มหาภารตะ · อัธยายะ 4.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.39.1
स राजधान्य निर्याय वैराटिरकुतोभयः ।
प्रयाहीत्यब्रवीत्सूतं यत्र ते कुरवो गताः ॥ ४.३९.१ ॥
ครั้นออกจากนครหลวงแล้ว บุตรของวิราฏผู้ไม่หวาดกลัวใคร ตรัสกับสารถีว่า ขับต่อไปยังที่ที่พวกกุรุไปแล้วเถิด
4.39.2
समवेतान्कुरून्सर्वाञ्जिगीषूनवजित्य वै ।
गाश्चैताः क्षिप्रमादाय पुनरेष्याम्यहं पुरम् ॥ ४.३९.२ ॥
เราจะพิชิตพวกกุรุทั้งหมดที่รวมพลกันอยู่ ผู้ปรารถนาชัยชนะ แล้วจะรีบนำฝูงโคเหล่านี้กลับมา และจะกลับคืนสู่นครอีกครั้ง
4.39.3
ततस्तांश्चोदयामास सदश्वान्पाण्डुनन्दनः ॥ ४.३९.३ ॥
ลำดับนั้น บุตรของปาณฑุกระตุ้นม้าอันดีเหล่านั้นให้เร่งไป
4.39.4
ते हया नरसिंहेन चोदिता वातरंहसः ।
आलिखन्त इवाकाशमूहुः काञ्चनमालिनः ॥ ४.३९.४ ॥
ม้าเหล่านั้นถูกราชสีห์แห่งมนุษย์กระตุ้น เร็วดุจลม สวมพวงมาลัยทอง วิ่งทะยานไปราวกับขูดขีดท้องฟ้า
4.39.5
नातिदूरमथो गत्वा मात्स्यपुत्रधनञ्जयौ ।
अवैक्षेतामवित्रस्तौ कुरूणां बलिनां बलम् ॥ ४.३९.५ ॥
รถไปไม่ไกลนัก บุตรของพระราชามัตสยะและธนัญชัยมองดูกองทัพอันทรงพลังของพวกกุรุ โดยไม่หวั่นไหวเลย
4.39.6
श्मशानमभितो गत्वा शूरौ ददृशतुःकुरून् ।
तदनीकं महत्तेषां विस्तृतं सागरोपमम् । ॥ ४.३९.६ ॥
ทั้งสองวีรบุรุษไปใกล้สุสานแล้วได้เห็นพวกกุรุ กองทัพอันใหญ่โตของพวกเขากระจายออกไปดุจมหาสมุทร
4.39.7
सर्पमाणमिवाकाशे वनं बहुलपादपम् ।
ददृशे पार्थिवो रेणुर्जनितस्तेन सर्पता। ॥ ४.३९.७ ॥
ดุจป่าที่เต็มไปด้วยต้นไม้หนาแน่นซึ่งดูเหมือนเคลื่อนไปบนท้องฟ้า ฝุ่นดินที่กองทัพซึ่งเคลื่อนที่ไปยกขึ้นนั้นก็ปรากฏให้เห็น
4.39.8
दृष्टिप्रणाशो भूतानां दिवस्पृक्कुरुसत्तम ।
तदनीकमथो वीक्ष्य गजाश्वरथसंकुलम् । ॥ ४.३९.८ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งกุรุ ฝุ่นที่แตะท้องฟ้านั้นทำให้สัตว์ทั้งหลายมองไม่เห็น ครั้นแล้วเมื่อเห็นกองทัพนั้นซึ่งเต็มไปด้วยช้าง ม้า และรถรบ
4.39.9
कर्णदुर्योधनकृपैर्गुप्तं शान्तनवेन च ।
द्रोणेन सह पुत्रेण महेष्वासेन धीमता ॥ ४.३९.९ ॥
ซึ่งมีกรรณะ ทุรโยธน์ และกฤปคุ้มกัน และมีบุตรของศานตนุ (ภีษมะ) และโทรณะกับบุตรของท่าน นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ฉลาดรอบรู้
4.39.10
हृष्टरोमा भयोद्विग्नो निमील्य स्वदृशौ तदा ।
कम्पमानशरीरश्च पार्थं वैराटिरब्रवीत् ॥ ४.३९.१० ॥
ด้วยความหวาดกลัว ขนของเขาลุกชัน ครั้นแล้วเขาหลับตาทั้งสองลง ร่างกายสั่นเทิ้ม บุตรของวิราฏ (อุตตระ) กล่าวกับปารถะ (อรชุน) ว่า
4.39.11
नोत्सहे कुरुभिर्योद्धुं रोमहर्षं हि पश्य मे ।
बहुप्रवीरमत्युग्रं देवैरपि दुरासदम्।
प्रतियोद्धुं न शक्नोमि कुरुसैन्यं भयानकम् ॥ ४.३९.११ ॥
เราไม่มีกำลังจะรบกับพวกกุรุ ดูเถิด ขนของเราลุกชัน เราไม่อาจต่อกรกับกองทัพกุรุอันน่าสะพรึงกลัว เต็มไปด้วยวีรบุรุษมากมาย ดุร้ายยิ่งนัก แม้เทวดาก็ยากจะเข้าใกล้
4.39.12
नाशंसे भारतीं सेनां प्रवेष्टुं भीमकार्मुकाम् ।
देवैरपि सहेन्द्रेण न शक्यं किंपुनर्नरैः ॥ ४.३९.१२ ॥
เราไม่หวังจะเข้าไปในกองทัพภารตะที่มีคันธนูน่าพรั่นพรึงนั้น สิ่งที่แม้เทวดาพร้อมด้วยพระอินทร์ก็ทำไม่ได้ จะป่วยกล่าวไปไยถึงมนุษย์
4.39.13
रथनागाश्वकलिलं पत्तिध्वजसमाकुलम् ।
दृष्ट्वैव हि परानीकं मनः प्रव्यथतीव मे ॥ ४.३९.१३ ॥
เมื่อเห็นกองทัพศัตรูที่แน่นขนัดด้วยรถ ช้าง และม้า เต็มไปด้วยพลเดินเท้าและธงทั้งหลาย ใจของเราก็หวั่นไหวยิ่งนัก
4.39.14
यत्र द्रोणश्च भीष्मश्च कृपः कर्णो विविंशतिः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तश्च बाह्लिकः ।
दुर्योधनस्तथा राजा वीरो दुर्मर्षणः परः ॥ ४.३९.१४ ॥
ที่ที่มีโทรณะและภีษมะ กฤปะ กรรณะ วิวิงศติ อัศวัตถามา วิกรรณะ โสมทัตต์ พาหลีกะ พระราชาทุรโยธน์ วีรบุรุษทุรมรษณะ และคนอื่น ๆ อยู่
4.39.15
नीतिमन्तो महेष्वासाः सर्वे युद्धविशारदाः ।
मत्ता इव महानागा युक्तध्वजपताकिनः ॥ ४.३९.१५ ॥
ทุกคนมีปัญญา เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ เชี่ยวชาญการรบ ดุจช้างใหญ่ที่คลั่ง มีธงและธงแถบติดตั้งไว้อย่างเหมาะสม
4.39.16
नीतिमन्तो महेष्वासाः सर्वार्थकृतनिश्चयाः ।
ताञ्जेतुं समरे शूरान्दुर्बुद्धिरहमागतः ॥ ४.३९.१६ ॥
เราผู้มีปัญญาทราม มาที่นี่เพื่อพิชิตวีรบุรุษเหล่านั้นในสงคราม ผู้มีนโยบายอันแยบยล เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ มุ่งมั่นในทุกเป้าหมาย
4.39.17
दृष्ट्वैव हि कुरून्सर्वान्व्यूढानीकान्प्रहारिणः ।
हृषितानि च रोमाणि कश्मलेनाहतं मनः ॥ ४.३९.१७ ॥
เมื่อเห็นพวกกุรุทั้งหมด กองทัพที่จัดทัพไว้แล้ว และนักรบผู้โจมตี ขนของเราลุกชัน ใจของเรากระทบด้วยความสับสน
4.39.18
दृष्ट्वा तु महतीं सेनां कुरूणां दृढधन्विनाम् ।
परिदेवयते मन्दः सकाशे सव्यसाचिनः ॥ ४.३९.१८ ॥
เมื่อเห็นกองทัพอันใหญ่ของพวกกุรุผู้มีคันธนูมั่นคง คนโง่เขลาผู้นี้จึงคร่ำครวญต่อหน้าสวยสาจินหรืออรชุน
4.39.19
त्रिगर्तान्मे पिता यातः शून्ये वै प्रणिधाय माम् ।
सर्वां सेनामुपादाय न मे सन्तीह सैनिकाः ॥ ४.३९.१९ ॥
บิดาของเราไปทางตรีคารตะแล้ว ทิ้งเราไว้ในนครที่ว่างเปล่า พาทั้งกองทัพไปด้วย บัดนี้ที่นี่ไม่มีทหารของเราเลยแม้คนเดียว
4.39.20
अहमेको बहून्बालः कृतास्त्रानकृतश्रमः ।
प्रतियोद्धुं न शक्नोति निवर्तय बृहन्नले ॥ ४.३९.२० ॥
เราเพียงลำพังเป็นเพียงเด็กคนหนึ่ง ไม่อาจต้านทานนักรบมากมายที่ชำนาญอาวุธและไม่เคยลำบากมาก่อนได้ บฤหันนลา จงกลับรถเถิด
4.39.21
तं तथा वादिनं तत्र बीभत्सुः प्रत्यभाषत ।
संप्रहस्य पुनस्तं वै सर्वलोकमहारथः ॥ ४.३९.२१ ॥
เมื่อผู้นั้นกล่าวดังนี้ บีภัตสุ (อรชุน) มหารถผู้มีชื่อเลื่องลือไปทั่วโลก ตอบกลับด้วยเสียงหัวเราะอย่างอารมณ์ดี
4.39.22
भयेन दीनरूपोऽसि द्विषतां हर्षवर्धनः ।
न च तावत्कृतं किंचित्परैः कर्म रणाजिरे ॥ ४.३९.२२ ॥
เจ้าเปลี่ยนไปมีรูปร่างน่าสงสารเพราะความกลัว และเพิ่มความยินดีให้แก่ศัตรูของเจ้า บนสนามรบศัตรูยังไม่ได้ทำอะไรเลย
4.39.23
स्वयमेव च मामात्थ नय मां कौरवान्प्रति ।
सोहं त्वां तत्र नेष्यामि यत्रैते बहुला ध्वजाः ॥ ४.३९.२३ ॥
เจ้าเองเคยบอกข้าว่า จงขับรถมุ่งไปหาเการพ ข้าจะพาเจ้าไปยังที่ที่ธงมากมายเหล่านี้อยู่
4.39.24
मध्यमामिषगृध्रूनां कुरूणामाततायिनाम् ।
नेष्यामि त्वां महाबाहो मा त्वं हि विमना भव।
समुद्रमिव गम्भीरं कुरुसैन्यमरिन्दम ॥ ४.३९.२४ ॥
ข้าจะนำเจ้าไปหาเการพทั้งหลาย ผู้โลภในเนื้อของแคว้นกลาง ผู้เป็นผู้รุกราน ท่านผู้มีแขนทรงพลัง อย่าท้อแท้เลย กองทัพเการพลึกเหมือนมหาสมุทร โอ้ผู้ปราบศัตรู
4.39.25
स्त्रीसकाशे प्रतिज्ञाय पुरुषाणां हि शृण्वताम् ।
विकत्थमानो निर्यात्वा ब्रूषि किं नात्र युद्ध्यसे ॥ ४.३९.२५ ॥
เจ้าเคยให้คำมั่นต่อหน้าสตรี ขณะที่บุรุษทั้งหลายกำลังฟังอยู่ ครั้นแล้วก็คุยโอ้อวดแล้วออกมา แล้วเจ้ากลับถามว่าทำไมเจ้าจึงไม่ต่อสู้ที่นี่
4.39.26
तथा स्त्रीषु प्रतिश्रुत्य पौरुषं पुरुषेषु च ।
रथमारुह्य निर्यात्वा किमर्थं नावबुध्यसे ॥ ४.३९.२६ ॥
เช่นเดียวกัน เจ้าได้รับปากต่อสตรีและต่อบุรุษทั้งหลายว่าจะแสดงความกล้าหาญของชาย ครั้นขึ้นรถแล้วออกมา เจ้ากลับไม่รู้สึกตัวว่าเป็นเพราะเหตุใด
4.39.27
न चेद्विजित्य गास्त्वं हि नगरं प्रतियास्यसि ।
प्रहसिष्यन्ति वीरास्त्वां नरा नार्यश्च संगताः ॥ ४.३९.२७ ॥
หากเจ้าไม่ชนะฝูงโคแล้วกลับเข้าเมือง บรรดาวีรบุรุษ ทั้งชายและหญิงที่มาชุมนุมกัน จะหัวเราะเยาะเจ้า
4.39.28
अहमप्यस्मि सैरन्ध्र्या स्तुतः सारथ्यकर्मणि ।
नाहं शक्नोम्यनिर्जित्य गाः प्रयातुं पुरं प्रति ॥ ४.३९.२८ ॥
ข้าเองก็เคยได้รับคำชมจากเสรันธรีในเรื่องความชำนาญด้านการขับรถศึก แต่หากไม่ชนะฝูงโคเสียก่อน ข้าไม่อาจมุ่งไปยังนครได้
4.39.29
स्तोत्रेण चैव सैरन्ध्र्यास्तव वाक्येन चोदितः ।
कथं न युद्ध्येयमहं कुरूनेतान्स्थिरो भव ॥ ४.३९.२९ ॥
ทั้งจากคำสรรเสริญของเสรันธรีและคำพูดของเจ้า ข้าถูกกระตุ้นแล้ว เหตุใดข้าจะไม่ต่อสู้กับเการพเหล่านี้เล่า จงมั่นคงไว้เถิด
4.39.30
कामं हरन्तु मात्स्यानां भूयांसः कुरवो धनम् ।
प्रहसन्तु च मां नार्यो नरा वाऽपि बृहन्नले ॥ ४.३९.३० ॥
ขอให้เการพผู้มากมายชิงทรัพย์ของชาวมัตสยะไปเถิด ขอให้สตรีและบุรุษหัวเราะเยาะข้าเถิด โอ้พฤหันนลา
4.39.31
संग्रामेण न मे कार्यं गावो गच्छन्तु चापि मे ।
नगरं च प्रवेक्ष्यामि पश्यतस्ते बृहन्नले ॥ ४.३९.३१ ॥
ข้าไม่มีความจำเป็นต้องรบ ขอให้ฝูงโคไปเสียเถิด โอ้พฤหันนลา ขณะที่เจ้ากำลังดูอยู่ ข้าจะเข้าไปในนคร
4.39.32
इत्युक्त्वा प्राद्रवद्भीतो रथात्प्रस्कन्द्य कुण्डली ।
त्यक्त्वा मानं सुसंत्रस्तो विसृज्य सशरं धनुः ॥ ४.३९.३२ ॥
กล่าวดังนี้แล้ว กุณฑลี (อุตตร) ผู้หวาดกลัวก็กระโดดลงจากรถและวิ่งหนี ละทิ้งความทะนงตน ตกใจอย่างยิ่ง แล้วโยนธนูพร้อมลูกศรทิ้งไป
4.39.33
नैष शूरैः स्मृतो धर्मः क्षत्रियस्य पलायनम् ।
श्रेयो हि मरणं युद्धे न भीतस्य पलायनम् ॥ ४.३९.३३ ॥
การหนีนี้ไม่ใช่หน้าที่ของกษัตริย์ตามที่วีรบุรุษยึดถือ การตายในสนามรบดีกว่า การหนีของผู้ขลาดกลัวไม่ดีเลย
4.39.34
एवमुक्त्वा तु कौरव्यः सोऽवप्लुत्य रथोत्तमात् ।
तमन्वधावद्धावन्तं राजपुत्रं धनञ्जयः ।
दीर्घां वेणीं विधून्वानः साधु रक्ते च वाससी ॥ ४.३९.३४ ॥
กล่าวดังนี้แล้ว ผู้สืบเชื้อสายเการาพะนั้นก็กระโดดลงจากรถชั้นเลิศ และวิ่งตามเจ้าชายที่กำลังหนี ธนัญชัยสะบัดเปียยาวของตน สวมผ้าสีแดงอันงดงาม ไล่ตามไป
4.39.35
विक्रमन्तं पदन्यासैर्नमयन्तं च भूतलम् ।
विधूय वेणीं धावन्तमजानन्तोऽर्जुनं तदा।
सैनिकाः प्राहसन्केचिद्योषिद्रूपमवेक्ष्य तम् ॥ ४.३९.३५ ॥
อรชุนยังไม่ถูกจำได้ขณะที่เขาก้าวเดินอย่างกล้าหาญ เหยียบแผ่นดินจนโค้งงอ และสะบัดเปียขณะวิ่ง ทหารบางคนหัวเราะเยาะเมื่อเห็นเขามีร่างเป็นสตรี
4.39.36
तं च शीघ्रं प्रधावन्तं संप्रेक्ष्य कुरवोऽब्रुवन् ।
कोऽयं धावत्यसङ्गेन पूर्वं मुक्त्वा रथोत्तमम् ॥ ४.३९.३६ ॥
เมื่อเห็นเขาวิ่งมาอย่างรวดเร็ว เการพจึงกล่าวว่า "ผู้นี้คือใครกันที่วิ่งมาโดยไม่ยึดติด หลังจากทิ้งรถชั้นเลิศไว้เบื้องหลัง"
4.39.37
क एष वेषसंच्छन्नो भस्मनेव हुताशनः ।
किंचिदस्य यथा पुंसः किंचिदस्य यथा स्त्रियः ॥ ४.३९.३७ ॥
ผู้นี้คือใครกัน ซ่อนตัวอยู่ในเครื่องแต่งกายเหมือนไฟที่ถูกเถ้าปกคลุม ส่วนหนึ่งของเขาเหมือนบุรุษ อีกส่วนหนึ่งเหมือนสตรี
4.39.38
इत्येवं सैनिकाः प्राहुर्द्रोणस्तानिदमब्रवीत् ।
आचार्यः कुरुपाण्डूनां मतौ शुक्राङ्गिरोपमः ॥ ४.३९.३८ ॥
เมื่อทหารกล่าวดังนี้ ท่านโทรณะ อาจารย์ของเการพและปาณฑพ ผู้มีความเห็นเทียบเท่าสุกระและอังคิรสะ จึงได้กล่าวแก่พวกเขาดังนี้
4.39.39
किं विचारेण वः कार्यमेतेनानुसृतेन वा ।
धावन्तमनुधावंश्च निर्भयो भयविप्लुतम् ।
वेणीकलापं निर्धूय प्रविभाति नरर्षभः ॥ ४.३९.३९ ॥
"ไม่มีประโยชน์อะไรที่จะไตร่ตรองถึงเขา หรือไล่ตามเขาเลย ผู้ที่วิ่งราวกับหวาดกลัวนั้น ก็คือผู้ที่ไล่ตามอย่างไม่กลัวเช่นกัน เมื่อสะบัดกลุ่มเปียออก บุรุษผู้ประเสริฐนี้ก็ปรากฏเด่นชัดขึ้น"
4.39.40
आकारमर्जुनस्येव क्लीबरूपं बिभर्ति च ।
रूपेण पार्थसदृशः स्त्रीवेषसमलंकृतः ॥ ४.३९.४० ॥
เขามีรูปลักษณ์ของอรชุน แต่สวมรูปร่างของขันที มีรูปโฉมเหมือนปารถะ แต่ประดับด้วยเครื่องแต่งกายของสตรี
4.39.41
तदेवैतच्छिरोग्रीवं तौ बाहू परिघोपमौ ।
तत्तदेवास्य विक्रान्तं नायमन्यो धनञ्जयात् ॥ ४.३९.४१ ॥
ศีรษะและคอนี้เอง แขนทั้งสองดุจค้อนเหล็กนี้เอง ความกล้าหาญของเขานี้เองก็เช่นกัน ผู้นี้มิใช่ใครอื่นนอกจากธนัญชัย
4.39.42
अमरेष्विव देवेन्द्रो मनुष्येषु धनञ्जयः ।
एकः कोस्मानुपायायादन्यो लोके धनञ्जयात् ॥ ४.३९.४२ ॥
ดุจพระอินทร์ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดาในหมู่อมร ธนัญชัยก็ฉันนั้นในหมู่มนุษย์ ใครเล่าในโลกนี้ นอกจากธนัญชัย จะเข้ามาหาพวกเราเพียงผู้เดียว
4.39.43
द्रोणेन चैवमुक्तस्तु कर्णः प्रोवाच बुद्धिमान् ।
एकः पुत्रो विराटस्य शून्ये संनिहितः पुरे ॥ ४.३९.४३ ॥
เมื่อโทรณะกล่าวดังนี้แล้ว กรรณะผู้มีปัญญาจึงตอบว่า โอรสองค์เดียวของท้าววิราฏประทับอยู่ในนครที่ว่างเปล่า
4.39.44
स एष किल निर्यातो बालभावान्न पौरुषात् ।
क्लीबं वै सारथिं कृत्वा निर्यातो नगराद्बहिः ॥ ४.३९.४४ ॥
เขาออกจากนครไปจริง ด้วยความเป็นเด็ก มิใช่ด้วยความกล้าหาญของชาย และได้ทำขันทีให้เป็นสารถี แล้วออกไปนอกนคร
4.39.45
छन्नं सत्रेण वै नूनं जानीध्वं यान्तमर्जुनम् ।
ते हि नः प्रतिसंयातुं संग्रामे न हि शक्नुयुः ।
कथमेकतरस्तेषां समस्तान्योधयेत्कुरून् ॥ ४.३९.४५ ॥
จงรู้ไว้โดยแน่แท้ว่าผู้ที่กำลังมานั้นคืออรชุนที่ปลอมตัวมา เขาทั้งหลายย่อมไม่อาจเผชิญหน้าพวกเราในสงครามได้ คนเดียวจะรบกับเการพทั้งหมดได้อย่างไร
4.39.46
उत्तरः सारथिं कृत्वा निर्यातो नगराद्बहिः ।
स नो मन्ये ध्वजं दृष्ट्वा भीत एष पलायति ॥ ४.३९.४६ ॥
อุตตรทำขันทีเป็นสารถีแล้วออกไปนอกนคร ข้าพเจ้าคิดว่าเมื่อเห็นธงของพวกเรา เขาก็หนีด้วยความหวาดกลัว
4.39.47
नूनं तमेव धावन्तं जिघृक्षति धनञ्जयः ।
सारथिं ह्युत्तरं कृत्वा स्वयं योद्धुमिहेच्छति ॥ ४.३९.४७ ॥
แน่นอน ธนัญชัยต้องการจับผู้ที่กำลังวิ่งหนีนั้นเอง เขาทำอุตตรเป็นสารถี และตัวเองปรารถนาจะรบอยู่ที่นี่
4.39.48
इति स्म कुरवः सर्वे विमृशन्तः पृथक्पृथक् ।
न च व्यवसितुं वीरा अर्जुनं शक्नुवन्ति ते ॥ ४.३९.४८ ॥
เการพทั้งหมดต่างคิดพิจารณาคนละอย่างดังนี้ วีรบุรุษเหล่านั้นจึงไม่อาจตัดสินได้ว่าเป็นอรชุน
4.39.49
दुर्योधन उवाचेदं सैनिकान्रथसत्तमान् ।
अर्जुनो वासुदेवो वा रामः प्रद्युम्न एव वा।
ते हि नः प्रतिसंयातुं संग्रामे न हि शक्नुयुः ॥ ४.३९.४९ ॥
ทุรโยธน์กล่าวแก่ทหารรถชั้นเยี่ยมว่า อรชุน วาสุเทพ พระราม หรือประทุมนั้น พวกเขาย่อมไม่อาจเผชิญหน้าพวกเราในสงครามได้
4.39.50
अन्यो वै क्लीबरूपेण यद्यागच्छेद्गवां पदम् ।
शस्त्रैस्तीक्ष्णैरर्पयित्वा पातयिष्यामि भूतले ।
कथमेकतरस्तेषां समस्तान्योधयेत्कुरून् ॥ ४.३९.५० ॥
ถ้าใครอื่นในร่างขันทีมาถึงที่ต้อนฝูงโค ข้าพเจ้าจะใช้อาวุธคมฟาดให้ล้มลงกับพื้น แต่คนเดียวจะรบกับเการพทั้งหมดได้อย่างไร
4.39.51
छन्नं तथा तं वेषेण पाण्डवं प्रेक्ष्य सैनिकाः ।
अर्जुनेति च नेत्येव न व्यवस्यन्ति ते पुनः।
इति स्म कुरवः सर्वे विमृशन्तः पुनः पुनः ॥ ४.३९.५१ ॥
แม้เห็นปาณฑพผู้ปลอมตัวอยู่เช่นนั้น ทหารทั้งหลายก็ยังตัดสินไม่ได้ พูดว่าอรชุนแล้วก็กลับว่าไม่ใช่ เการพทั้งหมดจึงคิดพิจารณาซ้ำแล้วซ้ำเล่า
4.39.52
दृढेवधी महासत्त्वः शक्रतुल्यपराक्रमः ।
अद्यागच्छति चेद्योद्धुं सर्वं संशयितं बलम् ॥ ४.३९.५२ ॥
หากวันนี้มีผู้ถือคันธนูและแล่งธนูมั่นคง มีความกล้าหาญยิ่งใหญ่ และมีความเก่งกล้าเทียบเท่าพระอินทร์ เข้ามารบ กองทัพทั้งหมดจะตกอยู่ในความสงสัย
4.39.53
न चाप्यन्यतरं तत्र व्यवस्यन्ति धनञ्जयात् ॥ ४.३९.५३ ॥
และที่นั่น พวกเขาไม่อาจตัดสินได้ว่าเป็นผู้ใดอื่นนอกจากธนัญชัย
4.39.54
उत्तरं तु प्रधावन्तमनुद्रुत्य धनञ्जयः ।
गत्वा शतपदं तूर्णं केशपक्षे परामृशत् ॥ ४.३९.५४ ॥
อรชุนไล่ตามอุตตรผู้กำลังวิ่งหนี วิ่งไปร้อยก้าวอย่างรวดเร็ว แล้วคว้าปอยผมด้านข้างศีรษะของเขาไว้
4.39.55
मा मा गृहाण भद्रं ते दासोऽहं ते बृहन्नले ।
इति वादिनमेवाशु धावन्तं तरसाऽग्रहीत्।
विराटपुत्रं बीभत्सुर्बलवानरिमर्दनः ॥ ४.३९.५५ ॥
อย่าจับข้าเลย ขอให้โชคดีจงมีแก่ท่าน ข้าเป็นทาสของท่าน โอ พฤหันนฬา ขณะที่เขาพูดเช่นนี้และวิ่งไป ภีภัตสุผู้มีกำลัง ผู้บดขยี้ศัตรู ก็คว้าโอรสของท้าววิราฏไว้ด้วยกำลังทันที
4.39.56
सोऽर्जुनेन परामृष्टः पर्यदेवयदार्तवत् ।
बहुलं कृपणं चैव वित्तं प्रावेदयद्बहु ॥ ४.३९.५६ ॥
ถูกอรชุนจับไว้ เขาคร่ำครวญดุจผู้ตกทุกข์ อย่างน่าสงสารยิ่งนัก และเริ่มเปิดเผยทรัพย์สมบัติของตนเป็นจำนวนมาก
4.39.57
सुवर्णमणिमुक्तानां यद्यदिच्छसि दद्मि ते ।
हस्तिनोश्वान्रथान्गावः स्त्रियश्च समलङ्कृताः ॥ ४.३९.५७ ॥
ท่านปรารถนาสิ่งใดในทองคำ อัญมณี และไข่มุก ข้าจะให้แก่ท่าน ช้าง ม้า รถศึก วัว และหญิงที่ประดับประดาอย่างงดงาม
4.39.58
शातकुम्भस्य शुद्धस्य श्रेष्ठस्य रजतस्य च ।
ददामि शतनिष्कं ते मुञ्च मां त्वं बृहन्नले ॥ ४.३९.५८ ॥
ทองคำบริสุทธิ์ชั้นเลิศและเงินชั้นดี ข้าจะให้แก่ท่านหนึ่งร้อยนิษกะ โอ พฤหันนฬา ขอปล่อยข้าไปเถิด
4.39.59
षष्टिं स्वलंकृताः कन्या ग्राममेकं ददामि ते ।
मुञ्च मां त्वं भृशं दीनं विह्वलं भयकम्पितम् ॥ ४.३९.५९ ॥
หญิงสาวที่ประดับประดาอย่างงดงามหกสิบคน และหมู่บ้านหนึ่งแห่ง ข้าจะให้แก่ท่าน ขอปล่อยข้าเถิด ข้าช่างน่าสงสารยิ่งนัก ตื่นตระหนกและสั่นด้วยความกลัว
4.39.60
मणीनष्टौ च वैडूर्यान्हेमबद्धान्महाप्रभान् ।
हेमदण्डप्रतिच्छन्नं रथं युक्तं तु वाजिभिः ॥ ४.३९.६० ॥
อัญมณีแปดชิ้น ไพฑูรย์ที่ประดับด้วยทองคำและมีความรุ่งโรจน์ยิ่งใหญ่ และรถศึกที่หุ้มด้วยคันทองคำ เทียมด้วยม้า
4.39.61
मत्तांश्च दश मातङ्गान्मुञ्च मां त्वं बृहन्नले ।
गमिष्यामि पुरं षण्ड द्रष्टुं मातरमद्य ताम् ॥ ४.३९.६१ ॥
ปล่อยช้างเมามันสิบเชือกนั้นด้วย และปล่อยข้าพเจ้าไปเถิด บฤหันนลา ข้าพเจ้าจะไปยังนครวันนี้ เพื่อพบมารดาของข้า โอ ขันทีเอ๋ย
4.39.62
एकोऽहमेव मे मातुः कुमारः किं ब्रुवे ततः ।
विधिरेवंविधे काले त्वद्वशं कुरुते हि माम् ॥ ४.३९.६२ ॥
ข้าพเจ้าเป็นบุตรชายคนเดียวของมารดา จะกล่าวอะไรได้เล่า ในยามเช่นนี้ โชคชะตาเองก็ทำให้ข้าพเจ้าต้องอยู่ในอำนาจของท่าน
4.39.63
मात्स्यस्य पुत्रो बालोऽहं तेन चास्मि सुपोषितः ।
मातृपार्श्वशयानोऽहमस्पृष्टातपवायुमान् ॥ ४.३९.६३ ॥
ข้าพเจ้าเป็นบุตรเล็กของพระราชาแห่งมัตสยะ และพระองค์ได้ทรงเลี้ยงดูข้าพเจ้าอย่างดี ข้าพเจ้านอนอยู่ข้างมารดา ไม่ถูกแสงอาทิตย์และลมพัดต้อง จึงได้รับการดูแลมาโดยตลอด
4.39.64
अदृष्टबालयुद्धोऽहं कुतस्ते कुरवः कुतः ।
मातृपार्श्वं गमिष्यामि मुञ्च मां त्वं बृहन्नले ॥ ४.३९.६४ ॥
ข้าพเจ้าไม่เคยเห็นการต่อสู้อย่างเด็ก ๆ เลย ชาวกุรุของท่านอยู่ที่ไหน และข้าพเจ้าอยู่ที่ไหน ข้าพเจ้าจะไปยังข้างมารดา ปล่อยข้าพเจ้าเถิด บฤหันนลา
4.39.65
प्रलयार्णवसंकाशं दृश्यते कौरवं बलम् ॥ ४.३९.६५ ॥
กองทัพของเการพปรากฏให้เห็น เหมือนมหาสมุทรในเวลาแห่งการล่มสลายของโลก
4.39.66
स्त्रीणां मध्येऽहमज्ञानाद्वीर्यशौर्याङ्कितां गिरम् ।
उक्तो यौवनगर्वेण को जेतुं शक्नुयात्कुरून् ।
अमुक्त्वा मां यदि नयेर्मरिष्यामि तवाग्रतः ॥ ४.३९.६६ ॥
ข้าพเจ้าเคยกล่าวถ้อยคำที่เต็มไปด้วยความกล้าหาญและวีรภาพท่ามกลางสตรี ด้วยความไม่รู้ของข้าพเจ้า ด้วยความทะนงในวัยหนุ่มว่า ใครเล่าจะสามารถพิชิตชาวกุรุได้ หากท่านพาข้าพเจ้าไปโดยไม่ปล่อยข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะตายต่อหน้าท่าน
4.39.67
एवमादीनि वाक्यानि विलपन्तमचेतसम् ।
प्रसभं पुरुषव्याघ्रो रथस्यान्तिकमानयत् ॥ ४.३९.६७ ॥
เมื่ออุตตรคร่ำครวญด้วยถ้อยคำเช่นนี้ด้วยความสับสนไร้สติ บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ก็ฉุดเขาเข้ามาใกล้รถศึกด้วยกำลัง
4.39.68
अथैनमब्रवीत्पार्थो भयार्तं नष्टचेतसम् ॥ ४.३९.६८ ॥
ครั้งนั้น ปารถะ (อรชุน) กล่าวกับเขา ผู้ถูกความกลัวครอบงำและจิตใจสับสนหวาดหวั่น
4.39.69
अहं योत्स्यामि कौरव्यैर्हयान्संयच्छ मेति माम् ।
आददानः किमर्थं त्वं पलायनपरोऽभवः ॥ ४.३९.६९ ॥
ข้าพเจ้าจะรบกับชาวกุรุ จงจับบังเหียนม้าให้ข้าพเจ้า เหตุใดท่านจึงจับข้าพเจ้าไว้ แล้วกลับคิดจะหลบหนีไปเล่า
4.39.70
युध्यस्व कौरवैः सार्धं विजयस्ते भविष्यति ।
यस्य यन्तास्म्यहं युद्धे संयच्छामि हयोत्तमान्।
राज्ञो वा राजपुत्रस्य तस्य युद्धे जयो ध्रुवम् ॥ ४.३९.७० ॥
จงรบกับชาวกุรุเถิด ชัยชนะจะเป็นของท่าน พระราชาหรือพระราชโอรสผู้ใดที่ข้าพเจ้าเป็นสารถีในการรบ และข้าพเจ้าจับบังเหียนม้าอันประเสริฐให้ ชัยชนะในการรบของพระองค์นั้นย่อมแน่นอน
4.39.71
सर्वथोत्तर युध्यस्व यन्त्रा सह मया कुरून् ।
जित्वा महीं यशः प्राप्य भोक्ष्यसे सकलामिमाम् ॥ ४.३९.७१ ॥
อุตตระ จงรบกับชาวกุรุทุกวิถีทาง โดยมีข้าพเจ้าเป็นสารถีร่วมไปด้วย เมื่อพิชิตชาวกุรุได้และได้รับเกียรติยศแล้ว ท่านจะได้ครองแผ่นดินทั้งผืนนี้
4.39.72
हतो वा प्राप्ससे स्वर्गं न श्रेयस्ते पलायनम् ॥ ४.३९.७२ ॥
หากท่านต้องสิ้นชีพในการรบ ท่านจะได้ไปสวรรค์ การหนีไปไม่เป็นประโยชน์แก่ท่านเลย
4.39.73
अद्य सर्वान्कुरूञ्जित्वा यथा जयमवाप्स्यसि ।
तथाऽहं प्रयतिष्येऽत्र सहायोऽत्र मतो ह्यहम् ॥ ४.३९.७३ ॥
วันนี้ เมื่อท่านพิชิตชาวกุรุทั้งหมดและได้รับชัยชนะอย่างไร ข้าพเจ้าก็จะพยายามเช่นนั้นเช่นกันที่นี่ เพราะที่นี่ข้าพเจ้าถือกันว่าเป็นผู้ช่วยเหลือ
4.39.74
यदि नोत्सहसे योद्धुं शत्रुभिः शत्रुकर्शन ।
एहि मे त्वं हयान्यच्छ युध्यमानस्य शत्रुभिः ॥ ४.३९.७४ ॥
โอ ผู้ปราบศัตรู หากท่านไม่กล้ารบกับศัตรู จงมาจับบังเหียนม้าของข้าพเจ้า ขณะที่ข้าพเจ้ากำลังรบกับศัตรู
4.39.75
प्रयाह्येतद्रथानीकं मद्बाहुपरिरक्षितः ।
अप्रधृष्यतमं घोरं गुप्तं घोरैर्महारथैः ।
मा भैस्त्वं राजपुत्राग्र्य क्षत्रियोसि परंतप ॥ ४.३९.७५ ॥
จงเข้าไปในกองทัพรถศึกนี้ ซึ่งมีแขนของข้าพเจ้าคุ้มกัน ไม่มีผู้ใดจะต่อต้านได้ น่าหวาดหวั่นยิ่ง และถูกคุ้มกันโดยมหารถผู้น่าสะพรึงกลัว อย่ากลัวเลย โอ ราชโอรสผู้เป็นยอดเยี่ยม ท่านเป็นกษัตริย์ โอ ผู้เผาผลาญศัตรู
4.39.76
अहं तैः कुरुभिर्योत्स्ये प्रत्यानेष्यामि ते पशून् ।
प्रविशैतद्रथानीकमप्रधृष्यं दुरासदम् ॥ ४.३९.७६ ॥
ข้าพเจ้าจะรบกับชาวกุรุเหล่านั้น และนำโคของท่านกลับคืนมา จงเข้าไปในกองทัพรถศึกนี้ ซึ่งไม่มีผู้ใดจะต่อต้านได้และเข้าถึงได้ยาก
4.39.77
यन्ता भव नरश्रेष्ठ योत्स्येऽहं कुरुभिः सह ।
शूरान्समरचण्डांश्च नयिष्ये यमसादनम् ॥ ४.३९.७७ ॥
จงเป็นสารถีของข้าพเจ้าเถิด โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ข้าพเจ้าจะรบกับชาวกุรุ และจะส่งวีรบุรุษผู้ดุดันในการรบไปยังที่อยู่ของยม
4.39.78
एवं ब्रुवाणो वैराटिं बीभत्सुरपराजितः ।
समाश्वास्य भयार्तं तमुत्तरं भरतर्षभः ॥ ४.३९.७८ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว บีภัตสุ (อรชุน) ผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ ได้ปลอบโยนอุตตระ บุตรของวิราฏ ผู้ถูกความกลัวครอบงำ ผู้เป็นวัวกระทิงในหมู่ภรตะ
4.39.79
इतस्ततो विवेष्टन्तमकामं भयपीडितम् ।
रथमारोपमायास पार्थः परपुरंजयः ॥ ४.३९.७९ ॥
บุตรของปฤถา ผู้พิชิตนครของศัตรู ได้อุ้มเขาขึ้นรถศึก เขาดิ้นไปมาไม่เต็มใจ ถูกความกลัวทรมาน
4.39.80
तमारोप्य रथोपस्थे विलपन्तं धनञ्जयः ।
गाण्डीवं धनुरादातुमुपायात्तां शमीं प्रति। ॥ ४.३९.८० ॥
เมื่อให้เขาขึ้นไปบนพื้นรถศึกแล้ว ธนัญชัยก็มุ่งไปยังต้นศมี พร้อมกับเขาที่คร่ำครวญ เพื่อหยิบคันธนูคาณฑีวะ
4.39.81
उत्तरं तं समाश्वास्य कृत्वा यन्तारमर्जुनः ॥ ४.३९.८१ ॥
อรชุนปลอบอุตตรให้คลายความกลัว แล้วตั้งให้เขาเป็นสารถีของตน