మహాభారతం · అధ్యాయం 4.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.35.1
तमसाऽभिप्लुते लोके रजसा चैव भारत ।
व्यतिष्ठन्त मुहूर्तं ते व्यूढानीकाः प्रहारिणम् ॥ ४.३५.१ ॥
ఓ భరతా! చీకటితో, ధూళితో లోకం కప్పబడినప్పుడు, వ్యూహంలో నిలిచిన సేనలు ఒక క్షణం పోరాడేవారిగా నిలిచిపోయాయి.
4.35.2
ततोऽन्धकारं प्रणुदन्नुदतिष्ठन्निशाकरः ।
कुर्वाणो विमलां रात्रिं दर्शयन्क्षत्रियान्रणे ॥ ४.३५.२ ॥
అప్పుడు చీకటిని తొలగిస్తూ చంద్రుడు ఉదయించాడు; రాత్రిని నిర్మలంగా చేస్తూ, యుద్ధంలో క్షత్రియులను చూపించాడు.
4.35.3
ततः प्रकाशमासाद्य पुनर्युद्धमवर्तत ।
घोररूपं तदा तेषामवेक्ष्य तु परस्परम् ॥ ४.३५.३ ॥
తరువాత వెలుగు రావడంతో యుద్ధం మళ్లీ మొదలైంది; అప్పుడు వారు ఒకరినొకరు భయంకర రూపంలో చూశారు.
4.35.4
तथैव तेषां तुमुलानि तानि क्रुद्धानि चान्योन्यमभिद्रवन्ति ।
गदासिपट्टैश्च परश्वथैश्च प्रासैश्च तीक्ष्णाग्रसुधौतधारैः ॥ ४.३५.४ ॥
అలాగే వారి కోపోద్రిక్త, కోలాహల సేనలు ఒకరిపై ఒకరు పడ్డాయి — గదలు, కత్తులు, పట్టిశాలు, గొడ్డళ్లు, పదునైన కొసలు మెరుగుపెట్టిన ఈటెలతో.
4.35.5
बलं तु मात्स्यस्य बलेन राजा सर्वं त्रिगर्ताधिपतिः सुशर्मा ।
प्रमथ्य जित्वा च निपीड्य मत्स्यान्विराटमोजस्विनमभ्यधावत् ॥ ४.३५.५ ॥
కానీ త్రిగర్తుల అధిపతి రాజు సుశర్మ తన సేనతో మత్స్యుల సమస్త సేనను చితకొట్టి, జయించి, మత్స్యులను పీడించి, పరాక్రమశాలి విరాటునిపై దాడి చేశాడు.
4.35.6
मत्ताविव वृषौ तौ तु गजाविव मदोद्धतौ ।
सिंहाविव गजग्राहौ शक्रवृत्राविवोद्धतौ ॥ ४.३५.६ ॥
ఆ ఇద్దరూ మదించిన ఎద్దుల్లా, మదంతో ఉన్మత్తమైన ఏనుగుల్లా, ఏనుగులను పట్టుకునే రెండు సింహాల్లా, ఇంద్రుడు మరియు వృత్రుడిలా ఉగ్రంగా ఉన్నారు.
4.35.7
उभौ तुल्यबलोत्साहावुभौ तुल्यपराक्रमौ ।
उभौ तुल्यास्रविक्षेपावुभौ युद्धविशारदौ ॥ ४.३५.७ ॥
ఇద్దరూ బలంలోనూ ఉత్సాహంలోనూ సమానులు; ఇద్దరూ పరాక్రమంలో సమానులు; ఇద్దరూ అస్త్రాలను ప్రయోగించడంలో సమానులు; ఇద్దరూ యుద్ధంలో నిపుణులు.
4.35.8
तौ निहत्य पृथग्धुर्यानुभयोः पार्ष्णिसारथी ।
आस्तां तुल्यधनुर्ग्राहौ कृष्णकंसाविवोद्धतौ ॥ ४.३५.८ ॥
వారిద్దరూ ఇద్దరి ముందు గుర్రాలను, వెనుక సారథులను వేర్వేరుగా చంపారు; వారు సమాన ధనుర్ధరులు, కృష్ణ-కంసుల వలె ఉగ్రులు.
4.35.9
ततः सुशर्मा त्रैगर्तः सह भ्रात्रा सुवर्मणा ।
अभ्यद्रवन्मत्स्यराजं रथव्रातेन सर्वशः ॥ ४.३५.९ ॥
అప్పుడు త్రిగర్త రాజు సుశర్మ తన సోదరుడు సువర్మతో కలిసి రథ సమూహంతో అన్ని వైపుల నుండి మత్స్య రాజుపై దాడి చేశాడు.
4.35.10
ततो रथाभ्यां प्रस्कन्द्य भ्रातरौ क्षत्रियर्षभौ ।
गदापाणी सुसंरब्धौ समभ्यद्रवतां जवात् ॥ ४.३५.१० ॥
అప్పుడు క్షత్రియ శ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరు సోదరులు తమ రథాల నుండి దూకి, గదలు చేతబట్టి, అత్యంత కోపంతో వేగంగా దూకారు.
4.35.11
सुशर्मा परवीरघ्नो बलवान्वीर्यवान्गदी ।
विरथं मत्स्यराजानं जीवग्राहमथाग्रहीत् ॥ ४.३५.११ ॥
శత్రువీరులను సంహరించే, బలవంతుడు, పరాక్రమవంతుడు, గదాధారి అయిన సుశర్మ రథం లేని మత్స్య రాజును సజీవంగా పట్టుకున్నాడు.
4.35.12
तमुन्मथ्य सुशर्मा तु युवतीमिव कामुकः ।
स्यन्दनं स्वं समारोप्य प्रययौ भीमविक्रमः ॥ ४.३५.१२ ॥
కామి తన యువతిని ఎత్తుకుపోయినట్లు, భయంకర పరాక్రమవంతుడైన సుశర్మ అతన్ని ఎత్తి తన రథంపై ఎక్కించుకుని వెళ్లిపోయాడు.
4.35.13
तस्मिन्गृहीते विरथे विराटे बलवत्तरे ।
बलं सर्वं विभग्नं तन्निरुत्साहं निराशकम् ॥ ४.३५.१३ ॥
బలవంతుడైన విరాటుడు రథం లేకుండా బంధింపబడగా, ఆ సైన్యం అంతా చెదిరిపోయి ఉత్సాహం, ఆశ లేనిదై పోయింది.
4.35.14
प्राद्रवन्त भयान्मात्स्यास्त्रिगर्तैरर्दिता रणे ।
विदिक्षुः दिक्षु सर्वासु पलायन्ति च यान्ति च ॥ ४.३५.१४ ॥
యుద్ధంలో త్రిగర్తులచే పీడింపబడిన మత్స్యులు భయంతో పారిపోయారు; అన్ని దిక్కులకు చెదిరి పరుగెత్తుతూ వెళ్ళిపోయారు.
4.35.15
तेषु विद्रांव्यमाणेषु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भिमसेनमरिन्दमम् ॥ ४.३५.१५ ॥
వారు తరిమివేయబడుతుండగా, ధర్మాత్ముడైన కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు శత్రుదమనుడైన భీమసేనుడితో మాట్లాడాడు.
4.35.16
मात्स्यराजस्त्रिगर्तेन परामृष्टः सुशर्मणा ।
तं मोक्षय महाबाही मा गमद्द्विषतां वशम् ॥ ४.३५.१६ ॥
మత్స్యరాజును త్రిగర్తుడు సుశర్మ పట్టుకున్నాడు. ఓ మహాబాహూ, అతన్ని విడిపించు; శత్రువుల వశంలోకి పోనీయకు.
4.35.17
भीमसेनः महाबाहो गृहीतं तु सुशर्मणा ।
त्रायस्व मोचय क्षिप्रमस्मत्प्रीतिकरं नृपम् ॥ ४.३५.१७ ॥
భీమసేనా, ఓ మహాబాహూ! సుశర్మ అతన్ని పట్టుకున్నాడు. వెంటనే అతన్ని రక్షించి విడిపించు; ఆ రాజు మనకు ప్రియుడు.
4.35.18
उषिताः स्म सुखं सर्वे सर्वकामैः सुपूजिताः ।
भीमसेन त्वया कार्या तस्य वातस्य निष्कृतिः ॥ ४.३५.१८ ॥
మనమంతా ఇక్కడ సుఖంగా ఉన్నాం, అన్ని కోరికలతో బాగా సత్కరింపబడ్డాం. భీమసేనా, ఆ ఋణానికి ప్రతిఫలం నీవు చేయాలి.
4.35.19
तं तथावादिनं तत्र भीमसेनो महाबलः ।
अभ्यभाषत दुर्धर्षो रणमध्ये युधिष्ठिरम् ॥ ४.३५.१९ ॥
అక్కడ అలా మాట్లాడిన యుధిష్ఠిరునితో మహాబలుడు, జయించరాని వాడైన భీమసేనుడు యుద్ధ మధ్యంలోనే మాట్లాడాడు.
4.35.20
अहमेनं परित्रास्ये शासनात्तव पार्थिव ।
पश्येदं सुमहत्कर्म युध्यतो मम शत्रुभिः ॥ ४.३५.२० ॥
ఓ రాజా, నీ ఆజ్ఞ మేరకు నేను ఇతనిని రక్షిస్తాను. శత్రువులతో నేను పోరాడుతున్నప్పుడు చేసే ఈ మహాకార్యాన్ని చూడు.
4.35.21
स्वबाहुबलमाश्रित्य परेषामसमं रणे ।
एकान्तमाश्रितो राजंस्तिष्ठ त्वं भ्रातृभिः सह ॥ ४.३५.२१ ॥
ఓ రాజా, నీ స్వంత బాహుబలాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, యుద్ధంలో శత్రువులకు సాటిలేని వాడిగా, నీవు సోదరులతో కలిసి ఏకాంతంలో ఉండు.
4.35.22
अयं वृक्षो महाशाखो गिरिमात्रो वनस्पतिः ।
अहमेनं समारुज्य पोथयिष्यामि शात्रवान् ॥ ४.३५.२२ ॥
ఈ చెట్టు, పెద్ద కొమ్మలు కలిగి పర్వతమంత ఎత్తున్న వనస్పతి. నేను దీనిపై ఎక్కి శత్రువులను అణచివేస్తాను.
4.35.23
तं मत्तमिव मातङ्गं वीक्षमाणं वनस्पतिम् ।
अब्रवीद्भ्रातरं वीरं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ४.३५.२३ ॥
మదించిన ఏనుగులా ఆ చెట్టును చూస్తున్న అతనితో, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు తన వీర సోదరునితో అన్నాడు.
4.35.24
भीम मा साहसं कार्षीस्तिष्ठत्वेष वनस्पतिः ॥ ४.३५.२४ ॥
భీమా, సాహసం చేయకు. ఈ చెట్టు అలాగే నిలిచి ఉండనివ్వు.
4.35.25
मा त्वां वृक्षेण कर्माणि कुर्वन्तमतिमानुषम् ।
जनाः समवबुध्येरन्भीमोऽयमिति भारत ॥ ४.३५.२५ ॥
ఓ భారతా, వృక్షంతో మానవాతీతమైన కర్మలు చేస్తున్న నిన్ను ఇతడు భీముడని ప్రజలు గుర్తుపట్టకుండా చూడు.
4.35.26
मा ग्रहीस्त्वमिमं वृक्षं सिंहनादं च मा नद ।
कर्मणा सिंहनादेन विज्ञास्यन्ति जना ध्रुवम् ॥ ४.३५.२६ ॥
నువ్వు ఈ వృక్షాన్ని పట్టుకోకు, సింహనాదం కూడా చేయకు; కర్మతోనూ సింహనాదంతోనూ ప్రజలు నిశ్చయంగా గుర్తుపడతారు.
4.35.27
इमं वृक्षं गृहीत्वा त्वं नेमां सेनामभिद्रव ।
वृक्षं च त्वां रुजन्तं वै विज्ञास्यति जनो ध्रुवं ॥ ४.३५.२७ ॥
ఈ వృక్షాన్ని తీసుకుని నువ్వు ఈ సేనపై దాడి చేయకు; వృక్షంతో నువ్వు శత్రువులను నలిపేస్తుండగా ప్రజలు నిశ్చయంగా గుర్తుపడతారు.
4.35.28
अन्यदेवायुधं गृह्य प्रतिपद्यस्व मानुषम् ।
चापं वा यदि वा शक्तिं निस्त्रिंशं वा परश्वथम् ॥ ४.३५.२८ ॥
మరొక ఆయుధాన్ని తీసుకుని మానవ రూపంలో ఉండు; విల్లు, లేదా శక్తి, లేదా ఖడ్గం, లేదా గొడ్డలి.
4.35.29
यदेव मानुषं भीम भवेदन्यैरलक्षितम् ।
तदेवायुधमादाय मोचयाशु महीतिम् ॥ ४.३५.२९ ॥
ఓ భీమా, ఇతరులకు కనిపించని మానవ ఆయుధమేదో దానినే తీసుకుని వెంటనే ఈ సేన దాడిని ఆపు.
4.35.30
यमौ च चक्ररक्षौ ते भवितारौ महाबलौ ।
व्यायच्छतस्ते समरे मत्स्यराजं परीप्स्रतः ॥ ४.३५.३० ॥
నీ ఇద్దరు యమళ సోదరులు మహాబలులై నీ చక్రరక్షకులుగా ఉంటారు; యుద్ధంలో మత్స్యరాజును రక్షించడానికి నువ్వు ప్రయత్నించేటప్పుడు.
4.35.31
भ्रातुर्वचनमादाय भीमो वृक्षं विसृज्य च ।
चापमादाय संप्राप्तो रथमास्थाय पाण्डवः ॥ ४.३५.३१ ॥
సోదరుని మాటను అంగీకరించి, భీముడు వృక్షాన్ని వదిలి విల్లు తీసుకుని రథమెక్కి పాండవుడు వచ్చి చేరాడు.
4.35.32
व्यमुञ्चच्छरवर्षाणि सतोय इव तोयदः ।
तं भीमो भीमकर्माणं शुशर्माणमथाऽऽद्रवत् ॥ ४.३५.३२ ॥
నీటితో నిండిన మేఘంలా అతడు బాణ వర్షం కురిపించాడు; అప్పుడు భీముడు భయంకర కర్మలు చేసే సుశర్మను ఎదుర్కొని పరుగెత్తాడు.
4.35.33
विराटमभिवीक्ष्यैनं तिष्ठितिष्ठेति चावदत् ॥ ४.३५.३३ ॥
విరాటుని చూసి అతడు 'నిలువు, నిలువు!' అని అన్నాడు.
4.35.34
सुशर्मा चिन्तयामास कालान्तकयमोपमम् ।
तिष्ठतिष्ठेति भाषन्तं पृष्ठतो रथपुङ्गवः ॥ ४.३५.३४ ॥
సుశర్మ ఆలోచించాడు—కాలాంతకుడు, యముడితో సమానుడు, వెనుకనుంచి 'నిలువు, నిలువు' అని పలుకుతున్న ఆ శ్రేష్ఠ రథికుడు.
4.35.35
पश्यतां सुमहत्कर्म महद्युद्धमुपस्थितम् ।
परावृत्तो धनुर्गृह्य सुशर्मा भ्रातृभिः सह ॥ ४.३५.३५ ॥
అందరూ చూస్తుండగా ఆ మహా కార్యం, మహా యుద్ధం ప్రారంభమయ్యాయి; సుశర్మ ధనుస్సు తీసుకుని తన సోదరులతో కలిసి వెనుతిరిగాడు.
4.35.36
निमेषान्तरमात्रेण भीमसेनेन ते रथाः ।
रथानां च गजानां च वाजिनां च ससादिनां ॥ ४.३५.३६ ॥
కనురెప్పపాటు కాలంలో భీమసేనుడు వారి రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు—స్వారీదారులతో సహా—...
4.35.37
सहस्रशतसंघाताः शूराणामुग्रधन्विनाम् ।
पातिता भीमसेनेन विराटस्य समीपतः ॥ ४.३५.३७ ॥
విరాటుని సమీపంలో భీమసేనుడు ఉగ్ర ధనుర్ధారులైన వీరులను వందలు వేలుగా గుంపులుగా కూల్చాడు.
4.35.38
पत्तयो निहतास्तेषां गदां गृह्य महात्मना ॥ ४.३५.३८ ॥
మహాత్ముడు గదను పట్టుకుని వారి పదాతి సైనికులను చంపాడు.
4.35.39
तद्दृष्ट्वा तादृशं युद्धं सुशर्मा युद्धदुर्मदः ।
चिन्तयामास मनसा किं शेषं हि बलस्य मे ॥ ४.३५.३९ ॥
అలాంటి యుద్ధాన్ని చూసి యుద్ధమదోన్మత్తుడైన సుశర్ముడు, నా సైన్యంలో ఇంకా మిగిలింది ఏమిటి అని మనసులో ఆలోచించాడు.
4.35.40
अपरो दृश्यते सैन्ये पुरा मग्नो महाबले ।
आकर्णपूर्णेन तदा धनुषा प्रत्यदृश्यत ॥ ४.३५.४० ॥
ఓ మహాబలుడా, సైన్యంలో ఇంతకుముందు మునిగిపోయిన మరొకడు కనిపించాడు; అప్పుడు చెవి వరకు లాగిన ధనుస్సుతో అతడు మళ్ళీ కనిపించాడు.
4.35.41
सुशर्मा सायकांस्तीक्ष्णान्क्षिपते च पुनःपुनः ॥ ४.३५.४१ ॥
సుశర్ముడు పదునైన బాణాలను మళ్ళీ మళ్ళీ ప్రయోగించాడు.
4.35.42
ततः समस्तास्ते सर्वे तुरगानभ्यचोदयन् ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणास्त्रिगर्तान्प्रत्यमर्षणाः ॥ ४.३५.४२ ॥
అప్పుడు వారందరూ గుర్రాలను తోలారు; దివ్యాస్త్రాలను ప్రయోగిస్తూ, కోపంతో త్రిగర్తులపై దాడి చేశారు.
4.35.43
तान्निवृत्तरथान्दृष्ट्वा पाण्डवास्तां महाचमूम् ।
वैराटिः परमक्रुद्धो युयुधे परमाद्भुतम् ॥ ४.३५.४३ ॥
వారి రథాలు వెనుదిరగడం చూసి పాండవులు ఆ మహాసైన్యంతో పోరాడారు. విరాటుని కుమారుడు తీవ్ర కోపంతో అత్యద్భుతంగా పోరాడాడు.
4.35.44
त्रिगर्ताः समभिक्रम्य अयुध्यन्त जयैषिणः ।
तान्भीमसेनः संक्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
वैराटिः परमक्रुद्धो युयुधे परमाद्भुतम् ॥ ४.३५.४४ ॥
విజయాన్ని కోరిన త్రిగర్తులు ఒక్కసారిగా దాడి చేసి పోరాడారు. ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన భీమసేనుడు వారిపై అత్యంత కోపించాడు. విరాటుని కుమారుడు తీవ్ర కోపంతో అద్భుతంగా పోరాడాడు.
4.35.45
सहस्रं प्राहिणीद्राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलश्चापि सप्तैव शतानि प्राहिणोच्छरैः ॥ ४.३५.४५ ॥
కుంతీపుత్రుడైన రాజు యుధిష్ఠిరుడు వేయి మందిని పంపాడు. నకులుడు కూడా ఏడు వందల మందిని బాణాలతో పంపాడు.
4.35.46
शतानि त्रीणि शूराणां सहदेवः प्रतापवान् ।
युधिष्ठिरसमादिष्टो निजघ्ने पुरुषर्षभः ॥ ४.३५.४६ ॥
యుధిష్ఠిరుడి ఆజ్ఞతో ప్రతాపవంతుడైన సహదేవుడు మూడు వందల మంది శూరులతో (శత్రువులను) సంహరించాడు. అతడు పురుషులలో వృషభుడు.
4.35.47
प्रविश्य महतीं सेनां त्रिगर्तानां महाबलः ।
क्षोभयन्सर्वभूतानि सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ ४.३५.४७ ॥
మహాబలుడు (భీముడు) త్రిగర్తుల విస్తారమైన సేనలో ప్రవేశించి, సింహం చిన్న జింకలను కలవరపెట్టినట్లు, సమస్త ప్రాణులను కలవరపెట్టాడు.
4.35.48
ततो युधिष्ठिरो राजा त्वरमाणो महाबलः ।
अभिद्रुत्य सुशर्माणं शरैरभ्यहनद्धृशम् ॥ ४.३५.४८ ॥
అప్పుడు మహాబలుడైన రాజు యుధిష్ఠిరుడు త్వరగా ముందుకు దూకి, సుశర్మపై దాడి చేసి బాణాలతో అతడిని తీవ్రంగా గాయపరిచాడు.
4.35.49
सुशर्माऽपि सुसंक्रुद्धस्त्वराणो युधिष्ठिरम् ।
अविध्यद्दशभिर्बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ४.३५.४९ ॥
సుశర్మ కూడా మిక్కిలి కోపించి వేగంగా యుధిష్ఠిరుని వైపు వచ్చి, పది బాణాలతో అతనిని, నాలుగు బాణాలతో నాలుగు గుర్రాలను కొట్టాడు.
4.35.50
ततो राजन्क्षिप्रकारी कुन्तीऽपुत्रो वृकोदरः ।
समासाद्य सुशर्माणमश्वांस्तस्य न्यपातयत् ॥ ४.३५.५० ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, శీఘ్రకార్యుడైన కుంతీపుత్రుడు వృకోదరుడు (భీముడు) సుశర్మ వద్దకు చేరి అతని గుర్రాలను కూల్చాడు.
4.35.51
पृष्ठगोषौ च तस्याथ हत्वा परमसायकैः ।
अथास्य सारथिं क्रुद्धो रथोपस्थादपतयत् ॥ ४.३५.५१ ॥
తరువాత అతని వెనుక రక్షకులిద్దరినీ ఉత్తమ బాణాలతో చంపి, కోపంతో అతని సారథిని రథంపై నుండి పడగొట్టాడు.
4.35.52
चक्ररक्षस्तु शूरश्च शोणाश्वो नाम नामतः ।
स भयाद्विरथं दृष्ट्वा त्रैगर्तं व्याजहात्तदा ॥ ४.३५.५२ ॥
అయితే చక్రరక్షకుడైన శూరుడు శోణాశ్వుడనే పేరుగలవాడు; రథం లేని త్రైగర్తుని (సుశర్మను) చూసి భయంతో అప్పుడు అరిచాడు.
4.35.53
ततो विराटः प्रस्कन्द्य रथादथ सुशर्मणः ।
गदामस्य परामृश्य तमेवाभ्यहनद्बली ॥ ४.३५.५३ ॥
అప్పుడు విరాటుడు రథం నుండి దూకి, సుశర్మ గదను పట్టుకుని బలంగా అతనినే కొట్టాడు.
4.35.54
स चचार गदापाणिर्वृद्धोऽपि तरुणो यथा ॥ ४.३५.५४ ॥
అతడు గద చేతబట్టి తిరిగాడు, వృద్ధుడైనప్పటికీ యువకుడిలా.
4.35.55
भीमस्तु भीमसंकाशो रथात्प्रस्कन्द्य वीर्यवान् ।
उत्प्लुत्य गत्वा वेगेन तद्रथे विनिपत्य च।
सुशर्मणः शिरोऽगुह्णात्पुनराश्वास्य युध्यतः ॥ ४.३५.५५ ॥
భీముడు, భయంకరమైన రూపుడు, తన రథం నుండి దూకి, వీర్యవంతుడై వేగంగా ఎగిరి అతని రథంపై పడి, పోరాడుతున్న సుశర్మ తలను మళ్ళీ ఊపిరి తీసుకున్న తర్వాత పట్టుకున్నాడు.
4.35.56
अग्राद्गिरेर्विनिक्षिप्य सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ।
ऊर्ध्वमुत्प्लृत्य मार्जार आखोर्यद्वच्छिरो रुषा ॥ ४.३५.५६ ॥
సింహం పర్వత శిఖరం నుండి చిన్న జింకను విసిరినట్లు, లేదా పిల్లి పైకి ఎగిరి కోపంతో ఎలుక తలను పట్టినట్లు.
4.35.57
समुद्यम्य तु रोषात्तं निष्पिपेष महीतले ।
यदा मूर्ध्नि महाबाहुः प्राहरद्विलपिष्यतः ॥ ४.३५.५७ ॥
కోపంతో అతన్ని ఎత్తి నేలపై నలిపివేశాడు; విలపించబోతున్న అతని తలపై ఆ మహాబాహువు కొట్టాడు.
4.35.58
तस्य जानु ददौ भीमो जघ्ने चैनमरत्निना ।
स मोहमगमद्राजा प्रहारवरपीडितः ॥ ४.३५.५८ ॥
భీముడు అతని మోకాలిపై కొట్టి, మోచేతితో అతన్ని కొట్టాడు; ఉత్తమ దెబ్బలతో బాధపడిన ఆ రాజు మూర్ఛపోయాడు.
4.35.59
तस्मिन्वीरे गृहीते तु त्रिगर्तानां महारथे ।
अभज्यत बलं सर्वं त्रिगर्तानां भयातुरम् ॥ ४.३५.५९ ॥
త్రిగర్తుల ఆ మహారథుడు వీరుడు పట్టుబడినప్పుడు, త్రిగర్తుల సమస్త సైన్యం భయంతో చెల్లాచెదురైంది.
4.35.60
निवृत्य गास्ततः सर्वाः पाण्डुपुत्रा महारथाः ।
अवजित्य सुशर्माणं धनं चादाय सर्वशः ॥ ४.३५.६० ॥
తర్వాత పాండు కుమారులు, మహారథులు, ఆవులన్నింటినీ తిరిగి తోలి, సుశర్మను జయించి, సమస్త ధనాన్ని తీసుకుని తిరిగివచ్చారు.
4.35.61
स्वबाहुबलसंपन्ना ह्रीनिषेवा यतव्रताः ।
विराटस्य महात्मानः परिक्लेशविनाशनाः।
स्थिताः समक्षं ते सर्वे त्वथ भीमोऽभ्यभाषत ॥ ४.३५.६१ ॥
తమ బాహుబలంతో సంపన్నులు, సిగ్గుగలవారు, వ్రతనిష్ఠులు, విరాటుని మహాత్ములు, దుఃఖాలను నాశనం చేసేవారు — వారందరూ ఎదుట నిలిచారు; అప్పుడు భీముడు మాట్లాడాడు.
4.35.62
नायं पापसमाचारो मत्तो जीवितुमर्हति ।
किंनु शक्यं मया कर्तुं यद्राजा सततं घृणी ।
गले गृहीत्वा राजानमानीय विवशं वशम् ॥ ४.३५.६२ ॥
ఈ పాపాత్ముడు నా నుండి బ్రతకడానికి అర్హుడు కాడు. రాజు ఎల్లప్పుడూ దయగలవాడు కాబట్టి నేను ఏమి చేయగలను? మెడ పట్టుకుని, నిస్సహాయుడైన ఆ రాజును వశపరచుకుని —
4.35.63
तत एनं विचेष्टन्तं बद्ध्वा पार्थो वृकोदरः ।
रथमारोपयामास विसंज्ञं पांसुगुण्ठितम् ॥ ४.३५.६३ ॥
అప్పుడు కొట్టుకుంటున్న అతన్ని బంధించి, పృథ కుమారుడు వృకోదరుడు (భీముడు) ధూళిలో కప్పబడి, స్పృహ తప్పిన అతన్ని రథంపై ఎక్కించాడు.
4.35.64
अभ्येत्य रणमध्यस्थमभ्यगच्छद्युधिष्ठिरम् ।
दर्शयामास भीमस्तु सुशर्माणं नराधिपम् ॥ ४.३५.६४ ॥
యుద్ధమధ్యంలో నిలిచిన యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వెళ్లి, భీముడు నరాధిపతి సుశర్మను ఆయనకు చూపించాడు.
4.35.65
प्रोवाच पुरुषव्याघ्रो भीममाहवशोभिनम् ।
तं राजा प्राहसद्दृष्ट्वा मुच्यतां वै नराधमः ॥ ४.३५.६५ ॥
పురుషవ్యాఘ్రుడు (యుధిష్ఠిరుడు) యుద్ధంలో శోభించే భీముడితో మాట్లాడాడు. రాజు అతన్ని చూసి నవ్వి, "ఈ నీచుణ్ణి విడిచిపెట్టు" అన్నాడు.
4.35.66
एवमुक्तोऽब्रवीद्भीमः सुशर्माणं महाबलम् ।
जीवितुं चेच्छसे मूढ हेतुं मे गदतः शृणु ॥ ४.३५.६६ ॥
అలా అనగానే, భీముడు మహాబలుడైన సుశర్మతో అన్నాడు — "మూఢుడా, నీవు బ్రతకాలనుకుంటే, నేను చెప్పే కారణం విను."
4.35.67
दासोस्मीति त्वया वाच्यं संसत्सु च सभासु च ।
एवं ते जीवितं दद्यामेष युद्धजितो विधिः ॥ ४.३५.६७ ॥
'నేను దాసుడను' అని నీవు సభలలోను సమావేశాలలోను చెప్పాలి. ఈ విధంగా నీకు ప్రాణం ఇస్తాను; ఇదే యుద్ధజితుని విధి.
4.35.68
तमुवाच ततो ज्येष्ठो भ्राता सप्रणयं वचः ।
मुञ्चमुञ्चाधमाचारं प्रमाणं यदि ते वयम् ॥ ४.३५.६८ ॥
అప్పుడు జ్యేష్ఠ సోదరుడు అతనితో ప్రేమపూర్వక మాటలు చెప్పాడు: 'విడువు, విడువు ఈ నీచాచారుడిని, మేము నీకు ప్రమాణమైతే.'
4.35.69
दासभावं गतो ह्येष विराटस्य महीपतेः ।
अदासो गच्छ मुक्तोसि मैवं कार्षीः कदाचन ॥ ४.३५.६९ ॥
ఇతడు మహారాజు విరాటుని దాసభావాన్ని పొందాడు. నీవు దాసుడవు కావు, వెళ్ళు, నీవు విముక్తుడవు; ఇలా ఎప్పుడూ చేయకు.
4.35.70
एवमुक्ते तु सव्रीडः सुशर्माऽसीदधोमुखः ।
स मुक्तोऽभ्येत्य राजानमभिवाद्य प्रतस्थिवान् ॥ ४.३५.७० ॥
ఇలా చెప్పబడినప్పుడు సుశర్ముడు సిగ్గుతో తలవంచుకుని నిలిచాడు. విడుదలైన అతడు రాజును సమీపించి నమస్కరించి బయలుదేరాడు.
4.35.71
विसृज्य तु सुशर्माणं पाण्डवास्ते हतद्विषः ।
स्वबाहुबलसंपन्ना हीनिषेवा यतव्रताः ।
संग्रामशिरसो मध्ये तां रात्रिं सुखिनोऽवसन् ॥ ४.३५.७१ ॥
సుశర్ముడిని విడిచిపెట్టిన తరువాత శత్రువులను సంహరించిన పాండవులు, తమ బాహుబలంతో సంపన్నులై, నీచ సేవకు లొంగక, వ్రతాలలో స్థిరులై, యుద్ధభూమి మధ్యలో ఆ రాత్రి సుఖంగా గడిపారు.