिवाद्य प्रतस्थिवान् ॥ ४.३५.७० ॥
ଏପରି କୁହାଗଲେ ସୁଶର୍ମା ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ମୁହଁ ତଳକୁ କରି ରହିଲେ। ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପ୍ରଣାମ କରି ଚାଲିଗଲେ।
4.35.71
विसृज्य तु सुशर्माणं पाण्डवास्ते हतद्विषः ।
स्वबाहुबलसंपन्ना हीनिषेवा यतव्रताः ।
संग्रामशिरसो मध्ये तां रात्रिं सुखिनोऽवसन् ॥ ४.३५.७१ ॥
ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ, ନିଜ ବାହୁବଳରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ନୀଚ ସେବାରେ ନ ଯାଇ, ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼, ଯୁଦ୍ଧର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ରାତ୍ରି ସୁଖରେ ରହିଲେ।