મહાભારત · અધ્યાય 4.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.42.1
अत्तरेणैवमुक्तस्तु पार्थो वैराटिमब्रवीत् ।
मृद्व्या प्रत्याययन्वाचा भीतं शङ्कावशं गतम् ॥ ४.४२.१ ॥
ઉત્તરે આમ કહ્યું ત્યારે પાર્થે વિરાટપુત્રને કોમળ વાણીથી આશ્વાસન આપતાં કહ્યું; તે ભયભીત અને શંકાને વશ થયેલો હતો.
4.42.2
अत्त्वया प्रथमं पृष्टं शत्रुसेनाङ्गमर्दनम् ।
पार्थस्येदं धनुर्दिव्यं गाण्डीवमिति विश्रुतम् ॥ ४.४२.२ ॥
તમે પહેલાં પૂછ્યું: શત્રુસેનાના અંગોને કચડનારું, પાર્થનું આ દિવ્ય ધનુષ્ય ગાંડીવ નામે વિખ્યાત છે.
4.42.3
अभेद्यमभयं श्रीमद्दिव्यमच्छेद्यमव्रणम् ।
सर्वायुधमहामात्रं शातकुम्भमयं धनुः ॥ ४.४२.३ ॥
આ ધનુષ્ય અભેદ્ય, ભયરહિત, શોભાયુક્ત, દિવ્ય, અછેદ્ય અને ઘા વિનાનું છે; સર્વ શસ્ત્રોનો મહાન ભંડાર, સોનાનું બનેલું.
4.42.4
एतच्छतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम् ।
देवदानवगन्धर्वैः पूजितं शाश्वतीः समाः ॥ ४.४२.४ ॥
આ ધનુષ્ય એક લાખના મૂલ્ય સમાન, રાષ્ટ્રને વધારનારું છે; દેવો, દાનવો અને ગંધર્વોએ શાશ્વત વર્ષો સુધી તેની પૂજા કરી છે.
4.42.5
येन देवासुरान्पार्थः सर्वान्विषहते रणे ।
एतद्वर्षसहस्रं तु ब्रह्मा पूर्वमधारयत् ॥ ४.४२.५ ॥
જેના વડે પાર્થ યુદ્ધમાં દેવો અને અસુરો સર્વને જીતે છે; આને પૂર્વે બ્રહ્માએ એક હજાર વર્ષ ધારણ કર્યું હતું.
4.42.6
उमापतिश्चतुःषष्टिं शक्रोऽशीतिं च पञ्च च ।
सोमः पञ्चसहस्राणि तथा च वरुणः शतम् ॥ ४.४२.६ ॥
ઉમાપતિ (શિવ) ચોસઠ વર્ષ, શક્ર (ઇન્દ્ર) પંચ્યાસી, સોમ પાંચ હજાર, અને વરુણ સો વર્ષ એને ધારણ કર્યું.
4.42.7
तस्माच्च वरुणादग्निः प्रेम्णा प्राहृत्य तच्छुभम् ।
अग्निना प्रातिभाव्येन दत्तं पार्थाय गाण्डिवम् ।
पञ्चषष्टिं च वर्षाणि कौन्तेयो धारयिष्यति ॥ ४.४२.७ ॥
તે વરુણ પાસેથી અગ્નિએ પ્રેમપૂર્વક તે શુભ ધનુષ્ય મેળવ્યું. અગ્નિએ જામીન તરીકે તે ગાંડીવ પાર્થને આપ્યું. કુંતીપુત્ર પાંસઠ વર્ષ સુધી તે ધારણ કરશે.
4.42.8
एवंवीर्यं महावेतेतच्च धनुरुत्तमम् ।
नीलोत्पलसमं राज्ञः कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ४.४२.८ ॥
આવા પરાક્રમવાળું આ ઉત્તમ ધનુષ્ય નીલકમળ સમાન છે; તે મહાત્મા કૌરવ રાજાનું છે.
4.42.9
बिन्दवश्चात्र सौवर्णाः पृष्ठे साधुनियोजिताः ।
विश्रुतं भीमसेनस्य जातरूपग्रहं दृढम् ॥ ४.४२.९ ॥
અહીં પીઠ પર સોનાના ટપકાં સારી રીતે જડેલાં છે; તે ભીમસેનનું પ્રસિદ્ધ, સોનાની પકડવાળું દૃઢ ધનુષ્ય છે.
4.42.10
सहस्रगोधाः सौवर्णा द्वीपिनश्च चतुर्दश ।
ऋषभा यत्र सौवर्णाः पृष्ठे तिष्ठन्ति शृङ्गिणः ॥ ४.४२.१० ॥
પીઠ પર હજાર સોનેરી ગોધાઓ, ચૌદ સોનેરી ચિત્તા અને સોનેરી શિંગડાવાળા બળદો ઊભા છે.
4.42.11
येन भीमोऽजयत्कृत्स्नां दिशं प्राचीं परंतपः ।
पृष्ठे विभक्ताः शोभन्ते कुशाग्निप्रतिदीपिताः ॥ ४.४२.११ ॥
જેનાથી શત્રુઓને તપાવનાર ભીમે સમગ્ર પૂર્વ દિશા જીતી; પીઠ પરના વિભક્ત ચિહ્નો કુશાગ્નિથી પ્રજ્વલિત થઈને શોભે છે.
4.42.12
पूजितं सुरमर्त्येषु प्रथितं धनुरुत्तमम् ।
तालप्रमाणं भीमस्य रत्नरुक्मविभूषितम् ॥ ४.४२.१२ ॥
દેવો અને મનુષ્યોમાં પૂજિત, પ્રસિદ્ધ આ ઉત્તમ ધનુષ્ય ભીમનું છે; તાડના વૃક્ષ જેટલું ઊંચું, રત્નો અને સોનાથી શણગારેલું.
4.42.13
दुरानमं महद्दीर्घं सुरूपं दुष्प्रधर्षणम् ।
बर्हिणश्चात्र सौवर्णाः शतचन्द्रकभूषणाः ॥ ४.४२.१३ ॥
આ વાળવું કઠિન, વિશાળ અને લાંબું છે, સુંદર રૂપવાળું અને અજેય છે. તેના સોનેરી પીંછાં સો ચંદ્રાકાર અલંકારોથી શોભે છે.
4.42.14
नकुलस्य धनुस्त्वेतन्माद्रीपुत्रस्य धीमतः ।
एतेन सदृशं चित्रं धनुरेतद्यवीयसः।
हारिद्रवर्णं राज्ञस्तु कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ४.४२.१४ ॥
આ બુદ્ધિમાન માદ્રીપુત્ર નકુલનું ધનુષ્ય છે. એની સમાન આ વિચિત્ર ધનુષ્ય નાના ભાઈનું છે. આ હળદર જેવા રંગનું છે; મહાત્મા કૌરવ રાજાનું છે.
4.42.15
विपाठा भीमसेनस्य गिरीणामपि दारणाः ।
सुप्रभाः सुमहाकायास्तीक्ष्णाग्राः सुतरां दृढाः ।
भीमेन प्रहिता ह्येते वारणानां निवारणाः ॥ ४.४२.१५ ॥
આ ભીમસેનના વિપાઠ બાણ છે; પર્વતોને પણ ચીરનારાં. તેજસ્વી, વિશાળ દેહવાળાં, તીક્ષ્ણ અગ્રવાળાં અને અતિ દૃઢ છે. ભીમે છોડેલાં આ હાથીઓને રોકનારાં છે.
4.42.16
सुवर्णदण्डरुचिराः कालदण्डोपमाः शुभाः ।
नकुलस्य शरा ह्येते वज्राशनिसमप्रभाः ॥ ४.४२.१६ ॥
સોનાના દંડથી સુંદર, કાળદંડ જેવાં, શુભ. આ નકુલનાં બાણ છે; વજ્ર અને અશનિ સમાન પ્રભાવાળાં.
4.42.17
यांश्च त्वं पृच्छसे दीप्तान्समधारान्समाहितान् ।
वराहकर्णास्तीक्ष्णाग्राः सहदेवस्य ते शराः ॥ ४.४२.१७ ॥
જે તેજસ્વી, સમધારવાળાં, સુસજ્જ બાણો વિશે તું પૂછે છે, તે વરાહકર્ણ બાણ છે; તીક્ષ્ણ અગ્રવાળાં; સહદેવનાં.
4.42.18
यस्त्वयं सायको दीर्घो गव्ये कोशे च दंशितः ।
पार्थस्यायं महाघोरः सर्वभारसहो महान् ॥ ४.४२.१८ ॥
ગાયના ચામડાના ભાથામાં બેસાડેલું આ લાંબું બાણ પાર્થનું છે; તે અતિ ભયાનક, સર્વ ભાર સહનાર અને મહાન છે.
4.42.19
यस्त्वयं निर्मलः खङ्गो द्वीपिचर्मणि दंशितः ।
राज्ञो युधिष्ठिरस्यायं कुन्तीपुत्रस्य धीमतः । ॥ ४.४२.१९ ॥
દીપડાના ચામડાના કોશમાં બેસાડેલી આ નિર્મળ તલવાર બુદ્ધિમાન કુંતીપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરની છે.
4.42.20
वैयाघकोशो भीमस्य पञ्चशार्दूललक्षणः ।
वारणानां सुदृप्तानां शिक्षितः स्कन्धशातने ॥ ४.४२.२० ॥
ભીમનો આ વાઘચામડાનો કોશ છે, પાંચ વાઘનાં ચિહ્નવાળો; મદમસ્ત હાથીઓના ખભા કાપવા માટે તાલીમ પામેલો.
4.42.21
नीलोत्पलसवर्णाभः खङ्गः पार्थस्य धीमतः ।
मृगेन्द्रचर्मपिहितस्तीक्ष्णधारः सुनिर्मलः ॥ ४.४२.२१ ॥
નીલકમળ જેવી આભાવાળી આ તલવાર બુદ્ધિમાન પાર્થની છે; સિંહચર્મથી ઢંકાયેલી, તીક્ષ્ણ ધારવાળી, અત્યંત નિર્મળ.
4.42.22
दर्शनीयः सुतीक्ष्णाग्रः कुन्तीपुत्रस्य धीमतः ।
अर्जुनस्यैष निस्त्रिंशः परसैन्याग्रदूषणः ॥ ४.४२.२२ ॥
જોવા જેવી, અત્યંત તીક્ષ્ણ અગ્રવાળી; બુદ્ધિમાન કુંતીપુત્ર અર્જુનની; શત્રુસેનાના આગળના ભાગને નષ્ટ કરનારી.
4.42.23
यस्त्वयं पार्षते कोशे निक्षिप्तो रुचिरत्सरुः ।
नकुलस्यैष निस्त्रिंशो वैश्वानरसमप्रभः ॥ ४.४२.२३ ॥
સુંદર મૂઠવાળી, પાર્ષતના કોશમાં મૂકેલી આ તલવાર નકુલની છે; અગ્નિ સમાન તેજસ્વી.
4.42.24
यस्त्वयं पिङ्गलः खङ्गश्चित्रो मणिमयत्सरुः ।
सहदेवस्य खङ्गोऽयं भारसाहोऽतिदंशितःक ।
भीमस्यायं महादण्डः सर्वामित्रविनाशनः ॥ ४.४२.२४ ॥
પીળાશ પડતા રંગની, વિચિત્ર, મણિજડિત મૂઠવાળી આ તલવાર સહદેવની છે; ભાર સહી શકે તેવી, અત્યંત ચુસ્ત બેસાડેલી. આ ભીમનો મહાદંડ છે, જે સર્વ શત્રુઓનો વિનાશ કરે છે.
4.42.25
भेदतो ह्यर्जुनस्तूर्णं कथयामास तत्त्वतः ।
आयुधानि कलापांश्च निस्त्रिंशांश्चातुलप्रभान् ॥ ४.४२.२५ ॥
અર્જુને ચિહ્નો વડે તરત જ યથાર્થ રીતે કહ્યું — આયુધો, ભાથાં અને અતુલ તેજવાળી તલવારો.