మహాభారతం · అధ్యాయం 4.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.4.1
इत्येवमुक्त्वा पुरुषप्रवीरस्तथार्जुनो धर्मामृतां वरिष्ठः ।
वाक्यं तथासौ … भूयो नृपोऽपरं भ्रातर…बभाषे ॥ ४.४.१ ॥
ఇలా చెప్పి, మనుషులలో శ్రేష్ఠ వీరుడు, ధర్మామృతాన్ని గ్రోలేవారిలో అగ్రగణ్యుడైన అర్జునుడు ఆ మాటను… మళ్ళీ రాజు మరో సోదరునితో… అన్నాడు.
4.4.2
किंकर्मा किंसमाचारो नकुलोयं भविष्यति ।
सुकुमारश्च शूरश्च दर्शनीयः सुखोचितः ॥ ४.४.२ ॥
ఈ నకులుడు ఏ పని, ఏ ప్రవర్తన కలవాడవుతాడు? ఇతడు సుకుమారుడు, శూరుడు, చూడముచ్చటగలవాడు, సుఖానికి తగినవాడు.
4.4.3
अदुःखार्हश्च बालश्च लालितश्चापि नित्यशः ।
सोयमार्तश्च शान्तश्च किं नु रोचयतात्त्विह ॥ ४.४.३ ॥
ఇతడు దుఃఖానికి అర్హుడు కాదు, బాలుడు, ఎప్పుడూ ముద్దుగా పెంచబడినవాడు; అయినా ఇతడు బాధితుడుగాను శాంతుడుగాను ఉన్నాడు. ఇక్కడ ఇతడు దేనిలో రుచి చూస్తాడు?
4.4.4
किं त्वं नकुल कुर्वाणस्तस्य तात चरिष्यसि ।
कर्म तत्त्वं समाचक्ष्व राज्ये तस्य महीपतेः ॥ ४.४.४ ॥
నకులా! ఆ మహీపతి రాజ్యంలో నీవు ఏ పని చేస్తూ నడుచుకుంటావు, నాయనా? ఆ పనిని యథార్థంగా వివరించు.
4.4.5
अश्वाध्यक्षो भविष्यामि विराटस्येति मे मतिः ।
दामग्रन्थीति नाम्नाऽहं कर्मैतत्सुप्रियं मम ॥ ४.४.५ ॥
విరాటుని అశ్వాధ్యక్షుడనవుతానని నా అభిప్రాయం. దామగ్రంథి అని నా పేరు; ఈ పనే నాకు అత్యంత ప్రియమైనది.
4.4.6
दामग्नन्थी परिज्ञातः कुशलो दामकर्मणि ।
न मां परिभविष्यन्ति जना जात्विह कर्हिचित् ॥ ४.४.६ ॥
దామగ్రంథిగా ప్రసిద్ధుడను, తాళ్లు కట్టే పనిలో నేర్పరిని; నన్ను ఇక్కడ ప్రజలు ఎప్పుడూ తిరస్కరించరు.
4.4.7
कुशलोत्स्म्यश्वशिक्षायां तथैवाश्वचिकित्सने ।
प्रियाश्च सततं मेऽश्वाः कुरुराजा यथा तव ॥ ४.४.७ ॥
గుర్రాల శిక్షణలోనూ, అలాగే గుర్రాల చికిత్సలోనూ నేను నేర్పరిని. కురురాజు మీకు ఉన్నట్లుగానే నాకు గుర్రాలు ఎల్లప్పుడూ ప్రియమైనవి.
4.4.8
न मां परिभविष्यन्ति किशोरा वडवास्तथा ।
न दुष्टाश्च भविष्यन्ति पृष्ठे धुरि च मद्गताः ॥ ४.४.८ ॥
యువ ఆడ గుర్రాలు నన్ను అవమానించవు; నా అధీనంలోకి వచ్చినవి వీపుపైనా, కాడిలోనూ దుష్టంగా మారవు.
4.4.9
द्रक्ष्यन्ति ये च मां केचिद्विराटनगरे जनाः ।
तेभ्य एवं प्रवक्ष्यामि विहरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.४.९ ॥
విరాట నగరంలో నన్ను చూసే కొందరు జనులకు నేను ఇలా చెబుతాను — నేను ఏ విధంగా జీవిస్తానో ఆ విధంగానే జీవిస్తాను.
4.4.10
पाण्डवेन ह्यहं तात अश्वेष्वधिकृतः पुरा ।
इति तस्य पुरे छन्नश्चरिष्यामि महीपते ।
इत्येतद्वः प्रतिज्ञातं विहरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.४.१० ॥
తండ్రీ, పూర్వం పాండవుడి చేత నేను గుర్రాల పర్యవేక్షణలో నియమితుడినయ్యాను. కాబట్టి మహీపతీ, ఆ నగరంలో మారువేషంలో నేను సంచరిస్తాను. ఇది మీకు ప్రతిజ్ఞ చేశాను — నేను ఏ విధంగా జీవిస్తానో ఆ విధంగానే జీవిస్తాను.
4.4.11
नकुलेनैवमुक्तस्तु धर्मराजोऽब्रवीद्वचः ।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या नयेनोशनसा समः ॥ ४.४.११ ॥
నకులుడు ఈ విధంగా చెప్పగా, బుద్ధిలో బృహస్పతితో సమానుడు, నీతిలో ఉశనసుడితో సమానుడు అయిన ధర్మరాజు ఈ మాట పలికాడు.
4.4.12
मन्त्रैर्नानाविधैर्नीतः पथ्येषु परिनिष्ठितः ।
सुप्रणीतः सुमार्गस्थो राजतन्त्रमवाप यः ॥ ४.४.१२ ॥
అనేక విధాల మంత్రాలతో మార్గనిర్దేశం పొంది, హితకరమైన విషయాలలో స్థిరంగా నిలిచి, మంచి మార్గంలో ఉండి, రాజతంత్రాన్ని పొందినవాడు.
4.4.13
न चास्य स्खलितं किंचिद्ददृशुस्तद्विदो जनाः ।
सुनीतिज्ञश्च शूरश्च सर्वमन्त्रविशारदः ॥ ४.४.१३ ॥
అతనిలో ఏ లోపాన్నీ అతన్ని ఎరిగినవారు చూడలేదు. అతడు మంచి నీతి తెలిసినవాడు, శూరుడు, అన్ని మంత్రాంగాలలో నేర్పరి.
4.4.14
अधिको मातुरस्माकं कुन्त्याः प्रियतमः सदा ।
सहदेव कथं कर्म तस्य राज्ञः करिष्यसि।
किं वा त्वं तात कुर्वाणः प्रच्छन्नो विचरिष्यसि ॥ ४.४.१४ ॥
సహదేవా, మన తల్లి కుంతికి ఎల్లప్పుడూ అత్యంత ప్రియుడవైన నీవు ఆ రాజుకు ఎలా సేవ చేస్తావు? లేక కుమారా, నీవు ఏ పని చేస్తూ మారువేషంలో తిరుగుతావు?
4.4.15
गोसङ्ख्याता भविष्यामि विराटस्येति रोचये ।
प्रतिभोक्ता च दोग्धा च सङ्ख्यानकुशलो गवाम्।
तन्त्रीपालेति मे नाम स्वयं प्रोक्तं भविष्यति ॥ ४.४.१५ ॥
నేను విరాటుని గోవుల లెక్కకు నియమితుడై ఉంటాను అని నా అభిలాష. గోవులకు మేతనిచ్చేవాడిగా, పాలు పితికేవాడిగా, లెక్కలలో నేర్పరిగా ఉంటాను. 'తంత్రీపాల' అనే పేరు నాకు స్వయంగా వస్తుంది.
4.4.16
अयोगा बहुलाः पुष्टाः क्षीरवत्यो बहुप्रजाः ।
निष्पन्नसत्त्वाः सुभृता ह्यपेतज्वरकिल्विषाः ॥ ४.४.१६ ॥
ఆ గోవులు రోగరహితంగా, సంఖ్యలో అధికంగా, బలిష్ఠంగా, పాలతో నిండినవిగా, అనేక సంతానం కలవిగా ఉంటాయి. అవి బలంగా, చక్కగా పోషించబడినవిగా, జ్వర-రోగదోషాలు లేనివిగా ఉంటాయి.
4.4.17
दृष्टचोरभया नित्यं व्याधिव्याघ्रविवर्जिताः ।
गावः सुसहिता राजन्निरुद्विग्ना निरामयः ॥ ४.४.१७ ॥
ఓ రాజా, గోవులు ఎల్లప్పుడూ దొంగల భయం లేకుండా, రోగాలు మరియు పులుల బాధ లేకుండా, బాగా కలిసి, నిశ్చింతగా, ఆరోగ్యంగా ఉంటాయి.
4.4.18
भविष्यन्ति मया गुप्ता विराटनगरे तदा ।
निपुणत्वं चरिष्यामि प्रीतिरत्र परा हि मे ॥ ४.४.१८ ॥
అప్పుడు అవి విరాట నగరంలో నా చేత రక్షించబడతాయి. నేను నైపుణ్యంతో పని చేస్తాను, ఎందుకంటే దానిలోనే నాకు అత్యధిక సంతోషం ఉంది.
4.4.19
अहं हि भवता गोषु प्रहितः सतत पुरा ।
तत्र मे कौशलं सर्वमनुबद्धं विशांपते ॥ ४.४.१९ ॥
ప్రజాపతీ, పూర్వం మీరు నన్ను ఎల్లప్పుడూ గోవుల వద్దకు పంపారు. అక్కడ నా నైపుణ్యమంతా నాలోనే నిలిచి ఉంది.
4.4.20
लक्षणं चरितं चैव गवां यच्चापि मङ्गलम् ।
सत्सर्वं मे सुविदितमन्यच्चापि विशांपते ॥ ४.४.२० ॥
గోవుల లక్షణాలు, వాటి ప్రవర్తన, మంగళకరమైనవన్నీ నాకు బాగా తెలుసు. ఇతర విషయాలు కూడా, ప్రజాపతీ.
4.4.21
वृषभानपि जानामि राजन्पूजितलक्षणान् ।
येषां मूत्रमुपाघ्राय अपि वन्ध्या प्रसूयते ॥ ४.४.२१ ॥
రాజా, శ్రేష్ఠ లక్షణాలు కలిగిన ఎద్దులను కూడా నేను ఎరుగుదును. వాటి మూత్రాన్ని వాసన చూస్తే గొడ్రాలు ఆవు కూడా ఈనుతుంది.
4.4.22
सोऽहमेवं चरिष्यामि प्रीतिरत्र परा हि मे ।
विराटनगरे गूढो रंस्येऽहं तेन कर्मणा ॥ ४.४.२२ ॥
అలాగే నేను ప్రవర్తిస్తాను; ఇందులో నాకు గొప్ప ఆనందం ఉంది. విరాట నగరంలో దాగి ఉండి, ఆ పనితోనే నేను సంతోషిస్తాను.
4.4.23
तोषयिष्ये च राजानां मा भूच्चिन्ता तवानघ ।
न च मां वेत्स्यति परस्तत्ते रोचतु पार्थिव।
इत्येतद्वः प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.४.२३ ॥
నేను రాజును సంతోషపరుస్తాను. పాపరహితుడా, మీ చింత వద్దు. వేరొకరు నన్ను గుర్తించరు; భూపతీ, ఇదే మీకు ఇష్టమవ్వుగాక. నేను ఇలాగే సంచరిస్తానని మీకు ప్రతిజ్ఞ చేశాను.
4.4.24
केनात्र कर्मणा कृष्णा द्रौपदी विचरिष्यति ।
न हि किंचिद्विजानाति कर्म कर्तुं यथा स्त्रियः ॥ ४.४.२४ ॥
ఇక్కడ ఏ పనితో కృష్ణ ద్రౌపది సంచరిస్తుంది? స్త్రీలు చేసే విధంగా ఏ పనినీ ఆమెకు తెలియదు.
4.4.25
माल्यागन्धानलङ्कारान्वस्त्राणि विविधानि च ।
एतान्येवाभिजानाति यथाजाता च भामिनी ॥ ४.४.२५ ॥
మాలలు, సుగంధాలు, ఆభరణాలు, వివిధ వస్త్రాలు వీటన్నింటినీ ఆ భామిని ఎరుగును; కాని ఆమె వాటిలో పుట్టి పెరిగినది కాదు.
4.4.26
पतिव्रता महाभागा कथं नु विचरिष्यति ।
इयं तु नः प्रिया भार्या प्राणेभ्योपि गरीयसी ॥ ४.४.२६ ॥
పతివ్రత, మహాభాగ అయిన ఆమె ఎలా సంచరిస్తుంది? ఈమె మన ప్రియ భార్య, ప్రాణాలకంటే కూడా ప్రియమైనది.
4.4.27
मातेव परिपाल्या च पूज्या ज्येष्ठा स्वसेव च ।
सुकुमारी सुशीला च राजपुत्री यशस्विनी ।
कथं वत्स्यति कल्याणी विराटनगरे सती ॥ ४.४.२७ ॥
తల్లివలె రక్షింపదగినది, పెద్ద సోదరివలె పూజనీయురాలు; సుకుమారి, సుశీల, రాజపుత్రి, యశస్విని, కల్యాణి, సతి ఆమె విరాటనగరంలో ఎలా నివసిస్తుంది?
4.4.28
अहं वत्स्यामि राजेन्द्र निर्वृतो भव पार्थिव ।
यथा ते मत्कृते शोको न भवेन्नृपते शृणु।
यथा तु मां न जानन्ति यत्करिष्याम्यहं प्रभो ॥ ४.४.२८ ॥
రాజేంద్రా, నేను అక్కడ నివసిస్తాను; పార్థివా, ప్రశాంతంగా ఉండు. నృపతీ, నా కారణంగా నీకు శోకం కలగకుండా వినుము; ప్రభూ, వారు నన్ను గుర్తించకుండా నేను ఏమి చేస్తానో చెబుతాను.
4.4.29
छन्ना वत्स्याम्यहं यन्मां न विजानन्ति केचन ।
वृत्तं तच्च समाख्यास्ये शर्म तेस्तु विशांपते ॥ ४.४.२९ ॥
నేను ఎవరికీ తెలియకుండా దాగి నివసిస్తాను. ఆ నడవడికను నేను వివరిస్తాను; విశాంపతీ, నీకు శాంతి కలుగుగాక.
4.4.30
सैरन्ध्रीजातिसंपन्ना नाम्नाऽहं व्रतचारिणी । ॥ ४.४.३० ॥
నేను సైరంధ్రి జాతిలో జన్మించినదాను; పేరుచేత నేను వ్రతచారిణిని.
4.4.31
सैरन्ध्र्यो रक्षिताः स्त्रीणां भुजिष्याः सन्ति भारत ।
एकपत्न्यः स्त्रियश्चैता इति लोकस्य निश्चयः ॥ ४.४.३१ ॥
ఓ భారతా, సైరంధ్రులు స్త్రీలచే రక్షింపబడతారు. వీరు ఏకపత్నీవ్రతులు అని లోకం నిశ్చయంగా భావిస్తుంది.
4.4.32
साऽहं ब्रुवाणा सैरन्ध्री कुशला केशकर्मणि ।
प्रमदाहरिका लोके पुरुषाणां प्रवासिनाम् ॥ ४.४.३२ ॥
నేను సైరంధ్రిగా చెప్పుకుంటూ, కేశాలంకరణలో నేర్పరిని. లోకంలో ప్రవాసులైన పురుషుల స్త్రీల మనసులను హరించువారిని.
4.4.33
युधिष्ठिरस्य वै गेहे द्रौपद्याः परिचारिका ।
उषिताऽस्मीति वक्ष्यामि पृष्टा राज्ञा च भारत।
आत्मगुप्ता चरिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ४.४.३३ ॥
యుధిష్ఠిరుని ఇంట ద్రౌపదికి పరిచారికగా ఉన్నానని నేను చెబుతాను. ఓ భారతా, రాజు అడిగినా అలాగే. నీవు నన్ను అడుగుతున్నట్లు, నన్ను నేను కాపాడుకుంటూ సంచరిస్తాను.
4.4.34
नाहं तत्र भविष्यामि दुर्भरा राजवेश्मनि ।
कृत्वा चैव सदा रक्षां व्रतेनैव नराधिप ॥ ४.४.३४ ॥
ఓ నరాధిపా, రాజభవనంలో ఉండడం కష్టం కనుక నేను అక్కడ ఉండను. ఎల్లప్పుడూ వ్రతం ద్వారానే నన్ను నేను కాపాడుకుంటాను.
4.4.35
सुदेष्णां प्रत्युपस्थास्ये राजभार्यां यशस्विनीम् ।
सा रक्षिष्यति मां प्राप्तां मा ते भूद्दुःखमीदृशम् ॥ ४.४.३५ ॥
కీర్తిమంతురాలైన రాణి సుదేష్ణకు నేను సేవ చేస్తాను. వచ్చిన నన్ను ఆమె కాపాడుతుంది. నీకు ఇలాంటి దుఃఖం కలగకూడదు.
4.4.36
अथ गुप्ता चरिष्यामि युष्माभिस्तत्र तस्थुषी ।
इत्येवं वः प्रतिज्ञातं विहरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.४.३६ ॥
అప్పుడు మీ రక్షణలో అక్కడ ఉంటూ నేను సంచరిస్తాను. ఈ విధంగా మీకు నేను ప్రతిజ్ఞ చేసాను; నేను వాసం చేసినట్లే జీవిస్తాను.
4.4.37
यथा नो दुर्हृदः पापा भवन्ति सुखिनः पुनः ।
कुर्यास्तथा त्वं कल्याणि लक्षयेयुर्न ते जनाः ॥ ४.४.३७ ॥
మన పాపులైన శత్రువులు మళ్లీ సుఖపడకుండా, ఓ కల్యాణీ, నువ్వు అలా చేయి; ప్రజలు నిన్ను గుర్తించకుండా ఉండాలి.
4.4.38
कल्याणं भाषसे कृष्णे यथा कौलेयकी तथा ।
न पापमभिजानासि साध्वी साधुव्रते स्थिता ॥ ४.४.३८ ॥
కృష్ణా, నువ్వు మంచి మాటలే పలుకుతున్నావు, కౌలేయకీలాగే; నీకు పాపం తెలియదు. నువ్వు సాధ్వి, సాధువ్రతంలో స్థిరంగా ఉన్నావు.