મહાભારત · અધ્યાય 4.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.38.1
महाजनसमक्षं तु स्त्रीणां मध्ये विशेषतः ।
गवाध्यक्षेण संप्रोक्तो विराटतनयस्तदा ॥ ४.३८.१ ॥
મહાજનોની સમક્ષ, ખાસ કરીને સ્ત્રીઓની વચ્ચે, ત્યારે ગૌશાળાના અધ્યક્ષે વિરાટપુત્રને કહ્યું.
4.38.2
स्त्रीमध्य उक्तस्तेनासौ वाक्यं तेजःप्रवर्धनम् ।
अन्तःपुरे श्लाघमान इदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.३८.२ ॥
સ્ત્રીઓ વચ્ચે તેને કહેવાયેલા તેજ વધારનારા એ વચનો સાંભળીને, અંતઃપુરમાં પોતાની પ્રશંસા કરતાં તેણે આ વચન કહ્યું.
4.38.3
अद्याहमनुगच्छेयं दृढधन्वा गवां पदम् ।
यदि मे सारथिः कश्चिद्भवेदश्वेषु कोविदः ॥ ४.३८.३ ॥
જો મારો ઘોડાઓમાં કુશળ કોઈ સારથિ હોય, તો આજે હું દૃઢધનુષ્ધારી બનીને ગાયોના પગલાંને અનુસરું.
4.38.4
तमेव नाधिगच्छामि यो मे यन्ता समो भवेत् ।
पश्यध्वं सारथिं शीघ्रं मम युक्तं प्रयास्यतः ॥ ४.३८.४ ॥
મારા સમાન સારથિ હજી હું શોધી શક્યો નથી. જુઓ, હું પ્રયાણ કરું છું, મારા જોડેલા રથ માટે જલદી સારથિ શોધો.
4.38.5
अष्टाविंशतिरात्रं वा मासं वा नूनमन्ततः ।
यत्तदासीन्महायुद्धं तत्र मे सारथिर्हतः ॥ ४.३८.५ ॥
અઠ્ઠાવીસ રાત્રિ, અથવા વધુમાં વધુ એક મહિનો — તે વખતે થયેલા મહાયુદ્ધમાં મારો સારથિ મરાયો હતો.
4.38.6
यद्यहं त्वधिगच्छेयं यो मे यन्ता भवेद्युधि ।
त्वरावानद्य यास्यामि समुच्छ्रितमहाध्वजः ॥ ४.३८.६ ॥
યુદ્ધમાં મારો સારથિ બની શકે એવો કોઈ મને મળે, તો આજે હું ઊંચી મહાધ્વજા ફરકાવીને ત્વરાથી ચાલીશ.
4.38.7
विगाह्य तत्परानीकं गजवाजिरथाकुलम् ।
शस्त्रप्रतापान्निर्वीर्यान्कुरूञ्जित्वाऽऽनये पशून् ॥ ४.३८.७ ॥
હાથી, ઘોડા અને રથથી ભરેલી એ શત્રુસેનામાં પ્રવેશીને, શસ્ત્રપ્રતાપથી નિર્વીર્ય થયેલા કુરુઓને જીતીને હું પશુઓ પાછા લાવીશ.
4.38.8
दुर्योधनं विकर्णं च कर्णं वैकर्तनं कृपम् ।
द्रोणं च सह पुत्रेण महेष्वासान्समागतान् ॥ ४.३८.८ ॥
દુર્યોધન, વિકર્ણ, વૈકર્તન કર્ણ, કૃપ અને પોતાના પુત્ર સહિત દ્રોણ—અહીં એકઠા થયેલા મહાન ધનુર્ધરો.
4.38.9
विद्रावयित्वा संग्रामे दानवान्मघवानिव ।
अनेनैव मुहूर्तेन पुनः प्रत्यानये पशून् ॥ ४.३८.९ ॥
યુદ્ધમાં દાનવોને ભગાડનાર ઇન્દ્રની જેમ, આ જ ક્ષણમાં હું ફરી પશુઓ પાછા લાવીશ.
4.38.10
शून्यमाज्ञाय कुरवः प्रयान्त्यादाय गोधनम् ।
किं न शक्यं च तैः कर्तुं यदहं तत्र नाभवम् ॥ ४.३८.१० ॥
નગર ખાલી છે એમ જાણીને કુરુઓ ગોધન લઈને જઈ રહ્યા છે. હું ત્યાં ન હતો એટલે તેઓ શું ન કરી શકત?
4.38.11
पश्ययुरद्य मे वीर्यं कुरवस्ते समागताः ।
किंनु पार्थोऽर्जुनः साक्षादिति मंस्यन्ति मां परे ॥ ४.३८.११ ॥
અહીં એકઠા થયેલા કુરુઓ આજે મારું પરાક્રમ જુએ. શું બીજા લોકો મને સાક્ષાત પાર્થ અર્જુન જ નહીં માને?
4.38.12
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्त्रीषु चात्मप्रशंसनम् ।
नामर्षयत पाञ्चाली बीभत्सोः परिकीर्तनम् ॥ ४.३८.१२ ॥
તેના એ વચનો સાંભળીને, સ્ત્રીઓ વચ્ચે તેની આત્મપ્રશંસા સાંભળીને, પાંચાલીએ બીભત્સુ (અર્જુન)ના ગુણગાનને સહન ન કર્યું.
4.38.13
श्रुत्वा तदर्जुनो वाक्यमुत्तरेण प्रभाषितम् ।
अतीतसमये काले प्रियां भार्यामभाषत ॥ ४.३८.१३ ॥
ઉત્તરે કહેલું તે વચન સાંભળીને અર્જુને ભૂતકાળનો સમય યાદ કરીને પોતાની પ્રિય પત્નીને કહ્યું.
4.38.14
द्रुपदस्य सुतां राज्ञः पाञ्चालीं रूपसंमताम् ।
सत्यार्जवगुणोपेतां भर्तुः प्रियहितैषिणीम् ।
उवाच रहसि प्रीतः कृष्णां सर्वार्थकोविदः ॥ ४.३८.१४ ॥
રાજા દ્રુપદની પુત્રી, રૂપથી સન્માનિત, સત્ય અને સરળતાના ગુણોથી યુક્ત, પતિનું પ્રિય અને હિત ઇચ્છનારી પાંચાલી કૃષ્ણાને, સર્વાર્થ જાણનાર અર્જુને પ્રસન્ન થઈને એકાંતમાં કહ્યું.
4.38.15
उत्तरां ब्रूहि पाञ्चालि गत्वा क्षिप्रं शुचिस्मिते ॥ ४.३८.१५ ॥
હે પાંચાલી, શુદ્ધ સ્મિતવાળી, ઝડપથી જઈને ઉત્તરાને કહે.
4.38.16
इयं किल पुरा युद्धे खाण्डवे सव्यसाचिनः ।
सारथिः पाण्डुपुत्रस्य पार्थस्य तु बृहन्नला।
महाञ्जयो भवेद्युद्धे सा चेद्यन्ता बृहन्नला ॥ ४.३८.१६ ॥
પૂર્વે ખાંડવ યુદ્ધમાં તે સવ્યસાચી, પાંડુપુત્ર પાર્થની સારથિ હતી. આ બૃહન્નલા યુદ્ધમાં સારથિ બને તો મહાવિજય થશે.
4.38.17
सा चोदिता तदा ह्येन ह्यर्जुनेन शुचिस्मिता ।
पाञ्चाली च तदाऽऽगम्य उत्तराया निवेशनम् ॥ ४.३८.१७ ॥
ત્યારે અર્જુને પ્રેરેલી તે શુદ્ધ સ્મિતવાળી પાંચાલી ઉત્તરાના નિવાસે આવી.
4.38.18
ज्ञात्वा तु समयान्मुक्तं चन्द्रं राहुमुखादिव ।
युधिष्ठिरं धर्मपरं सत्यार्जवपथे स्थितम् ॥ ४.३८.१८ ॥
રાહુના મુખમાંથી છૂટેલા ચંદ્રની જેમ, સમયની શરતમાંથી મુક્ત થયેલા, ધર્મપરાયણ, સત્ય અને સરળતાના માર્ગે સ્થિર યુધિષ્ઠિરને જાણીને.
4.38.19
अमर्षयन्ती तद्दुःखं कृष्णा कमललोचना ।
उत्तरामाह वचनं सखीमध्ये विलासिनीम् ॥ ४.३८.१९ ॥
તે દુઃખ સહન ન કરી શકતાં કમલનયની કૃષ્ણાએ સખીઓ વચ્ચે રહેલી વિલાસિની ઉત્તરાને આ વચન કહ્યું.
4.38.20
योऽयं युवा वारणयूथपोपमो बृहन्नलाऽस्मीति जनोऽभ्यभाषत ।
पुराऽपि पार्थस्य स सारथिस्तदा धनुर्धराणां प्रवरस्य मन्ये ॥ ४.३८.२० ॥
હાથીઓના ટોળાના નાયક જેવો આ યુવાન પોતાને 'બૃહન્નલા' કહે છે એમ લોકો કહે છે. મને લાગે છે કે પહેલાં પણ એ જ પાર્થ (અર્જુન)નો સારથિ હતો, અને તે સમયે તે ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ હતો.
4.38.21
एतेन वा सारथिना तदाऽर्जुनः सदेवगन्धर्वमहासुरोरगान् ।
सर्वाणि भूतान्यजयस्तस वीर्यवानतर्पयच्चापि हिरण्यरेतसम् ॥ ४.३८.२१ ॥
આ સારથિ સાથે જ ત્યારે અર્જુને દેવો, ગંધર્વો, મહાઅસુરો અને નાગો સહિત સર્વ પ્રાણીઓને જીત્યા હતા; તે પરાક્રમીએ હિરણ્યરેતસ (અગ્નિ)ને પણ તૃપ્ત કર્યા હતા.
4.38.22
यदस्य संस्थामपि तस्य संयुगे जानामि वीर्यं परवीरमध्यगम् ।
संगृह्य रश्मीनपि चास्य वीर्यवानादाय चापं प्रययौ रथे स्थितः ॥ ४.३८.२२ ॥
યુદ્ધમાં તેનો અંત સુધી હું જાણું છું; શત્રુવીરોની વચ્ચે જતો તેનો પરાક્રમ પણ હું જાણું છું. લગામ પકડીને, ધનુષ્ય લઈને, રથ પર ઊભા રહીને તે પરાક્રમી આગળ વધ્યો હતો.
4.38.23
न सर्वभूतानि न देवदानवा न चापि सर्वे कुरवः समागताः ।
धनं हरेयुस्तव जातु धन्विनो बृहन्नला तूत्तरसारथिर्यदि ॥ ४.३८.२३ ॥
બૃહન્નલા ઉત્તરનો સારથિ હોય ત્યારે સર્વ પ્રાણીઓ, દેવો-દાનવો, કે બધા કુરુઓ એકત્ર થઈને પણ તારું ધન કદી હરી શકશે નહિ; કારણ કે બૃહન્નલા ધનુર્ધર છે.
4.38.24
धनुष्यनवमश्चासीत्तस्य शिष्यो महात्मनः ।
सुदृष्टपूर्वो हि मया चरन्त्या पाण्डवालये ॥ ४.३८.२४ ॥
ધનુર્વિદ્યામાં તે કોઈનાથી ઓછો નથી, અને તે એ મહાત્માનો (અર્જુનનો) શિષ્ય છે. પાંડવોના ઘરમાં ફરતી વખતે મેં તેને પહેલાં સારી રીતે જોયો છે.
4.38.25
स चानेन सहायेन खाण्डवं चादहत्पुरा ।
अर्जुनस्य तदाऽनेन संगृहीता हयोत्तमाः ॥ ४.३८.२५ ॥
પૂર્વે તેણે આ સહાયક સાથે ખાંડવ વન બાળ્યું હતું. ત્યારે અર્જુનના ઉત્તમ અશ્વો આના વડે સંભાળાયા હતા.
4.38.26
तेन सारथिना पार्थः सर्वभूतानि सर्वशः ।
अजयत्खाण्डवप्रस्थे न हि यन्ताऽस्ति तादृशः ॥ ४.३८.२६ ॥
તે સારથિ સાથે પાર્થે ખાંડવપ્રસ્થમાં સર્વ પ્રાણીઓને સંપૂર્ણપણે જીત્યા. ખરેખર તેવો સારથિ બીજો નથી.
4.38.27
ततः सैरन्ध्रिसहिता उत्तरा भ्रातुरब्रवीत् ।
अभ्यर्थयैनां सारथ्ये वीर शीघ्रं बृहन्नलाम् ॥ ४.३८.२७ ॥
ત્યારે સૈરંધ્રી સાથે ઉત્તરાએ ભાઈને કહ્યું: 'વીર, આને સારથ્ય માટે બૃહન્નલા પાસે જલદી માંગી લો.'
4.38.28
शिक्षितैषा हि सारथ्ये नर्तने गीतवादिते ।
सैरन्ध्य्राह महाप्राज्ञा स्तुवन्ती वै बृहन्नलाम् ॥ ४.३८.२८ ॥
'આ સારથ્ય, નૃત્ય, ગીત-વાદનમાં શિક્ષિત છે.' મહાપ્રજ્ઞ સૈરંધ્રીએ બૃહન્નલાની સ્તુતિ કરતાં આ કહ્યું.
4.38.29
सैरन्ध्रि जानासि मम व्रतं हि क्लीबेन पुंसा न हि संवदाम्यहम् ।
सोहं न शक्ष्यामि बृहन्नलां शुभे वक्तुं स्वयं यच्छ हयान्ममेति ॥ ४.३८.२९ ॥
'સૈરંધ્રી, તું મારું વ્રત જાણે છે; નપુંસક પુરુષ સાથે હું વાત કરતો નથી. તેથી શુભે, બૃહન્નલાને 'મને ઘોડા આપ' એમ હું જાતે કહી શકીશ નહીં.'
4.38.30
भयकाले तु संप्राप्ते न व्रतं नाव्रतं पुनः ।
यथा दुःखं प्रतरति कर्तुं युक्तं चरेद्बुधः ।
इति धर्मविदः प्राहुस्तस्माद्वाच्या बृहन्नला ॥ ४.३८.३० ॥
'પરંતુ ભયકાળ આવે ત્યારે વ્રત પણ નહીં, અવ્રત પણ નહીં. દુઃખ પાર પાડી શકાય એ રીતે બુદ્ધિમાને યોગ્ય કરવું. ધર્મજ્ઞો એમ કહે છે; તેથી બૃહન્નલા સાથે બોલવું જોઈએ.'
4.38.31
येयं कुमारी सुश्रोणी भगिनी ते यवीयसी ।
अस्यास्तु वचनं वीर करिष्यति न संशयः ॥ ४.३८.३१ ॥
સુંદર કમરવાળી આ કુમારી, તારી નાની બહેન છે; હે વીર, તેના વચનનું એ ચોક્કસ પાલન કરશે, એમાં શંકા નથી.
4.38.32
यदि ते सारथिः सा स्यात्कुरून्सर्वान्न संशयः ।
जित्वा गाश्च समादाय ध्रुवमागमनं भवेत् ॥ ४.३८.३२ ॥
જો તે તારી સારથિ બને, તો બધા કુરુઓને જીતીને, ગાયો લઈને ચોક્કસ પાછા ફરાશે, એમાં શંકા નથી.
4.38.33
एवमुक्तः स सैरन्ध्र्या भगिनीं प्रत्यभाषत ।
गच्छ त्वमनवद्याङ्गि तामानय बृहन्नलाम् ॥ ४.३८.३३ ॥
સૈરન્ધ્રીએ એમ કહ્યું ત્યારે તેણે પોતાની બહેનને કહ્યું: 'હે નિર્દોષ અંગોવાળી, તું જા અને તે બૃહન્નલાને લઈ આવ.'
4.38.34
सा प्राद्रवत्काञ्चनमाल्यधारिणी ज्येष्ठेन भ्रात्रा प्रहिता यशस्विनी ।
भ्रातुर्नियोगं तु निशम्य सुभ्रुः शुभानना हाटकवज्रभूषिता ॥ ४.३८.३४ ॥
સોનાની માળા ધારણ કરેલી તે યશસ્વિની, મોટા ભાઈએ મોકલેલી, ભાઈની આજ્ઞા સાંભળીને દોડી ગઈ; સુંદર ભ્રમરો અને શુભ મુખવાળી તે સોના-હીરાથી શણગારેલી હતી.
4.38.35
सा वज्रमुक्तामणिहेमकुण्डला मृदुक्रमा भ्रातृनियोगचोदिता ।
प्रदक्षिणावर्ततनुः शिखण्डिनी पद्मानना पद्मदलायताक्षी ॥ ४.३८.३५ ॥
હીરા, મોતી, રત્ન અને સોનાના કુંડળ ધારણ કરેલી, કોમળ ચાલવાળી, ભાઈની આજ્ઞાથી પ્રેરાયેલી તે; જમણી તરફ વળેલા સુંદર દેહવાળી, શિખાવાળી, કમળમુખી અને કમળપાંખડી જેવી લાંબી આંખોવાળી હતી.
4.38.36
तन्वी समाङ्गी मृदुमन्द्रलोचना मात्स्यस्य राज्ञो दुहिता विलासिनी ।
सा नर्तनागारमरालपक्ष्मा शतह्रदा मेघमिवान्वपद्यत ॥ ४.३८.३६ ॥
પાતળી કમરવાળી અને સુડોળ અંગોવાળી, કોમળ અને ઊંડી દૃષ્ટિવાળી, મત્સ્યરાજાની પુત્રી, વિલાસિની તે; વળેલી પાંપણો સાથે, નૃત્યશાળા તરફ, સો સરોવરવાળા મેઘ જેવી તે ચાલી.
4.38.37
सा नागनासोपमसंहितोरूरनिन्दिता वेदिविलग्नमध्या ।
आसाद्य तस्थौ वरमाल्यधारिणी पार्थं शुभा नागवधूरिव द्विपम् ॥ ४.३८.३७ ॥
હાથીની સૂંઢ જેવી સુડોળ જાંઘો અને વેદી જેવી પાતળી કમરવાળી તે નિર્દોષ, શ્રેષ્ઠ માળા ધારણ કરીને અર્જુન પાસે આવી ઊભી રહી, જેમ હાથણી હાથી પાસે ઊભી રહે.
4.38.38
तामागतामायतताम्रलोचनामवेक्ष्य पार्थः समयेऽभ्यभाषत ॥ ४.३८.३८ ॥
તેને આવતી જોઈ અને લાંબી લાલ આંખોવાળી જોઈ, પાર્થે યોગ્ય સમયે તેની સાથે વાત કરી.
4.38.39
किमागता काञ्चनमाल्यधारिणी सुगात्रि किंचित्त्वरिताऽसि सुभ्रु ।
किं ते मुखं सुन्दरि न प्रसन्नमाचक्ष्व शीघ्रं मम चारुहासिनि ॥ ४.३८.३९ ॥
હે સુંદર અંગવાળી, સુંદર ભ્રમરવાળી, સોનાની માળા ધારણ કરીને તું કેમ આવી છે? તું થોડી ઉતાવળમાં લાગે છે. હે સુંદરી, તારું મુખ પ્રસન્ન કેમ નથી? હે મધુર હસનારી, મને જલદી કહે.
4.38.40
सा वज्रवैडूर्यविकारकुण्डला विनिद्रपद्मोत्पलपन्नगन्धिनी ।
प्रसन्नताराधिपसंनिभानना पार्थे कुमारी वचनं बभाषे ॥ ४.३८.४० ॥
હીરા અને વૈડૂર્યના કુંડળ પહેરેલી, ખીલેલાં કમળ અને નીલકમળ જેવી સુગંધવાળી, નિર્મળ ચંદ્ર જેવા મુખવાળી તે કુમારી પાર્થને બોલી.
4.38.41
हरन्ति वित्तं कुरवाः पितुर्मे शतं सहस्राणि गवां बृहन्नले ।
सा भ्रातुरश्वान्मम संयमस्व पुरा परे दूरतरं हरन्ति गाः ॥ ४.३८.४१ ॥
હે બૃહન્નલા, કુરુઓ મારા પિતાનું ધન, સેંકડો હજારો ગાયો હરી જઈ રહ્યા છે. મારા ભાઈના ઘોડાઓને રોક; બીજા ગાયોને વધુ દૂર લઈ જાય તે પહેલાં.
4.38.42
सैरन्ध्रिराख्याति बृहन्नले त्वां सुशिक्षिता संग्रहणे रथाश्वयोः ।
अहं मरिष्यामि न मेऽत्र संशयो मया वृता तत्र न चेद्गमिष्यसि ॥ ४.३८.४२ ॥
બૃહન્નલે, સૈરન્ધ્રીએ તારા વિશે કહ્યું છે: રથ અને ઘોડાઓને સંભાળવામાં તું સારી રીતે તાલીમબદ્ધ છે. જો તું ત્યાં નહીં જાય તો હું મરી જઈશ, એમાં શંકા નથી, કારણ કે મેં તને વરી છે.
4.38.43
तथा नियुक्तो नरदेवकन्यया नरोत्तमः प्रीतमना धनञ्जयः ।
उवाच पार्थः शुभमन्द्रया गिरा शुभाननां शुक्लदतीं शुचिस्मिताम् ॥ ४.३८.४३ ॥
રાજકુમારી ઉત્તરાએ આ રીતે આજ્ઞા આપતાં, નરોમાં શ્રેષ્ઠ, પ્રસન્નમનવાળા ધનંજય, પૃથાના પુત્ર અર્જુને શુભમુખી, શ્વેત દાંતવાળી, પવિત્ર સ્મિતવાળી તેને મધુર વાણીમાં કહ્યું.
4.38.44
गच्छामि यत्रेच्छसि चारुहासिनि हुताशनं प्रज्वलितं विशामि वा ।
इच्छामि तेऽहं वरगात्रि जीवितं करोमि किं ते प्रियमद्य सुन्दरि।
न मत्कृते द्रक्ष्यसि तत्पुरं प्रिये वैवस्वतं प्रेतपतेर्महाभयम् ॥ ४.३८.४४ ॥
હે ચારુહાસિની, તું જ્યાં ઇચ્છે ત્યાં હું જઈશ, અથવા સળગતી આગમાં પ્રવેશીશ. હે વરગાત્રી, હું તારું જીવન પણ ઇચ્છું છું; હે સુંદરી, આજે તારા માટે કયું પ્રિય કાર્ય કરું? પ્રિયે, મારા કારણે તું એ નગર નહીં જુએ—યમ, પ્રેતપતિનું મહાભય.
4.38.45
एतावदुक्त्वा कुरुवीरपुङ्गवो विलासिनीं शुक्लदतीं शुचिस्मिताम् ।
बृहन्नलारूपविभूषिताननो विराटपुत्रस्य समीपमाव्रजत् ॥ ४.३८.४५ ॥
આટલું કહીને, કુરુવીરોમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુન, બૃહન્નલાના રૂપથી શણગારેલા મુખ સાથે, તે વિલાસિની, શ્વેત દાંતવાળી, પવિત્ર સ્મિતવાળી પાસેથી વિરાટપુત્રની સમીપ ગયો.
4.38.46
तथा व्रजन्तं वरभूषणैर्वृतं महाप्रभं वारणयूथपोपमम् ।
गजेन्द्रबाहुं कमलायतेक्षणं कवाटवक्षस्थलमुन्नतांसम् ॥ ४.३८.४६ ॥
આ રીતે જતા તે શ્રેષ્ઠ આભૂષણોથી શોભિત, મહાન તેજસ્વી, હાથીઓના ટોળાના નેતા જેવા હતા. ગજરાજ જેવા બાહુ, કમળ જેવા વિશાળ નેત્રો, કમાડ જેવી છાતી અને ઊંચા ખભાવાળા.
4.38.47
तमागतं पार्थममित्रकर्शनं महाबलं नागमिव प्रमाथिनम् ।
वैराटिरामन्त्र्य ततो बृहन्नलां गवां निनीषन्पदमुत्तरोऽब्रवीत् ॥ ४.३८.४७ ॥
શત્રુઓનું દમન કરનાર, મહાબળવાન, મદમસ્ત હાથી જેવા આવતા પાર્થને જોઈને, વિરાટનો પુત્ર ઉત્તર બૃહન્નલાને સંબોધીને ગાયોને લઈ જવાની ઇચ્છાથી બોલ્યો.
4.38.48
तमाव्रजन्तं त्वरितं प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
अन्वगच्छद्विशालाक्षी गजं गजवधूरिव ॥ ४.३८.४८ ॥
ઝડપથી આવતા મદમસ્ત હાથી જેવા તેમને, વિશાળ નેત્રોવાળી બૃહન્નલા, હાથણી હાથીની પાછળ જાય તેમ પાછળ ગઈ.
4.38.49
दूरादेव तु संप्रेक्ष्य राजपुत्रोऽभ्यभाषत ।
त्वया सारथिना पार्थः खाण्डवेऽग्निमतर्पयत् ॥ ४.३८.४९ ॥
દૂરથી જ જોઈને રાજકુમારે કહ્યું: 'તું સારથિ હતો ત્યારે પાર્થે ખાંડવ વનમાં અગ્નિને તૃપ્ત કર્યો હતો.'
4.38.50
पृथिवीं चाजयत्कृत्स्नां कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
सैरन्ध्री त्वां ममाचष्ट सा हि जानाति पाण्डवान् ॥ ४.३८.५० ॥
કુંતીપુત્ર ધનંજયે સમગ્ર પૃથ્વી જીતી હતી. સૈરંધ્રીએ તારા વિશે મને કહ્યું; તે જ પાંડવોને ઓળખે છે.
4.38.51
देवेन्द्रसारथिर्वीरो मातलिः ख्यातविक्रमः ।
सुमहो जामदग्नेश्च विष्णोर्यन्ता च दारुकः ॥ ४.३८.५१ ॥
દેવેન્દ્રનો સારથિ, પ્રખ્યાત પરાક્રમી વીર માતલિ; મહાન જામદગ્ન્ય (પરશુરામ)નો અને વિષ્ણુનો સારથિ દારુક (પ્રસિદ્ધ છે).
4.38.52
सुमन्त्रो वा दाशरथेः सूर्ययन्ता तथाऽरुणः ।
सर्वे सारथयः ख्याता न बृहन्नलया समाः ॥ ४.३८.५२ ॥
દશરથપુત્રનો સારથિ સુમંત્ર અથવા સૂર્યનો સારથિ અરુણ, આ સર્વે પ્રસિદ્ધ સારથિઓ છે; પણ તેઓ બૃહન્નલાની સમાન નથી.
4.38.53
इत्युक्तोऽहं च सैरन्ध्र्या तेन त्वामाह्वयामि वै ।
आहुता त्वं मया सार्धं योद्धुं याहि बृहन्नले ॥ ४.३८.५३ ॥
સૈરંધ્રીએ આ પ્રમાણે કહ્યા પછી હું તને બોલાવું છું. હે બૃહન્નલા, મારા વડે આહૂત થયેલી તું મારી સાથે યુદ્ધ કરવા આવ.
4.38.54
दूराद्दूरतरं गावो भवन्ति कुरुभिर्हृताः ।
तथोक्ता प्रत्युवाचेदं राजपुत्रं बृहन्नला ॥ ४.३८.५४ ॥
કૌરવોએ હરી લીધેલી ગાયો દૂરથી વધુ દૂર જઈ રહી છે. આમ કહેવાતાં બૃહન્નલાએ રાજપુત્રને આ ઉત્તર આપ્યો.
4.38.55
का शक्तिर्मम सारथ्यं कर्तुं संग्राममूर्धनि ।
नृत्तं वा यदि वा गीतं वादित्रं वा पृथग्विधम् ।
तत्करिष्यामि भद्रं ते सारथ्यं तु कुतो मम ॥ ४.३८.५५ ॥
યુદ્ધના મોખરે સારથ્ય કરવાની શક્તિ મારી ક્યાંથી? નૃત્ય હોય, ગીત હોય કે જુદી જુદી જાતનાં વાદ્યો હોય, તે હું કરીશ. તારું કલ્યાણ થાઓ; પણ મારા માટે સારથ્ય કેવી રીતે શક્ય છે?
4.38.56
त्वं नर्तको वा यदि वाऽपि गायकः क्षिप्रं तनुत्रं परिधत्स्व भानुमत् ।
अभीक्ष्णमाहुस्तव कर्म पौरुषं स्त्रियः प्रशंसन्ति ममाद्य चान्तिके ॥ ४.३८.५६ ॥
તું નર્તક હો કે ગાયક, જલદી ચમકતું કવચ ધારણ કર. લોકો વારંવાર તારાં પૌરુષનાં કાર્યોની પ્રશંસા કરે છે; આજે મારી પાસેની સ્ત્રીઓ પણ તેની પ્રશંસા કરે છે.
4.38.57
इत्येवमुक्त्वा नृपसूनुसत्तमस्तदा स्मयित्वाऽर्जुनमभ्यनन्दयत् ।
अथोत्तरः पारशवं शताक्षिमत्सुवर्णचित्रं परिगृह्य भानुमत् ॥ ४.३८.५७ ॥
આમ કહીને રાજકુમારોમાં શ્રેષ્ઠ ઉત્તરે હસીને અર્જુનનું અભિનંદન કર્યું. પછી ઉત્તરે સોનાથી ચિત્રિત, સો આંખો જેવી આકૃતિઓવાળું, ચમકતું પારશવ બખ્તર ઉપાડ્યું.
4.38.58
बृहन्नलायै प्रददौ स्वयं तदा विराटपुत्रः परवीरघातिने ।
तदाज्ञया मात्स्यसुतस्य वीर्यवानकर्तुकामेव समाददे तदा ॥ ४.३८.५८ ॥
ત્યારે વિરાટના પુત્ર ઉત્તરે પોતે શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર બૃહન્નલાને (બખ્તર) આપ્યું. તેની આજ્ઞાથી વીર્યવાન તેણે જાણે કરવાની ઇચ્છા ન હોય તેમ તે સ્વીકાર્યું.
4.38.59
यद्यस्ति च रणे शौर्यं शक्यः स्याद्द्विषतां वधः ।
अहं त्वामभिगच्छामि यत्र त्वं यासि तत्र भो ॥ ४.३८.५९ ॥
યુદ્ધમાં જો શૌર્ય હોય અને શત્રુઓનો વધ શક્ય હોય, તો તું જ્યાં જઈશ ત્યાં હું તારી પાછળ આવીશ, હે મિત્ર.
4.38.60
ततः स नर्मसंयुक्तमकरोत्पाण्डवो बहु ।
उत्तरायाः प्रमुखतः सर्वं जानन्नरिन्दमः ॥ ४.३८.६० ॥
ત્યારે તે અરિંદમ પાંડવે, બધું જાણતા છતાં, ઉત્તરાની સામે ઘણી મજાકભરી ક્રિયાઓ કરી.
4.38.61
तमाददानं प्रमदा जहासिरे ह्यधोमुखं वीरवरोऽभ्यधारयत् ।
ततस्तिरश्चीनकृतं सपत्नहा ह्यधोमुखं कवचमथाभ्यकर्षत ॥ ४.३८.६१ ॥
તે તેને ઉપાડતો હતો ત્યારે, તેનું મુખ નીચે હોવાથી સ્ત્રીઓ હસી પડી. વીરોમાં શ્રેષ્ઠે તેને સંભાળ્યું. પછી શત્રુહંતાએ ત્રાંસું બનાવેલું, મુખ નીચે રહેલું કવચ ખેંચ્યું.
4.38.62
सम्यक्प्रजानन्नपि सत्यविक्रमो ह्यज्ञातवत्सर्वकुरुप्रवीरः ।
ऊर्ध्वं क्षिपन्वीरतरोऽभ्यधारयत्पुनश्च यन्ता कवचं धनञ्जयः ॥ ४.३८.६२ ॥
સારી રીતે જાણતા હોવા છતાં, સાચા પરાક્રમી, જાણે કંઈ જાણતા ન હોય તેમ, સર્વ કુરુવીરોમાં શ્રેષ્ઠ, વધુ વીર ધનંજયે કવચને ઉપર ફેંકીને ફરી ઉઠાવ્યું.
4.38.63
एवंप्रकाराणि बहूनि कुर्वति तस्मिन्कुमार्यः प्रमदा जहासिरे ।
तथापि कुर्वन्तममित्रकर्शनं नैवोत्तरः पर्यभवद्धनञ्जयम् ॥ ४.३८.६३ ॥
તે આવાં ઘણાં કાર્યો કરતો હતો ત્યારે કુમારીઓ અને યુવતીઓ હસી પડી. તોપણ શત્રુઓને પીડનારા ધનંજયને તે કરતો જોઈને પણ ઉત્તર તેને હરાવી ન શક્યો.
4.38.64
तं राजपुत्रः समनाहयत्स्वयं जाम्बूनदान्तेन शुभेन वर्मणा ।
कृशानुतप्तप्रतिमेन भास्वता जाज्वल्यमानेन सहस्ररश्मिना ॥ ४.३८.६४ ॥
રાજકુમારે પોતે તે સુંદર સોનાની કિનારીવાળું કવચ બાંધ્યું; તે અગ્નિમાં તપાવેલી વસ્તુ જેવું, ચમકતું અને હજાર કિરણોથી ઝળહળતું હતું.
4.38.65
अथास्य शीघ्रं प्रसमीक्ष्य भोजयद्रथे हयान्काञ्चनजालसंवृतान् ।
सुवर्णजालान्तरयोक्तभूषणं सिंहं च सौवर्णमुपाश्रयद्रथे ॥ ४.३८.६५ ॥
પછી તેણે ઝડપથી જોઈને ભોજયદ્રથના રથમાં સોનાની જાળોથી ઢંકાયેલા ઘોડાઓને, જાળોની વચ્ચે જોડેલા સોનાના આભૂષણોને અને રથ પર સોનાનું સિંહચિહ્ન સ્થાપ્યું.
4.38.66
धनूंषि च विचित्राणि बाणांश्च रुचिरान्बहून् ।
आयुधानि च वै तत्र रथोपस्थे च स न्यसत् ॥ ४.३८.६६ ॥
ત્યાં તેણે રથના ભોંય પર વિચિત્ર ધનુષ્યો, ઘણાં સુંદર બાણો અને બીજાં આયુધો પણ મૂક્યાં.
4.38.67
आरुह्य प्रययौ वीरः सबृहन्नलसारथिः ।
अथोत्तरा च कन्याश्च स ख्यश्चैवाब्रुवंस्तदा ॥ ४.३८.६७ ॥
વીર બૃહન્નલાને સારથિ બનાવી રથ પર ચઢી ચાલ્યો. ત્યારે ઉત્તરા, કન્યાઓ અને સખીઓએ પણ કહ્યું.
4.38.68
बृहन्नले आनयेथा वासांसि रुचिराणि नः ।
पाञ्चालिकार्थं सूक्ष्माणि रत्नानि विविधानि च ।
विजित्य संग्रामगतान्भीष्मद्रोणमुखान्कुरून् ॥ ४.३८.६८ ॥
બૃહન્નલા, અમારા માટે સુંદર વસ્ત્રો લાવજે; પાંચાલી માટે સૂક્ષ્મ અને વિવિધ રત્નો પણ લાવજે; ભીષ્મ-દ્રોણ આગેવાન એવા યુદ્ધે ગયેલા કુરુઓને જીતીને.
4.38.69
अथ ता ब्रुवतीः कन्याः सहिताः कुरुनन्दनः ।
प्रत्युवाच हसन्पार्थो मेघदुन्दुभिनिस्वनः ॥ ४.३८.६९ ॥
ત્યારે એકસાથે બોલતી તે કન્યાઓને કુરુનંદન પાર્થે મેઘદુંદુભિ જેવા સ્વરે હસતાં હસતાં ઉત્તર આપ્યો.
4.38.70
यद्युत्तरोऽयं संग्रामे विजेष्यति महारथान् ।
अथाहरिष्ये वासांसि सूक्ष्माण्याभरणानि च ॥ ४.३८.७० ॥
જો આ ઉત્તર યુદ્ધમાં મહારથીઓને જીતી લેશે, તો હું સૂક્ષ્મ વસ્ત્રો અને આભૂષણો લાવીશ.
4.38.71
अथोत्तरो वर्म महाप्रभावं सुवर्णवैडूर्यपरिष्कृतं शुभम् ।
आमुच्य वीरः प्रययौ रथोत्तमं धनञ्जयं सारथिनं प्रगृह्य ॥ ४.३८.७१ ॥
પછી ઉત્તરે મહાપ્રભાવી, સોના અને વૈડૂર્યથી શોભતું શુભ કવચ પહેર્યું અને શ્રેષ્ઠ રથ તરફ ગયો; ધનંજયને સારથિ બનાવ્યો.
4.38.72
तमुत्तरं प्रेक्ष्य रथोत्तमे स्थितं बृहन्नलां चैव महाजनस्तदा ।
स्त्रियश्च कन्याश्च द्विजाश्च सुव्रताः प्रदक्षिणं मङ्गलिनोऽभ्यपूजयन् ॥ ४.३८.७२ ॥
ઉત્તમ રથ પર ઊભેલા ઉત્તર અને બૃહન્નલાને જોઈને ત્યારે મહાજનો, સ્ત્રીઓ, કન્યાઓ અને વ્રતનિષ્ઠ દ્વિજો પ્રદક્ષિણા કરીને મંગલ વચનો બોલતાં તેમની પૂજા કરવા લાગ્યા.
4.38.73
यदर्जुनस्यर्षभतुल्यगामिनः पुराऽभवत्खाण्डवदाहमङ्गलम् ।
कुरून्समासाद्य रणे बृहन्नले सहोत्तरेणास्तु तवाद्य मङ्गलम् ॥ ४.३८.७३ ॥
પૂર્વે ઋષભ જેવા ચાલતા અર્જુન માટે ખાંડવદાહ મંગળકારી થયો હતો, તેમ હે બૃહન્નલા, ઉત્તર સાથે યુદ્ધમાં કુરુઓ પાસે પહોંચીને આજે તારું પણ મંગળ થાઓ.