महाभारत · अध्याय 4.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.40.1
तं दृष्ट्वा क्लीबरूपेण रथस्थं रथिपुङ्गवम् ।
शमीमभिमुखं यान्तं रथमारोप्य चोत्तरम् ॥ ४.४०.१ ॥
नपुंसकाच्या रूपात रथात उभे असलेल्या, रथिकांमध्ये श्रेष्ठ अशा त्याला शमी वृक्षाकडे जाताना पाहून, आणि उत्तराला रथावर चढवून.
4.40.2
द्रोणभीष्मादयः शूराः कुरूणां रथिसत्तमाः ।
वित्रस्तमनसश्चासन्धनञ्जयकृताद्भयात् ॥ ४.४०.२ ॥
द्रोण, भीष्म इत्यादी कुरूंचे शूर आणि श्रेष्ठ रथी धनंजयाने उत्पन्न केलेल्या भयामुळे मनात घाबरले होते.
4.40.3
तानवेक्ष्य हतोत्साहानुत्पातानपि चाद्भुतान् ।
गुरुः शस्त्रभृतांश्रेष्ठो भारद्वाजोऽभ्यभाषत ॥ ४.४०.३ ॥
त्यांचा उत्साह खचलेला पाहून आणि अद्भुत उत्पातही पाहून, शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ असे गुरू भारद्वाजपुत्र त्यांना म्हणाले.
4.40.4
स्वराश्च वाताः संयान्ति रूक्षाः परुषनिस्वनाः ।
भस्मवर्षप्रकाशेन तमसा संवृतं नभः ॥ ४.४०.४ ॥
कर्कश भयंकर आवाज करणारे रूक्ष वारे एकत्र वाहत आहेत; राखेच्या वृष्टीसारख्या प्रकाशित अंधाराने आकाश झाकलेले आहे.
4.40.5
रूक्षवर्णाश्च जलदा दृश्यन्तेऽद्भुतदर्शनाः ।
निःसरन्ति च कोशेभ्यः शस्त्राणि विविधानि च ॥ ४.४०.५ ॥
अद्भुत दिसणारे रूक्ष रंगाचे मेघ दिसत आहेत; म्यानांमधून विविध शस्त्रे बाहेर पडत आहेत.
4.40.6
शिवाश्च विनदन्त्येता दीप्तायां दिशि दारुणाः ।
हयाश्चाश्रूणि मुञ्चन्ति ध्वजाः कम्पन्त्यकम्पिताः ॥ ४.४०.६ ॥
प्रकाशमान दिशेत हे भयंकर कोल्हे किंचाळत आहेत; घोडे अश्रू ढाळत आहेत; न हलणारे ध्वज कंपित होत आहेत.
4.40.7
यादृशान्यत्र दृश्यन्ते रूपाणि विविधानि च ।
यत्ता भवन्तस्तिष्ठन्तु युद्धं स्यात्समुपस्थितम् ॥ ४.४०.७ ॥
येथे अनेक प्रकारची चिन्हे दिसत आहेत, त्याप्रमाणे तुम्ही सर्वांनी सावध राहून उभे राहा; युद्ध समीप आले आहे.
4.40.8
रक्षध्वमपि राजानं व्यूहध्वं वाहिनीमपि ।
वैशसं च प्रतीक्षध्वं रक्षध्वं चापि गोधनम् ॥ ४.४०.८ ॥
राजाचे रक्षण करा; सैन्याची व्यूहरचना करा; गोठ्याचेही रक्षण करा; गोधनाचेही संरक्षण करा.
4.40.9
एष वीरो महेष्वासः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
आगतः क्लीबवेषेण पार्थो नास्त्यत्र संशयः ॥ ४.४०.९ ॥
हा वीर, महाधनुर्धर, सर्व शस्त्रधाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ, षंढाच्या वेशात आला आहे; यात संशय नाही — हा पार्थ (अर्जुन) आहे.
4.40.10
एतावदुक्त्वा वचनं भीष्ममालोक्य चाब्रवीत् ॥ ४.४०.१० ॥
इतके बोलून, भीष्माकडे पाहून (तो) म्हणाला.
4.40.11
नदीज लङ्केशवनारिकेतुर्नगाह्वयो नाम नगारिसूनुः ।
गत्या सुरेशः क्वचिदङ्गनेव गुरुर्बभाषे वचनं तदानीम् ॥ ४.४०.११ ॥
नदीत जन्मलेला, लंकेशाच्या वनाच्या शत्रूच्या ध्वजाचा, नगाह्वय नावाचा, पर्वतशत्रूचा पुत्र — चालीत देवराजासारखा, कुठे स्त्रीसारखा; तेव्हा गुरू बोलले.
4.40.12
इत्युक्त्वा संज्ञया द्रोणस्तूष्णीमासीद्विशांपते ।
भारद्वाजवचः श्रुत्वा गाङ्गेयः संज्ञयाऽब्रवीत् ॥ ४.४०.१२ ॥
असे बोलून द्रोण खुणेने गप्प राहिला, हे प्रजापते. भारद्वाजाचे वचन ऐकून गांगेय (भीष्म) खुणेने बोलला.
4.40.13
अतीतं चक्रमस्माकं विषयान्तरमागताः ।
अतीतः समयश्चोक्त अस्माभिर्यः सभातले।
न भयं शत्रुतः कार्यं शङ्कां त्यज नरर्षभ ॥ ४.४०.१३ ॥
आमचे काळचक्र संपले; आम्ही दुसऱ्या देशात आलो आहोत. सभेत आम्ही ठरवलेला काळ संपला आहे. हे नरश्रेष्ठा, शत्रूपासून भय बाळगू नकोस; शंका सोडून दे.
4.40.14
देवव्रतेनैवमुक्ते वचने हितकारिणा ।
दुर्योधनमथालोक्य संज्ञया द्रोण अब्रवीत् ॥ ४.४०.१४ ॥
हितकारी देवव्रताने असे वचन बोलल्यावर, दुर्योधनाकडे पाहून द्रोणाने खुणेने म्हटले.
4.40.15
एष वीरो महेष्वासः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
आगतः क्लीबरूपेण पार्थो नास्त्यत्र संशयः ॥ ४.४०.१५ ॥
हा वीर महाधनुर्धर असून सर्व शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ आहे. षंढरूपाने आलेला हा पार्थच आहे, यात संशय नाही.
4.40.16
एष पार्थो हि विक्रान्तः सव्यसाची परन्तपः ।
ये जेतारो महीपानाममुना कुरवो हताः ॥ ४.४०.१६ ॥
हाच पार्थ — पराक्रमी, सव्यसाची, शत्रूंना तापवणारा. राजांवर विजय मिळवणारे कौरव याच्याकडून मारले गेले.
4.40.17
यस्मिञ्जाते मही कृत्स्ना निर्भरोच्छ्वासिताऽभवत् ।
येन मे दक्षिणा दत्ता बद्ध्वा द्रुपदमोजसा ॥ ४.४०.१७ ॥
ज्याच्या जन्मानंतर सारी पृथ्वी मोठ्या समाधानाने उसासे टाकू लागली; ज्याने बळाने द्रुपदाला बांधून मला दक्षिणा दिली.
4.40.18
विद्ध्वा वियद्गतं लक्ष्यं विनिर्जित्य च पार्थिवान् ।
निर्जिता येन पाञ्चाली पुरा येन स्वयंवरे ॥ ४.४०.१८ ॥
आकाशात फिरणारे लक्ष्य भेदून आणि राजांना जिंकून, पूर्वी स्वयंवरात ज्याने पांचालीला जिंकले.
4.40.19
खाण्डवे येन संतृप्तो वह्निर्जित्वा सुरासुरान् ।
परिणीता सुभद्रा च येन निर्जित्य यादवान् ॥ ४.४०.१९ ॥
ज्याने खाण्डव वनात अग्नीला तृप्त केले, देव-असुरांना जिंकले, आणि यादवांना जिंकून सुभद्रेशी विवाह केला.
4.40.20
निर्जितो येन युद्धेन त्रिपुरारिः स्मरार्दनः ॥ ४.४०.२० ॥
ज्याने युद्धात त्रिपुरारी व स्मराचा नाश करणाऱ्या (शिवाला) जिंकले.
4.40.21
गत्वा त्रिविष्टपं येन जितेन्द्रा दानवा युधि ।
निवातकवचा राजन्दानवानां त्रिकोटयः।
निर्जिताः कालकेयाश्च हिरण्यपुरवासिनः ॥ ४.४०.२१ ॥
स्वर्गात जाऊन युद्धात इंद्राच्या दानवांना जिंकले; हे राजा, निवातकवच दानवांच्या तीन कोटींना आणि हिरण्यपुरातील कालकेयांनाही जिंकले.
4.40.22
येन त्वं मोचितो बद्धश्चित्रसेनेन तद्वने ॥ ४.४०.२२ ॥
त्या वनात चित्रसेनाने बद्ध केलेला तू ज्याच्याकडून मुक्त झालास.
4.40.23
येन गत्वोत्तरं मेरोरानिनाय महद्धनम् ।
याजितो धर्मसूनुश्च नृपान्सर्वान्विजित्य च ॥ ४.४०.२३ ॥
ज्याने मेरूच्या उत्तरेला जाऊन महान धन आणले, आणि सर्व राजांना जिंकून धर्मपुत्राकडून यज्ञ करविला.
4.40.24
यस्मिञ्शौर्यं च वीर्यं च तेजो धैर्यं पराक्रमः ।
औदार्यं चैव गाम्भीर्यं श्रीर्ह्रीर्धर्मो दयाऽऽर्जवम् ।
एवमादिगुणोपेतः सोयं पार्थो न संशयः ॥ ४.४०.२४ ॥
ज्याच्यात शौर्य व वीर्य, तेज व धैर्य, पराक्रम, औदार्य व गांभीर्य, श्री, ह्री, धर्म, दया व सरळपणा आहे — अशा गुणांनी युक्त हा पार्थ आहे, यात संशय नाही.
4.40.25
नाजित्वा विनिवर्तेत सर्वानपि मरुद्गणान् ॥ ४.४०.२५ ॥
सर्व मरुद्गणांना जिंकल्याशिवाय तो परत फिरणार नाही.
4.40.26
क्लेशितश्च वने शूरो वासवेन च शिक्षितः ।
अमर्षवशमापन्नो योत्स्यते नात्र संशयः ।
न ह्यस्य प्रतियोद्धारमन्यं पश्यामि कौरव ॥ ४.४०.२६ ॥
वनात क्लेश भोगून इंद्राकडून शिक्षण घेतलेला तो शूर क्रोधाच्या आधीन होऊन लढेल, यात संशय नाही. हे कौरवा, त्याचा प्रतिस्पर्धी म्हणून मला दुसरा कोणी दिसत नाही.
4.40.27
महादेवोपि पार्थेन श्रूयते युद्धतोषितः ।
किरातवेषप्रच्छन्नो गिरौ हिमवति प्रभुः ॥ ४.४०.२७ ॥
किरातवेषात लपलेले प्रभू महादेवसुद्धा हिमवान पर्वतावर युद्धामुळे संतुष्ट होऊन पार्थाला भेटले, असे ऐकले आहे.
4.40.28
इत्येवंवादिनं द्रोणं कर्णः क्रुद्धोऽभ्यभाषत ॥ ४.४०.२८ ॥
असे बोलणाऱ्या द्रोणाला रागावलेला कर्ण म्हणाला.
4.40.29
सदा भवान्फल्गुनस्य गुणानस्मासु कत्थसे ।
न चार्जुनः कलापूर्णो मम दुर्योधनस्य वा ॥ ४.४०.२९ ॥
तुम्ही नेहमी आमच्यासमोर फाल्गुनाच्या गुणांचे गोडवे गाता; कलांनी परिपूर्ण अर्जुन माझ्यासारखा किंवा दुर्योधनासारखा नाही.
4.40.30
यद्येष पार्थो राधेय कृतं कार्यं भवेन्मम ।
ज्ञाताः पुनश्चरिष्यन्ति द्वादशान्यांश्च वत्सरान् ॥ ४.४०.३० ॥
हे राधेया, हा पार्थ जर माझे कार्य पूर्ण करणार असेल तर ओळखले गेलेले ते आणखी बारा वर्षे भटकतील.
4.40.31
अथवा कश्चिदेवान्यः क्लीबरूपेण देवराट् ।
शरैरेनं सुनिशितैः पातयिष्यामि भूतले ॥ ४.४०.३१ ॥
किंवा नपुंसकरूपाने दुसरा कोणी देवराज असला तरी, अति तीक्ष्ण बाणांनी मी त्याला भूमीवर पाडीन.
4.40.32
तस्मिन्वदति तां वाचं धार्तराष्ट्रे परन्तपे ।
भीष्मो द्रोणः कृपो द्रौणिः पौरुषं तदपूजयन् ॥ ४.४०.३२ ॥
शत्रूंना तापवणाऱ्या धृतराष्ट्रपुत्राने ती वाणी बोलताना भीष्म, द्रोण, कृप आणि द्रोणपुत्र यांनी त्या पौरुषाची प्रशंसा केली.
4.40.33
तां शमीमभिसंगम्य पार्थो वैराटिमब्रवीत् ।
सुखसंवर्धितं पित्रा समराणामकोविदम् ॥ ४.४०.३३ ॥
त्या शमी वृक्षाजवळ जाऊन पार्थ विराटपुत्राला म्हणाला — पित्याने सुखात वाढवलेल्या, युद्धांत अननुभवी.
4.40.34
एहि भूमिंजयारुह्य वैराटे महतीं शमीम् ।
समादिष्टो मया क्षिप्रं धनुर्गाण्डीवमानय ॥ ४.४०.३४ ॥
ये विराटपुत्रा, प्रचंड शमी वृक्षावर चढून, माझ्या आज्ञेने लवकर गांडीव धनुष्य आण.
4.40.35
नेमानीष्वासनानीह सोढुं शक्ष्यन्ति मे बलम् ।
नालं भारं गुरुं भेत्तुं कुञ्जरं वा प्रमर्दितुम् ॥ ४.४०.३५ ॥
येथील ही धनुष्ये माझे बळ सहन करू शकणार नाहीत; या जड भाराला, हत्तीला फोडण्यास किंवा चिरडण्यास ती समर्थ नाहीत.
4.40.36
मम वा बाहुविक्षेपं शत्रूनिह विजेष्यतः ।
नेच्छामि तैरहं कर्तुं कर्म वैजयिकं त्विह ॥ ४.४०.३६ ॥
माझ्या बाहूंच्या प्रहाराने येथे शत्रूंना जिंकणाऱ्या मला, त्या धनुष्यांनी येथे विजयकर्म करण्याची इच्छा नाही.
4.40.37
अतिसूक्ष्माणि ह्रस्वानि सर्वाणि च मृदूनि च ।
आयुधानि महाबाहो तवैतानि महाबल ॥ ४.४०.३७ ॥
हे महाबाहो, हे महाबळा, तुझी ही सर्व शस्त्रे अतिसूक्ष्म, लहान आणि मृदू आहेत.
4.40.38
तस्माद्भूमिंजयारुह्य शमीमेतां पलाशिनीम् ।
अस्यां हि पाण्डुपुत्राणां धनूंषि निहितात्युत ॥ ४.४०.३८ ॥
म्हणून जमिनीवरून वर चढून या पानांनी भरलेल्या शमी वृक्षावर जा. हे अच्युता, यातच पांडुपुत्रांची धनुष्ये ठेवलेली आहेत.
4.40.39
युधिष्ठिरस्य भीमस्य बीभत्सोर्यमयोस्तथा ।
ध्वजा शराश्च शूराणां दिव्यानि कवचानि च ॥ ४.४०.३९ ॥
युधिष्ठिर, भीम, बीभत्सु (अर्जुन) आणि यमळ (नकुल-सहदेव) यांचे ध्वज व बाण, तसेच त्या शूरांची दिव्य कवचेही तेथेच आहेत.
4.40.40
अत्रैव तु महावीर्यं धनुः पार्थस्य गाण्डिवम् ।
एकं शतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम् ॥ ४.४०.४० ॥
येथेच पार्थाचे (अर्जुनाचे) अतिपराक्रमी गांडीव धनुष्यही आहे; ते एकटेच लाख धनुष्यांच्या बरोबरीचे असून राष्ट्राची वृद्धी करणारे आहे.
4.40.41
व्यायामसहमत्यर्थं तृणराजसमं महत् ।
सर्वायुधमहामात्रं सर्वारिक्षयकारकम् ॥ ४.४०.४१ ॥
अत्यंत श्रम सहन करणारे, तृणराजासारखे विशाल; सर्व शस्त्रांमध्ये महामात्य (प्रधान), सर्व शत्रूंचा क्षय करणारे.
4.40.42
सुवर्णविकृतं दिव्यं श्लक्ष्णमायतमव्रणम् ।
अलं भारं गुरुं सोढुं वारुणं च सुदर्शनम् ॥ ४.४०.४२ ॥
सोन्याने घडवलेले, दिव्य, गुळगुळीत, विस्तृत आणि निर्दोष; भारी ओझे वाहण्यास समर्थ, वरुणाचे सुदर्शन चक्रही (तेथेच आहे).
4.40.43
तादृशान्येव सर्वाणि बलवन्ति दृढानि च ।
युधिष्ठिरस्य भीमस्य बीभत्सोर्यमयोस्तथा ।
प्रथितानि विशिष्टानि दुर्दशानि भवन्त्युत ॥ ४.४०.४३ ॥
युधिष्ठिर, भीम, बीभत्सु (अर्जुन) आणि यमळांची अशीच सर्व बलवान आणि दृढ होती; प्रसिद्ध, विशिष्ट आणि पाहण्यास दुर्धर्ष होती.
4.40.44
शरीरमिह चासक्तं शम्यां शुष्कं पुरा किल ।
तदहं राजपुत्रः सन्स्पृशेयं पाणिना कथम् ॥ ४.४०.४४ ॥
येथे शमी वृक्षावर अडकलेले, पूर्वी वाळलेले ते शरीर — राजपुत्र असलेला मी ते हाताने कसे स्पर्श करू?
4.40.45
न मामेवंविधं कर्म कारयस्व बृहन्नले ।
कथं वा शक्यते कर्तुं बुद्ध्या त्वं मन्यसे कथं ॥ ४.४०.४५ ॥
हे बृहन्नले, मला असे कर्म करायला लावू नकोस. किंवा हे करणे शक्य आहे असे तू बुद्धीने कसे मानतोस?
4.40.46
नैवंविधं मया युक्तमालब्धुं क्षत्रयोनिना ।
महता राजपुत्रेण मन्त्रयज्ञविदा सता ॥ ४.४०.४६ ॥
क्षत्रिय कुलात जन्मलेल्या, महान राजपुत्र, मंत्र-यज्ञ जाणणाऱ्या सज्जन माझ्याकडून असे स्पर्श करणे योग्य नाही.
4.40.47
स्पृष्टवन्तं शरीरं मां शववाहमिवाशुचिम् ।
कथं वा व्यवहार्यं वै कुर्वीथास्त्वं बृहन्नले ॥ ४.४०.४७ ॥
प्रेत वाहणाऱ्याप्रमाणे अशुद्ध होऊन शरीराला स्पर्श केलेल्या मला — हे बृहन्नले, तू त्याची व्यवहार्य कृती कशी करवशील?
4.40.48
तमुवाच ततः शूरः पार्थं परपुंरजयः ।
दायादं सर्वमत्स्यानां कुले जातं विशारदम् ॥ ४.४०.४८ ॥
तेव्हा शत्रुवीरांना जिंकणारा तो शूर पार्थाला (अर्जुनाला) म्हणाला — सर्व मत्स्यांच्या कुलात जन्मलेल्या, निपुण वारसाला.
4.40.49
जानामि त्वां महाप्राज्ञ शुभं जात्या कुलेन च ।
कथं नु पापकं कर्म ब्रूयां त्वाऽहं परन्तप ॥ ४.४०.४९ ॥
हे महाप्रज्ञ, जन्माने आणि कुळाने तू शुभ आहेस हे मला ठाऊक आहे. हे शत्रूंना तापवणाऱ्या, मी तुला पापकर्माविषयी कसे सांगू?
4.40.50
व्यवहार्यश्च राजेन्द्र शुद्धश्चैव भविष्यसि ।
धनूंष्येतानि मा भैस्त्वं शरीरं नात्र विद्यते ॥ ४.४०.५० ॥
हे राजेंद्रा, तू व्यवहारयोग्य आणि शुद्ध ठरशील. ही धनुष्ये पाहून भिऊ नकोस; येथे तुझ्या शरीराला धोका नाही.
4.40.51
दायादं मत्स्यराजस्य कुले जातं मनस्विनम् ।
कथं वा नन्दितं कर्म कारये त्वां नृपात्मज ॥ ४.४०.५१ ॥
मत्स्यराजाच्या कुळात जन्मलेल्या, त्याच्या वारसदार आणि उदारमनाच्या तुला, हे राजपुत्रा, कोणत्या आनंददायी कार्यात मी प्रवृत्त करू?
4.40.52
एवमुक्तः स पार्थेन रथात्प्रस्कन्द्य कुण्डली ।
आरुरोह शमीवृक्षं वैराटिरवशस्तदा ॥ ४.४०.५२ ॥
पार्थाने असे सांगितल्यावर कुंडलधारी विराटपुत्र रथावरून उडी मारून, तेव्हा हतबल होऊन शमीच्या झाडावर चढला.
4.40.53
तमन्वशासच्छत्रुघ्नो रथे तिष्ठन्धनञ्जयः ।
अवरोपय वृक्षाग्राद्धनूंष्येतानि माचिरम् ॥ ४.४०.५३ ॥
रथात उभ्या असलेल्या शत्रुघ्न धनंजयाने त्याला आज्ञा दिली: 'झाडाच्या शेंड्यावरून ही धनुष्ये खाली आण; विलंब करू नकोस.'
4.40.54
सोपहृत्य महार्हाणि धनूंषि पृथुवक्षसाम् ।
परिवेष्टनपत्राणि विमुच्य समुपानयत् ॥ ४.४०.५४ ॥
त्याने विशाल छातीच्या वीरांची ती बहुमोल धनुष्ये उचलून, गुंडाळलेली वस्त्रे सोडवून जवळ आणली.
4.40.55
परिवेष्टनमेतेषां सर्वं मुञ्चस्व माचिरम् ।
तेषां संनहनीयानि परिमुच्य परन्तपः।
अपश्यत्तत्र गाण्डीवं चतुर्भिरपरैः सह ॥ ४.४०.५५ ॥
यांची सर्व गुंडाळी त्वरित सोडा. शत्रूंना तापवणाऱ्या, त्यांचे कवचबंध काढून तिथे चार इतरांसह गाण्डीव पाहिले.
4.40.56
तेषां विमुच्यमानानां धनुषामर्कवर्चसाम् ।
विनिश्चेरुः प्रभा दिव्या ग्रहाणामुदयेष्विव ॥ ४.४०.५६ ॥
सूर्यासारखी तेजस्वी ती धनुष्ये सोडली जात असताना ग्रहांच्या उदयाप्रमाणे दिव्य प्रभा बाहेर पडल्या.
4.40.57
स तेषां रूपमालेक्य भोगिनामिव दृम्भताम् ।
हृष्टरोमा भयोद्विग्रः प्रवेपिततनुस्तदा ॥ ४.४०.५७ ॥
फणा उभारलेल्या सर्पांसारखे त्यांचे रूप पाहून तो राजपुत्र तेव्हा रोमांचित, भयाने विचलित व थरथरत्या शरीराचा झाला.
4.40.58
अर्जुनेन समाश्वस्तः किंचिद्धृष्टो नृपात्मजः ।
तेषां संदर्शनाभ्यासं स्पर्शाभ्यासं पुनः पुनः ॥ ४.४०.५८ ॥
अर्जुनाने आश्वस्त केलेला तो राजपुत्र काहीसा धीट होऊन त्यांना वारंवार पाहण्याचा व वारंवार स्पर्श करण्याचा सराव करू लागला.
4.40.59
आमील्य पुनरुन्मील्य स्पृष्ट्वास्पृष्ट्वा चकार सः ।
सम्यग्घुण्टस्तदाऽऽश्वस्तः क्षणेन समपद्यत ॥ ४.४०.५९ ॥
डोळे मिटून पुन्हा उघडून, स्पर्श करून व न करून त्याने तसेच केले; पूर्णपणे गोंधळलेला तो तेव्हा क्षणात आश्वस्त झाला.
4.40.60
संस्पृश्य तानि चापानि भानुमन्ति बृहन्ति च ।
वैराटिरर्जुनं राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.४०.६० ॥
त्या तेजस्वी व विशाल धनुष्यांना स्पर्श करून, हे राजा, विराटपुत्र अर्जुनाला हे वचन म्हणाला.