మహాభారతం · అధ్యాయం 4.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.39.1
स राजधान्य निर्याय वैराटिरकुतोभयः ।
प्रयाहीत्यब्रवीत्सूतं यत्र ते कुरवो गताः ॥ ४.३९.१ ॥
రాజధాని నుండి బయలుదేరిన నిర్భయుడైన విరాటపుత్రుడు సారథితో ఇలా అన్నాడు: "కురువీరులు వెళ్ళిన చోటికి రథాన్ని నడుపు."
4.39.2
समवेतान्कुरून्सर्वाञ्जिगीषूनवजित्य वै ।
गाश्चैताः क्षिप्रमादाय पुनरेष्याम्यहं पुरम् ॥ ४.३९.२ ॥
"విజయాకాంక్షతో సమావేశమైన కురువీరులందరినీ జయించి, ఈ గోవులను త్వరగా తీసుకుని నేను మళ్ళీ నగరానికి తిరిగి వస్తాను."
4.39.3
ततस्तांश्चोदयामास सदश्वान्पाण्डुनन्दनः ॥ ४.३९.३ ॥
అప్పుడు పాండు కుమారుడు ఆ మంచి గుర్రాలను నడిపించాడు.
4.39.4
ते हया नरसिंहेन चोदिता वातरंहसः ।
आलिखन्त इवाकाशमूहुः काञ्चनमालिनः ॥ ४.३९.४ ॥
నరసింహుడిచే ప్రేరితమైన ఆ వాయువేగ గుర్రాలు, బంగారు మాలలు ధరించి ఆకాశాన్ని గీకుతున్నట్లు పరుగెత్తాయి.
4.39.5
नातिदूरमथो गत्वा मात्स्यपुत्रधनञ्जयौ ।
अवैक्षेतामवित्रस्तौ कुरूणां बलिनां बलम् ॥ ४.३९.५ ॥
ఎక్కువ దూరం వెళ్ళకుండా, మత్స్యరాజ కుమారుడు, ధనంజయుడు భయం లేకుండా బలవంతులైన కురువీరుల సైన్యాన్ని చూశారు.
4.39.6
श्मशानमभितो गत्वा शूरौ ददृशतुःकुरून् ।
तदनीकं महत्तेषां विस्तृतं सागरोपमम् । ॥ ४.३९.६ ॥
శ్మశానం దగ్గరకు వెళ్ళి ఆ ఇద్దరు శూరులు కురువీరులను చూశారు. వారి ఆ మహా సైన్యం సముద్రంలా విస్తరించి ఉంది.
4.39.7
सर्पमाणमिवाकाशे वनं बहुलपादपम् ।
ददृशे पार्थिवो रेणुर्जनितस्तेन सर्पता। ॥ ४.३९.७ ॥
ఆకాశంలో కదులుతున్న దట్టమైన చెట్లతో కూడిన అడవిలా, కదులుతున్న సైన్యం లేపిన భూమి ధూళి కనిపించింది.
4.39.8
दृष्टिप्रणाशो भूतानां दिवस्पृक्कुरुसत्तम ।
तदनीकमथो वीक्ष्य गजाश्वरथसंकुलम् । ॥ ४.३९.८ ॥
కురుశ్రేష్ఠా, ఆకాశాన్ని తాకిన ఆ ధూళి ప్రాణులకు చూపును నశింపజేసింది. తరువాత ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో నిండిన ఆ సైన్యాన్ని చూసి—
4.39.9
कर्णदुर्योधनकृपैर्गुप्तं शान्तनवेन च ।
द्रोणेन सह पुत्रेण महेष्वासेन धीमता ॥ ४.३९.९ ॥
కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు, కృపుడు చేత, శంతనుని కుమారుడి (భీష్ముడు) చేత కూడా రక్షించబడినది; ద్రోణుడు, ఆయన కుమారుడు, గొప్ప విలుకాడు, బుద్ధిమంతుడు చేత కూడా.
4.39.10
हृष्टरोमा भयोद्विग्नो निमील्य स्वदृशौ तदा ।
कम्पमानशरीरश्च पार्थं वैराटिरब्रवीत् ॥ ४.३९.१० ॥
భయంతో కలవరపడి, రోమాంచితుడై, అప్పుడు తన రెండు కళ్ళు మూసుకుని, వణుకుతున్న శరీరంతో విరాటుని కుమారుడు (ఉత్తరుడు) పార్థునితో ఇలా అన్నాడు—
4.39.11
नोत्सहे कुरुभिर्योद्धुं रोमहर्षं हि पश्य मे ।
बहुप्रवीरमत्युग्रं देवैरपि दुरासदम्।
प्रतियोद्धुं न शक्नोमि कुरुसैन्यं भयानकम् ॥ ४.३९.११ ॥
కురువులతో యుద్ధం చేసే ధైర్యం నాకు లేదు; చూడు, నా రోమాలు నిక్కబొడుచుకుంటున్నాయి. అనేక వీరులతో నిండి, అత్యంత ఉగ్రమైన, దేవతలకైనా చేరరాని, భయంకరమైన కురు సైన్యాన్ని ఎదిరించలేను.
4.39.12
नाशंसे भारतीं सेनां प्रवेष्टुं भीमकार्मुकाम् ।
देवैरपि सहेन्द्रेण न शक्यं किंपुनर्नरैः ॥ ४.३९.१२ ॥
భీకర ధనుస్సులతో కూడిన ఆ భారత సేనలో ప్రవేశించాలని నేను ఆశించను. ఇంద్రునితో సహా దేవతలకు కూడా సాధ్యం కానిది, మనుషులకు ఎలా సాధ్యం?
4.39.13
रथनागाश्वकलिलं पत्तिध्वजसमाकुलम् ।
दृष्ट्वैव हि परानीकं मनः प्रव्यथतीव मे ॥ ४.३९.१३ ॥
రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలతో నిండి, కాల్బలం మరియు ధ్వజాలతో వ్యాపించిన శత్రుసైన్యాన్ని చూడగానే నా మనసు కలత చెందుతోంది.
4.39.14
यत्र द्रोणश्च भीष्मश्च कृपः कर्णो विविंशतिः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तश्च बाह्लिकः ।
दुर्योधनस्तथा राजा वीरो दुर्मर्षणः परः ॥ ४.३९.१४ ॥
ద్రోణుడు, భీష్ముడు, కృపుడు, కర్ణుడు, వివింశతి, అశ్వత్థామ, వికర్ణుడు, సోమదత్తుడు, బాహ్లికుడు, రాజు దుర్యోధనుడు, వీరుడు దుర్మర్షణుడు మరియు ఇతరులు ఉన్న చోటు ఇది.
4.39.15
नीतिमन्तो महेष्वासाः सर्वे युद्धविशारदाः ।
मत्ता इव महानागा युक्तध्वजपताकिनः ॥ ४.३९.१५ ॥
నీతిమంతులు, మహా విలుకాండ్రు, యుద్ధ నిపుణులు అందరూ మదించిన మహా ఏనుగుల వలె, చక్కగా అమర్చిన ధ్వజపతాకలతో ఉన్నారు.
4.39.16
नीतिमन्तो महेष्वासाः सर्वार्थकृतनिश्चयाः ।
ताञ्जेतुं समरे शूरान्दुर्बुद्धिरहमागतः ॥ ४.३९.१६ ॥
నీతిమంతులు, మహా విలుకాండ్రు, అన్ని లక్ష్యాలలోనూ దృఢనిశ్చయులైన ఆ వీరులను యుద్ధంలో జయించడానికి దుర్బుద్ధినైన నేను వచ్చాను.
4.39.17
दृष्ट्वैव हि कुरून्सर्वान्व्यूढानीकान्प्रहारिणः ।
हृषितानि च रोमाणि कश्मलेनाहतं मनः ॥ ४.३९.१७ ॥
కౌరవులందరినీ, వ్యూహాలుగా నిలిచిన సేనలను, ప్రహరించే వీరులను చూడగానే నా రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి; మనసు కలతతో దెబ్బతింది.
4.39.18
दृष्ट्वा तु महतीं सेनां कुरूणां दृढधन्विनाम् ।
परिदेवयते मन्दः सकाशे सव्यसाचिनः ॥ ४.३९.१८ ॥
దృఢ ధనుర్ధారులైన కౌరవుల మహా సేనను చూసి, మందుడనైన నేను సవ్యసాచి (అర్జునుని) ఎదుట విలపిస్తున్నాను.
4.39.19
त्रिगर्तान्मे पिता यातः शून्ये वै प्रणिधाय माम् ।
सर्वां सेनामुपादाय न मे सन्तीह सैनिकाः ॥ ४.३९.१९ ॥
నా తండ్రి సమస్త సైన్యాన్ని తీసుకుని త్రిగర్తుల వైపు వెళ్లిపోయాడు; ఖాళీ నగరంలో నన్ను విడిచిపెట్టాడు. ఇక్కడ నాకు ఒక్క సైనికుడూ లేడు.
4.39.20
अहमेको बहून्बालः कृतास्त्रानकृतश्रमः ।
प्रतियोद्धुं न शक्नोति निवर्तय बृहन्नले ॥ ४.३९.२० ॥
నేను ఒంటరివాడిని, బాలుడిని; అస్త్రవిద్య నేర్చినవారైనా కష్టాన్ని ఎరుగని అనేకులను ఎదిరించలేను. బృహన్నలా, రథాన్ని వెనక్కి మళ్లించు.
4.39.21
तं तथा वादिनं तत्र बीभत्सुः प्रत्यभाषत ।
संप्रहस्य पुनस्तं वै सर्वलोकमहारथः ॥ ४.३९.२१ ॥
అలా మాట్లాడుతున్న అతనికి, సర్వలోకాల్లో మహారథుడైన బీభత్సుడు (అర్జునుడు) బిగ్గరగా నవ్వి మళ్లీ సమాధానమిచ్చాడు.
4.39.22
भयेन दीनरूपोऽसि द्विषतां हर्षवर्धनः ।
न च तावत्कृतं किंचित्परैः कर्म रणाजिरे ॥ ४.३९.२२ ॥
భయంతో నీవు దీనరూపుడవయ్యావు; శత్రువుల సంతోషాన్ని పెంచుతున్నావు. రణరంగంలో శత్రువులు ఇంకా ఏ కార్యమూ సాధించలేదు.
4.39.23
स्वयमेव च मामात्थ नय मां कौरवान्प्रति ।
सोहं त्वां तत्र नेष्यामि यत्रैते बहुला ध्वजाः ॥ ४.३९.२३ ॥
నీవే నాతో చెప్పావు: కౌరవుల వైపు నన్ను తీసుకెళ్ళు అని. కాబట్టి ఈ అనేక ధ్వజాలు ఉన్న చోటికే నిన్ను తీసుకెళ్తాను.
4.39.24
मध्यमामिषगृध्रूनां कुरूणामाततायिनाम् ।
नेष्यामि त्वां महाबाहो मा त्वं हि विमना भव।
समुद्रमिव गम्भीरं कुरुसैन्यमरिन्दम ॥ ४.३९.२४ ॥
మధ్యదేశ మాంసానికి ఆశపడిన ఆతతాయి కౌరవుల వద్దకు నిన్ను తీసుకెళ్తాను. మహాబాహూ, విచారపడకు. అరిందమా, కౌరవ సైన్యం సముద్రంలా లోతైనది.
4.39.25
स्त्रीसकाशे प्रतिज्ञाय पुरुषाणां हि शृण्वताम् ।
विकत्थमानो निर्यात्वा ब्रूषि किं नात्र युद्ध्यसे ॥ ४.३९.२५ ॥
స్త్రీల ఎదుట ప్రతిజ్ఞ చేసి, పురుషులు వింటుండగా గొప్పలు చెప్పుకుంటూ, బయటకు వెళ్ళి నువ్వు అంటున్నావు — ఇక్కడ ఎందుకు యుద్ధం చేయవు?
4.39.26
तथा स्त्रीषु प्रतिश्रुत्य पौरुषं पुरुषेषु च ।
रथमारुह्य निर्यात्वा किमर्थं नावबुध्यसे ॥ ४.३९.२६ ॥
అలాగే స్త్రీలకు పౌరుషాన్ని వాగ్దానం చేసి, పురుషులకు కూడా, రథం ఎక్కి బయటకు వెళ్ళి ఎందుకు గ్రహించడం లేదు?
4.39.27
न चेद्विजित्य गास्त्वं हि नगरं प्रतियास्यसि ।
प्रहसिष्यन्ति वीरास्त्वां नरा नार्यश्च संगताः ॥ ४.३९.२७ ॥
ఆవులను జయించి నువ్వు నగరానికి తిరిగి రాకపోతే, వీరులు, పురుషులు, స్త్రీలు గుమిగూడి నిన్ను చూసి నవ్వుతారు.
4.39.28
अहमप्यस्मि सैरन्ध्र्या स्तुतः सारथ्यकर्मणि ।
नाहं शक्नोम्यनिर्जित्य गाः प्रयातुं पुरं प्रति ॥ ४.३९.२८ ॥
నేను కూడా సైరంధ్రి చేత సారథ్య కర్మలో పొగడబడినవాడిని; కానీ ఆవులను జయించకుండా నగరం వైపు వెళ్ళలేను.
4.39.29
स्तोत्रेण चैव सैरन्ध्र्यास्तव वाक्येन चोदितः ।
कथं न युद्ध्येयमहं कुरूनेतान्स्थिरो भव ॥ ४.३९.२९ ॥
సైరంధ్రి స్తుతితోనూ, నీ మాటతోనూ ప్రేరేపించబడిన నేను ఈ కురువులతో ఎందుకు యుద్ధం చేయకూడదు? స్థిరంగా ఉండు.
4.39.30
कामं हरन्तु मात्स्यानां भूयांसः कुरवो धनम् ।
प्रहसन्तु च मां नार्यो नरा वाऽपि बृहन्नले ॥ ४.३९.३० ॥
మత్స్యుల ధనాన్ని ఎంతో మంది కురువులు అపహరించనీ; స్త్రీలు, పురుషులు నన్ను చూసి నవ్వనీ, బృహన్నలా.
4.39.31
संग्रामेण न मे कार्यं गावो गच्छन्तु चापि मे ।
नगरं च प्रवेक्ष्यामि पश्यतस्ते बृहन्नले ॥ ४.३९.३१ ॥
నాకు యుద్ధంతో పనిలేదు. నా గోవులు కూడా వెళ్ళిపోనీ. బృహన్నలా, నీ చూపుల ముందే నేను నగరంలో ప్రవేశిస్తాను.
4.39.32
इत्युक्त्वा प्राद्रवद्भीतो रथात्प्रस्कन्द्य कुण्डली ।
त्यक्त्वा मानं सुसंत्रस्तो विसृज्य सशरं धनुः ॥ ४.३९.३२ ॥
ఇలా చెప్పి, భయపడిన కుండలి (ఉత్తరుడు) రథం నుండి దూకి పారిపోయాడు. గర్వాన్ని విడిచి, అత్యంత భయకంపితుడై, బాణంతో కూడిన విల్లును విసిరివేశాడు.
4.39.33
नैष शूरैः स्मृतो धर्मः क्षत्रियस्य पलायनम् ।
श्रेयो हि मरणं युद्धे न भीतस्य पलायनम् ॥ ४.३९.३३ ॥
ఇది శూరులచే క్షత్రియుని ధర్మంగా భావించబడలేదు — పారిపోవడం. యుద్ధంలో మరణించడమే శ్రేయస్కరం; భయపడినవాడు పారిపోవడం కాదు.
4.39.34
एवमुक्त्वा तु कौरव्यः सोऽवप्लुत्य रथोत्तमात् ।
तमन्वधावद्धावन्तं राजपुत्रं धनञ्जयः ।
दीर्घां वेणीं विधून्वानः साधु रक्ते च वाससी ॥ ४.३९.३४ ॥
ఇలా చెప్పి ఆ కౌరవ వీరుడు (అర్జునుడు) ఆ ఉత్తమ రథం నుండి దూకాడు. పారిపోతున్న ఆ రాకుమారుని వెంబడించాడు. పొడవైన జడను ఊగిస్తూ, మంచి ఎరుపు వస్త్రాలు ధరించిన ధనంజయుడు పరుగెత్తాడు.
4.39.35
विक्रमन्तं पदन्यासैर्नमयन्तं च भूतलम् ।
विधूय वेणीं धावन्तमजानन्तोऽर्जुनं तदा।
सैनिकाः प्राहसन्केचिद्योषिद्रूपमवेक्ष्य तम् ॥ ४.३९.३५ ॥
అడుగులతో భూమిని కదిలిస్తూ, దాని వంగింపజేస్తూ, జడను ఊపుతూ పరుగెడుతున్న అర్జునుడిని అప్పుడు గుర్తించక, కొందరు సైనికులు అతని స్త్రీ రూపాన్ని చూసి నవ్వారు.
4.39.36
तं च शीघ्रं प्रधावन्तं संप्रेक्ष्य कुरवोऽब्रुवन् ।
कोऽयं धावत्यसङ्गेन पूर्वं मुक्त्वा रथोत्तमम् ॥ ४.३९.३६ ॥
అతడు వేగంగా పరుగెత్తడం చూసి కౌరవులు ఇలా అన్నారు: "ఉత్తమమైన రథాన్ని ముందే వదిలి, ఆసక్తి లేకుండా పరుగెత్తుతున్న ఇతడు ఎవడు?"
4.39.37
क एष वेषसंच्छन्नो भस्मनेव हुताशनः ।
किंचिदस्य यथा पुंसः किंचिदस्य यथा स्त्रियः ॥ ४.३९.३७ ॥
బూడిదతో కప్పబడిన అగ్నిలా వేషంతో కప్పబడి ఉన్నవాడు ఇతడు ఎవడు? ఇతనిలో కొంత పురుషుడిలా, కొంత స్త్రీలా ఉంది.
4.39.38
इत्येवं सैनिकाः प्राहुर्द्रोणस्तानिदमब्रवीत् ।
आचार्यः कुरुपाण्डूनां मतौ शुक्राङ्गिरोपमः ॥ ४.३९.३८ ॥
సైనికులు ఇలా అనగా, కౌరవ పాండవులకు ఆచార్యుడైన ద్రోణుడు, అభిప్రాయంలో శుక్రుడు, అంగిరసుల వంటివాడు, వారితో ఇలా అన్నాడు.
4.39.39
किं विचारेण वः कार्यमेतेनानुसृतेन वा ।
धावन्तमनुधावंश्च निर्भयो भयविप्लुतम् ।
वेणीकलापं निर्धूय प्रविभाति नरर्षभः ॥ ४.३९.३९ ॥
"ఇతనిని విచారించడం లేదా అనుసరించడం వల్ల మీకు ప్రయోజనం ఏమిటి? భయపడినవానిలా పరుగెత్తేవాడే నిర్భయంగా వెంబడిస్తున్నాడు; జడను విదిలించి ఈ నరశ్రేష్ఠుడు ప్రకాశిస్తున్నాడు."
4.39.40
आकारमर्जुनस्येव क्लीबरूपं बिभर्ति च ।
रूपेण पार्थसदृशः स्त्रीवेषसमलंकृतः ॥ ४.३९.४० ॥
ఇతడు అర్జునుని ఆకారం వంటివాడైనప్పటికీ నపుంసక రూపాన్ని ధరించాడు; రూపంలో పార్థునితో సమానుడై, స్త్రీ వేషంతో అలంకరించబడినవాడు.
4.39.41
तदेवैतच्छिरोग्रीवं तौ बाहू परिघोपमौ ।
तत्तदेवास्य विक्रान्तं नायमन्यो धनञ्जयात् ॥ ४.३९.४१ ॥
ఇదే తల, మెడ; ఆ రెండు బాహువులు పరిఘల వంటివి; అతని పరాక్రమమూ అదే. ఇతడు ధనంజయుని తప్ప మరొకడు కాదు.
4.39.42
अमरेष्विव देवेन्द्रो मनुष्येषु धनञ्जयः ।
एकः कोस्मानुपायायादन्यो लोके धनञ्जयात् ॥ ४.३९.४२ ॥
దేవతలలో దేవేంద్రుడిలా, మనుషులలో ధనంజయుడు. ప్రపంచంలో ధనంజయుడు తప్ప ఎవరు ఒంటరిగా మా వద్దకు వస్తారు?
4.39.43
द्रोणेन चैवमुक्तस्तु कर्णः प्रोवाच बुद्धिमान् ।
एकः पुत्रो विराटस्य शून्ये संनिहितः पुरे ॥ ४.३९.४३ ॥
ద్రోణుడు ఇలా చెప్పగా, బుద్ధిమంతుడైన కర్ణుడు ఇలా అన్నాడు: విరాటుని ఒకేఒక్క కుమారుడు ఖాళీ నగరంలో ఉన్నాడు.
4.39.44
स एष किल निर्यातो बालभावान्न पौरुषात् ।
क्लीबं वै सारथिं कृत्वा निर्यातो नगराद्बहिः ॥ ४.३९.४४ ॥
అతడు నిజంగా బాల్యం వల్లనే బయటకు వెళ్ళాడు, పౌరుషం వల్ల కాదు; ఒక నపుంసకుడిని సారథిగా చేసుకుని నగరం నుండి బయలుదేరాడు.
4.39.45
छन्नं सत्रेण वै नूनं जानीध्वं यान्तमर्जुनम् ।
ते हि नः प्रतिसंयातुं संग्रामे न हि शक्नुयुः ।
कथमेकतरस्तेषां समस्तान्योधयेत्कुरून् ॥ ४.३९.४५ ॥
నిశ్చయంగా తెలుసుకోండి, వెళ్తున్నది మారువేషంలో ఉన్న అర్జునుడే. వారు యుద్ధంలో మనతో తలపడగల శక్తి కలిగి ఉండరు. వారిలో ఒక్కడు సమస్త కురువులతో ఎలా పోరాడగలడు?
4.39.46
उत्तरः सारथिं कृत्वा निर्यातो नगराद्बहिः ।
स नो मन्ये ध्वजं दृष्ट्वा भीत एष पलायति ॥ ४.३९.४६ ॥
ఉత్తరుడిని సారథిగా చేసుకుని అతడు నగరం నుండి బయలుదేరాడు. మన ధ్వజాన్ని చూసి అతడు భయపడి పారిపోతున్నాడని నేను భావిస్తున్నాను.
4.39.47
नूनं तमेव धावन्तं जिघृक्षति धनञ्जयः ।
सारथिं ह्युत्तरं कृत्वा स्वयं योद्धुमिहेच्छति ॥ ४.३९.४७ ॥
నిశ్చయంగా ధనంజయుడు పరుగెత్తేవాడిని పట్టుకోవాలని కోరుతున్నాడు. ఉత్తరుడిని సారథిగా చేసుకుని అతడు ఇక్కడ తానే యుద్ధం చేయాలని కోరుతున్నాడు.
4.39.48
इति स्म कुरवः सर्वे विमृशन्तः पृथक्पृथक् ।
न च व्यवसितुं वीरा अर्जुनं शक्नुवन्ति ते ॥ ४.३९.४८ ॥
ఇలా కౌరవులందరూ ఒక్కొక్కరుగా ఆలోచించారు, కానీ ఆ వీరులు అర్జునుడిని నిశ్చయంగా గుర్తించలేకపోయారు.
4.39.49
दुर्योधन उवाचेदं सैनिकान्रथसत्तमान् ।
अर्जुनो वासुदेवो वा रामः प्रद्युम्न एव वा।
ते हि नः प्रतिसंयातुं संग्रामे न हि शक्नुयुः ॥ ४.३९.४९ ॥
దుర్యోధనుడు శ్రేష్ఠ రథికులైన సైనికులతో ఇలా అన్నాడు: అర్జునుడు, వాసుదేవుడు, రాముడు లేదా ప్రద్యుమ్నుడు — వారు యుద్ధంలో మనలను ఎదుర్కోలేరు.
4.39.50
अन्यो वै क्लीबरूपेण यद्यागच्छेद्गवां पदम् ।
शस्त्रैस्तीक्ष्णैरर्पयित्वा पातयिष्यामि भूतले ।
कथमेकतरस्तेषां समस्तान्योधयेत्कुरून् ॥ ४.३९.५० ॥
మరొకడు నపుంసక రూపంలో గోవుల ప్రదేశానికి వస్తే, పదునైన ఆయుధాలతో అతన్ని నేలకూల్చుతాను; కానీ వారిలో ఒక్కడు అందరు కురువులతో ఎలా పోరాడగలడు?
4.39.51
छन्नं तथा तं वेषेण पाण्डवं प्रेक्ष्य सैनिकाः ।
अर्जुनेति च नेत्येव न व्यवस्यन्ति ते पुनः।
इति स्म कुरवः सर्वे विमृशन्तः पुनः पुनः ॥ ४.३९.५१ ॥
వేషంతో మరుగైన ఆ పాండవుడిని చూసినా, 'ఇతడు అర్జునుడే' అని సైనికులు నిశ్చయించలేకపోయారు; కౌరవులందరూ మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూనే ఉన్నారు.
4.39.52
दृढेवधी महासत्त्वः शक्रतुल्यपराक्रमः ।
अद्यागच्छति चेद्योद्धुं सर्वं संशयितं बलम् ॥ ४.३९.५२ ॥
దృఢమైన విల్లు, అంబులపొది కలిగిన, మహా ధైర్యవంతుడు, ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం కలవాడు ఈ రోజు యుద్ధానికి వస్తే, మొత్తం సైన్యం సందేహంలో పడుతుంది.
4.39.53
न चाप्यन्यतरं तत्र व्यवस्यन्ति धनञ्जयात् ॥ ४.३९.५३ ॥
అక్కడ వారు ధనంజయునికి వేరైన మరొకరిని కూడా నిశ్చయించలేకపోయారు.
4.39.54
उत्तरं तु प्रधावन्तमनुद्रुत्य धनञ्जयः ।
गत्वा शतपदं तूर्णं केशपक्षे परामृशत् ॥ ४.३९.५४ ॥
పరుగెత్తుతున్న ఉత్తరుడిని ధనంజయుడు వెంబడించి, వంద అడుగులు త్వరగా వెళ్ళి అతని జుట్టు పక్కభాగాన్ని పట్టుకున్నాడు.
4.39.55
मा मा गृहाण भद्रं ते दासोऽहं ते बृहन्नले ।
इति वादिनमेवाशु धावन्तं तरसाऽग्रहीत्।
विराटपुत्रं बीभत्सुर्बलवानरिमर्दनः ॥ ४.३९.५५ ॥
"నన్ను పట్టుకోకు, నీకు మేలు కలుగుగాక; బృహన్నలా, నేను నీ దాసుడను" అని అంటూ పరుగెత్తుతున్న విరాటుని కుమారుడిని శత్రుమర్దనుడైన బలవంతుడు బీభత్సుడు వెంటనే బలంగా పట్టుకున్నాడు.
4.39.56
सोऽर्जुनेन परामृष्टः पर्यदेवयदार्तवत् ।
बहुलं कृपणं चैव वित्तं प्रावेदयद्बहु ॥ ४.३९.५६ ॥
అర్జునుడు పట్టుకోగా అతడు బాధితునిలా చాలా దీనంగా విలపించి, ఎంతో ధనాన్ని ప్రకటించాడు.
4.39.57
सुवर्णमणिमुक्तानां यद्यदिच्छसि दद्मि ते ।
हस्तिनोश्वान्रथान्गावः स्त्रियश्च समलङ्कृताः ॥ ४.३९.५७ ॥
"బంగారం, మణులు, ముత్యాలలో నీకు ఏది ఏది కావాలంటే అది నేనిస్తాను — ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, ఆవులు, చక్కగా అలంకరించుకున్న స్త్రీలను కూడా."
4.39.58
शातकुम्भस्य शुद्धस्य श्रेष्ठस्य रजतस्य च ।
ददामि शतनिष्कं ते मुञ्च मां त्वं बृहन्नले ॥ ४.३९.५८ ॥
"శుద్ధమైన, శ్రేష్ఠమైన శాతకుంభ (బంగారం) మరియు వెండిలో వంద నిష్కాలను నేను నీకు ఇస్తాను; బృహన్నలా, నన్ను విడిచిపెట్టు."
4.39.59
षष्टिं स्वलंकृताः कन्या ग्राममेकं ददामि ते ।
मुञ्च मां त्वं भृशं दीनं विह्वलं भयकम्पितम् ॥ ४.३९.५९ ॥
"బాగా అలంకరించుకున్న అరవై మంది కన్యలను, ఒక గ్రామాన్ని నీకు ఇస్తాను; నన్ను విడిచిపెట్టు — నేను ఎంతో దీనుడను, కలత చెందినవాడను, భయంతో వణుకుతున్నవాడను."
4.39.60
मणीनष्टौ च वैडूर्यान्हेमबद्धान्महाप्रभान् ।
हेमदण्डप्रतिच्छन्नं रथं युक्तं तु वाजिभिः ॥ ४.३९.६० ॥
ఎనిమిది మణులు, బంగారంతో పొదిగిన మహాకాంతివంతమైన వైడూర్యాలు, బంగారు దండాలతో కప్పబడిన, గుర్రాలు కట్టిన రథం.
4.39.61
मत्तांश्च दश मातङ्गान्मुञ्च मां त्वं बृहन्नले ।
गमिष्यामि पुरं षण्ड द्रष्टुं मातरमद्य ताम् ॥ ४.३९.६१ ॥
మదించిన పది ఏనుగులను కూడా. బృహన్నలా, నన్ను విడువు. షండా, ఈ రోజు నేను నగరానికి వెళ్లి తల్లిని చూస్తాను.
4.39.62
एकोऽहमेव मे मातुः कुमारः किं ब्रुवे ततः ।
विधिरेवंविधे काले त्वद्वशं कुरुते हि माम् ॥ ४.३९.६२ ॥
నేను మా తల్లికి ఏకైక కుమారుడను. ఇంకేమి చెప్పగలను? ఇటువంటి సమయంలో విధియే నన్ను నీ వశం చేస్తుంది.
4.39.63
मात्स्यस्य पुत्रो बालोऽहं तेन चास्मि सुपोषितः ।
मातृपार्श्वशयानोऽहमस्पृष्टातपवायुमान् ॥ ४.३९.६३ ॥
నేను మత్స్య రాజు బాలపుత్రుడను. అతనిచే నేను బాగా పోషించబడ్డాను. తల్లి పక్కన పడుకొని, ఎండ గాలి తగలకుండా ఉన్నవాడను నేను.
4.39.64
अदृष्टबालयुद्धोऽहं कुतस्ते कुरवः कुतः ।
मातृपार्श्वं गमिष्यामि मुञ्च मां त्वं बृहन्नले ॥ ४.३९.६४ ॥
నేను బాల్య యుద్ధాన్ని చూడనివాడను. నీ కౌరవులు ఎక్కడ, నేను ఎక్కడ? తల్లి పక్కకు వెళ్తాను. బృహన్నలా, నన్ను విడువు.
4.39.65
प्रलयार्णवसंकाशं दृश्यते कौरवं बलम् ॥ ४.३९.६५ ॥
ప్రళయ సముద్రంలా కౌరవ సేన కనిపిస్తోంది.
4.39.66
स्त्रीणां मध्येऽहमज्ञानाद्वीर्यशौर्याङ्कितां गिरम् ।
उक्तो यौवनगर्वेण को जेतुं शक्नुयात्कुरून् ।
अमुक्त्वा मां यदि नयेर्मरिष्यामि तवाग्रतः ॥ ४.३९.६६ ॥
స్త్రీల మధ్య అజ్ఞానంతో నేను వీరత్వం, శౌర్యంతో గుర్తించబడిన మాటలు పలికాను; యౌవన గర్వంతో కురువులను ఎవరు జయించగలరని అన్నాను. నన్ను విడిచిపెట్టకుండా తీసుకెళ్తే, నీ ముందే నేను చచ్చిపోతాను.
4.39.67
एवमादीनि वाक्यानि विलपन्तमचेतसम् ।
प्रसभं पुरुषव्याघ्रो रथस्यान्तिकमानयत् ॥ ४.३९.६७ ॥
ఇలాంటి మాటలను విలపిస్తూ, స్పృహ తప్పినట్లున్న అతన్ని, పురుషవ్యాఘ్రుడు బలవంతంగా రథం దగ్గరికి తీసుకువచ్చాడు.
4.39.68
अथैनमब्रवीत्पार्थो भयार्तं नष्टचेतसम् ॥ ४.३९.६८ ॥
అప్పుడు పార్థుడు (అర్జునుడు) భయంతో బాధపడుతూ, చలించిన మనసుతో ఉన్న అతనితో ఇలా అన్నాడు.
4.39.69
अहं योत्स्यामि कौरव्यैर्हयान्संयच्छ मेति माम् ।
आददानः किमर्थं त्वं पलायनपरोऽभवः ॥ ४.३९.६९ ॥
"నేను కౌరవులతో యుద్ధం చేస్తాను; నా కోసం గుర్రాలను నియంత్రించు." నన్ను పట్టుకుని నీవు ఎందుకు పారిపోవడంలో నిమగ్నుడవయ్యావు?
4.39.70
युध्यस्व कौरवैः सार्धं विजयस्ते भविष्यति ।
यस्य यन्तास्म्यहं युद्धे संयच्छामि हयोत्तमान्।
राज्ञो वा राजपुत्रस्य तस्य युद्धे जयो ध्रुवम् ॥ ४.३९.७० ॥
కౌరవులతో కలిసి యుద్ధం చేయి; నీకు విజయం కలుగుతుంది. యుద్ధంలో నేను ఎవరికి సారథినో, ఎవరి ఉత్తమ గుర్రాలను నేను నియంత్రిస్తానో, ఆ రాజు గానీ రాకుమారుడు గానీ యుద్ధంలో తప్పక జయిస్తాడు.
4.39.71
सर्वथोत्तर युध्यस्व यन्त्रा सह मया कुरून् ।
जित्वा महीं यशः प्राप्य भोक्ष्यसे सकलामिमाम् ॥ ४.३९.७१ ॥
ఉత్తరా, అన్ని విధాలుగా నా సారథితో కలిసి కౌరవులతో యుద్ధం చేయి. కురువులను జయించి, కీర్తి పొంది, ఈ మొత్తం భూమిని నీవు అనుభవిస్తావు.
4.39.72
हतो वा प्राप्ससे स्वर्गं न श्रेयस्ते पलायनम् ॥ ४.३९.७२ ॥
చంపబడి స్వర్గాన్ని పొందుతావు; నీకు పారిపోవడం మేలు కాదు.
4.39.73
अद्य सर्वान्कुरूञ्जित्वा यथा जयमवाप्स्यसि ।
तथाऽहं प्रयतिष्येऽत्र सहायोऽत्र मतो ह्यहम् ॥ ४.३९.७३ ॥
ఈ రోజు కౌరవులందరినీ జయించి నీవు విజయం పొందినట్లే, నేనూ ఇక్కడ ప్రయత్నిస్తాను; ఇక్కడ నేనే సహాయకుడిగా భావింపబడ్డాను.
4.39.74
यदि नोत्सहसे योद्धुं शत्रुभिः शत्रुकर्शन ।
एहि मे त्वं हयान्यच्छ युध्यमानस्य शत्रुभिः ॥ ४.३९.७४ ॥
శత్రువులను అణచువాడా, శత్రువులతో పోరాడగల ధైర్యం నీకు లేకపోతే, రా, నేను శత్రువులతో పోరాడుతున్నప్పుడు నా గుర్రాల కళ్ళెం పట్టుకో.
4.39.75
प्रयाह्येतद्रथानीकं मद्बाहुपरिरक्षितः ।
अप्रधृष्यतमं घोरं गुप्तं घोरैर्महारथैः ।
मा भैस्त्वं राजपुत्राग्र्य क्षत्रियोसि परंतप ॥ ४.३९.७५ ॥
నా బాహువులచే రక్షింపబడి ఈ రథసేనలోకి ముందుకు సాగు; ఇది అత్యంత దుర్జయమైనది, భయంకరమైనది, భయంకర మహారథులచే కాపాడబడినది. భయపడకు, రాజపుత్రుడా, శ్రేష్ఠుడా; నీవు క్షత్రియుడవు, శత్రువులను తపింపజేసేవాడా.
4.39.76
अहं तैः कुरुभिर्योत्स्ये प्रत्यानेष्यामि ते पशून् ।
प्रविशैतद्रथानीकमप्रधृष्यं दुरासदम् ॥ ४.३९.७६ ॥
నేను ఆ కౌరవులతో పోరాడి నీ పశువులను తిరిగి తీసుకువస్తాను. ఈ రథసేనలో ప్రవేశించు; ఇది అజేయమైనది, చేరరానిది.
4.39.77
यन्ता भव नरश्रेष्ठ योत्स्येऽहं कुरुभिः सह ।
शूरान्समरचण्डांश्च नयिष्ये यमसादनम् ॥ ४.३९.७७ ॥
నరశ్రేష్ఠుడా, సారథిగా ఉండు; నేను కౌరవులతో పోరాడి, యుద్ధంలో భయంకరులైన శూరులను యమలోకానికి పంపుతాను.
4.39.78
एवं ब्रुवाणो वैराटिं बीभत्सुरपराजितः ।
समाश्वास्य भयार्तं तमुत्तरं भरतर्षभः ॥ ४.३९.७८ ॥
ఇలా మాట్లాడిన జయించబడని బీభత్సుడు (అర్జునుడు), భయంతో పీడితుడైన విరాటుని కుమారుడు ఉత్తరుని ఓదార్చాడు; భరత వంశ వృషభమైన ఆ వీరుడు అలా చేశాడు.
4.39.79
इतस्ततो विवेष्टन्तमकामं भयपीडितम् ।
रथमारोपमायास पार्थः परपुरंजयः ॥ ४.३९.७९ ॥
ఇటు అటు తడబడుతూ, ఇష్టం లేక, భయంతో పీడితుడైన అతన్ని, శత్రునగరాలను జయించే పార్థుడు రథం ఎక్కించాడు.
4.39.80
तमारोप्य रथोपस्थे विलपन्तं धनञ्जयः ।
गाण्डीवं धनुरादातुमुपायात्तां शमीं प्रति। ॥ ४.३९.८० ॥
అతన్ని రథం మీద ఎక్కించి, విలపిస్తున్న ఆ వ్యక్తితో, ధనంజయుడు గాండీవ ధనువును తీసుకోవడానికి ఆ శమీ వృక్షం వైపు వెళ్ళాడు.
4.39.81
उत्तरं तं समाश्वास्य कृत्वा यन्तारमर्जुनः ॥ ४.३९.८१ ॥
ఉత్తరుని ఓదార్చి, అర్జునుడు అతన్ని సారథిగా చేశాడు.