మహాభారతం · అధ్యాయం 4.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.38.1
महाजनसमक्षं तु स्त्रीणां मध्ये विशेषतः ।
गवाध्यक्षेण संप्रोक्तो विराटतनयस्तदा ॥ ४.३८.१ ॥
మహాజనుల సమక్షంలో, ముఖ్యంగా స్త్రీల మధ్యలో, అప్పుడు గోశాల అధ్యక్షుడు విరాటుని కుమారునితో మాట్లాడాడు.
4.38.2
स्त्रीमध्य उक्तस्तेनासौ वाक्यं तेजःप्रवर्धनम् ।
अन्तःपुरे श्लाघमान इदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.३८.२ ॥
స్త్రీల మధ్య అతనితో మాట్లాడబడిన తేజస్సును పెంచే ఆ మాటలకు, అంతఃపురంలో గొప్పలు చెప్పుకుంటూ అతడు ఈ మాట అన్నాడు.
4.38.3
अद्याहमनुगच्छेयं दृढधन्वा गवां पदम् ।
यदि मे सारथिः कश्चिद्भवेदश्वेषु कोविदः ॥ ४.३८.३ ॥
ఈ రోజు నేను గట్టి విల్లు ధరించి గోవుల అడుగుజాడలను అనుసరిస్తాను, గుర్రాలలో నిపుణుడైన ఒక సారథి నాకుంటే.
4.38.4
तमेव नाधिगच्छामि यो मे यन्ता समो भवेत् ।
पश्यध्वं सारथिं शीघ्रं मम युक्तं प्रयास्यतः ॥ ४.३८.४ ॥
నాకు సమానమైన సారథిని నేను ఇంకా కనుగొనలేదు. నేను బయలుదేరేందుకు నా రథానికి త్వరగా ఒక సారథిని వెతకండి.
4.38.5
अष्टाविंशतिरात्रं वा मासं वा नूनमन्ततः ।
यत्तदासीन्महायुद्धं तत्र मे सारथिर्हतः ॥ ४.३८.५ ॥
ఇరవై ఎనిమిది రాత్రులు, లేదా గరిష్ఠంగా ఒక నెల — అప్పుడు జరిగిన ఆ మహాయుద్ధంలో నా సారథి చంపబడ్డాడు.
4.38.6
यद्यहं त्वधिगच्छेयं यो मे यन्ता भवेद्युधि ।
त्वरावानद्य यास्यामि समुच्छ्रितमहाध्वजः ॥ ४.३८.६ ॥
యుద్ధంలో నాకు సారథిగా ఉండగలవాడు దొరికితే, నేను ఈ రోజు త్వరగా, ఎత్తైన మహాధ్వజంతో బయలుదేరుతాను.
4.38.7
विगाह्य तत्परानीकं गजवाजिरथाकुलम् ।
शस्त्रप्रतापान्निर्वीर्यान्कुरूञ्जित्वाऽऽनये पशून् ॥ ४.३८.७ ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో నిండిన ఆ శత్రు సేనలో ప్రవేశించి, ఆయుధ ప్రతాపంతో శక్తిహీనులైన కురువులను జయించి, నేను పశువులను తిరిగి తెస్తాను.
4.38.8
दुर्योधनं विकर्णं च कर्णं वैकर्तनं कृपम् ।
द्रोणं च सह पुत्रेण महेष्वासान्समागतान् ॥ ४.३८.८ ॥
దుర్యోధనుడు, వికర్ణుడు, వైకర్తనుడైన కర్ణుడు, కృపుడు, తన కుమారునితో కూడిన ద్రోణుడు—ఇక్కడ సమావేశమైన మహా ధనుర్ధరులను.
4.38.9
विद्रावयित्वा संग्रामे दानवान्मघवानिव ।
अनेनैव मुहूर्तेन पुनः प्रत्यानये पशून् ॥ ४.३८.९ ॥
యుద్ధంలో దానవులను తరిమిన ఇంద్రుడిలా, ఈ క్షణంలోనే నేను మళ్ళీ పశువులను తిరిగి తెస్తాను.
4.38.10
शून्यमाज्ञाय कुरवः प्रयान्त्यादाय गोधनम् ।
किं न शक्यं च तैः कर्तुं यदहं तत्र नाभवम् ॥ ४.३८.१० ॥
నగరం ఖాళీగా ఉందని తెలుసుకుని, కురువులు గోధనాన్ని తీసుకుని వెళ్తున్నారు. నేను అక్కడ లేనప్పుడు వారు ఏమి చేయలేకపోయారు?
4.38.11
पश्ययुरद्य मे वीर्यं कुरवस्ते समागताः ।
किंनु पार्थोऽर्जुनः साक्षादिति मंस्यन्ति मां परे ॥ ४.३८.११ ॥
ఇక్కడ సమావేశమైన కురువులు ఈరోజు నా పరాక్రమాన్ని చూడాలి. ఇతరులు నన్ను స్వయంగా పార్థుడైన అర్జునుడే అనుకోరా?
4.38.12
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्त्रीषु चात्मप्रशंसनम् ।
नामर्षयत पाञ्चाली बीभत्सोः परिकीर्तनम् ॥ ४.३८.१२ ॥
అతని ఆ మాటలను విని, స్త్రీల మధ్య అతడు తనను తాను పొగడుకోవడం విని, పాంచాలి బీభత్సుడి (అర్జునుడి) కీర్తనను సహించలేకపోయింది.
4.38.13
श्रुत्वा तदर्जुनो वाक्यमुत्तरेण प्रभाषितम् ।
अतीतसमये काले प्रियां भार्यामभाषत ॥ ४.३८.१३ ॥
ఉత్తరుడు పలికిన ఆ మాటలను విని, గతకాలాన్ని స్మరిస్తూ అర్జునుడు తన ప్రియ భార్యతో ఇలా అన్నాడు.
4.38.14
द्रुपदस्य सुतां राज्ञः पाञ्चालीं रूपसंमताम् ।
सत्यार्जवगुणोपेतां भर्तुः प्रियहितैषिणीम् ।
उवाच रहसि प्रीतः कृष्णां सर्वार्थकोविदः ॥ ४.३८.१४ ॥
రాజు ద్రుపదుని కుమార్తె, అందంతో గౌరవింపబడినది, సత్యం మరియు సరళత్వం గుణాలు కలిగినది, భర్త ప్రియాన్ని హితాన్ని కోరేది అయిన పాంచాలి కృష్ణతో, సర్వార్థాలు తెలిసిన అర్జునుడు ప్రీతితో రహస్యంగా ఇలా అన్నాడు.
4.38.15
उत्तरां ब्रूहि पाञ्चालि गत्वा क्षिप्रं शुचिस्मिते ॥ ४.३८.१५ ॥
ఓ పాంచాలీ, పవిత్రమైన చిరునవ్వు గలదానా, వేగంగా వెళ్లి ఉత్తరతో చెప్పు.
4.38.16
इयं किल पुरा युद्धे खाण्डवे सव्यसाचिनः ।
सारथिः पाण्डुपुत्रस्य पार्थस्य तु बृहन्नला।
महाञ्जयो भवेद्युद्धे सा चेद्यन्ता बृहन्नला ॥ ४.३८.१६ ॥
పూర్వం ఖాండవ యుద్ధంలో ఈమె సవ్యసాచి, పాండుపుత్రుడైన పార్థునికి సారథిగా ఉన్నది. ఈ బృహన్నల యుద్ధంలో సారథిగా ఉంటే గొప్ప విజయం కలుగుతుంది.
4.38.17
सा चोदिता तदा ह्येन ह्यर्जुनेन शुचिस्मिता ।
पाञ्चाली च तदाऽऽगम्य उत्तराया निवेशनम् ॥ ४.३८.१७ ॥
అప్పుడు అర్జునునిచే ప్రేరేపించబడిన ఆ పవిత్ర చిరునవ్వు గల పాంచాలి ఉత్తర నివాసానికి వచ్చింది.
4.38.18
ज्ञात्वा तु समयान्मुक्तं चन्द्रं राहुमुखादिव ।
युधिष्ठिरं धर्मपरं सत्यार्जवपथे स्थितम् ॥ ४.३८.१८ ॥
రాహువు నోటి నుండి విడువబడిన చంద్రునిలా, కాలనియమం నుండి విముక్తుడై, ధర్మంలో నిమగ్నుడై, సత్యం మరియు సరళత్వ మార్గంలో నిలిచిన యుధిష్ఠిరుని తెలుసుకొని.
4.38.19
अमर्षयन्ती तद्दुःखं कृष्णा कमललोचना ।
उत्तरामाह वचनं सखीमध्ये विलासिनीम् ॥ ४.३८.१९ ॥
ఆ దుఃఖాన్ని సహించలేని కమలనేత్రి కృష్ణ, స్నేహితుల మధ్య ఉన్న విలాసిని ఉత్తరతో ఈ మాటలు పలికింది.
4.38.20
योऽयं युवा वारणयूथपोपमो बृहन्नलाऽस्मीति जनोऽभ्यभाषत ।
पुराऽपि पार्थस्य स सारथिस्तदा धनुर्धराणां प्रवरस्य मन्ये ॥ ४.३८.२० ॥
ఏనుగుల గుంపు నాయకుడిలా ఉన్న ఈ యువకుడు తనను 'బృహన్నల' అని చెప్పుకుంటాడు. పూర్వం ఇతడే పార్థుని (అర్జునుని) సారథిగా ఉన్నాడని నేను భావిస్తున్నాను; ఆ కాలంలో ఇతడు విలుకాండ్రలో శ్రేష్ఠుడు.
4.38.21
एतेन वा सारथिना तदाऽर्जुनः सदेवगन्धर्वमहासुरोरगान् ।
सर्वाणि भूतान्यजयस्तस वीर्यवानतर्पयच्चापि हिरण्यरेतसम् ॥ ४.३८.२१ ॥
ఈ సారథితోనే అప్పుడు అర్జునుడు దేవతలు, గంధర్వులు, మహాసురులు, నాగులు సహా సమస్త ప్రాణులను జయించాడు; ఆ పరాక్రమశాలి హిరణ్యరేతసుడిని (అగ్నిని) కూడా తృప్తిపరిచాడు.
4.38.22
यदस्य संस्थामपि तस्य संयुगे जानामि वीर्यं परवीरमध्यगम् ।
संगृह्य रश्मीनपि चास्य वीर्यवानादाय चापं प्रययौ रथे स्थितः ॥ ४.३८.२२ ॥
యుద్ధంలో అతని ముగింపు వరకు కూడా నాకు తెలుసు; శత్రువీరుల మధ్యకు వెళ్ళే అతని పరాక్రమమూ నాకు తెలుసు. పగ్గాలు పట్టి, విల్లు చేబూని, రథంపై నిలిచి ఆ పరాక్రమశాలి ముందుకు సాగాడు.
4.38.23
न सर्वभूतानि न देवदानवा न चापि सर्वे कुरवः समागताः ।
धनं हरेयुस्तव जातु धन्विनो बृहन्नला तूत्तरसारथिर्यदि ॥ ४.३८.२३ ॥
బృహన్నల ఉత్తరుని సారథిగా ఉన్నప్పుడు, సమస్త ప్రాణులూ, దేవదానవులూ, కురువీరులు అందరూ కలిసి వచ్చినా నీ ధనాన్ని ఎన్నడూ అపహరించలేరు; ఎందుకంటే బృహన్నల విలుకాడు.
4.38.24
धनुष्यनवमश्चासीत्तस्य शिष्यो महात्मनः ।
सुदृष्टपूर्वो हि मया चरन्त्या पाण्डवालये ॥ ४.३८.२४ ॥
విలువిద్యలో అతడు ఎవరికంటే తక్కువ కాడు; ఆ మహాత్ముడి (అర్జునుడి) శిష్యుడు. పాండవుల భవనంలో తిరుగుతున్నప్పుడు నేను అతడిని ముందే బాగా చూశాను.
4.38.25
स चानेन सहायेन खाण्डवं चादहत्पुरा ।
अर्जुनस्य तदाऽनेन संगृहीता हयोत्तमाः ॥ ४.३८.२५ ॥
అతను ఈ సహాయకునితో పూర్వం ఖాండవ వనాన్ని దహించాడు. అప్పుడు అర్జునుని ఉత్తమ అశ్వాలు ఇతనిచేత నియంత్రించబడ్డాయి.
4.38.26
तेन सारथिना पार्थः सर्वभूतानि सर्वशः ।
अजयत्खाण्डवप्रस्थे न हि यन्ताऽस्ति तादृशः ॥ ४.३८.२६ ॥
ఆ సారథితో పార్థుడు ఖాండవప్రస్థంలో సర్వ ప్రాణులను పూర్తిగా జయించాడు. నిజంగా అలాంటి సారథి మరొకరు లేరు.
4.38.27
ततः सैरन्ध्रिसहिता उत्तरा भ्रातुरब्रवीत् ।
अभ्यर्थयैनां सारथ्ये वीर शीघ्रं बृहन्नलाम् ॥ ४.३८.२७ ॥
అప్పుడు సైరంధ్రితో కలిసి ఉత్తర తన సోదరునితో ఇలా అన్నది: 'వీరుడా, ఈమెను సారథ్యం కోసం బృహన్నలను వెంటనే అడుగు.'
4.38.28
शिक्षितैषा हि सारथ्ये नर्तने गीतवादिते ।
सैरन्ध्य्राह महाप्राज्ञा स्तुवन्ती वै बृहन्नलाम् ॥ ४.३८.२८ ॥
'ఈమె సారథ్యంలో, నృత్యంలో, గీతవాద్యంలో శిక్షణ పొందినది.' మహాప్రాజ్ఞురాలైన సైరంధ్రి బృహన్నలను స్తుతిస్తూ ఇలా అన్నది.
4.38.29
सैरन्ध्रि जानासि मम व्रतं हि क्लीबेन पुंसा न हि संवदाम्यहम् ।
सोहं न शक्ष्यामि बृहन्नलां शुभे वक्तुं स्वयं यच्छ हयान्ममेति ॥ ४.३८.२९ ॥
'సైరంధ్రీ, నా వ్రతం నీకు తెలుసు; నపుంసకుడైన పురుషునితో నేను మాట్లాడను. కాబట్టి శుభే, బృహన్నలతో నేనే 'నాకు గుర్రాలు ఇవ్వు' అని చెప్పలేను.'
4.38.30
भयकाले तु संप्राप्ते न व्रतं नाव्रतं पुनः ।
यथा दुःखं प्रतरति कर्तुं युक्तं चरेद्बुधः ।
इति धर्मविदः प्राहुस्तस्माद्वाच्या बृहन्नला ॥ ४.३८.३० ॥
'కానీ భయకాలం వచ్చినప్పుడు వ్రతం కాదు, అవ్రతం కాదు. దుఃఖాన్ని దాటగలిగే విధంగా చేయడమే బుద్ధిమంతునికి తగినది. ధర్మజ్ఞులు ఇలా అంటారు; అందువల్ల బృహన్నలతో మాట్లాడాలి.'
4.38.31
येयं कुमारी सुश्रोणी भगिनी ते यवीयसी ।
अस्यास्तु वचनं वीर करिष्यति न संशयः ॥ ४.३८.३१ ॥
సుందర నడుము గల ఈ కన్య, నీ చిన్న చెల్లెలు; వీరుడా, ఆమె మాట ఆమె తప్పక వింటుంది, సందేహం లేదు.
4.38.32
यदि ते सारथिः सा स्यात्कुरून्सर्वान्न संशयः ।
जित्वा गाश्च समादाय ध्रुवमागमनं भवेत् ॥ ४.३८.३२ ॥
ఆమె నీ సారథి అయితే, కురువులందరినీ జయించి, గోవులను స్వాధీనం చేసుకొని తప్పక తిరిగి రావచ్చు, సందేహం లేదు.
4.38.33
एवमुक्तः स सैरन्ध्र्या भगिनीं प्रत्यभाषत ।
गच्छ त्वमनवद्याङ्गि तामानय बृहन्नलाम् ॥ ४.३८.३३ ॥
సైరంధ్రి ఇలా చెప్పగా, అతడు తన చెల్లెలితో అన్నాడు: 'నిర్దోషమైన అవయవాలు గల ఓ స్త్రీ, నీవు వెళ్లి ఆ బృహన్నలను తీసుకురా.'
4.38.34
सा प्राद्रवत्काञ्चनमाल्यधारिणी ज्येष्ठेन भ्रात्रा प्रहिता यशस्विनी ।
भ्रातुर्नियोगं तु निशम्य सुभ्रुः शुभानना हाटकवज्रभूषिता ॥ ४.३८.३४ ॥
బంగారు మాలలు ధరించిన ఆ యశస్విని, అన్న పంపగా, అన్న ఆజ్ఞ విని పరుగెత్తింది; అందమైన కనుబొమలు, శుభ ముఖం గల ఆమె బంగారం, వజ్రాలతో అలంకరించుకుంది.
4.38.35
सा वज्रमुक्तामणिहेमकुण्डला मृदुक्रमा भ्रातृनियोगचोदिता ।
प्रदक्षिणावर्ततनुः शिखण्डिनी पद्मानना पद्मदलायताक्षी ॥ ४.३८.३५ ॥
వజ్రాలు, ముత్యాలు, రత్నాలు, బంగారు కుండలాలు ధరించిన, మృదువైన నడక గల, అన్న ఆజ్ఞతో ప్రేరేపితురాలైన ఆమె; కుడివైపు తిరిగిన సొగసైన దేహం, శిఖ, పద్మముఖం, పద్మదళాల వంటి పొడవైన కన్నులు కలిగినది.
4.38.36
तन्वी समाङ्गी मृदुमन्द्रलोचना मात्स्यस्य राज्ञो दुहिता विलासिनी ।
सा नर्तनागारमरालपक्ष्मा शतह्रदा मेघमिवान्वपद्यत ॥ ४.३८.३६ ॥
సన్నని నడుము, సొగసైన అవయవాలు గల, మృదువైన లోతైన చూపులు కలిగిన, మత్స్య రాజు కుమార్తె, విలాసవతి ఆమె; వంగిన రెప్పలతో, నాట్యశాల వైపు, వందల కొలనులు గల మేఘంలా నడిచింది.
4.38.37
सा नागनासोपमसंहितोरूरनिन्दिता वेदिविलग्नमध्या ।
आसाद्य तस्थौ वरमाल्यधारिणी पार्थं शुभा नागवधूरिव द्विपम् ॥ ४.३८.३७ ॥
ఏనుగు తొండం వంటి చక్కని తొడలు, వేదిక వంటి సన్నని నడుము కలిగిన ఆ నిర్దోష సుందరి, శ్రేష్ఠమైన మాలను ధరించి పార్థుని దగ్గరకు వచ్చి నిలిచింది, ఏనుగు దగ్గర నిలిచిన ఆడ ఏనుగులా.
4.38.38
तामागतामायतताम्रलोचनामवेक्ष्य पार्थः समयेऽभ्यभाषत ॥ ४.३८.३८ ॥
ఆమె రావడాన్ని, పొడవైన ఎర్రని కన్నులు గలదాన్ని చూసి పార్థుడు తగిన సమయంలో ఆమెతో మాట్లాడాడు.
4.38.39
किमागता काञ्चनमाल्यधारिणी सुगात्रि किंचित्त्वरिताऽसि सुभ्रु ।
किं ते मुखं सुन्दरि न प्रसन्नमाचक्ष्व शीघ्रं मम चारुहासिनि ॥ ४.३८.३९ ॥
ఓ సుందరాంగీ, ఓ చక్కని కనుబొమలు గలదానా, బంగారు మాల ధరించి ఎందుకు వచ్చావు? కొంచెం తొందరగా ఉన్నావు. ఓ సుందరీ, నీ ముఖం ఎందుకు ప్రసన్నంగా లేదు? ఓ మధురంగా నవ్వేదానా, నాకు త్వరగా చెప్పు.
4.38.40
सा वज्रवैडूर्यविकारकुण्डला विनिद्रपद्मोत्पलपन्नगन्धिनी ।
प्रसन्नताराधिपसंनिभानना पार्थे कुमारी वचनं बभाषे ॥ ४.३८.४० ॥
వజ్రం, వైడూర్యంతో చేసిన కుండలాలు ధరించి, వికసించిన పద్మం, నీలోత్పలం వంటి పరిమళం గలదై, ప్రసన్న చంద్రుని వంటి ముఖం గల ఆ కుమారి పార్థునితో మాట్లాడింది.
4.38.41
हरन्ति वित्तं कुरवाः पितुर्मे शतं सहस्राणि गवां बृहन्नले ।
सा भ्रातुरश्वान्मम संयमस्व पुरा परे दूरतरं हरन्ति गाः ॥ ४.३८.४१ ॥
బృహన్నలా, కురువులు నా తండ్రి సంపదను, వందల వేల ఆవులను తీసుకుపోతున్నారు. నా సోదరుని గుర్రాలను ఆపు; ఇతరులు ఆవులను మరింత దూరం తీసుకుపోకముందే.
4.38.42
सैरन्ध्रिराख्याति बृहन्नले त्वां सुशिक्षिता संग्रहणे रथाश्वयोः ।
अहं मरिष्यामि न मेऽत्र संशयो मया वृता तत्र न चेद्गमिष्यसि ॥ ४.३८.४२ ॥
బృహన్నలా, సైరంధ్రి నీ గురించి చెప్పింది: రథాలను, గుర్రాలను నడపడంలో నువ్వు బాగా శిక్షణ పొందినదానివి. నువ్వు అక్కడికి వెళ్లకపోతే నేను చనిపోతాను; ఇందులో సందేహం లేదు, ఎందుకంటే నేను నిన్ను వరించాను.
4.38.43
तथा नियुक्तो नरदेवकन्यया नरोत्तमः प्रीतमना धनञ्जयः ।
उवाच पार्थः शुभमन्द्रया गिरा शुभाननां शुक्लदतीं शुचिस्मिताम् ॥ ४.३८.४३ ॥
రాజకుమార్తె ఉత్తర ఈ విధంగా ఆజ్ఞాపించగా, నరులలో ఉత్తముడైన ధనంజయుడు, పృథా కుమారుడు, సంతోషమనస్కుడై, శుభమైన మధుర వాణితో, శుభముఖి, తెల్లని దంతాలు, పవిత్రమైన చిరునవ్వు కలదానితో ఇలా అన్నాడు.
4.38.44
गच्छामि यत्रेच्छसि चारुहासिनि हुताशनं प्रज्वलितं विशामि वा ।
इच्छामि तेऽहं वरगात्रि जीवितं करोमि किं ते प्रियमद्य सुन्दरि।
न मत्कृते द्रक्ष्यसि तत्पुरं प्रिये वैवस्वतं प्रेतपतेर्महाभयम् ॥ ४.३८.४४ ॥
ఓ చారుహాసినీ, నువ్వు కోరిన చోటికి వెళ్తాను, లేదా మండుతున్న అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను. ఓ వరగాత్రీ, నీ జీవితాన్ని కూడా కోరుతున్నాను; ఓ సుందరీ, ఈ రోజు నీకు ఏ ప్రియమైనది చేయను? ప్రియా, నా కారణంగా నువ్వు ఆ నగరాన్ని చూడవు—యముడు, ప్రేత ప్రభువుకు అది మహా భయం.
4.38.45
एतावदुक्त्वा कुरुवीरपुङ्गवो विलासिनीं शुक्लदतीं शुचिस्मिताम् ।
बृहन्नलारूपविभूषिताननो विराटपुत्रस्य समीपमाव्रजत् ॥ ४.३८.४५ ॥
ఇంత చెప్పి, కురువీరులలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు, బృహన్నల రూపంతో అలంకరించిన ముఖంతో, ఆ విలాసవతి, తెల్లని దంతాలు, పవిత్ర చిరునవ్వు కలదాని వద్ద నుండి విరాటుని కుమారుని సమీపానికి వెళ్లాడు.
4.38.46
तथा व्रजन्तं वरभूषणैर्वृतं महाप्रभं वारणयूथपोपमम् ।
गजेन्द्रबाहुं कमलायतेक्षणं कवाटवक्षस्थलमुन्नतांसम् ॥ ४.३८.४६ ॥
ఇలా వెళ్తున్న ఆయన శ్రేష్ఠమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, గొప్ప తేజస్సుతో, ఏనుగుల గుంపు నాయకుడిలా ఉన్నాడు. గజరాజు వంటి బాహువులు, కమలాల వంటి విశాల నేత్రాలు, తలుపు వంటి వక్షస్థలం, ఎత్తైన భుజాలు కలవాడు.
4.38.47
तमागतं पार्थममित्रकर्शनं महाबलं नागमिव प्रमाथिनम् ।
वैराटिरामन्त्र्य ततो बृहन्नलां गवां निनीषन्पदमुत्तरोऽब्रवीत् ॥ ४.३८.४७ ॥
శత్రువులను అణచే, మహాబలుడైన, మదించిన ఏనుగులా వస్తున్న పార్థుడిని చూసి, విరాటుని కుమారుడైన ఉత్తరుడు బృహన్నలను పిలిచి, ఆవులను తోలుకు వెళ్లాలని కోరుతూ ఇలా అన్నాడు.
4.38.48
तमाव्रजन्तं त्वरितं प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
अन्वगच्छद्विशालाक्षी गजं गजवधूरिव ॥ ४.३८.४८ ॥
వేగంగా వస్తున్న మదించిన ఏనుగులా ఉన్న ఆయనను, విశాల నేత్రాలు గల బృహన్నల, ఏనుగును అనుసరించే ఆడ ఏనుగులా అనుసరించింది.
4.38.49
दूरादेव तु संप्रेक्ष्य राजपुत्रोऽभ्यभाषत ।
त्वया सारथिना पार्थः खाण्डवेऽग्निमतर्पयत् ॥ ४.३८.४९ ॥
దూరం నుండే చూసి రాజకుమారుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీవు సారథిగా ఉండగా పార్థుడు ఖాండవ వనంలో అగ్నిని తృప్తిపరిచాడు.'
4.38.50
पृथिवीं चाजयत्कृत्स्नां कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
सैरन्ध्री त्वां ममाचष्ट सा हि जानाति पाण्डवान् ॥ ४.३८.५० ॥
కుంతీపుత్రుడైన ధనంజయుడు సమస్త పృథ్విని జయించాడు. సైరంధ్రి నీ గురించి నాకు చెప్పింది; ఆమె పాండవులను ఎరుగును.
4.38.51
देवेन्द्रसारथिर्वीरो मातलिः ख्यातविक्रमः ।
सुमहो जामदग्नेश्च विष्णोर्यन्ता च दारुकः ॥ ४.३८.५१ ॥
దేవేంద్రుని సారథి, ప్రసిద్ధ పరాక్రమశాలి అయిన మాతలి; గొప్ప జామదగ్న్యుడి (పరశురాముడి) సారథి, విష్ణువు సారథి దారుకుడు (ప్రసిద్ధులు).
4.38.52
सुमन्त्रो वा दाशरथेः सूर्ययन्ता तथाऽरुणः ।
सर्वे सारथयः ख्याता न बृहन्नलया समाः ॥ ४.३८.५२ ॥
దశరథుని కుమారుని సారథి సుమంత్రుడైనా, సూర్యుని సారథి అరుణుడైనా, వీరంతా ప్రసిద్ధ సారథులే; కానీ బృహన్నలకు సమానులు కారు.
4.38.53
इत्युक्तोऽहं च सैरन्ध्र्या तेन त्वामाह्वयामि वै ।
आहुता त्वं मया सार्धं योद्धुं याहि बृहन्नले ॥ ४.३८.५३ ॥
సైరంధ్రి ఇలా చెప్పగా నేను నిన్ను పిలుస్తున్నాను. బృహన్నలా, నా చేత పిలువబడిన నువ్వు నాతో యుద్ధం చేయడానికి రా.
4.38.54
दूराद्दूरतरं गावो भवन्ति कुरुभिर्हृताः ।
तथोक्ता प्रत्युवाचेदं राजपुत्रं बृहन्नला ॥ ४.३८.५४ ॥
కౌరవులు అపహరించిన గోవులు దూరం నుండి మరింత దూరం వెళ్తున్నాయి. ఇలా చెప్పగా బృహన్నల రాజపుత్రునికి ఇలా బదులిచ్చింది.
4.38.55
का शक्तिर्मम सारथ्यं कर्तुं संग्राममूर्धनि ।
नृत्तं वा यदि वा गीतं वादित्रं वा पृथग्विधम् ।
तत्करिष्यामि भद्रं ते सारथ्यं तु कुतो मम ॥ ४.३८.५५ ॥
యుద్ధ ముఖంలో సారథ్యం చేయగల శక్తి నాకెక్కడిది? నృత్యమైనా, గానమైనా, వివిధ వాద్యాలైనా, వాటిని నేను చేస్తాను. నీకు శుభం కలుగుగాక; కానీ నాకు సారథ్యం ఎలా సాధ్యం?
4.38.56
त्वं नर्तको वा यदि वाऽपि गायकः क्षिप्रं तनुत्रं परिधत्स्व भानुमत् ।
अभीक्ष्णमाहुस्तव कर्म पौरुषं स्त्रियः प्रशंसन्ति ममाद्य चान्तिके ॥ ४.३८.५६ ॥
నువ్వు నర్తకుడివైనా గాయకుడివైనా, త్వరగా ప్రకాశించే కవచాన్ని ధరించు. నీ పౌరుష కార్యాలను ప్రజలు తరచూ పొగుడుతారు; ఈ రోజు నా సమీపంలోని స్త్రీలు కూడా వాటిని ప్రశంసిస్తున్నారు.
4.38.57
इत्येवमुक्त्वा नृपसूनुसत्तमस्तदा स्मयित्वाऽर्जुनमभ्यनन्दयत् ।
अथोत्तरः पारशवं शताक्षिमत्सुवर्णचित्रं परिगृह्य भानुमत् ॥ ४.३८.५७ ॥
ఇలా చెప్పి, రాకుమారులలో ఉత్తముడైన ఉత్తరుడు నవ్వి అర్జునుని అభినందించాడు. అప్పుడు ఉత్తరుడు బంగారంతో చిత్రించబడిన, వంద కన్నుల వంటి ఆకృతులు గల, ప్రకాశించే పారశవ కవచాన్ని తీసుకున్నాడు.
4.38.58
बृहन्नलायै प्रददौ स्वयं तदा विराटपुत्रः परवीरघातिने ।
तदाज्ञया मात्स्यसुतस्य वीर्यवानकर्तुकामेव समाददे तदा ॥ ४.३८.५८ ॥
అప్పుడు విరాటుని కుమారుడు ఉత్తరుడు స్వయంగా శత్రువీరులను సంహరించే బృహన్నలకు (కవచాన్ని) ఇచ్చాడు. అతని ఆజ్ఞతో, వీర్యవంతుడైన అతడు చేయకూడదనే కోరిక ఉన్నట్లుగా దానిని స్వీకరించాడు.
4.38.59
यद्यस्ति च रणे शौर्यं शक्यः स्याद्द्विषतां वधः ।
अहं त्वामभिगच्छामि यत्र त्वं यासि तत्र भो ॥ ४.३८.५९ ॥
యుద్ధంలో శౌర్యం ఉంటే, శత్రువులను వధించడం సాధ్యమైతే, నీవు ఎక్కడికి వెళ్తావో అక్కడికి నేను నిన్ను అనుసరిస్తాను, ఓ మిత్రమా.
4.38.60
ततः स नर्मसंयुक्तमकरोत्पाण्डवो बहु ।
उत्तरायाः प्रमुखतः सर्वं जानन्नरिन्दमः ॥ ४.३८.६० ॥
అప్పుడు ఆ పాండవుడు, శత్రువులను అణచువాడు, అన్నీ తెలిసినవాడై, ఉత్తరల ముందు ఎన్నో హాస్యభరిత పనులు చేశాడు.
4.38.61
तमाददानं प्रमदा जहासिरे ह्यधोमुखं वीरवरोऽभ्यधारयत् ।
ततस्तिरश्चीनकृतं सपत्नहा ह्यधोमुखं कवचमथाभ्यकर्षत ॥ ४.३८.६१ ॥
అతడు దానిని తీసుకుంటుండగా, అది క్రిందికి ముఖం పెట్టి ఉండటం చూసి స్త్రీలు నవ్వారు. వీరులలో ఉత్తముడు దానిని నిలబెట్టాడు. తరువాత శత్రువులను సంహరించే అతడు, వాలుగా చేయబడి క్రిందికి ముఖం ఉన్న కవచాన్ని లాగాడు.
4.38.62
सम्यक्प्रजानन्नपि सत्यविक्रमो ह्यज्ञातवत्सर्वकुरुप्रवीरः ।
ऊर्ध्वं क्षिपन्वीरतरोऽभ्यधारयत्पुनश्च यन्ता कवचं धनञ्जयः ॥ ४.३८.६२ ॥
బాగా తెలిసినవాడైనా, నిజమైన పరాక్రమం కలవాడై, ఏమీ తెలియనట్లుగా, కౌరవ వీరులందరిలో శ్రేష్ఠుడైన ధనంజయుడు కవచాన్ని పైకి విసిరి మళ్ళీ ఎత్తుకున్నాడు.
4.38.63
एवंप्रकाराणि बहूनि कुर्वति तस्मिन्कुमार्यः प्रमदा जहासिरे ।
तथापि कुर्वन्तममित्रकर्शनं नैवोत्तरः पर्यभवद्धनञ्जयम् ॥ ४.३८.६३ ॥
అతడు ఇలాంటి అనేక పనులు చేస్తుండగా కన్యలు, యువతులు నవ్వారు. అయినా శత్రువులను బాధించే ధనంజయుడు అలా చేస్తుండగా కూడా ఉత్తరుడు అతన్ని ఓడించలేకపోయాడు.
4.38.64
तं राजपुत्रः समनाहयत्स्वयं जाम्बूनदान्तेन शुभेन वर्मणा ।
कृशानुतप्तप्रतिमेन भास्वता जाज्वल्यमानेन सहस्ररश्मिना ॥ ४.३८.६४ ॥
రాజకుమారుడు స్వయంగా ఆ అందమైన బంగారు అంచుగల కవచాన్ని ధరించాడు; అది అగ్నిలో కాల్చిన వస్తువులా, ప్రకాశిస్తూ వెయ్యి కిరణాలతో మెరిసిపోతూ ఉంది.
4.38.65
अथास्य शीघ्रं प्रसमीक्ष्य भोजयद्रथे हयान्काञ्चनजालसंवृतान् ।
सुवर्णजालान्तरयोक्तभूषणं सिंहं च सौवर्णमुपाश्रयद्रथे ॥ ४.३८.६५ ॥
అప్పుడు అతను త్వరగా చూసి, భోజయద్రథుని రథంలో బంగారు వలలతో కప్పబడిన గుర్రాలను, వలల మధ్య కట్టిన బంగారు ఆభరణాలను, రథంపై బంగారు సింహ చిహ్నాన్ని అమర్చాడు.
4.38.66
धनूंषि च विचित्राणि बाणांश्च रुचिरान्बहून् ।
आयुधानि च वै तत्र रथोपस्थे च स न्यसत् ॥ ४.३८.६६ ॥
అక్కడ అతను రథం అడుగుభాగంలో విచిత్రమైన విల్లులను, అనేక అందమైన బాణాలను, ఇతర ఆయుధాలను ఉంచాడు.
4.38.67
आरुह्य प्रययौ वीरः सबृहन्नलसारथिः ।
अथोत्तरा च कन्याश्च स ख्यश्चैवाब्रुवंस्तदा ॥ ४.३८.६७ ॥
వీరుడు బృహన్నలను సారథిగా చేసుకొని రథమెక్కి వెళ్ళాడు. అప్పుడు ఉత్తర, కన్యలు, ఆమె సఖులు కూడా మాట్లాడారు.
4.38.68
बृहन्नले आनयेथा वासांसि रुचिराणि नः ।
पाञ्चालिकार्थं सूक्ष्माणि रत्नानि विविधानि च ।
विजित्य संग्रामगतान्भीष्मद्रोणमुखान्कुरून् ॥ ४.३८.६८ ॥
బృహన్నలా, మాకు అందమైన వస్త్రాలను తీసుకురా; పాంచాలి కోసం సూక్ష్మమైన, వివిధ రత్నాలను కూడా తీసుకురా; భీష్మ, ద్రోణులు ముందుండి యుద్ధానికి వచ్చిన కురువీరులను జయించి.
4.38.69
अथ ता ब्रुवतीः कन्याः सहिताः कुरुनन्दनः ।
प्रत्युवाच हसन्पार्थो मेघदुन्दुभिनिस्वनः ॥ ४.३८.६९ ॥
అప్పుడు ఆ కన్యలు కలిసి మాట్లాడగా, కురునందనుడైన పార్థుడు మేఘ దుందుభి ధ్వనితో నవ్వుతూ సమాధానమిచ్చాడు.
4.38.70
यद्युत्तरोऽयं संग्रामे विजेष्यति महारथान् ।
अथाहरिष्ये वासांसि सूक्ष्माण्याभरणानि च ॥ ४.३८.७० ॥
ఈ ఉత్తరుడు యుద్ధంలో మహారథులను జయిస్తే, నేను సూక్ష్మమైన వస్త్రాలను, ఆభరణాలను తెస్తాను.
4.38.71
अथोत्तरो वर्म महाप्रभावं सुवर्णवैडूर्यपरिष्कृतं शुभम् ।
आमुच्य वीरः प्रययौ रथोत्तमं धनञ्जयं सारथिनं प्रगृह्य ॥ ४.३८.७१ ॥
అప్పుడు ఉత్తరుడు మహాప్రభావమైన, బంగారంతో వైడూర్యాలతో అలంకరించిన శుభ కవచాన్ని ధరించి, శ్రేష్ఠ రథం వైపు వెళ్ళాడు; ధనంజయుణ్ణి సారథిగా తీసుకున్నాడు.
4.38.72
तमुत्तरं प्रेक्ष्य रथोत्तमे स्थितं बृहन्नलां चैव महाजनस्तदा ।
स्त्रियश्च कन्याश्च द्विजाश्च सुव्रताः प्रदक्षिणं मङ्गलिनोऽभ्यपूजयन् ॥ ४.३८.७२ ॥
ఉత్తమ రథంపై నిలిచిన ఉత్తరుడిని, బృహన్నలను చూసి, అప్పుడు గొప్ప జనసమూహం, స్త్రీలు, కన్యలు, వ్రతనిష్ఠులైన బ్రాహ్మణులు ప్రదక్షిణం చేస్తూ మంగళ వచనాలతో వారిని పూజించారు.
4.38.73
यदर्जुनस्यर्षभतुल्यगामिनः पुराऽभवत्खाण्डवदाहमङ्गलम् ।
कुरून्समासाद्य रणे बृहन्नले सहोत्तरेणास्तु तवाद्य मङ्गलम् ॥ ४.३८.७३ ॥
పూర్వం ఎద్దులా నడిచే అర్జునునికి ఖాండవ దహనం మంగళకరమైనట్లు, ఓ బృహన్నలా, ఉత్తరునితో కలిసి యుద్ధంలో కురువులను చేరుకుని నేడు నీకు కూడా మంగళం కలుగుగాక.