মহাভারত · অধ্যায় 4.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.42.1
अत्तरेणैवमुक्तस्तु पार्थो वैराटिमब्रवीत् ।
मृद्व्या प्रत्याययन्वाचा भीतं शङ्कावशं गतम् ॥ ४.४२.१ ॥
উত্তর এরূপ বললে পার্থ বিরাটপুত্রকে কোমল বাক্যে আশ্বস্ত করে বললেন, যে ভীত ও সংশয়ের বশবর্তী হয়েছিল।
4.42.2
अत्त्वया प्रथमं पृष्टं शत्रुसेनाङ्गमर्दनम् ।
पार्थस्येदं धनुर्दिव्यं गाण्डीवमिति विश्रुतम् ॥ ४.४२.२ ॥
তুমি প্রথমে জিজ্ঞাসা করেছিলে: শত্রুসেনার অঙ্গ চূর্ণকারী, পার্থের এই দিব্য ধনুক গাণ্ডীব নামে বিখ্যাত।
4.42.3
अभेद्यमभयं श्रीमद्दिव्यमच्छेद्यमव्रणम् ।
सर्वायुधमहामात्रं शातकुम्भमयं धनुः ॥ ४.४२.३ ॥
এই ধনুক অভেদ্য, ভয়শূন্য, শোভাময়, দিব্য, অচ্ছেদ্য ও অক্ষত; সর্ব অস্ত্রের মহান ভাণ্ডার, সোনায় গড়া।
4.42.4
एतच्छतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम् ।
देवदानवगन्धर्वैः पूजितं शाश्वतीः समाः ॥ ४.४२.४ ॥
এই ধনুক এক লক্ষ মূল্যের সমান, রাষ্ট্রের বৃদ্ধিকারী; দেব, দানব ও গন্ধর্বরা শাশ্বত বছর ধরে এর পূজা করেছেন।
4.42.5
येन देवासुरान्पार्थः सर्वान्विषहते रणे ।
एतद्वर्षसहस्रं तु ब्रह्मा पूर्वमधारयत् ॥ ४.४२.५ ॥
যার দ্বারা পার্থ যুদ্ধে দেব ও অসুর সবাইকে জয় করেন; এটি পূর্বে ব্রহ্মা এক হাজার বছর ধারণ করেছিলেন।
4.42.6
उमापतिश्चतुःषष्टिं शक्रोऽशीतिं च पञ्च च ।
सोमः पञ्चसहस्राणि तथा च वरुणः शतम् ॥ ४.४२.६ ॥
উমাপতি (শিব) চৌষট্টি বছর, শক্র (ইন্দ্র) পঁচাশি, সোম পাঁচ হাজার, এবং বরুণ একশো বছর এটি ধারণ করেছেন।
4.42.7
तस्माच्च वरुणादग्निः प्रेम्णा प्राहृत्य तच्छुभम् ।
अग्निना प्रातिभाव्येन दत्तं पार्थाय गाण्डिवम् ।
पञ्चषष्टिं च वर्षाणि कौन्तेयो धारयिष्यति ॥ ४.४२.७ ॥
সেই বরুণ থেকে অগ্নি প্রেমবশত সেই শুভ ধনু লাভ করলেন। অগ্নি প্রতিভূ হয়ে গাণ্ডীব পার্থকে দিলেন। কুন্তীপুত্র পঁয়ষট্টি বছর তা ধারণ করবেন।
4.42.8
एवंवीर्यं महावेतेतच्च धनुरुत्तमम् ।
नीलोत्पलसमं राज्ञः कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ४.४२.८ ॥
এমন বীর্যসম্পন্ন এই উত্তম ধনু নীলপদ্মের মতো; তা মহাত্মা কৌরব রাজার।
4.42.9
बिन्दवश्चात्र सौवर्णाः पृष्ठे साधुनियोजिताः ।
विश्रुतं भीमसेनस्य जातरूपग्रहं दृढम् ॥ ४.४२.९ ॥
এখানে পিঠে সোনার বিন্দুগুলি সুন্দরভাবে বসানো; তা ভীমসেনের বিখ্যাত, সোনার মুঠোযুক্ত দৃঢ় ধনু।
4.42.10
सहस्रगोधाः सौवर्णा द्वीपिनश्च चतुर्दश ।
ऋषभा यत्र सौवर्णाः पृष्ठे तिष्ठन्ति शृङ्गिणः ॥ ४.४२.१० ॥
পিঠে সহস্র সোনালি গোধা, চোদ্দটি সোনালি চিতাবাঘ এবং সোনালি শিঙের ষাঁড় দাঁড়িয়ে আছে।
4.42.11
येन भीमोऽजयत्कृत्स्नां दिशं प्राचीं परंतपः ।
पृष्ठे विभक्ताः शोभन्ते कुशाग्निप्रतिदीपिताः ॥ ४.४२.११ ॥
যার দ্বারা শত্রুদাহী ভীম সমগ্র পূর্ব দিক জয় করেছিলেন; পিঠে বিভক্ত চিহ্নগুলি কুশাগ্নিতে প্রদীপ্ত হয়ে শোভা পাচ্ছে।
4.42.12
पूजितं सुरमर्त्येषु प्रथितं धनुरुत्तमम् ।
तालप्रमाणं भीमस्य रत्नरुक्मविभूषितम् ॥ ४.४२.१२ ॥
দেবতা ও মানুষের মধ্যে পূজিত, বিখ্যাত এই উত্তম ধনু ভীমের; তালগাছের সমান দীর্ঘ, রত্ন ও সোনায় অলংকৃত।
4.42.13
दुरानमं महद्दीर्घं सुरूपं दुष्प्रधर्षणम् ।
बर्हिणश्चात्र सौवर्णाः शतचन्द्रकभूषणाः ॥ ४.४२.१३ ॥
এটি বাঁকানো কঠিন, বিশাল ও দীর্ঘ, সুন্দর রূপসম্পন্ন এবং অজেয়। এর সোনালি পালকগুলি শত চন্দ্রকলার অলংকারে সজ্জিত।
4.42.14
नकुलस्य धनुस्त्वेतन्माद्रीपुत्रस्य धीमतः ।
एतेन सदृशं चित्रं धनुरेतद्यवीयसः।
हारिद्रवर्णं राज्ञस्तु कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ४.४२.१४ ॥
এটি বুদ্ধিমান মাদ্রীপুত্র নকুলের ধনুক। এর সমান এই বিচিত্র ধনুকটি কনিষ্ঠের। এটি হলুদ বর্ণের; মহাত্মা কৌরব রাজার।
4.42.15
विपाठा भीमसेनस्य गिरीणामपि दारणाः ।
सुप्रभाः सुमहाकायास्तीक्ष्णाग्राः सुतरां दृढाः ।
भीमेन प्रहिता ह्येते वारणानां निवारणाः ॥ ४.४२.१५ ॥
এগুলি ভীমসেনের বিপাঠ বাণ; পর্বতও বিদীর্ণ করে। উজ্জ্বল, বিশালদেহ, তীক্ষ্ণাগ্র, অত্যন্ত দৃঢ়। ভীমের নিক্ষিপ্ত এগুলি হাতি ঠেকাতে সক্ষম।
4.42.16
सुवर्णदण्डरुचिराः कालदण्डोपमाः शुभाः ।
नकुलस्य शरा ह्येते वज्राशनिसमप्रभाः ॥ ४.४२.१६ ॥
সোনার দণ্ডে সুন্দর, কালদণ্ডের সমান, শুভ। এগুলি নকুলের বাণ; বজ্র ও অশনির সমান দীপ্তিমান।
4.42.17
यांश्च त्वं पृच्छसे दीप्तान्समधारान्समाहितान् ।
वराहकर्णास्तीक्ष्णाग्राः सहदेवस्य ते शराः ॥ ४.४२.१७ ॥
যে উজ্জ্বল, সমধার, সুসজ্জিত বাণ সম্পর্কে তুমি জিজ্ঞাসা করছ, সেগুলি বরাহকর্ণ বাণ; তীক্ষ্ণাগ্র; সহদেবের।
4.42.18
यस्त्वयं सायको दीर्घो गव्ये कोशे च दंशितः ।
पार्थस्यायं महाघोरः सर्वभारसहो महान् ॥ ४.४२.१८ ॥
গরুর চামড়ার তূণে আঁটা এই দীর্ঘ বাণটি পার্থের; এটি অতি ভয়ংকর, সমস্ত ভার বহনে সক্ষম, মহান।
4.42.19
यस्त्वयं निर्मलः खङ्गो द्वीपिचर्मणि दंशितः ।
राज्ञो युधिष्ठिरस्यायं कुन्तीपुत्रस्य धीमतः । ॥ ४.४२.१९ ॥
চিতাবাঘের চামড়ার খাপে আবদ্ধ এই নির্মল খড়্গ বুদ্ধিমান কুন্তীপুত্র রাজা যুধিষ্ঠিরের।
4.42.20
वैयाघकोशो भीमस्य पञ्चशार्दूललक्षणः ।
वारणानां सुदृप्तानां शिक्षितः स्कन्धशातने ॥ ४.४२.२० ॥
ভীমের এই বাঘের চামড়ার কোশ, পাঁচটি বাঘের চিহ্নযুক্ত; উন্মত্ত হস্তীদের স্কন্ধ ছেদনে শিক্ষিত।
4.42.21
नीलोत्पलसवर्णाभः खङ्गः पार्थस्य धीमतः ।
मृगेन्द्रचर्मपिहितस्तीक्ष्णधारः सुनिर्मलः ॥ ४.४२.२१ ॥
নীলপদ্মের বর্ণের আভাযুক্ত এই খড়্গ বুদ্ধিমান পার্থের; সিংহচর্মে আবৃত, তীক্ষ্ণধার, অতি নির্মল।
4.42.22
दर्शनीयः सुतीक्ष्णाग्रः कुन्तीपुत्रस्य धीमतः ।
अर्जुनस्यैष निस्त्रिंशः परसैन्याग्रदूषणः ॥ ४.४२.२२ ॥
দর্শনীয়, অতি তীক্ষ্ণাগ্র; বুদ্ধিমান কুন্তীপুত্র অর্জুনের; যা শত্রুসেনার অগ্রভাগ বিনষ্ট করে।
4.42.23
यस्त्वयं पार्षते कोशे निक्षिप्तो रुचिरत्सरुः ।
नकुलस्यैष निस्त्रिंशो वैश्वानरसमप्रभः ॥ ४.४२.२३ ॥
সুন্দর মুষ্টিযুক্ত, পার্ষতের কোশে রাখা এই খড়্গ নকুলের; অগ্নির সমান দীপ্তিমান।
4.42.24
यस्त्वयं पिङ्गलः खङ्गश्चित्रो मणिमयत्सरुः ।
सहदेवस्य खङ्गोऽयं भारसाहोऽतिदंशितःक ।
भीमस्यायं महादण्डः सर्वामित्रविनाशनः ॥ ४.४२.२४ ॥
পিঙ্গলবর্ণ, বিচিত্র, মণিমাণিক্য-খচিত মুষ্টিযুক্ত এই খড়্গ সহদেবের; ভার সহনক্ষম, অতি সুদৃঢ়ভাবে বাঁধা। এটি ভীমের মহাদণ্ড, যা সমস্ত শত্রুর বিনাশকারী।
4.42.25
भेदतो ह्यर्जुनस्तूर्णं कथयामास तत्त्वतः ।
आयुधानि कलापांश्च निस्त्रिंशांश्चातुलप्रभान् ॥ ४.४२.२५ ॥
অর্জুন চিহ্নের দ্বারা দ্রুত যথাযথভাবে বললেন — অস্ত্র, তূণীর এবং অতুলনীয় দীপ্তির খড়্গসমূহ।