ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.4.1
इत्येवमुक्त्वा पुरुषप्रवीरस्तथार्जुनो धर्मामृतां वरिष्ठः ।
वाक्यं तथासौ … भूयो नृपोऽपरं भ्रातर…बभाषे ॥ ४.४.१ ॥
ଏହିପରି କହି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର, ଧର୍ମାମୃତ ପାନକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ସେହି ବାକ୍ୟ… ପୁଣି ରାଜା ଅନ୍ୟ ଭାଇଙ୍କୁ… କହିଲେ।
4.4.2
किंकर्मा किंसमाचारो नकुलोयं भविष्यति ।
सुकुमारश्च शूरश्च दर्शनीयः सुखोचितः ॥ ४.४.२ ॥
ଏହି ନକୁଳ କି କର୍ମ ଓ ଆଚରଣ କରିବ? ସେ ସୁକୁମାର, ଶୂର, ଦର୍ଶନୀୟ ଏବଂ ସୁଖର ଯୋଗ୍ୟ।
4.4.3
अदुःखार्हश्च बालश्च लालितश्चापि नित्यशः ।
सोयमार्तश्च शान्तश्च किं नु रोचयतात्त्विह ॥ ४.४.३ ॥
ସେ ଦୁଃଖର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ବାଳକ ଏବଂ ସର୍ବଦା ଆଦରରେ ପାଳିତ; ତଥାପି ସେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଶାନ୍ତ। ଏଠାରେ ସେ କିଆଁରେ ରୁଚି ପାଇବ?
4.4.4
किं त्वं नकुल कुर्वाणस्तस्य तात चरिष्यसि ।
कर्म तत्त्वं समाचक्ष्व राज्ये तस्य महीपतेः ॥ ४.४.४ ॥
ହେ ନକୁଳ! ସେହି ମହୀପତିଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ତୁମେ କେଉଁ କର୍ମ କରି ରହିବ, ବତ୍ସ? ସେହି କର୍ମ ଠିକ୍ ଭାବରେ କୁହ।
4.4.5
अश्वाध्यक्षो भविष्यामि विराटस्येति मे मतिः ।
दामग्रन्थीति नाम्नाऽहं कर्मैतत्सुप्रियं मम ॥ ४.४.५ ॥
ମୋର ମତ ଯେ ମୁଁ ବିରାଟଙ୍କ ଅଶ୍ୱାଧ୍ୟକ୍ଷ ହେବି। ମୋ ନାମ ଦାମଗ୍ରନ୍ଥି; ଏହି କର୍ମ ମୋ ପାଇଁ ଅତି ପ୍ରିୟ।
4.4.6
दामग्नन्थी परिज्ञातः कुशलो दामकर्मणि ।
न मां परिभविष्यन्ति जना जात्विह कर्हिचित् ॥ ४.४.६ ॥
ଦାମଗ୍ରନ୍ଥି ନାମରେ ପରିଚିତ, ଦଉଡ଼ି ବାନ୍ଧିବାର କର୍ମରେ ନିପୁଣ ମୋତେ ଏଠାରେ ଲୋକେ କେବେ ହେଳା କରିବେ ନାହିଁ।
4.4.7
कुशलोत्स्म्यश्वशिक्षायां तथैवाश्वचिकित्सने ।
प्रियाश्च सततं मेऽश्वाः कुरुराजा यथा तव ॥ ४.४.७ ॥
ମୁଁ ଅଶ୍ୱଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସେହିପରି ଅଶ୍ୱଚିକିତ୍ସାରେ ନିପୁଣ। କୁରୁରାଜଙ୍କ ପରି ଅଶ୍ୱମାନେ ମୋର ସର୍ବଦା ପ୍ରିୟ।
4.4.8
न मां परिभविष्यन्ति किशोरा वडवास्तथा ।
न दुष्टाश्च भविष्यन्ति पृष्ठे धुरि च मद्गताः ॥ ४.४.८ ॥
ଯୁବତୀ ଘୋଡ଼ୀମାନେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୋ ଅଧୀନକୁ ଆସିଥିବା ସେମାନେ ପିଠି କିମ୍ବା ଯୂଆରରେ ଦୁଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ।
4.4.9
द्रक्ष्यन्ति ये च मां केचिद्विराटनगरे जनाः ।
तेभ्य एवं प्रवक्ष्यामि विहरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.४.९ ॥
ବିରାଟନଗରରେ ମୋତେ ଦେଖିବେ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହିପରି କହିବି — ମୁଁ ଯେପରି ରହିବି ସେପରି ହିଁ ରହିବି।
4.4.10
पाण्डवेन ह्यहं तात अश्वेष्वधिकृतः पुरा ।
इति तस्य पुरे छन्नश्चरिष्यामि महीपते ।
इत्येतद्वः प्रतिज्ञातं विहरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.४.१० ॥
ହେ ତାତ, ପୂର୍ବରୁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲି। ତେଣୁ ହେ ମହୀପତି, ମୁଁ ସେହି ନଗରରେ ଛଦ୍ମବେଶରେ ବିଚରଣ କରିବି। ଏହା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି — ମୁଁ ଯେପରି ରହିବି ସେପରି ହିଁ ରହିବି।
4.4.11
नकुलेनैवमुक्तस्तु धर्मराजोऽब्रवीद्वचः ।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या नयेनोशनसा समः ॥ ४.४.११ ॥
ନକୁଳ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ବୁଦ୍ଧିରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ ଓ ନୀତିରେ ଉଶନସ୍ ସମାନ ଧର୍ମରାଜ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.4.12
मन्त्रैर्नानाविधैर्नीतः पथ्येषु परिनिष्ठितः ।
सुप्रणीतः सुमार्गस्थो राजतन्त्रमवाप यः ॥ ४.४.१२ ॥
ନାନାବିଧ ମନ୍ତ୍ରରେ ପଥପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇ, ହିତକର ବିଷୟରେ ଦୃଢ଼ ରହି, ସୁପଥରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ଯିଏ ରାଜତନ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
4.4.13
न चास्य स्खलितं किंचिद्ददृशुस्तद्विदो जनाः ।
सुनीतिज्ञश्च शूरश्च सर्वमन्त्रविशारदः ॥ ४.४.१३ ॥
ତାଙ୍କଠାରେ ଯେକୌଣସି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ଦେଖି ନଥିଲେ। ସେ ଉତ୍ତମ ନୀତି ଜାଣୁଥିବା, ଶୂର ଓ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ।
4.4.14
अधिको मातुरस्माकं कुन्त्याः प्रियतमः सदा ।
सहदेव कथं कर्म तस्य राज्ञः करिष्यसि।
किं वा त्वं तात कुर्वाणः प्रच्छन्नो विचरिष्यसि ॥ ४.४.१४ ॥
ହେ ସହଦେବ, ଯିଏ ଆମ ମାତା କୁନ୍ତୀଙ୍କର ସର୍ବଦା ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ସେହି ରାଜାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି କରିବ? କିମ୍ବା ହେ ତାତ, ଗୋପନରେ କି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ତୁମେ ବୁଲିବ?
4.4.15
गोसङ्ख्याता भविष्यामि विराटस्येति रोचये ।
प्रतिभोक्ता च दोग्धा च सङ्ख्यानकुशलो गवाम्।
तन्त्रीपालेति मे नाम स्वयं प्रोक्तं भविष्यति ॥ ४.४.१५ ॥
ମୁଁ ବିରାଟଙ୍କ ଗାଈମାନଙ୍କର ଗଣନାକାରୀ ହେବି ବୋଲି ମୋର ଇଚ୍ଛା। ମୁଁ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା, ଦୁଗ୍ଧ ଦୁହିବା ଏବଂ ଗଣନାରେ ନିପୁଣ ହେବି। 'ତନ୍ତ୍ରୀପାଳ' ନାମ ସ୍ୱୟଂ ମୋ ପାଇଁ କୁହାଯିବ।
4.4.16
अयोगा बहुलाः पुष्टाः क्षीरवत्यो बहुप्रजाः ।
निष्पन्नसत्त्वाः सुभृता ह्यपेतज्वरकिल्विषाः ॥ ४.४.१६ ॥
ସେହି ଗାଈମାନେ ରୋଗରହିତ, ସଂଖ୍ୟାରେ ଅଧିକ, ପୁଷ୍ଟ, ଦୁଗ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ବହୁ ସନ୍ତାନବତୀ ହେବେ। ସେମାନେ ବଳବାନ, ଉତ୍ତମରୂପେ ପାଳିତ ଏବଂ ଜ୍ୱର ଓ ରୋଗଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ରହିବେ।
4.4.17
दृष्टचोरभया नित्यं व्याधिव्याघ्रविवर्जिताः ।
गावः सुसहिता राजन्निरुद्विग्ना निरामयः ॥ ४.४.१७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଗାଈମାନେ ସର୍ବଦା ଚୋରଭୟରୁ ମୁକ୍ତ, ରୋଗ ଓ ବାଘରୁ ରହିତ, ଉତ୍ତମରୂପେ ଏକତ୍ର, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଏବଂ ନିରାମୟ ରହିବେ।
4.4.18
भविष्यन्ति मया गुप्ता विराटनगरे तदा ।
निपुणत्वं चरिष्यामि प्रीतिरत्र परा हि मे ॥ ४.४.१८ ॥
ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ବିରାଟ ନଗରରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ। ମୁଁ ନିପୁଣତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, କାରଣ ଏଥିରେ ମୋର ପରମ ଆନନ୍ଦ ଅଛି।
4.4.19
अहं हि भवता गोषु प्रहितः सतत पुरा ।
तत्र मे कौशलं सर्वमनुबद्धं विशांपते ॥ ४.४.१९ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ପୂର୍ବରୁ ଆପଣ ମୋତେ ସର୍ବଦା ଗାଈମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଉଥିଲେ। ସେଠାର ମୋର ସମସ୍ତ କୌଶଳ ମୋ ଭିତରେ ହିଁ ରହିଛି।
4.4.20
लक्षणं चरितं चैव गवां यच्चापि मङ्गलम् ।
सत्सर्वं मे सुविदितमन्यच्चापि विशांपते ॥ ४.४.२० ॥
ଗାଈମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ, ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଏବଂ ଯାହା କିଛି ମଙ୍ଗଳକର, ସବୁ ମୋର ଭଲ ଭାବରେ ଜଣା। ଅନ୍ୟ ବିଷୟ ମଧ୍ୟ, ହେ ପ୍ରଜାପତି।
4.4.21
वृषभानपि जानामि राजन्पूजितलक्षणान् ।
येषां मूत्रमुपाघ्राय अपि वन्ध्या प्रसूयते ॥ ४.४.२१ ॥
ହେ ରାଜନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ବଳଦମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଜାଣେ, ଯାହାଙ୍କ ମୂତ୍ର ଆଘ୍ରାଣ କଲେ ବନ୍ଧ୍ୟା ଗାଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସବ କରେ।
4.4.22
सोऽहमेवं चरिष्यामि प्रीतिरत्र परा हि मे ।
विराटनगरे गूढो रंस्येऽहं तेन कर्मणा ॥ ४.४.२२ ॥
ତେଣୁ ମୁଁ ଏହିପରି ଆଚରଣ କରିବି, କାରଣ ଏଥିରେ ମୋର ପରମ ଆନନ୍ଦ। ବିରାଟ ନଗରରେ ଲୁଚି ରହି ସେହି କାମରେ ହିଁ ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ ରହିବି।
4.4.23
तोषयिष्ये च राजानां मा भूच्चिन्ता तवानघ ।
न च मां वेत्स्यति परस्तत्ते रोचतु पार्थिव।
इत्येतद्वः प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.४.२३ ॥
ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି। ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଆପଣଙ୍କର ଚିନ୍ତା ନ ହେଉ। ଅନ୍ୟ କେହି ମୋତେ ଚିହ୍ନିବେ ନାହିଁ; ହେ ପୃଥିବୀପତି, ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ହେଉ। ମୁଁ ଏହିପରି ବିଚରଣ କରିବି ବୋଲି ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି।
4.4.24
केनात्र कर्मणा कृष्णा द्रौपदी विचरिष्यति ।
न हि किंचिद्विजानाति कर्म कर्तुं यथा स्त्रियः ॥ ४.४.२४ ॥
ଏଠାରେ କେଉଁ କାମ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣା ଦ୍ରୌପଦୀ ବିଚରଣ କରିବେ? ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେପରି କାମ କରନ୍ତି, ସେପରି କୌଣସି କାମ ସେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
4.4.25
माल्यागन्धानलङ्कारान्वस्त्राणि विविधानि च ।
एतान्येवाभिजानाति यथाजाता च भामिनी ॥ ४.४.२५ ॥
ମାଳା, ଗନ୍ଧ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ବସ୍ତ୍ର—ଏସବ ସେହି ଭାମିନୀ ଜାଣେ; କିନ୍ତୁ ସେ ଏସବ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମି ବଢ଼ି ନାହିଁ।
4.4.26
पतिव्रता महाभागा कथं नु विचरिष्यति ।
इयं तु नः प्रिया भार्या प्राणेभ्योपि गरीयसी ॥ ४.४.२६ ॥
ପତିବ୍ରତା, ମହାଭାଗା ସେ କିପରି ବିଚରଣ କରିବ? ଏ ଆମର ପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
4.4.27
मातेव परिपाल्या च पूज्या ज्येष्ठा स्वसेव च ।
सुकुमारी सुशीला च राजपुत्री यशस्विनी ।
कथं वत्स्यति कल्याणी विराटनगरे सती ॥ ४.४.२७ ॥
ମାତାଙ୍କ ପରି ରକ୍ଷଣୀୟା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଭଗିନୀ ପରି ପୂଜନୀୟା; ସୁକୁମାରୀ, ସୁଶୀଳା, ରାଜକନ୍ୟା, ଯଶସ୍ୱିନୀ, କଲ୍ୟାଣୀ, ସତୀ ସେ ବିରାଟନଗରରେ କିପରି ବାସ କରିବ?
4.4.28
अहं वत्स्यामि राजेन्द्र निर्वृतो भव पार्थिव ।
यथा ते मत्कृते शोको न भवेन्नृपते शृणु।
यथा तु मां न जानन्ति यत्करिष्याम्यहं प्रभो ॥ ४.४.२८ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ସେଠାରେ ରହିବି; ହେ ପାର୍ଥିବ, ନିର୍ବିଘ୍ନ ହୁଅ। ହେ ନୃପତି, ମୋ ଯୋଗୁଁ ତୁମର ଶୋକ ନ ହେଉ ଏଥିପାଇଁ ଶୁଣ; ହେ ପ୍ରଭୋ, ସେମାନେ ମୋତେ ନ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଯାହା କରିବି ତାହା ଶୁଣ।
4.4.29
छन्ना वत्स्याम्यहं यन्मां न विजानन्ति केचन ।
वृत्तं तच्च समाख्यास्ये शर्म तेस्तु विशांपते ॥ ४.४.२९ ॥
ମୁଁ ଗୋପନରେ ରହିବି, ଯେପରି ମୋତେ କେହି ନ ଚିହ୍ନନ୍ତି। ସେହି ଆଚରଣର କଥା ମୁଁ କହିବି; ହେ ବିଶାଂପତି, ତୁମର ଶାନ୍ତି ହେଉ।
4.4.30
सैरन्ध्रीजातिसंपन्ना नाम्नाऽहं व्रतचारिणी । ॥ ४.४.३० ॥
ମୁଁ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ଜାତିରେ ଜନ୍ମିତା; ନାମରେ ମୁଁ ବ୍ରତଚାରିଣୀ।
4.4.31
सैरन्ध्र्यो रक्षिताः स्त्रीणां भुजिष्याः सन्ति भारत ।
एकपत्न्यः स्त्रियश्चैता इति लोकस्य निश्चयः ॥ ४.४.३१ ॥
ହେ ଭାରତ, ସୈରନ୍ଧ୍ରୀମାନେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ଏମାନେ ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତା, ଏହା ଜଗତର ନିଶ୍ଚିତ ମତ।
4.4.32
साऽहं ब्रुवाणा सैरन्ध्री कुशला केशकर्मणि ।
प्रमदाहरिका लोके पुरुषाणां प्रवासिनाम् ॥ ४.४.३२ ॥
ମୁଁ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେଉଛି, କେଶସଜ୍ଜାରେ ନିପୁଣ। ଜଗତରେ ପ୍ରବାସୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମନ ହରଣକାରିଣୀ।
4.4.33
युधिष्ठिरस्य वै गेहे द्रौपद्याः परिचारिका ।
उषिताऽस्मीति वक्ष्यामि पृष्टा राज्ञा च भारत।
आत्मगुप्ता चरिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ४.४.३३ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଗୃହରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପରିଚାରିକା ହୋଇ ବାସ କରିଛି, ଏହା ମୁଁ କହିବି। ହେ ଭାରତ, ରାଜା ପଚାରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ପଚାରୁଛ, ମୁଁ ନିଜକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖି ବୁଲିବି।
4.4.34
नाहं तत्र भविष्यामि दुर्भरा राजवेश्मनि ।
कृत्वा चैव सदा रक्षां व्रतेनैव नराधिप ॥ ४.४.३४ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ରହିବା କଷ୍ଟକର, ତେଣୁ ମୁଁ ସେଠାରେ ରହିବି ନାହିଁ। ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମୁଁ ସଦା ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
4.4.35
सुदेष्णां प्रत्युपस्थास्ये राजभार्यां यशस्विनीम् ।
सा रक्षिष्यति मां प्राप्तां मा ते भूद्दुःखमीदृशम् ॥ ४.४.३५ ॥
ଯଶସ୍ୱିନୀ ରାଜରାଣୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କର ମୁଁ ସେବା କରିବି। ଆସିଥିବା ମୋତେ ସେ ରକ୍ଷା କରିବେ। ତୁମର ଏପରି ଦୁଃଖ ନ ହେଉ।
4.4.36
अथ गुप्ता चरिष्यामि युष्माभिस्तत्र तस्थुषी ।
इत्येवं वः प्रतिज्ञातं विहरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.४.३६ ॥
ତା'ପରେ ତୁମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ରହି ମୁଁ ବୁଲିବି। ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି; ମୁଁ ଯେପରି ରହିବି, ସେପରି ବିହାର କରିବି।
4.4.37
यथा नो दुर्हृदः पापा भवन्ति सुखिनः पुनः ।
कुर्यास्तथा त्वं कल्याणि लक्षयेयुर्न ते जनाः ॥ ४.४.३७ ॥
ଆମ ପାପୀ ଶତ୍ରୁମାନେ ପୁଣି ସୁଖୀ ନ ହେଉ, ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ସେହିପରି କର; ଲୋକେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନି ନ ପାରନ୍ତୁ।
4.4.38
कल्याणं भाषसे कृष्णे यथा कौलेयकी तथा ।
न पापमभिजानासि साध्वी साधुव्रते स्थिता ॥ ४.४.३८ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣେ, ତୁମେ କଲ୍ୟାଣର କଥା କହୁଛ, କୌଲେୟକୀ ପରି; ତୁମେ ପାପ ଜାଣ ନାହିଁ। ତୁମେ ସାଧ୍ଵୀ, ସାଧୁବ୍ରତରେ ସ୍ଥିତ।