ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.40.1
तं दृष्ट्वा क्लीबरूपेण रथस्थं रथिपुङ्गवम् ।
शमीमभिमुखं यान्तं रथमारोप्य चोत्तरम् ॥ ४.४०.१ ॥
ନପୁଂସକ ରୂପରେ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା, ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ବୀରଙ୍କୁ ଶମୀ ବୃକ୍ଷ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଏବଂ ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ।
4.40.2
द्रोणभीष्मादयः शूराः कुरूणां रथिसत्तमाः ।
वित्रस्तमनसश्चासन्धनञ्जयकृताद्भयात् ॥ ४.४०.२ ॥
ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଭୃତି କୁରୁମାନଙ୍କ ଶୂର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଭୟରେ ମନରେ ଭୀତ ହୋଇଥିଲେ।
4.40.3
तानवेक्ष्य हतोत्साहानुत्पातानपि चाद्भुतान् ।
गुरुः शस्त्रभृतांश्रेष्ठो भारद्वाजोऽभ्यभाषत ॥ ४.४०.३ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହ ହରାଇଥିବା ଦେଖି ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଉତ୍ପାତ ଦେଖି, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ଭରଦ୍ୱାଜପୁତ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.40.4
स्वराश्च वाताः संयान्ति रूक्षाः परुषनिस्वनाः ।
भस्मवर्षप्रकाशेन तमसा संवृतं नभः ॥ ४.४०.४ ॥
କଠୋର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହ ରୁକ୍ଷ ପବନ ଏକତ୍ର ବହୁଛି; ଭସ୍ମ ବର୍ଷା ପରି ପ୍ରକାଶିତ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆକାଶ ଆବୃତ।
4.40.5
रूक्षवर्णाश्च जलदा दृश्यन्तेऽद्भुतदर्शनाः ।
निःसरन्ति च कोशेभ्यः शस्त्राणि विविधानि च ॥ ४.४०.५ ॥
ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଉଥିବା ରୁକ୍ଷ ବର୍ଣ୍ଣର ମେଘ ଦେଖାଯାଉଛି; କୋଷରୁ ବିବିଧ ଶସ୍ତ୍ର ବାହାରି ଆସୁଛି।
4.40.6
शिवाश्च विनदन्त्येता दीप्तायां दिशि दारुणाः ।
हयाश्चाश्रूणि मुञ्चन्ति ध्वजाः कम्पन्त्यकम्पिताः ॥ ४.४०.६ ॥
ଦୀପ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶିଆଳିମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି; ଘୋଡ଼ାମାନେ ଲୁହ ଢାଳୁଛନ୍ତି; ଅକମ୍ପିତ ଧ୍ୱଜା କମ୍ପୁଛନ୍ତି।
4.40.7
यादृशान्यत्र दृश्यन्ते रूपाणि विविधानि च ।
यत्ता भवन्तस्तिष्ठन्तु युद्धं स्यात्समुपस्थितम् ॥ ४.४०.७ ॥
ଏଠାରେ ଯେପରି ବିବିଧ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେହିପରି ଆପଣମାନେ ସତର୍କ ହୋଇ ଛିଡ଼ା ହୁଅନ୍ତୁ; ଯୁଦ୍ଧ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ।
4.40.8
रक्षध्वमपि राजानं व्यूहध्वं वाहिनीमपि ।
वैशसं च प्रतीक्षध्वं रक्षध्वं चापि गोधनम् ॥ ४.४०.८ ॥
ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର; ସେନାକୁ ବ୍ୟୁହରେ ସଜାଅ; ଗୋଶାଳାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ; ଗୋଧନକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର।
4.40.9
एष वीरो महेष्वासः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
आगतः क्लीबवेषेण पार्थो नास्त्यत्र संशयः ॥ ४.४०.९ ॥
ଏହି ବୀର, ମହାଧନୁର୍ଧର, ସର୍ବ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଷଣ୍ଢ ବେଶରେ ଆସିଛି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ — ଏ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ)।
4.40.10
एतावदुक्त्वा वचनं भीष्ममालोक्य चाब्रवीत् ॥ ४.४०.१० ॥
ଏତିକି କହି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପ୍ରତି ଚାହିଁ (ସେ) କହିଲେ।
4.40.11
नदीज लङ्केशवनारिकेतुर्नगाह्वयो नाम नगारिसूनुः ।
गत्या सुरेशः क्वचिदङ्गनेव गुरुर्बभाषे वचनं तदानीम् ॥ ४.४०.११ ॥
ନଦୀରୁ ଜାତ, ଲଙ୍କେଶଙ୍କ ବନର ଶତ୍ରୁର ଧ୍ୱଜାଧାରୀ, ନଗାହ୍ୱୟ ନାମକ, ପର୍ବତଶତ୍ରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର — ଗତିରେ ଦେବରାଜ ପରି, କେଉଁଠି ନାରୀ ପରି; ସେତେବେଳେ ଗୁରୁ କହିଲେ।
4.40.12
इत्युक्त्वा संज्ञया द्रोणस्तूष्णीमासीद्विशांपते ।
भारद्वाजवचः श्रुत्वा गाङ्गेयः संज्ञयाऽब्रवीत् ॥ ४.४०.१२ ॥
ଏହା କହି ଦ୍ରୋଣ ସଙ୍କେତରେ ନୀରବ ରହିଲେ, ହେ ପ୍ରଜାପତି। ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଗାଙ୍ଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ) ସଙ୍କେତରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
4.40.13
अतीतं चक्रमस्माकं विषयान्तरमागताः ।
अतीतः समयश्चोक्त अस्माभिर्यः सभातले।
न भयं शत्रुतः कार्यं शङ्कां त्यज नरर्षभ ॥ ४.४०.१३ ॥
ଆମର କାଳଚକ୍ର ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି; ଆମେ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଆସିଛୁ। ସଭାମଣ୍ଡପରେ ଆମେ ଯେଉଁ ସମୟ ସ୍ଥିର କରିଥିଲୁ ତାହା ପାର ହୋଇଯାଇଛି। ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁରୁ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସନ୍ଦେହ ତ୍ୟାଗ କର।
4.40.14
देवव्रतेनैवमुक्ते वचने हितकारिणा ।
दुर्योधनमथालोक्य संज्ञया द्रोण अब्रवीत् ॥ ४.४०.१४ ॥
ହିତକାରୀ ଦେବବ୍ରତ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ଦେଖି ଦ୍ରୋଣ ସଙ୍କେତରେ କହିଲେ।
4.40.15
एष वीरो महेष्वासः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
आगतः क्लीबरूपेण पार्थो नास्त्यत्र संशयः ॥ ४.४०.१५ ॥
ଏହି ବୀର ମହାଧନୁର୍ଧର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କ୍ଲୀବ ରୂପରେ ଆସିଥିବା ଏ ପାର୍ଥ ହିଁ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
4.40.16
एष पार्थो हि विक्रान्तः सव्यसाची परन्तपः ।
ये जेतारो महीपानाममुना कुरवो हताः ॥ ४.४०.१६ ॥
ଏ ପାର୍ଥ — ବୀର, ସବ୍ୟସାଚୀ, ଶତ୍ରୁତାପକ। ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା କୌରବମାନେ ଏହାଠାରୁ ହତ ହୋଇଥିଲେ।
4.40.17
यस्मिञ्जाते मही कृत्स्ना निर्भरोच्छ्वासिताऽभवत् ।
येन मे दक्षिणा दत्ता बद्ध्वा द्रुपदमोजसा ॥ ४.४०.१७ ॥
ଯାହାର ଜନ୍ମରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଗଭୀର ଆଶ୍ୱାସରେ ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲା; ଯିଏ ବଳରେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ମୋତେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଥିଲା।
4.40.18
विद्ध्वा वियद्गतं लक्ष्यं विनिर्जित्य च पार्थिवान् ।
निर्जिता येन पाञ्चाली पुरा येन स्वयंवरे ॥ ४.४०.१८ ॥
ଆକାଶରେ ଘୂରୁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବିଦ୍ଧ କରି ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଜିତି, ଯିଏ ପୂର୍ବରେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲା।
4.40.19
खाण्डवे येन संतृप्तो वह्निर्जित्वा सुरासुरान् ।
परिणीता सुभद्रा च येन निर्जित्य यादवान् ॥ ४.४०.१९ ॥
ଯେ ଖାଣ୍ଡବ ବନରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲେ, ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଜିଣିଲେ, ଏବଂ ଯାଦବମାନଙ୍କୁ ଜିଣି ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
4.40.20
निर्जितो येन युद्धेन त्रिपुरारिः स्मरार्दनः ॥ ४.४०.२० ॥
ଯେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତ୍ରିପୁରାରି ଓ ସ୍ମରଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିବା (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଜିଣିଲେ।
4.40.21
गत्वा त्रिविष्टपं येन जितेन्द्रा दानवा युधि ।
निवातकवचा राजन्दानवानां त्रिकोटयः।
निर्जिताः कालकेयाश्च हिरण्यपुरवासिनः ॥ ४.४०.२१ ॥
ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜିଣିଲେ; ହେ ରାଜନ୍, ନିବାତକବଚ ଦାନବଙ୍କ ତିନି କୋଟି ଓ ହିରଣ୍ୟପୁରବାସୀ କାଳକେୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିଣିଲେ।
4.40.22
येन त्वं मोचितो बद्धश्चित्रसेनेन तद्वने ॥ ४.४०.२२ ॥
ସେହି ବନରେ ଚିତ୍ରସେନ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଥିବା ତୁମେ ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲ।
4.40.23
येन गत्वोत्तरं मेरोरानिनाय महद्धनम् ।
याजितो धर्मसूनुश्च नृपान्सर्वान्विजित्य च ॥ ४.४०.२३ ॥
ଯେ ମେରୁର ଉତ୍ତରକୁ ଯାଇ ମହାଧନ ଆଣିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିଣି ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରାଇଲେ।
4.40.24
यस्मिञ्शौर्यं च वीर्यं च तेजो धैर्यं पराक्रमः ।
औदार्यं चैव गाम्भीर्यं श्रीर्ह्रीर्धर्मो दयाऽऽर्जवम् ।
एवमादिगुणोपेतः सोयं पार्थो न संशयः ॥ ४.४०.२४ ॥
ଯାହାଙ୍କଠାରେ ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟ, ତେଜ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ପରାକ୍ରମ, ଔଦାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରୀ, ହ୍ରୀ, ଧର୍ମ, ଦୟା ଓ ସରଳତା ଅଛି — ଏପରି ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଏହି ପାର୍ଥ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
4.40.25
नाजित्वा विनिवर्तेत सर्वानपि मरुद्गणान् ॥ ४.४०.२५ ॥
ସମସ୍ତ ମରୁଦ୍ଗଣଙ୍କୁ ଜିତିବା ବିନା ସେ ଫେରିବ ନାହିଁ।
4.40.26
क्लेशितश्च वने शूरो वासवेन च शिक्षितः ।
अमर्षवशमापन्नो योत्स्यते नात्र संशयः ।
न ह्यस्य प्रतियोद्धारमन्यं पश्यामि कौरव ॥ ४.४०.२६ ॥
ବନରେ କ୍ଲେଶ ଭୋଗି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରୁ ଶିକ୍ଷା ପାଇଥିବା ସେ ଶୂର କ୍ରୋଧର ବଶ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ, ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ। ହେ କୌରବ, ତାର ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧା ରୂପେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖେ ନାହିଁ।
4.40.27
महादेवोपि पार्थेन श्रूयते युद्धतोषितः ।
किरातवेषप्रच्छन्नो गिरौ हिमवति प्रभुः ॥ ४.४०.२७ ॥
କିରାତ ବେଶରେ ଲୁଚିଥିବା ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବ ହିମବାନ ପର୍ବତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପାର୍ଥଙ୍କ ସହିତ ଭେଟିଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।
4.40.28
इत्येवंवादिनं द्रोणं कर्णः क्रुद्धोऽभ्यभाषत ॥ ४.४०.२८ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ କର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ।
4.40.29
सदा भवान्फल्गुनस्य गुणानस्मासु कत्थसे ।
न चार्जुनः कलापूर्णो मम दुर्योधनस्य वा ॥ ४.४०.२९ ॥
ଆପଣ ସର୍ବଦା ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ଗୁଣ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; କଳାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଜୁନ ମୋ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ।
4.40.30
यद्येष पार्थो राधेय कृतं कार्यं भवेन्मम ।
ज्ञाताः पुनश्चरिष्यन्ति द्वादशान्यांश्च वत्सरान् ॥ ४.४०.३० ॥
ହେ ରାଧେୟ, ଯଦି ଏହି ପାର୍ଥ ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିଥାଆନ୍ତା, ତେବେ ଚିହ୍ନାଯାଇଥିବା ସେମାନେ ଆଉ ବାର ବର୍ଷ ପୁଣି ବୁଲିବେ।
4.40.31
अथवा कश्चिदेवान्यः क्लीबरूपेण देवराट् ।
शरैरेनं सुनिशितैः पातयिष्यामि भूतले ॥ ४.४०.३१ ॥
ଅଥବା ନପୁଂସକ ରୂପରେ ଅନ୍ୟ କେହି ଦେବରାଜ ଥିଲେ, ମୁଁ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ତାକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇବି।
4.40.32
तस्मिन्वदति तां वाचं धार्तराष्ट्रे परन्तपे ।
भीष्मो द्रोणः कृपो द्रौणिः पौरुषं तदपूजयन् ॥ ४.४०.३२ ॥
ଶତ୍ରୁ ଦହନକାରୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ସେହି ବାକ୍ୟ କହୁଥିବା ବେଳେ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ଦ୍ରୌଣି ସେହି ପୌରୁଷର ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
4.40.33
तां शमीमभिसंगम्य पार्थो वैराटिमब्रवीत् ।
सुखसंवर्धितं पित्रा समराणामकोविदम् ॥ ४.४०.३३ ॥
ସେହି ଶମୀ ବୃକ୍ଷ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପାର୍ଥ ବିରାଟପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ — ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁଖରେ ପାଳିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜ୍ଞ।
4.40.34
एहि भूमिंजयारुह्य वैराटे महतीं शमीम् ।
समादिष्टो मया क्षिप्रं धनुर्गाण्डीवमानय ॥ ४.४०.३४ ॥
ଆସ ବିରାଟପୁତ୍ର, ବିଶାଳ ଶମୀ ବୃକ୍ଷରେ ଚଢ଼ି, ମୋ ଆଦେଶରେ ଶୀଘ୍ର ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଆଣ।
4.40.35
नेमानीष्वासनानीह सोढुं शक्ष्यन्ति मे बलम् ।
नालं भारं गुरुं भेत्तुं कुञ्जरं वा प्रमर्दितुम् ॥ ४.४०.३५ ॥
ଏଠାର ଏହି ଧନୁ ମୋ ବଳ ସହି ପାରିବ ନାହିଁ; ଏହି ଭାରୀ ଭାର ସହିବାକୁ, ହାତୀକୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ କିମ୍ବା ଦଳିବାକୁ ସେମାନେ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି।
4.40.36
मम वा बाहुविक्षेपं शत्रूनिह विजेष्यतः ।
नेच्छामि तैरहं कर्तुं कर्म वैजयिकं त्विह ॥ ४.४०.३६ ॥
ମୋ ବାହୁ ପ୍ରହାରରେ ଏଠାରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିବି ମୁଁ, ସେହି ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ବିଜୟକର୍ମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।
4.40.37
अतिसूक्ष्माणि ह्रस्वानि सर्वाणि च मृदूनि च ।
आयुधानि महाबाहो तवैतानि महाबल ॥ ४.४०.३७ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ହେ ମହାବଳ, ତୁମର ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଛୋଟ ଏବଂ କୋମଳ।
4.40.38
तस्माद्भूमिंजयारुह्य शमीमेतां पलाशिनीम् ।
अस्यां हि पाण्डुपुत्राणां धनूंषि निहितात्युत ॥ ४.४०.३८ ॥
ତେଣୁ ଭୂମିରୁ ଉଠି ଏହି ପତ୍ରବହୁଳ ଶମୀ ବୃକ୍ଷରେ ଆରୋହଣ କର। ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଏଥିରେ ହିଁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଧନୁ ଲୁଚାଯାଇଛି।
4.40.39
युधिष्ठिरस्य भीमस्य बीभत्सोर्यमयोस्तथा ।
ध्वजा शराश्च शूराणां दिव्यानि कवचानि च ॥ ४.४०.३९ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମ, ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ଏବଂ ଯମଜ (ନକୁଳ-ସହଦେବ)ଙ୍କର ଧ୍ୱଜ ଓ ବାଣ, ଏବଂ ସେହି ବୀରମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ କବଚ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛି।
4.40.40
अत्रैव तु महावीर्यं धनुः पार्थस्य गाण्डिवम् ।
एकं शतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम् ॥ ४.४०.४० ॥
ଏଠାରେ ହିଁ ପାର୍ଥଙ୍କର (ଅର୍ଜୁନଙ୍କର) ମହାବୀର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏହା ଏକା ଲକ୍ଷ ଧନୁ ସହିତ ସମାନ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରର ବୃଦ୍ଧିକାରୀ।
4.40.41
व्यायामसहमत्यर्थं तृणराजसमं महत् ।
सर्वायुधमहामात्रं सर्वारिक्षयकारकम् ॥ ४.४०.४१ ॥
ଅତ୍ୟଧିକ ପରିଶ୍ରମ ସହିବାକୁ ସକ୍ଷମ, ତୃଣରାଜ ସମାନ ବିଶାଳ; ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ମହାମାତ୍ୟ ସଦୃଶ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ କ୍ଷୟ କରାଉଥିବା।
4.40.42
सुवर्णविकृतं दिव्यं श्लक्ष्णमायतमव्रणम् ।
अलं भारं गुरुं सोढुं वारुणं च सुदर्शनम् ॥ ४.४०.४२ ॥
ସୁନାରେ ନିର୍ମିତ, ଦିବ୍ୟ, ଚିକ୍କଣ, ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ନିର୍ଦୋଷ; ଭାରୀ ଭାର ବହିବାକୁ ସମର୍ଥ, ବରୁଣଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟ (ସେଠାରେ ଅଛି)।
4.40.43
तादृशान्येव सर्वाणि बलवन्ति दृढानि च ।
युधिष्ठिरस्य भीमस्य बीभत्सोर्यमयोस्तथा ।
प्रथितानि विशिष्टानि दुर्दशानि भवन्त्युत ॥ ४.४०.४३ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମ, ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ଓ ଯମଜଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସେମିତି ସବୁ ବଳବାନ ଓ ଦୃଢ଼ ଥିଲା; ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଦୁର୍ଦଶ ଥିଲା।
4.40.44
शरीरमिह चासक्तं शम्यां शुष्कं पुरा किल ।
तदहं राजपुत्रः सन्स्पृशेयं पाणिना कथम् ॥ ४.४०.४४ ॥
ଏଠାରେ ଶମୀ ଗଛରେ ଲାଗିଥିବା, ପୂର୍ବରୁ ଶୁଖିଯାଇଥିବା ସେହି ଶରୀରକୁ ରାଜପୁତ୍ର ହୋଇ ମୁଁ କିପରି ହାତରେ ଛୁଇଁବି?
4.40.45
न मामेवंविधं कर्म कारयस्व बृहन्नले ।
कथं वा शक्यते कर्तुं बुद्ध्या त्वं मन्यसे कथं ॥ ४.४०.४५ ॥
ହେ ବୃହନ୍ନଳା, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କର୍ମ କରାଅ ନାହିଁ। କିମ୍ବା ଏହା କରିବା ସମ୍ଭବ ବୋଲି ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିରେ କିପରି ଭାବୁଛ?
4.40.46
नैवंविधं मया युक्तमालब्धुं क्षत्रयोनिना ।
महता राजपुत्रेण मन्त्रयज्ञविदा सता ॥ ४.४०.४६ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶରେ ଜାତ, ମହାନ ରାଜପୁତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର-ଯଜ୍ଞ ଜାଣୁଥିବା ସଜ୍ଜନ ମୋ ପକ୍ଷରେ ଏପରି ଛୁଇଁବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
4.40.47
स्पृष्टवन्तं शरीरं मां शववाहमिवाशुचिम् ।
कथं वा व्यवहार्यं वै कुर्वीथास्त्वं बृहन्नले ॥ ४.४०.४७ ॥
ଶବ ବହନକାରୀ ପରି ଅଶୁଚି ହୋଇ ଶରୀର ଛୁଇଁଥିବା ମୋତେ — ହେ ବୃହନ୍ନଳା, ତୁମେ ତାହାର ବ୍ୟବହାର କିପରି କରାଇବ?
4.40.48
तमुवाच ततः शूरः पार्थं परपुंरजयः ।
दायादं सर्वमत्स्यानां कुले जातं विशारदम् ॥ ४.४०.४८ ॥
ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁ ବୀରଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା ସେହି ଶୂର ପାର୍ଥଙ୍କୁ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ) କହିଲେ — ସମସ୍ତ ମତ୍ସ୍ୟ କୁଳରେ ଜାତ, ନିପୁଣ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କୁ।
4.40.49
जानामि त्वां महाप्राज्ञ शुभं जात्या कुलेन च ।
कथं नु पापकं कर्म ब्रूयां त्वाऽहं परन्तप ॥ ४.४०.४९ ॥
ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଜନ୍ମ ଓ କୁଳ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶୁଭ ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣେ। ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପାପକର୍ମ କିପରି କହିବି?
4.40.50
व्यवहार्यश्च राजेन्द्र शुद्धश्चैव भविष्यसि ।
धनूंष्येतानि मा भैस्त्वं शरीरं नात्र विद्यते ॥ ४.४०.५० ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ହେବ। ଏହି ଧନୁଗୁଡ଼ିକୁ ଭୟ କର ନାହିଁ; ଏଠାରେ ତୁମ ଶରୀରର କୌଣସି ବିପଦ ନାହିଁ।
4.40.51
दायादं मत्स्यराजस्य कुले जातं मनस्विनम् ।
कथं वा नन्दितं कर्म कारये त्वां नृपात्मज ॥ ४.४०.५१ ॥
ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ କୁଳରେ ଜାତ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଓ ଉଦାରମନା ତୁମକୁ, ହେ ରାଜକୁମାର, କେଉଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବି?
4.40.52
एवमुक्तः स पार्थेन रथात्प्रस्कन्द्य कुण्डली ।
आरुरोह शमीवृक्षं वैराटिरवशस्तदा ॥ ४.४०.५२ ॥
ପାର୍ଥଙ୍କ ଏହିପରି କହିବାରୁ କୁଣ୍ଡଳଧାରୀ ବିରାଟପୁତ୍ର ରଥରୁ ଡେଇଁ, ସେତେବେଳେ ଅସହାୟ ହୋଇ ଶମୀ ବୃକ୍ଷରେ ଚଢ଼ିଲା।
4.40.53
तमन्वशासच्छत्रुघ्नो रथे तिष्ठन्धनञ्जयः ।
अवरोपय वृक्षाग्राद्धनूंष्येतानि माचिरम् ॥ ४.४०.५३ ॥
ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଧନଞ୍ଜୟ ତାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ବୃକ୍ଷର ଅଗ୍ରରୁ ଏହି ଧନୁଗୁଡ଼ିକ ଓହ୍ଲାଇ ଆଣ; ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।'
4.40.54
सोपहृत्य महार्हाणि धनूंषि पृथुवक्षसाम् ।
परिवेष्टनपत्राणि विमुच्य समुपानयत् ॥ ४.४०.५४ ॥
ସେ ବିଶାଳ ବକ୍ଷର ବୀରମାନଙ୍କର ସେହି ବହୁମୂଲ୍ୟ ଧନୁଗୁଡ଼ିକ ଉଠାଇ, ଗୁଡ଼ାଯାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଖୋଲି ନିକଟକୁ ଆଣିଲା।
4.40.55
परिवेष्टनमेतेषां सर्वं मुञ्चस्व माचिरम् ।
तेषां संनहनीयानि परिमुच्य परन्तपः।
अपश्यत्तत्र गाण्डीवं चतुर्भिरपरैः सह ॥ ४.४०.५५ ॥
ଏମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଗୁଡ଼ାଣି ତୁରନ୍ତ ଖୋଲ। ହେ ଶତ୍ରୁତାପକ, ସେମାନଙ୍କ କବଚ-ବନ୍ଧନ ଖୋଲି ସେଠାରେ ଚାରିଟି ସହିତ ଗାଣ୍ଡୀବ ଦେଖିଲେ।
4.40.56
तेषां विमुच्यमानानां धनुषामर्कवर्चसाम् ।
विनिश्चेरुः प्रभा दिव्या ग्रहाणामुदयेष्विव ॥ ४.४०.५६ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ଧନୁଗୁଡ଼ିକ ଖୋଲାଯିବା ବେଳେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଉଦୟ ପରି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭା ବାହାରିଲା।
4.40.57
स तेषां रूपमालेक्य भोगिनामिव दृम्भताम् ।
हृष्टरोमा भयोद्विग्रः प्रवेपिततनुस्तदा ॥ ४.४०.५७ ॥
ଫଣା ଉଠାଇଥିବା ସାପ ପରି ସେମାନଙ୍କ ରୂପ ଦେଖି ସେହି ରାଜପୁତ୍ର ସେତେବେଳେ ରୋମାଞ୍ଚିତ, ଭୟରେ ବିଚଳିତ ଓ କମ୍ପିତ-ଶରୀର ହେଲେ।
4.40.58
अर्जुनेन समाश्वस्तः किंचिद्धृष्टो नृपात्मजः ।
तेषां संदर्शनाभ्यासं स्पर्शाभ्यासं पुनः पुनः ॥ ४.४०.५८ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ ସେହି ରାଜପୁତ୍ର କିଛି ସାହସୀ ହେଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଦେଖିବା ଓ ବାରମ୍ବାର ସ୍ପର୍ଶ କରିବାର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ।
4.40.59
आमील्य पुनरुन्मील्य स्पृष्ट्वास्पृष्ट्वा चकार सः ।
सम्यग्घुण्टस्तदाऽऽश्वस्तः क्षणेन समपद्यत ॥ ४.४०.५९ ॥
ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ପୁଣି ଖୋଲି, ଛୁଇଁ ଓ ନ ଛୁଇଁ ସେ ସେହିପରି କଲେ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିମୂଢ଼ ହୋଇଥିବା ସେ ସେତେବେଳେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ।
4.40.60
संस्पृश्य तानि चापानि भानुमन्ति बृहन्ति च ।
वैराटिरर्जुनं राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.४०.६० ॥
ସେହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ବିଶାଳ ଧନୁଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ହେ ରାଜନ୍, ବିରାଟପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।