ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.39.1
स राजधान्य निर्याय वैराटिरकुतोभयः ।
प्रयाहीत्यब्रवीत्सूतं यत्र ते कुरवो गताः ॥ ४.३९.१ ॥
ରାଜଧାନୀରୁ ବାହାରି ନିର୍ଭୟ ବିରାଟପୁତ୍ର ସାରଥିକୁ କହିଲେ, "ଯେଉଁଠାକୁ କୁରୁମାନେ ଯାଇଛନ୍ତି ସେଆଡ଼େ ରଥ ଚଳାଅ।"
4.39.2
समवेतान्कुरून्सर्वाञ्जिगीषूनवजित्य वै ।
गाश्चैताः क्षिप्रमादाय पुनरेष्याम्यहं पुरम् ॥ ४.३९.२ ॥
"ବିଜୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଏକତ୍ରିତ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନଙ୍କୁ ଜିଣି, ଏହି ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନେଇ ମୁଁ ପୁଣି ନଗରକୁ ଫେରିବି।"
4.39.3
ततस्तांश्चोदयामास सदश्वान्पाण्डुनन्दनः ॥ ४.३९.३ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ସେହି ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଚଳାଇଲେ।
4.39.4
ते हया नरसिंहेन चोदिता वातरंहसः ।
आलिखन्त इवाकाशमूहुः काञ्चनमालिनः ॥ ४.३९.४ ॥
ନରସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସେହି ପବନ ଭଳି ବେଗିଆ ଅଶ୍ୱମାନେ, ସୁନାମାଳା ପିନ୍ଧି ଆକାଶକୁ ଯେପରି ଚିରି ଦେଉଥିଲା ପରି ଦୌଡ଼ିଲେ।
4.39.5
नातिदूरमथो गत्वा मात्स्यपुत्रधनञ्जयौ ।
अवैक्षेतामवित्रस्तौ कुरूणां बलिनां बलम् ॥ ४.३९.५ ॥
ବହୁ ଦୂର ନ ଯାଇ, ମତ୍ସ୍ୟପୁତ୍ର ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ନିର୍ଭୟରେ ବଳବାନ କୁରୁମାନଙ୍କ ସୈନ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ।
4.39.6
श्मशानमभितो गत्वा शूरौ ददृशतुःकुरून् ।
तदनीकं महत्तेषां विस्तृतं सागरोपमम् । ॥ ४.३९.६ ॥
ଶ୍ମଶାନ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେ ଦୁଇ ବୀର କୁରୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସେହି ବିଶାଳ ସୈନ୍ୟ ସମୁଦ୍ର ପରି ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା।
4.39.7
सर्पमाणमिवाकाशे वनं बहुलपादपम् ।
ददृशे पार्थिवो रेणुर्जनितस्तेन सर्पता। ॥ ४.३९.७ ॥
ଆକାଶରେ ଚାଲୁଥିବା ଘନ ବୃକ୍ଷଯୁକ୍ତ ବନ ପରି, ଚାଲୁଥିବା ସେନାରୁ ଉଠିଥିବା ପୃଥିବୀର ଧୂଳି ଦେଖାଗଲା।
4.39.8
दृष्टिप्रणाशो भूतानां दिवस्पृक्कुरुसत्तम ।
तदनीकमथो वीक्ष्य गजाश्वरथसंकुलम् । ॥ ४.३९.८ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆକାଶ ଛୁଇଁଥିବା ସେହି ଧୂଳି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ନଷ୍ଟ କଲା। ତା'ପରେ ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ସେନାକୁ ଦେଖି—
4.39.9
कर्णदुर्योधनकृपैर्गुप्तं शान्तनवेन च ।
द्रोणेन सह पुत्रेण महेष्वासेन धीमता ॥ ४.३९.९ ॥
କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, କୃପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର (ଭୀଷ୍ମ) ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ଦ୍ରୋଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାଧନୁର୍ଧର ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେହି ସେନା।
4.39.10
हृष्टरोमा भयोद्विग्नो निमील्य स्वदृशौ तदा ।
कम्पमानशरीरश्च पार्थं वैराटिरब्रवीत् ॥ ४.३९.१० ॥
ଭୟରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ, ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ସେତେବେଳେ ନିଜ ଦୁଇ ଆଖି ବନ୍ଦ କରି, କମ୍ପମାନ ଶରୀରରେ ବିରାଟପୁତ୍ର (ଉତ୍ତର) ପାର୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ—
4.39.11
नोत्सहे कुरुभिर्योद्धुं रोमहर्षं हि पश्य मे ।
बहुप्रवीरमत्युग्रं देवैरपि दुरासदम्।
प्रतियोद्धुं न शक्नोमि कुरुसैन्यं भयानकम् ॥ ४.३९.११ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ସାହସ ମୋର ନାହିଁ; ଦେଖନ୍ତୁ, ମୋର ରୋମ ଠିଆ ହୋଇଛି। ବହୁ ବୀରମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତି ଉଗ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗମ, ଭୟଙ୍କର କୁରୁ ସେନାକୁ ମୁକାବିଲା କରିବାରେ ମୁଁ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ।
4.39.12
नाशंसे भारतीं सेनां प्रवेष्टुं भीमकार्मुकाम् ।
देवैरपि सहेन्द्रेण न शक्यं किंपुनर्नरैः ॥ ४.३९.१२ ॥
ଭୟଙ୍କର ଧନୁଧାରୀ ସେହି ଭାରତ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଆଶା ମୋର ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯାହା ଅସମ୍ଭବ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା କିପରି ସମ୍ଭବ ହେବ?
4.39.13
रथनागाश्वकलिलं पत्तिध्वजसमाकुलम् ।
दृष्ट्वैव हि परानीकं मनः प्रव्यथतीव मे ॥ ४.३९.१३ ॥
ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ପଦାତିକ ଓ ଧ୍ୱଜାରେ ସମାକୀର୍ଣ୍ଣ ଶତ୍ରୁ-ସେନାକୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ମୋର ମନ ଯେପରି ବ୍ୟଥିତ ହୋଇଉଠେ।
4.39.14
यत्र द्रोणश्च भीष्मश्च कृपः कर्णो विविंशतिः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तश्च बाह्लिकः ।
दुर्योधनस्तथा राजा वीरो दुर्मर्षणः परः ॥ ४.३९.१४ ॥
ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ବିବିଂଶତି, ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୋମଦତ୍ତ, ବାହ୍ଲୀକ, ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଏବଂ ବୀର ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି।
4.39.15
नीतिमन्तो महेष्वासाः सर्वे युद्धविशारदाः ।
मत्ता इव महानागा युक्तध्वजपताकिनः ॥ ४.३९.१५ ॥
ନୀତିମାନ, ମହାଧନୁର୍ଧର, ଯୁଦ୍ଧ ନିପୁଣ ସମସ୍ତେ ମଦମତ୍ତ ମହାହସ୍ତୀ ପରି, ସୁସଜ୍ଜିତ ଧ୍ୱଜା ଓ ପତାକାଧାରୀ।
4.39.16
नीतिमन्तो महेष्वासाः सर्वार्थकृतनिश्चयाः ।
ताञ्जेतुं समरे शूरान्दुर्बुद्धिरहमागतः ॥ ४.३९.१६ ॥
ନୀତିମାନ, ମହାଧନୁର୍ଧର, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ସେହି ଶୂରମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିଣିବାକୁ ମୁଁ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
4.39.17
दृष्ट्वैव हि कुरून्सर्वान्व्यूढानीकान्प्रहारिणः ।
हृषितानि च रोमाणि कश्मलेनाहतं मनः ॥ ४.३९.१७ ॥
ବ୍ୟୂହରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେନା ଓ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ କୌରବଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ମୋ ଲୋମ ଠିଆ ହେଲା; ମନ ମୋହରେ ଆହତ ହେଲା।
4.39.18
दृष्ट्वा तु महतीं सेनां कुरूणां दृढधन्विनाम् ।
परिदेवयते मन्दः सकाशे सव्यसाचिनः ॥ ४.३९.१८ ॥
ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧାରୀ କୌରବଙ୍କ ମହାସେନା ଦେଖି ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ମୁଁ ସବ୍ୟସାଚୀ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିଳାପ କରୁଛି।
4.39.19
त्रिगर्तान्मे पिता यातः शून्ये वै प्रणिधाय माम् ।
सर्वां सेनामुपादाय न मे सन्तीह सैनिकाः ॥ ४.३९.१९ ॥
ମୋ ପିତା ସମସ୍ତ ସେନା ନେଇ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ଆଡ଼କୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ଶୂନ୍ୟ ନଗରରେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଯାଇଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ମୋ ପାଖରେ ଜଣେ ସୈନିକ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
4.39.20
अहमेको बहून्बालः कृतास्त्रानकृतश्रमः ।
प्रतियोद्धुं न शक्नोति निवर्तय बृहन्नले ॥ ४.३९.२० ॥
ମୁଁ ଏକା, ଜଣେ ବାଳକ; ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରିଶ୍ରମ ନ ଜାଣିଥିବା ବହୁତଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ବୃହନ୍ନଳା, ରଥ ଫେରାଅ।
4.39.21
तं तथा वादिनं तत्र बीभत्सुः प्रत्यभाषत ।
संप्रहस्य पुनस्तं वै सर्वलोकमहारथः ॥ ४.३९.२१ ॥
ସେପରି କହୁଥିବା ତାକୁ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ), ସର୍ବଲୋକର ମହାରଥୀ, ଜୋରରେ ହସି ପୁଣି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
4.39.22
भयेन दीनरूपोऽसि द्विषतां हर्षवर्धनः ।
न च तावत्कृतं किंचित्परैः कर्म रणाजिरे ॥ ४.३९.२२ ॥
ଭୟରେ ତୁମେ ଦୀନ ରୂପ ହୋଇଛ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ହର୍ଷ ବଢ଼ାଉଛ। ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଛି କରିନାହାଁନ୍ତି।
4.39.23
स्वयमेव च मामात्थ नय मां कौरवान्प्रति ।
सोहं त्वां तत्र नेष्यामि यत्रैते बहुला ध्वजाः ॥ ४.३९.२३ ॥
ତୁମେ ନିଜେ ମୋତେ କହିଥିଲ: କୌରବମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ମୋତେ ନେଇଚାଳ। ତେଣୁ ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ବହୁ ଧ୍ୱଜା ଅଛି, ସେଠାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ନେଇଯିବି।
4.39.24
मध्यमामिषगृध्रूनां कुरूणामाततायिनाम् ।
नेष्यामि त्वां महाबाहो मा त्वं हि विमना भव।
समुद्रमिव गम्भीरं कुरुसैन्यमरिन्दम ॥ ४.३९.२४ ॥
ମଧ୍ୟଦେଶର ମାଂସଲୋଭୀ ଆତତାୟୀ କୌରବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ନେଇଯିବି। ହେ ମହାବାହୁ, ଦୁଃଖିତ ହୁଅ ନାହିଁ। ହେ ଅରିନ୍ଦମ, କୌରବ ସେନା ସମୁଦ୍ର ପରି ଗଭୀର।
4.39.25
स्त्रीसकाशे प्रतिज्ञाय पुरुषाणां हि शृण्वताम् ।
विकत्थमानो निर्यात्वा ब्रूषि किं नात्र युद्ध्यसे ॥ ४.३९.२५ ॥
ନାରୀମାନଙ୍କ ସାକ୍ଷାତରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ପୁରୁଷମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରି, ବାହାରକୁ ଯାଇ ତୁମେ କହୁଛ — ଏଠାରେ କାହିଁକି ଯୁଦ୍ଧ କରୁନାହଁ?
4.39.26
तथा स्त्रीषु प्रतिश्रुत्य पौरुषं पुरुषेषु च ।
रथमारुह्य निर्यात्वा किमर्थं नावबुध्यसे ॥ ४.३९.२६ ॥
ସେହିପରି ନାରୀମାନଙ୍କୁ ପୌରୁଷର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ରଥରେ ଚଢ଼ି ବାହାରକୁ ଯାଇ ତୁମେ କାହିଁକି ବୁଝୁନାହଁ?
4.39.27
न चेद्विजित्य गास्त्वं हि नगरं प्रतियास्यसि ।
प्रहसिष्यन्ति वीरास्त्वां नरा नार्यश्च संगताः ॥ ४.३९.२७ ॥
ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଜିତି ଯଦି ତୁମେ ନଗରକୁ ଫେରିବ ନାହଁ, ତେବେ ବୀରମାନେ, ପୁରୁଷମାନେ ଓ ନାରୀମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ତୁମକୁ ଉପହାସ କରିବେ।
4.39.28
अहमप्यस्मि सैरन्ध्र्या स्तुतः सारथ्यकर्मणि ।
नाहं शक्नोम्यनिर्जित्य गाः प्रयातुं पुरं प्रति ॥ ४.३९.२८ ॥
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାରଥ୍ୟ କର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସିତ; କିନ୍ତୁ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ନ ଜିତି ନଗର ଆଡ଼କୁ ଯାଇ ପାରିବି ନାହିଁ।
4.39.29
स्तोत्रेण चैव सैरन्ध्र्यास्तव वाक्येन चोदितः ।
कथं न युद्ध्येयमहं कुरूनेतान्स्थिरो भव ॥ ४.३९.२९ ॥
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଓ ତୁମ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମୁଁ ଏହି କୁରୁମାନଙ୍କ ସହ କାହିଁକି ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ? ସ୍ଥିର ହୁଅ।
4.39.30
कामं हरन्तु मात्स्यानां भूयांसः कुरवो धनम् ।
प्रहसन्तु च मां नार्यो नरा वाऽपि बृहन्नले ॥ ४.३९.३० ॥
ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ଧନ ବହୁ କୁରୁମାନେ ହରଣ କରନ୍ତୁ; ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷମାନେ ମୋତେ ଦେଖି ହସନ୍ତୁ, ହେ ବୃହନ୍ନଳା।
4.39.31
संग्रामेण न मे कार्यं गावो गच्छन्तु चापि मे ।
नगरं च प्रवेक्ष्यामि पश्यतस्ते बृहन्नले ॥ ४.३९.३१ ॥
ମୋର ଯୁଦ୍ଧରେ କିଛି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ। ମୋ ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଉନ୍ତୁ। ହେ ବୃହନ୍ନଳେ, ତୁମେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
4.39.32
इत्युक्त्वा प्राद्रवद्भीतो रथात्प्रस्कन्द्य कुण्डली ।
त्यक्त्वा मानं सुसंत्रस्तो विसृज्य सशरं धनुः ॥ ४.३९.३२ ॥
ଏହା କହି ଭୀତ କୁଣ୍ଡଳୀ (ଉତ୍ତର) ରଥରୁ ଡେଇଁ ପଳାଇଗଲା। ଅଭିମାନ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ଶର ସହିତ ଧନୁ ଫୋପାଡ଼ି ଦେଲା।
4.39.33
नैष शूरैः स्मृतो धर्मः क्षत्रियस्य पलायनम् ।
श्रेयो हि मरणं युद्धे न भीतस्य पलायनम् ॥ ४.३९.३३ ॥
ଏହା ଶୂରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ନୁହେଁ — ପଳାଇବା। ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହିଁ ଶ୍ରେୟ; ଭୀତର ପଳାୟନ ନୁହେଁ।
4.39.34
एवमुक्त्वा तु कौरव्यः सोऽवप्लुत्य रथोत्तमात् ।
तमन्वधावद्धावन्तं राजपुत्रं धनञ्जयः ।
दीर्घां वेणीं विधून्वानः साधु रक्ते च वाससी ॥ ४.३९.३४ ॥
ଏହା କହି ସେହି କୌରବ (ଅର୍ଜୁନ) ସେହି ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲା। ପଳାଉଥିବା ସେହି ରାଜପୁତ୍ରକୁ ପଛେ ପଛେ ଦୌଡ଼ିଲା। ଲମ୍ବା ବେଣୀ ହଲାଇ, ସୁନ୍ଦର ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଧନଞ୍ଜୟ ତାକୁ ଅନୁସରଣ କଲା।
4.39.35
विक्रमन्तं पदन्यासैर्नमयन्तं च भूतलम् ।
विधूय वेणीं धावन्तमजानन्तोऽर्जुनं तदा।
सैनिकाः प्राहसन्केचिद्योषिद्रूपमवेक्ष्य तम् ॥ ४.३९.३५ ॥
ପାଦ ପକାଇ ପୃଥିବୀ କମ୍ପାଇ, ତାକୁ ନଇଁ, ବେଣୀ ହଲାଇ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ନ ଚିହ୍ନି, କେତେକ ସୈନିକ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଦେଖି ହସିଲେ।
4.39.36
तं च शीघ्रं प्रधावन्तं संप्रेक्ष्य कुरवोऽब्रुवन् ।
कोऽयं धावत्यसङ्गेन पूर्वं मुक्त्वा रथोत्तमम् ॥ ४.३९.३६ ॥
ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ଧାବମାନ ଦେଖି କୌରବମାନେ କହିଲେ, "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ପୂର୍ବରୁ ଛାଡ଼ି ଅନାସକ୍ତ ଭାବେ ଧାଇଁଛି ଏ କିଏ?"
4.39.37
क एष वेषसंच्छन्नो भस्मनेव हुताशनः ।
किंचिदस्य यथा पुंसः किंचिदस्य यथा स्त्रियः ॥ ४.३९.३७ ॥
ଭସ୍ମରେ ଆବୃତ ଅଗ୍ନି ପରି ବେଶରେ ଆବୃତ ଏ କିଏ? ଏହାର କିଛି ଅଂଶ ପୁରୁଷ ପରି ଓ କିଛି ଅଂଶ ସ୍ତ୍ରୀ ପରି।
4.39.38
इत्येवं सैनिकाः प्राहुर्द्रोणस्तानिदमब्रवीत् ।
आचार्यः कुरुपाण्डूनां मतौ शुक्राङ्गिरोपमः ॥ ४.३९.३८ ॥
ସୈନିକମାନେ ଏପରି କହିବାରେ, କୌରବ-ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରୋଣ, ଯାହାଙ୍କ ମତ ଶୁକ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ସମାନ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
4.39.39
किं विचारेण वः कार्यमेतेनानुसृतेन वा ।
धावन्तमनुधावंश्च निर्भयो भयविप्लुतम् ।
वेणीकलापं निर्धूय प्रविभाति नरर्षभः ॥ ४.३९.३९ ॥
"ଏହାକୁ ବିଚାର କଲେ ବା ଅନୁସରଣ କଲେ ଆପଣଙ୍କର କଣ ଲାଭ? ଭୟଭୀତ ପରି ଧାଉଁଥିବା ସେ ହିଁ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ପଛେ ଆସୁଛି; ବେଣୀର ଗୁଚ୍ଛ କଡ଼ାଇ ଏ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଝଲସି ଉଠୁଛନ୍ତି।"
4.39.40
आकारमर्जुनस्येव क्लीबरूपं बिभर्ति च ।
रूपेण पार्थसदृशः स्त्रीवेषसमलंकृतः ॥ ४.३९.४० ॥
ଏ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆକାର ପରି, ତଥାପି ନପୁଂସକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି; ରୂପରେ ପାର୍ଥ ସମାନ, କିନ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରୀ-ବେଶରେ ସଜ୍ଜିତ।
4.39.41
तदेवैतच्छिरोग्रीवं तौ बाहू परिघोपमौ ।
तत्तदेवास्य विक्रान्तं नायमन्यो धनञ्जयात् ॥ ४.३९.४१ ॥
ଏହି ଶିର ଓ ବେକ, ସେହି ଦୁଇ ବାହୁ ପରିଘ ପରି; ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ଏ ଧନଞ୍ଜୟ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି।
4.39.42
अमरेष्विव देवेन्द्रो मनुष्येषु धनञ्जयः ।
एकः कोस्मानुपायायादन्यो लोके धनञ्जयात् ॥ ४.३९.४२ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧନଞ୍ଜୟ। ଜଗତରେ ଧନଞ୍ଜୟ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ଏକାକୀ ଆମ ନିକଟକୁ ଆସିପାରିବ?
4.39.43
द्रोणेन चैवमुक्तस्तु कर्णः प्रोवाच बुद्धिमान् ।
एकः पुत्रो विराटस्य शून्ये संनिहितः पुरे ॥ ४.३९.४३ ॥
ଦ୍ରୋଣ ଏପରି କହିବାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ କର୍ଣ୍ଣ କହିଲା: ବିରାଟଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ଶୂନ୍ୟ ନଗରରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି।
4.39.44
स एष किल निर्यातो बालभावान्न पौरुषात् ।
क्लीबं वै सारथिं कृत्वा निर्यातो नगराद्बहिः ॥ ४.३९.४४ ॥
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ବାଲ୍ୟତାରୁ, ପୌରୁଷରୁ ନୁହେଁ, ଜଣେ ନପୁଂସକକୁ ସାରଥି କରି ନଗର ବାହାରକୁ ଯାଇଛି।
4.39.45
छन्नं सत्रेण वै नूनं जानीध्वं यान्तमर्जुनम् ।
ते हि नः प्रतिसंयातुं संग्रामे न हि शक्नुयुः ।
कथमेकतरस्तेषां समस्तान्योधयेत्कुरून् ॥ ४.३९.४५ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣ, ଯିଏ ଯାଉଛି ସେ ବେଶ ଲୁଚାଇଥିବା ଅର୍ଜୁନ। ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ସାମ୍ନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଏକାକୀ ସମସ୍ତ କୁରୁଙ୍କ ସହ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବ?
4.39.46
उत्तरः सारथिं कृत्वा निर्यातो नगराद्बहिः ।
स नो मन्ये ध्वजं दृष्ट्वा भीत एष पलायति ॥ ४.३९.४६ ॥
ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ସାରଥି କରି ସେ ନଗର ବାହାରକୁ ଯାଇଛି। ଆମ ଧ୍ୱଜା ଦେଖି ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଉଛି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।
4.39.47
नूनं तमेव धावन्तं जिघृक्षति धनञ्जयः ।
सारथिं ह्युत्तरं कृत्वा स्वयं योद्धुमिहेच्छति ॥ ४.३९.४७ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଧନଞ୍ଜୟ ସେହି ପଳାଉଥିବା ଲୋକକୁ ହିଁ ଧରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ସାରଥି କରି ସେ ନିଜେ ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
4.39.48
इति स्म कुरवः सर्वे विमृशन्तः पृथक्पृथक् ।
न च व्यवसितुं वीरा अर्जुनं शक्नुवन्ति ते ॥ ४.३९.४८ ॥
ଏହିପରି ସମସ୍ତ କୌରବ ପୃଥକ ପୃଥକ ଭାବରେ ବିଚାର କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେହି ବୀରମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
4.39.49
दुर्योधन उवाचेदं सैनिकान्रथसत्तमान् ।
अर्जुनो वासुदेवो वा रामः प्रद्युम्न एव वा।
ते हि नः प्रतिसंयातुं संग्रामे न हि शक्नुयुः ॥ ४.३९.४९ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ କହିଲେ — ଅର୍ଜୁନ, ବାସୁଦେବ, ରାମ କିମ୍ବା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ସାମନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
4.39.50
अन्यो वै क्लीबरूपेण यद्यागच्छेद्गवां पदम् ।
शस्त्रैस्तीक्ष्णैरर्पयित्वा पातयिष्यामि भूतले ।
कथमेकतरस्तेषां समस्तान्योधयेत्कुरून् ॥ ४.३९.५० ॥
ଅନ୍ୟ କେହି ଯଦି ନପୁଂସକ ରୂପରେ ଗାଈମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଆସେ, ତେବେ ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ତାକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇବି; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ସମସ୍ତ କୌରବଙ୍କ ସହିତ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବ?
4.39.51
छन्नं तथा तं वेषेण पाण्डवं प्रेक्ष्य सैनिकाः ।
अर्जुनेति च नेत्येव न व्यवस्यन्ति ते पुनः।
इति स्म कुरवः सर्वे विमृशन्तः पुनः पुनः ॥ ४.३९.५१ ॥
ବେଶରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ସେହି ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ସୈନିକମାନେ 'ଏ ଅର୍ଜୁନ' ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ କୌରବ ବାରମ୍ବାର ବିଚାର କଲେ।
4.39.52
दृढेवधी महासत्त्वः शक्रतुल्यपराक्रमः ।
अद्यागच्छति चेद्योद्धुं सर्वं संशयितं बलम् ॥ ४.३९.५२ ॥
ଦୃଢ଼ ଧନୁ ଓ ତୂଣୀର ଧାରୀ, ମହାସାହସୀ, ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ଯଦି ଆଜି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସେ, ତେବେ ସମଗ୍ର ସେନା ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିବ।
4.39.53
न चाप्यन्यतरं तत्र व्यवस्यन्ति धनञ्जयात् ॥ ४.३९.५३ ॥
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାରିକୁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
4.39.54
उत्तरं तु प्रधावन्तमनुद्रुत्य धनञ्जयः ।
गत्वा शतपदं तूर्णं केशपक्षे परामृशत् ॥ ४.३९.५४ ॥
ପଳାଉଥିବା ଉତ୍ତରକୁ ଧନଞ୍ଜୟ ପିଛା କରି, ଶହେ ପାଦ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ତାର କେଶର ପାର୍ଶ୍ୱ ଧରିଲେ।
4.39.55
मा मा गृहाण भद्रं ते दासोऽहं ते बृहन्नले ।
इति वादिनमेवाशु धावन्तं तरसाऽग्रहीत्।
विराटपुत्रं बीभत्सुर्बलवानरिमर्दनः ॥ ४.३९.५५ ॥
"ମୋତେ ଧରନାହିଁ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ହେ ବୃହନ୍ନଳା, ମୁଁ ତୁମର ଦାସ" ଏହିପରି କହି ପଳାଉଥିବା ବିରାଟପୁତ୍ରକୁ ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ ବଳବାନ ବୀଭତ୍ସୁ ଶୀଘ୍ର ବଳପୂର୍ବକ ଧରିଲେ।
4.39.56
सोऽर्जुनेन परामृष्टः पर्यदेवयदार्तवत् ।
बहुलं कृपणं चैव वित्तं प्रावेदयद्बहु ॥ ४.३९.५६ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧୃତ ସେ ଦୁଃଖିତ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନତାରେ ବିଳାପ କରି ବହୁ ଧନ ଘୋଷଣା କଲା।
4.39.57
सुवर्णमणिमुक्तानां यद्यदिच्छसि दद्मि ते ।
हस्तिनोश्वान्रथान्गावः स्त्रियश्च समलङ्कृताः ॥ ४.३९.५७ ॥
"ସୁନା, ମଣି, ମୁକ୍ତା ମଧ୍ୟରୁ ତୁମେ ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି — ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଗାଇ ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ।"
4.39.58
शातकुम्भस्य शुद्धस्य श्रेष्ठस्य रजतस्य च ।
ददामि शतनिष्कं ते मुञ्च मां त्वं बृहन्नले ॥ ४.३९.५८ ॥
"ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାତକୁମ୍ଭ (ସୁନା) ଓ ରୂପାର ଶହେ ନିଷ୍କ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି; ହେ ବୃହନ୍ନଳା, ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।"
4.39.59
षष्टिं स्वलंकृताः कन्या ग्राममेकं ददामि ते ।
मुञ्च मां त्वं भृशं दीनं विह्वलं भयकम्पितम् ॥ ४.३९.५९ ॥
"ସୁସଜ୍ଜିତ ଷାଠିଏ କନ୍ୟା ଓ ଗୋଟିଏ ଗ୍ରାମ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି; ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ — ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ, ବିହ୍ୱଳ, ଭୟରେ କମ୍ପିତ।"
4.39.60
मणीनष्टौ च वैडूर्यान्हेमबद्धान्महाप्रभान् ।
हेमदण्डप्रतिच्छन्नं रथं युक्तं तु वाजिभिः ॥ ४.३९.६० ॥
ଆଠଟି ମଣି, ସୁନାରେ ବନ୍ଧା ମହାପ୍ରଭାଶାଳୀ ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟ, ସୁନାଦଣ୍ଡରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା ଯାଇଥିବା ରଥ।
4.39.61
मत्तांश्च दश मातङ्गान्मुञ्च मां त्वं बृहन्नले ।
गमिष्यामि पुरं षण्ड द्रष्टुं मातरमद्य ताम् ॥ ४.३९.६१ ॥
ଆହୁରି ଦଶଟି ମଦମତ୍ତ ହାତୀ। ହେ ବୃହନ୍ନଳା, ମୋତେ ଛାଡ଼। ହେ ଷଣ୍ଢ, ଆଜି ମୁଁ ନଗରକୁ ଯାଇ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି।
4.39.62
एकोऽहमेव मे मातुः कुमारः किं ब्रुवे ततः ।
विधिरेवंविधे काले त्वद्वशं कुरुते हि माम् ॥ ४.३९.६२ ॥
ମୁଁ ମାତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର, ତେବେ ଆଉ କ'ଣ କହିବି? ଏପରି ସମୟରେ ବିଧି ହିଁ ମୋତେ ତୁମ ବଶରେ ରଖେ।
4.39.63
मात्स्यस्य पुत्रो बालोऽहं तेन चास्मि सुपोषितः ।
मातृपार्श्वशयानोऽहमस्पृष्टातपवायुमान् ॥ ४.३९.६३ ॥
ମୁଁ ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କର ବାଳପୁତ୍ର, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଭଲଭାବେ ପୋଷିତ। ମାତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୋଇ, ଖରା ଓ ପବନ ସ୍ପର୍ଶ ନ ପାଇ ରହିଥିଲି ମୁଁ।
4.39.64
अदृष्टबालयुद्धोऽहं कुतस्ते कुरवः कुतः ।
मातृपार्श्वं गमिष्यामि मुञ्च मां त्वं बृहन्नले ॥ ४.३९.६४ ॥
ମୁଁ ବାଳ-ଯୁଦ୍ଧ କେବେ ଦେଖି ନାହିଁ। ତୁମର କୌରବମାନେ କେଉଁଠାରେ, ଆଉ ମୁଁ କେଉଁଠାରେ? ମୁଁ ମାତାଙ୍କ ପାଶ୍ୱର୍କୁ ଯିବି। ହେ ବୃହନ୍ନଳା, ମୋତେ ଛାଡ଼।
4.39.65
प्रलयार्णवसंकाशं दृश्यते कौरवं बलम् ॥ ४.३९.६५ ॥
ପ୍ରଳୟ ସମୁଦ୍ର ପରି କୌରବ ସେନା ଦେଖାଯାଉଛି।
4.39.66
स्त्रीणां मध्येऽहमज्ञानाद्वीर्यशौर्याङ्कितां गिरम् ।
उक्तो यौवनगर्वेण को जेतुं शक्नुयात्कुरून् ।
अमुक्त्वा मां यदि नयेर्मरिष्यामि तवाग्रतः ॥ ४.३९.६६ ॥
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଜ୍ଞାନତାବଶତଃ ମୁଁ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ ବାକ୍ୟ କହିଥିଲି; ଯୌବନ ଗର୍ବରେ କୁରୁମାନଙ୍କୁ କିଏ ଜିତି ପାରିବ ବୋଲି କହିଥିଲି। ମୋତେ ନ ଛାଡ଼ି ନେଇଗଲେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ମରିବି।
4.39.67
एवमादीनि वाक्यानि विलपन्तमचेतसम् ।
प्रसभं पुरुषव्याघ्रो रथस्यान्तिकमानयत् ॥ ४.३९.६७ ॥
ଏପରି ବାକ୍ୟ ବିଳାପ କରୁଥିବା, ଅଚେତନପ୍ରାୟ ତାକୁ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ବଳପୂର୍ବକ ରଥ ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ।
4.39.68
अथैनमब्रवीत्पार्थो भयार्तं नष्टचेतसम् ॥ ४.३९.६८ ॥
ତା'ପରେ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ, ବିଚଳିତ ଚିତ୍ତ ତାକୁ କହିଲେ।
4.39.69
अहं योत्स्यामि कौरव्यैर्हयान्संयच्छ मेति माम् ।
आददानः किमर्थं त्वं पलायनपरोऽभवः ॥ ४.३९.६९ ॥
"ମୁଁ କୌରବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ମୋ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ସଂଯମ କର।" ମୋତେ ଧରି ତୁମେ କାହିଁକି ପଳାୟନ ପରାୟଣ ହେଲ?
4.39.70
युध्यस्व कौरवैः सार्धं विजयस्ते भविष्यति ।
यस्य यन्तास्म्यहं युद्धे संयच्छामि हयोत्तमान्।
राज्ञो वा राजपुत्रस्य तस्य युद्धे जयो ध्रुवम् ॥ ४.३९.७० ॥
କୌରବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର; ତୁମର ବିଜୟ ହେବ। ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଯାହାର ସାରଥି ହୁଏ ଓ ଯାହାର ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସଂଯମ କରେ, ସେ ରାଜା ହେଉ ବା ରାଜପୁତ୍ର, ତାର ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।
4.39.71
सर्वथोत्तर युध्यस्व यन्त्रा सह मया कुरून् ।
जित्वा महीं यशः प्राप्य भोक्ष्यसे सकलामिमाम् ॥ ४.३९.७१ ॥
ଉତ୍ତର, ସର୍ବପ୍ରକାରେ ମୋ ସାରଥି ସହିତ ରହି କୌରବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର। କୁରୁମାନଙ୍କୁ ଜିତି, ଯଶ ପାଇ, ତୁମେ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଭୋଗ କରିବ।
4.39.72
हतो वा प्राप्ससे स्वर्गं न श्रेयस्ते पलायनम् ॥ ४.३९.७२ ॥
ହତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବ; ତୁମ ପାଇଁ ପଳାୟନ ଶ୍ରେୟ ନୁହେଁ।
4.39.73
अद्य सर्वान्कुरूञ्जित्वा यथा जयमवाप्स्यसि ।
तथाऽहं प्रयतिष्येऽत्र सहायोऽत्र मतो ह्यहम् ॥ ४.३९.७३ ॥
ଆଜି ସମସ୍ତ କୌରବଙ୍କୁ ଜିଣି ତୁମେ ଯେପରି ଜୟ ପାଇବ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଚେଷ୍ଟା କରିବି; ଏଠାରେ ମୁଁ ହିଁ ସହାୟକ ବୋଲି ମାନ୍ୟ।
4.39.74
यदि नोत्सहसे योद्धुं शत्रुभिः शत्रुकर्शन ।
एहि मे त्वं हयान्यच्छ युध्यमानस्य शत्रुभिः ॥ ४.३९.७४ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନ, ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ସାହସ ଯଦି ତୁମର ନ ଥାଏ, ତେବେ ଆସ, ମୁଁ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ବେଳେ ମୋ ଘୋଡ଼ାର ଲଗାମ ଧର।
4.39.75
प्रयाह्येतद्रथानीकं मद्बाहुपरिरक्षितः ।
अप्रधृष्यतमं घोरं गुप्तं घोरैर्महारथैः ।
मा भैस्त्वं राजपुत्राग्र्य क्षत्रियोसि परंतप ॥ ४.३९.७५ ॥
ମୋ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଏହି ରଥସେନା ମଧ୍ୟକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅ, ଯାହା ଅତି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ଭୟ କର ନାହିଁ, ରାଜପୁତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ।
4.39.76
अहं तैः कुरुभिर्योत्स्ये प्रत्यानेष्यामि ते पशून् ।
प्रविशैतद्रथानीकमप्रधृष्यं दुरासदम् ॥ ४.३९.७६ ॥
ମୁଁ ସେହି କୌରବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ଓ ତୁମର ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି। ଏହି ରଥସେନା ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ତାହା ଅଜେୟ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ।
4.39.77
यन्ता भव नरश्रेष्ठ योत्स्येऽहं कुरुभिः सह ।
शूरान्समरचण्डांश्च नयिष्ये यमसादनम् ॥ ४.३९.७७ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାରଥି ହୁଅ; ମୁଁ କୌରବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶୂରମାନଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇବି।
4.39.78
एवं ब्रुवाणो वैराटिं बीभत्सुरपराजितः ।
समाश्वास्य भयार्तं तमुत्तरं भरतर्षभः ॥ ४.३९.७८ ॥
ଏହିପରି କହୁଥିବା ଅପରାଜିତ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ବିରାଟପୁତ୍ର ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ; ଭରତବଂଶର ବୃଷଭ ସେପରି କଲେ।
4.39.79
इतस्ततो विवेष्टन्तमकामं भयपीडितम् ।
रथमारोपमायास पार्थः परपुरंजयः ॥ ४.३९.७९ ॥
ଏଣେ ତେଣେ ଛଟପଟ ହେଉଥିବା, ଅନିଚ୍ଛୁକ, ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟକାରୀ ପାର୍ଥ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇଲେ।
4.39.80
तमारोप्य रथोपस्थे विलपन्तं धनञ्जयः ।
गाण्डीवं धनुरादातुमुपायात्तां शमीं प्रति। ॥ ४.३९.८० ॥
ତାଙ୍କୁ ରଥତଳେ ଚଢ଼ାଇ, ବିଳାପ କରୁଥିବା ତାଙ୍କ ସହିତ, ଧନଞ୍ଜୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ନେବାକୁ ସେହି ଶମୀ ବୃକ୍ଷ ଆଡ଼େ ଗଲେ।
4.39.81
उत्तरं तं समाश्वास्य कृत्वा यन्तारमर्जुनः ॥ ४.३९.८१ ॥
ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ସାରଥି କଲେ।